📜 Giảng Sư
Kho kinh › Giác Niệm Hơi Thở (Buddhadasa)

Buddhadasa - Giac niem Hoi tho

Giác Niệm Hơi Thở (Buddhadasa) · 13,571 ký tự · ~12 phút đọc
🏠 📜

Buddhadasa - Giac niem Hoi tho

Trang gốc

Trang web BuddhaSasana

Times (Unicode) font

Giác niệm về hơi thở

(Mindfulness with Breathing)

Bhikkhu Buddhadàsa

(Tỳ kheo Phật Lệ)

Thiện Nhựt phỏng dịch

Phần Phụ Lục

Phụ lục 1

N ăm nhu yếu của đời sống

(Trích đoạn b ài pháp thoại ngày 02-09-1987)

Những ai khinh miệt và ghê tởm quỉ Sa t ăng,

sẽ t ìm thấy tên quỉ sứ nầy dưới hình thức của sự ích kỷ. Tình cảm

ích kỷ ma quái đó g ài bẫy con người

vào đống rác khổ sở ( dukkha ),

cứ thúc dục mọi người phải quay cuồng mãi giữa

đống rác khổ sở ấy. Sự ích kỷ khiến cho x ã

hội, đúng ra l à, cả thế giới, phải

quay cuồng mãi chung quanh sự khổ sở. Trong tình trạng như thế, còn có gì

đáng được lưu giữ lại? V ì thế, thật là

khẩn thiết cho chúng ta phải tẩy sạch vết nhơ

đó ra khỏi các h ành động v à

thái độ của chúng ta.

Muôn pháp ( dhamma ) đều

rỗng không ( sunnatà ). Niết-bàn là cõi hư không tối

thượng. Trái tim, tinh hoa, của Phật giáo chỉ là việc chấm dứt sự ích kỷ.

Chẳng còn gì khác nữa cần phải làm thêm. Mặc dầu sự giải thích có dài dòng

và rắc rối, nhưng tóm gọn cô đọng lại chỉ l à

sự "quét sạch ích kỷ" mà thôi. Ta học tập về Chánh Pháp ( Dhamma )

cũng chỉ để thấu hiểu được điểm nầy. Ta thực

tập quán tưởng để thanh tịnh hoá tâm ý cũng l à

để rửa sạch tất cả sự ích kỷ. Đặc biệt nhứt l à

Giác niệm về Hơi thở ( Anàpànasati ), vốn là một hệ thống

được đề ra để tận trừ sự ích kỷ. Ta cần phải

n ên lưu tâm thật cẩn thận về vấn đề

nầy v à thực tập cho đến th ành

công mỹ mãn. Mục đích của chúng ta đến Suan

Mokkh nầy l à để nghi ên cứu và

thực tập việc dứt trừ ích kỷ.

Giác niệm về Hơi thở ( Ànàpànasati ) đưa đến sự thông hiểu tường tận về những g ì có liên quan đến các vấn đề sau đây:

- biết rõ sự ích kỷ;

- biết rõ nguồn gốc của sự ích kỷ;

- biết rõ sự chấm dứt được sự ích kỷ;

- biết r õ con đường phải theo để chấm dứt sự ích kỷ.

Mục tiêu của Giác niệm về Hơi thở là biết rõ tấm thân nầy như

thế nào và cái tâm nầy như thế nào. Biết rõ thế nào là các cảm

thọ ( vedanà ), đ ã lừa gạt

chúng ta ra sao để trở n ên ích kỷ. Và

biết rõ chơn lý của mọi sự vật, biết rằng chúng chẳng có một "tự thể" nào,

rằng chúng ta chớ nên xem sự vật nào như là có "tự ngã". Rồi thì, hãy

buông bỏ cái "tự ngã" đi, đó cũng như đang

triệt ti êu được ma lực bẩm sanh của sự

ích kỷ. V à kết quả là, chẳng còn lậu hoặc, chẳng còn phiền não và

mọi vấn đề khó khăn của chúng ta cũng chấm

dứt, v à ta đ ã dập tắt

được sự Khổ sở ( dukkha ). Các

vấn dề khó kh ăn của chúng ta đ ã chấm

dứt một cách rõ ràng khi chúng ta đ ã

chắc chắn nhận thấy rõ sự chấm dứt đó. Đó l à

cả hệ thống của Giác Niệm về Hơi thở được tr ình

bày ra đấy. Các bạn có thể tự m ình

nhìn thấy nhu cầu cần biết đến v à thực

tập Pháp đó, để tạo n ên một "cuộc sống

mới", một cuộc sống vượt thoát khỏi ma lực của sự ích kỷ. Xin các bạn hãy

lưu tâm đặc biệt đến vấn đề đó.

