📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Thầy

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 30

Thư Thầy · 11,982 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 📜

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 30

Vietnamese, with Unicode Times font

Tuyển tập Thư

Thầy

Tỳ kheo Viên

Minh

[30]

Ngày ..... tháng ..... năm .....

H.C con,

Thầy đã nhận được thư con qua chị HN, và nhất là được xem một số hình con chụp chung với chị LT và các sư.

Rất tiếc là qua thư

từ Thầy không làm được công việc của một nhà phân tâm

học để giúp con giải tỏa một số stress do quá trình

phấn đấu nội tâm của con gây ra, nhưng Thầy nghĩ rằng

quá trình sống đạo giữa cuộc đời phức tạp tất nhiên

lúc đầu không sao tránh khỏi những khó khăn nhất định nào

đó, con có quyền vận dụng cách tu tập tùy ý miễn là

phải tự tin, trầm tĩnh và sáng suốt.

Thầy nói tự tin là vì không nên sợ hãi khi thấy mình phải đối diện với những mâu thuẫn nội tâm, mặc dù con người thì đều có bản năng, tình cảm, tính dục và mâu thuẫn dồn nén như nhau. Nhưng giữa chúng ta, những người sống đạo, với người không sống đạo khác xa nhau lắm. Một bên là mê mờ, một bên là tỉnh thức, hãy tin vào sự tỉnh thức của mình như vị Thầy dẫn đường luôn luôn có mặt bên ta. Sở dĩ những người bạn của con đang bị biến chứng của dồn nén là vì họ chỉ sống với bản năng, tình cảm, ý chí và lý trí mà chưa bao giờ tỉnh thức, chưa bao giờ thắp lên ngọn đuốc của trí tuệ để soi sáng chính mình. Chúng ta cũng như họ thôi, nhưng nếu chúng ta thắp sáng chính mình thì không phải là biến chứng của dồn nén mà lại là giác ngộ giải thoát và diệu dụng đấy con ạ.

Thế tại sao con phải

sợ. Một vị thiền sư nói rằng "Đừng sợ vọng

khởi chỉ sợ không giác kịp", nghĩa là chỉ sợ không

sáng suốt, tỉnh giác mà thôi. Con đừng nghĩ rằng Thầy có

một phương pháp phi thường nào đó đầy bí ẩn hay rất

phức tạp khó khăn để trở thành một con người siêu

việt, chung qui pháp hành hàng ngày của Thầy chỉ là sáng

suốt, định tĩnh, trong lành trong mọi sinh hoạt của đời

sống từ ngoại giới đến nội tâm, từ hành động đến

ý nghĩ để không tự mình nhận chìm mình vào trong

thế giới huyễn hóa do mình tạo ra.

Con thích thiền định?

đó là một ý hướng tốt, nhưng cũng có thể là một trong

những mâu thuẫn đưa đến dồn nén của con hiện nay.

Thiền định phải hiểu và hành đúng mức, bằng không sẽ

là con dao hai lưỡi: một là thăng hoa thành diệu dụng, hai

là dồn nén và sinh ra biến chứng tâm thần.

Thiền định là một mức sống tâm linh cao, nhưng nó có nhiều hướng tùy theo người thực hiện nó. Nói chung có ba hướng (mục đích) :

- Để giữ gìn sức khỏe (như hattha yoga, thiền dưỡng sinh, luyện đan, khí công v.v...).

-

Để đạt được một số trạng thái tâm linh: hỷ lạc,

xuất thần v.v... (như ràja

yoga, tu tiên, thiền xuất hồn...).

-

Để đạt được một số khả năng, pháp thuật, hoặc

thần thông (như một số phái

thiền của Mật tông, chú thuật, thôi miên v.v...).

Những mục đích trên

dù tốt hay xấu cũng không phải là mục đích chân chính

của Đạo Phật. Vì vậy mà Thiền tông đã loại thiền định

ra ngoài xem đó như đá đè cỏ, hoặc mài gạch thành gương,

không bao giờ thấy tánh.