Lối sống .

Để có thể thực tập Pháp Giác Niệm về Hơi thở ( Ànàpànasati )

được kết quả mỹ m ãn, một vài sự

điều chỉnh rất cần thiết về lối sống hằng ng ày

của ta. Lối sống của bạn và sự thực tập Pháp Giác Niệm về Hơi thở có liên

hệ nhau thật chặt chẽ. Vì lẽ đó, ta cần phải

n ên bàn luận thêm về lối sống đó, để

có thể hỗ trợ cho việc nghi ên cứu Chánh Pháp ( Dhamma ) và sự

thực tập quán tưởng về tâm ( bhàvanà citta ). Xin phép

được b àn luận rõ thêm về

đề mục quan trọng nầy.

Đề mục nầy l à Paccaya, các điều

kiện. Chữ Paccaya của tiếng Pali (và của tiếng Thái nữa)

có nghĩa tương đồng với chữ

condition trong Anh ngữ, mặc dầu nơi chữ Paccaya còn có vài ý

nghĩa tế nhị hơn đôi chút. Tuy vậy, danh từ

được d ùng đây l à vấn

đề phụ thuộc, chính ý nghĩa của nó mới thật

sự l à quan trọng, chắc các bạn cũng tự mình nhận ra

được như thế. Các Paccaya,

điều kiện, là những sự việc thật

cần thiết cho đời sống; v à do

đó m à đôi

khi chúng được gọi l à những "nhu yếu hay

đ òi hỏi khẩn thiết của

đời sống". Chúng l à những yếu tố của

đời sống, trợ giúp cho sự hiện hữu của đời

sống. Các nhu yếu đó, các cơ sở của đời sống đó, cần phải được hiểu r õ

thật đúng đắn, nếu chúng ta muốn nghi ên

cứu Chánh Pháp ( Dhamma ) và thực tập quán tưởng cho có kết quả tốt.

Vì thế, tôi xin các bạn hãy chú ý đến vấn đề

quan trọng nầy.

Nhiều người chỉ biết đến các điều kiện vật

chất, hay l à tình trạng của tấm thân, nên họ cứ tin rằng chỉ có võn

vẹn bốn điều nhu yếu: thực phẩm, y phục, nh à

cửa, và thuốc men. Chỉ biết có bốn nhu yếu đó

m à thôi, theo tôi thiễn nghĩ, đó thật

l à đi ên rồ. Ta còn phải biết

đến một nhu yếu thứ năm nữa, cái

paccaya, điều kiện hoặc tình

trạng của tâm trí . Bốn nhu yếu đầu

ti ên chỉ thuộc về tấm thân vật chất mà thôi. Còn nhu yếu thứ n ăm

li ên quan đặc biệt đến t ình

trạng của tâm, chính là những gì làm cho tâm

được vui thích v à khuyến khích tâm trí hãy hân hoan lên. Ta có thể

gọi đó l à "sự tiêu khiển"

(entertainment) nhưng tôi chẳng được chắc cho

lắm rằng đó l à một danh từ chính xác ở

đây.

Bạn biết ý nghĩa của mà tôi muốn nhấn mạnh

đến, một khi bạn cứu xét sự vô c ùng cần thiết phải làm thế nào

để có được chút g ì khiến cho tâm

được vui vẻ phấn khởi l ên và thoả

thích trong một chiều hướng đứng đắn. Nếu

chẳng có được điều đó, th ì có lẽ sẽ là một sự chết -- cái chết của

tâm hồn. Khi các nhu yếu về vật chất thiếu thốn, thì tấm thân thể chất nầy

phải chết. Và khi nhu yếu tâm linh mà khiếm khuyết

đi th ì tâm hồn cũng sẽ chết lịm. Vậy

xin bạn hãy tìm hiểu cho rõ cả hai loại nhu yếu, vật chất và tinh thần,

bốn điều trước v à một

điều sau. Tất cả có đủ năm nhu yếu. Ngay đây,

tôi đặt chú tâm v ào nhu yếu thứ n ăm,

cái paccaya, điều kiện,

quan trọng vào bực nhứt, đủ để nuôi dưỡng v à

bảo trì cho tâm trí. Chúng ta sẽ nghiên cứu thêm

đầy đủ chi tiết, một khi các bạn đ ã

biết rõ có bốn nhu yếu về vật chất và một nhu yếu về tinh thần.

Các nhu yếu về vật chất.

Xin hãy bắt đầu ngay chỗ cần phải khởi sự:

nhu yếu thứ nhứt l à thực phẩm. Ta phải dùng thực phẩm

đúng thật l à thực phẩm.

Đừng d ùng các thực phẩm chỉ là "mồi".

Sự phân biệt chủ yếu giữa thực phẩm và "mồi" cần

được hiểu r õ cho tường tận. Ta dùng

thực phẩm là để nuôi sống cuộc đời m ình.

Còn ta đi ăn các "mồi" l à vì sự khoái

khẩu. Mồi thì khiến chúng ta trở nên ngu muội, nên ta cứ cắn mồi mãi một

cách đi ên rồ, tựa như loài cá

đớp mồi ở các lưỡi câu. Ta phải n ên

dùng các loại thực phẩm nào thật sự bổ dưỡng cho cơ thể, và ta cũng nên

ăn uống cho có độ lượng. "Ăn mồi" có nghĩa l à

ăn cho khoái miệng v à vì thích ý. Các

mồi lại thường đắc tiền. Xin ngưng lại, đừng

đớp mồi nữa, v à hãy dùng các thực phẩm lành mạnh và thich nghi.

Đừng d ùng thực phẩm như những miếng

mồi, nhứt là trong thời gian các bạn có mặt tại khóa thiền nầy.

Nếu bạn chỉ biết ăn "mồi", v à chỉ

ăn mồi m à thôi thì bạn sẽ

đói bụng suốt ng ày, suốt

đ êm. Rồi lại lẻn ra ngoài tìm mồi

để đớp. Ăn mồi sẽ l àm hao mòn các khả

n ăng tinh thần của ta. Tâm trí bị khuất phục

trước mồi ngon v à chẳng còn đủ khả

năng để nghi ên cứu và thực tập về Chánh Pháp ( Dhamma ) (...)

Khi dùng thực phẩm, bạn nên ăn đúng thời v à

có độ lượng. Như thế, th ì sẽ giảm bớt

được sự phí phạm v à sự nguy hại.

Đi ều kiện thứ hai là y phục. Xin bạn

ăn mặc sao cho đúng với ý nghĩa v à mục

tiêu của y phục: (1) có sức khoẻ tốt, (2) che chở chống lại các bất tiện

nghi và khỏi bị khuấy rối, (3) tiện lợi và giản dị, (4) hợp với v ăn

hoá. Xin bạn h ãy mặc các y phục tiện lợi, giản dị và là dấu hiệu

của v ăn hoá. Xin đừng ăn mặc các kiểu y phục

phá hoại nền văn hoá của m ình hay của kẻ khác.

Điều đó chẳng thích nghi cho chính m ình

mà cũng là một kẻ thù làm trở ngại cho sự an tĩnh tâm hồn. Xin bạn hãy lưu

tâm cứu xét đến vấn đề y phục,

paccaya, điều kiện, nhu yếu thứ

hai nầy nữa.

Điều kiện thứ ba l à nhà cửa. Nhà cửa phải thích nghi, khiêm tốn và chẳng nên quá đáng. Ng ày nay, trong dân gian người ta thích những ngôi nhà quá mức nhu cầu, tốn kém quá cao, tạo thêm nhiều khó kh ăn rắc rối v à đưa đến lắm âu lo. Như thế, nh à cửa là một nguồn gốc của sự ích kỷ. Khi thực tập về Chánh pháp, nơi cư trú thích hợp nhứt là ở gần Thiên nhiên, gần đến mức m à ta có thể gọi là "làm bạn với Thiên nhiên". Tôi lại phải nói rằng, ít khi thấy người Tây phương sống ngoài trời, trên bãi cỏ, thân cận với Thiên nhiên. Họ thích sống ở những nơi đẹp đẽ, cầu kỳ v à đắc tiền. Họ thấy cần phải ở khách sạn, v à dường như chẳng buồn biết chi đến các trại tạm cư đón khách ở dọc đường.