Nhưng Đức Phật vì

hiểu rất rõ tính chất của thiền định nên Ngài không

loại trừ nó, Ngài chỉ cảnh giác rằng đừng quá đam mê,

đắm chìm trong đó mà thôi. Ngài vẫn đặt nó vào trình

tự của đạo, vì đối với Ngài phương tiện này nếu khéo

sử dụng vào mục đích chân chính sẽ là lợi ích lớn cho

hành trình giác ngộ giải thoát.

Thiền định trong Đạo Phật không chấp nhận ba mục đích nêu trên, nhưng xem đó như là kết quả phụ tùy. Chánh định có ba mục đích khác:

1) Làm lắng

dịu và hóa giải những vọng động che lấp tâm khiến tâm

mê mờ, mất khả năng và khó sử dụng. Đây là yếu tố

Chánh Tinh Tấn trong thiền định.

2) Trở về chính

mình, không hướng ngoại, không để ngoại cảnh lôi

cuốn và chi phối. Đây là yếu tố Chánh Niệm trong

thiền định, thường đi đôi với tỉnh giác.

3) An chỉ nhất

tâm, giải thoát khỏi ngũ dục (sắc định) hoặc

giải thoát khỏi sắc tưởng (vô sắc định). Nhờ

vậy tâm được buông xả, nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng, ổn định

và kiên cố.

Sở dĩ chúng ta bị

phiền não, khổ đau, căng thẳng, dồn nén là do tâm bị lôi

cuốn ra ngoài quá nhiều (thất niệm) , sinh ra phóng

dật, vọng động (thiếu tinh tấn), không giữ được

quân bình thư thái, an ổn (thiếu định) . Vì vậy

thiền định trước tiên là trở về với chính mình (chánh

niệm), thắp sáng chính mình (tỉnh giác) , để phát

hiện sự sinh diệt của các vọng động (5 triền cái) ,

chế ngự, ổn định chúng (tinh tấn) và an chỉ ở đó

(chánh định). Khi người ta có tham vọng tập trung tư

tưởng vào một đối tượng nào đó với mục đích đạt

được một sở đắc, thì đó chỉ là một hình thức khác

của tham lam, muốn được an lạc, chạy trốn đau khổ,

hoặc muốn có một uy lực siêu việt, và như thế chỉ

tạo mâu thuẫn và dồn nén, có thể thay đổi bộ mặt nhưng

không thay đổi bản chất của tính dục. Vì vậy bước đầu

dùng tinh tấn - chánh niệm - tỉnh giác để khám phá

ra tánh tướng (bản chất và hiện tượng) của các

vọng động (triền cái) hay nói theo phân tâm học là

các khuynh hướng của tính dục, tức là ta làm được công

việc hữu thực hóa vô thức mà các nhà phân tâm

học dùng để chữa trị các chứng bệnh tâm thần do sự mâu

thuẫn dồn nén giữa các khuynh hướng tính dục mang lại.

Như vậy thiền định đúng là cách tốt nhất để hóa

giải và thăng hoa các dồn nén, ngăn ngừa tiến trình vô

thức hóa của ẩn ức.

Con hãy tự chiêm nghiệm (lắng nghe, soi chiếu) sự sinh diệt của các vọng động che lấp tâm dưới 5 hình thức:

1. Tham dục: tâm ham muốn, đam mê, đuổi bắt sắc tướng, âm thanh, mùi vị và sự xúc chạm của thân tạo ra cảm thọ lạc.

2. Sân nhuế: tâm bất mãn, bực bội, bứt rứt, nổi nóng đối với những cảm thọ khổ.

3. Hôn trầm thụy miên:

tâm thụ động, thiếu hăng hái, không quyết tâm, không

chịu khởi tâm hướng đến hành xứ (đề mục, đối tượng

hay công án thiền) , lơ đểnh hoặc quên lãng hành xứ,

xuất hiện rõ nét nhất là buồn ngủ, dã dượi, uể oải,

tiêu cực.