Thân thiết với Thiên nhiên .

Xin bạn hãy thử hoà mình vào một chút gì mới mẻ, sống tại các nơi cư trú gần với Thiên nhiên. Sống gần Thiên nhiên khiến cho việc hiểu biết và thực tập Chánh Pháp được dễ d àng hơn. Xin bạn hãy tập thích thú và hân hoan với lối sống bình dị, thô sơ bên cạnh Thiên nhiên. Điều nầy sẽ mang lợi ích đến cho bạn v à yểm trợ bạn rất nhiều trong việc thực tập.

Phật tử chúng ta noi gương của Đức Phật về

vấn đề nầy. Đức Phật khi sanh ra, ở ngo ài trời;

đắc giác ngộ ở ngo ài trời; ngồi giảng

dạy trên bãi cỏ ở ngoài trời; sống ngoài trời; ngủ nghỉ ngoài trời và tịch

diệt ( Parinibbàna , nhập Bát Niết-bàn ) cũng ở ngoài trời.

Chúng ta thấy cuộc đời của Ng ài rất

thân thiết với Thiên nhiên. Chúng ta lấy gương

đó l àm tiêu chuẩn cho chúng ta, và

biết bằng lòng với lối sống đơn sơ, b ình

dị đó. Tôi tin rằng các nh à lãnh tụ

những tôn giáo lớn trên thế giới đều thực

hiện một lối sống đơn sơ như thế, mặc dầu tôi chẳng thể nói chắc rằng họ đ ã

làm được suốt đời họ như Đức Phật đ ã

làm: sanh ra ở ngoài trời, giác ngộ, hoằng dương

đạo pháp, sống v à tịch diệt cũng

đều ở ngo ài trời cả.

Vậy nên ta cần có một lối sống thật thân thiết với Thiên nhiên, rất tiện lợi cho Thiên nhiên để nói "thỏ thẻ" với ta khá nhiều việc. Nếu ta biết lắng nghe một cách thông minh, ta sẽ nghe được tiếng nói của Thi ên nhiên rõ ràng hơn là khi ta ở mãi tận xa. Tinh hoa lối sống của ta là sự thân thiết với Thiên nhiên vậy.

Trong ngôn ngữ Thái lan, các tĩnh từ " điều

độ" và " đầy đủ" có

thể còn mơ hồ, xin các bạn hãy hiểu đến các ý

niệm đó theo như tôi đ ã giải thích ở trên. Và chúng ta cũng nên

thận trọng với các tĩnh từ "phủ phê", "ngon lành": khi nói

đến một cuộc sống quá đầy đủ, lối

"sống phủ phê", ’ khi bàn đến các vật thực

thật khoái khẩu, "thức ăn

ngon l ành" . Chúng ta đâu cần chi

đến lối sống phủ ph ê, hay thức ăn ngon

l ành đến quá mức. Ta thích sống vừa

đủ, v à ăn vừa ngon thôi, nghĩa l à,

thật đứng đắn. Tất cả bốn loại nhu yếu vật

chất đều đặt tr ên nguyên tắc đầy đủ

v à thích nghi. Đừng để bị lôi khéo

theo cái đẹp h ào nháng, cái đẹp quá

mức m à thành ra xa hoa, chẳng được

thích đáng v à nhã nhặn. Xin hãy hiểu rõ bốn

điều nhu yếu về vật chất một cách đứng đắn

như vậy.

Nhu yếu tâm linh.

Giờ đây đến nhu yếu thứ năm, cái nhu yếu m à

ta cần bàn đến nhiều. Điều kiện, Paccaya,

thứ năm nầy là điều quan trọng

nhứt. Đó l à điều đ ã ru êm ta,

tiêu khiển ta, làm ta bằng lòng, khiến ta hết ưu tư, bớt xao

động, giúp ta hết bị đói khát ... cho đến

chết. Vui đ ùa với tâm, khiến cho tâm thoả mãn và hân hoan,

đó l à

điều chủ yếu, l à điều hiện, hay nhu

yếu tinh thần. Ta có thể gọi đó bằng nhiều danh xưng khác nhau, như

tiêu khiển ( entertainment ) hay giải trí ( amusement ),

tôi chẳng biết chắc được danh từ Anh ngữ n ào

cho đúng, nhưng việc ấy chẳng quan hệ mấy.

Điểm quan trọng l à điều đó phải thật

thích hợp với tâm. Nó phải l à thực phẩm cho tinh thần, nuôi dưỡng

tinh thần, chẳng khác chi bốn nhu yếu kia đ ã

bồi dưỡng cho cơ thể. (...)

Thông thường, với đa số các người thế tục,

cho đến mức m à tôi còn có thể nói đến

được, đều xem nhu yếu thứ năm nầy như l à một vấn

đề về t ình dục ( sex ). Xin hãy

tìm thấy cho rõ sự khác biệt. Tình dục là một loại sự việc có thể làm tiêu

khiển ( entertain ) tâm trí, nhưng giờ

đây chúng ta đang sẵn s àng lấy Pháp ( Dhamma ) làm thú tiêu

khiển tinh thần. Điều đó có nghĩa l à

chúng đang d ùng sự thích nghi

để thỏa m ãn tinh thần chúng ta. Một

khi chúng ta ý thức được sự đứng đắn, v à

thoả mãn với sự đứng đắn nầy, một khi chúng

ta cảm thấy thích hợp v à bằng lòng, thì tâm trí

đ ã được đ ùa

vui và tiêu khiển rồi. Cái cảm giác đứng đắn

v à bằng lòng đó, đâu có dính dáng g ì

với tình dục.

Ngôi nhà phía sau lưng chúng ta đây được

mệnh danh l à "Sân khấu của thú tiêu khiển tinh thần". Nó

được xây dựng l ên

để l àm thú tiêu khiển cho tâm trí. Nó

được trang ho àng với thật nhiều hình

ảnh để giảng dạy Chánh Pháp ( Dhamma )

cũng như để giúp vui v à giải trí.

Đấy l à một hình thức của nhu yếu thứ n ăm.

Xin các bạn h ãy tìm hiểu về loại paccaya, nhu yếu thứ n ăm

nầy, vốn có li ên hệ nhứt với Chánh Pháp, chớ

đâu phải với t ình dục. Xin bạn

đừng chạy theo số đông để phải qu ên

rằng tình dục bị chẹn giữa các khó kh ăn phức

tạp đến bất tận, v à cứ đeo níu v ào

tình dục như là một nhu yếu thứ n ăm.

Nói tóm lại, chúng tôi thỉnh cầu các bạn hãy

điều chỉnh lối sống lại, sao cho ph ù

hợp với sự nghiên cứu và thực tập quán tưởng về tâm ( citta bhàvanà ).

Rồi ra, các bạn sẽ thấy việc thực tập được

tiện lợi v à thành công dễ dàng. Và các bạn sẽ khám phá ra

được "Lối Sống Mới" vượt qua khỏi ảnh hưởng

của các chủ nghĩa tích cực v à tiêu cực. Về chi tiết xin hãy

đợi một thời gian sau, v ì vấn

đề rất tế nhị, v à vì Lối Sống Mới siêu

việt cả mọi vấn đề khó khăn v à mọi

hình thức của sự Khổ sở ( dukkha ). Đó l à

lối sống tự do, tự tại, giải thoát, và giải phóng, bởi vì chúng ta

đang thực tập Chánh Pháp với sự nâng đỡ v à

yểm trợ của tất cả n ăm loại nhu yếu. Xin nhớ,

bạn h ãy làm sao cho n ăm loại nhu yếu

nầy trở n ên thật đứng đắn v à

thích nghi.

-ooOoo-

Đầu trang | Mục lục |

01 |

02 |

03 |

04 |

05 |

06 |

07 | 08 |

09 |

10 |

11 |

12 |

13

Chân thành cám ơn cư sĩ Thiện Nhựt, Montréal, Canada, đã có thiện tâm giúp chuyển dịch cẩm nang hành thiền này.

(Bình Anson, 03-2004)

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 05-03-2004

Văn bản tiếp →Buddhadasa - Giac niem Hoi tho
☰ Mục lục Giác Niệm Hơi Thở (Buddhadasa)
⬇ Tải .txt