4. Trạo hối:

tâm nghĩ tưởng (suy nghĩ và tưởng tượng) quá khứ,

vị lai, phóng ngoại, quá phấn khích. Nếu tham dục phóng

ngoại trên các đối tượng sắc, thanh, hương, vị, xúc thì

trạo hối chạy theo pháp trần (hồi tưởng quá khứ, tưởng

tượng tương lai, ý tượng, ý niệm, tư tưởng và sự

hối tiếc) . Nếu như hôn trầm thủy miên là thụ động

tiêu cực, thì trạo hối lại quá tích cực dao động. Vì

vậy nó chính là tâm viên ý mã .

5. Nghi: tâm không yên, hoang mang, bất định, phân vân, thiếu xác tín, thiếu trầm ổn, không biết an trụ nơi đâu.

Khi bắt đầu thiền định con chọn một hành xứ, nên chọn một hành xứ trên chính mình, chẳng hạn hơi thở. Con ngồi ngay ngắn nhưng thư giãn, thoải mái, buông xả nghỉ ngơi hoàn toàn, giống như khi con làm xong một việc gì, tự cho phép mình buông xả nghỉ ngơi thoải mái vậy. Khi thấy thân tâm đã thư giãn thoải mái, con bắt đầu hướng tâm đến hơi thở (từ chuyên môn gọi là tầm) , kèm theo một sự chú tâm, gắn bó vào hơi thở như là đối tượng độc nhất (thuật ngữ thiền gọi là tứ). Con để ý sẽ thấy nếu Tầm được khởi đúng mức thì không có hôn trầm thủy miên, như vậy hôn trầm thủy miên đã được hóa giải, thăng hoa thành một chi thiền. Nếu Tứ được khởi đúng mức thì tâm duy trì, đứng vững trên đối tượng (hành xứ) và nghi đã được hóa giải, thăng hoa thành chi thiền thứ hai. Nếu hai chi thiền Tầm và Tứ được ổn định thì liền phát sinh một số trạng thái Hỷ như: nổi ốc khắp toàn thân, nhẹ nhàng như bay lơ lửng, cảm thấy lắc lư rất đều đặn như đưa võng hoặc ngồi trên thuyền, cảm thấy mát lạnh dễ chịu như khi nóng mà được ngâm mình trong nước, thấy ánh sáng trước mặt hoặc bao quanh mình. Nếu có những trạng thái khác những trạng thái trên, chẳng hạn thấy một cảnh tượng đẹp đẽ hoặc ghê rợn là không đúng. Cảm thọ Hỷ phải là những phản ứng trên thân do ly dục hoặc do định tâm đem lại, nếu không, chỉ có thể là:

1. Ảo tưởng hoặc ảo giác đối với người quá tham vọng và giàu tưởng tượng.

2. Một hình thức chiêm bao xuất hiện từ vô thức do dồn nén.

3. Một lực tác động từ bên ngoài đối với người mê tín (người ta gọi nôm na là điện nhập).

Thiền định phải loại bỏ 3 loại ấn chứng giả này, nếu không có thể đưa đến bệnh tâm thần hoặc là thiền bệnh.

Khi ấn chứng hỷ đúng

đắn phát sinh thì sân nhuế được hóa giải và thăng hoa

thành thiền chi thứ ba. Nó giúp cho hành giả hưởng được

hỷ duyệt của thiền định và duy trì thiền định lâu dài

không chán nản, không khó chịu như lúc đầu.

Dần dần lắng dịu và

đi đến một trạng thái an lạc thư thái, hành giả cảm

thấy như khi đói mà được một món ăn vừa ý, thỏa mãn,

no đủ. Hỷ (piti) khác với Lạc (sukha) : một bên

có cảm thọ mạnh làm cho thân tâm phấn chấn, một bên có

cảm thọ khinh nhu làm cho thân tâm lắng dịu để bước vào

ổn định. Khi ấn chứng an lạc này phát sinh thì trạo cử

được hóa giải và thăng hoa thành thiền chi thứ tư, tâm

không dao động (trạo hối) nữa.

An lạc làm lắng dịu

tâm và đưa vào ổn định, lúc đó trạng thái nhất tâm,

kiên định và cảm thọ quân bình (Xả) phát sinh, tâm

được hoàn toàn an chỉ. Khi định xả phát sinh thì tham

dục được hóa giải và thăng hoa thành thiền chi thứ năm.

Như vậy với tinh

tấn, chánh niệm, tỉnh giác con có thể thực hiện được ba

mục đích của thiền định: sáng suốt trở về với chính

mình để thấy rõ sự sinh diệt của các triền cái, hóa

giải các triền cái, và thăng hoa thành các thiền chi (yếu

tố của tâm định) . Định như vậy mới phát sinh trí

tuệ, mới được đặt vào trình tự của con đường giác

ngộ giải thoát.

Có một trường hợp hành

giả có thể lấy tâm không làm hành xứ (tâm

không là trạng thái tâm sáng suốt định tĩnh trong lành

chứ không phải vô tâm trống rỗng) , ngồi buông xả hoàn

toàn không nghĩ ngợi gì cả, không chú tâm vào một đề

mục hữu tướng nào (nhưng thật ra có chú tâm vào tâm

không ). Thiền như vậy nếu trình độ tâm và tuệ đã

cao thì hay, nhưng nếu tâm và tuệ còn kém thì sẽ rơi vào

một thiền bệnh khá nguy hiểm là trầm không trệ

tịch , tức bị kẹt vào không, chấp không, tưởng vô

tâm trống rỗng là cứu cánh, vì vậy mà một số vị Tổ

phái Trúc Lâm Yên Tử phải cảnh cáo: "Mạc vị vô tâm

vân thị đạo, vô tâm do cách nhất trùng quan" (đừng

bảo vô tâm là chính đạo, vô tâm còn cách một ngăn rào).

Có người đạt được vô tâm tưởng là kiến tánh lại càng

là thiền bệnh nặng hơn. Cho nên các thiền sư phải cảnh

cáo "thức đắc bổn tâm bổn tánh, chính thị tông môn

đại bịnh" (thấy mình

đã đạt bổn tâm bổn tánh chính là đại bịnh của

thiền).

Tốt hơn, con không nên

lấy đề mục tâm không làm hành xứ, trừ phi con dùng

nó như một lối thư giãn nghỉ ngơi (relaxation) thì

được. Còn thiền định thì nên lấy hơi thở làm hành

xứ là tốt nhất, nhớ là chỉ theo dõi hơi thở tự nhiên,

không cố gắng điều khiển hơi thở như yoga, khí công gì

cả, và nhớ đừng vẽ vời thêm bất cứ gì bên cạnh hơi

thở gần gũi và giản dị của mình.

Nếu áp dụng những yếu tố tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác và chánh định thì con nên thực hiện thế này:

1) Lúc động, tức lúc sinh hoạt bình thường: tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác nhiều hơn, định ít hơn.

2) Lúc tịnh, tức lúc có điều kiện ngồi thiền thì chánh niệm, tỉnh giác, định nhiều hơn, tinh tấn ít hơn .

Tuy nhiên nếu không đủ

điều kiện thì không nên cố gắng định tâm một cách gượng

gạo, đừng dùng ý chí quá nhiều. Tốt hơn chỉ nên ngồi

dưỡng thần (nhưng cũng

phải đúng theo phương pháp thiền định nói trên).

Kiểm tra thành quả con đừng y cứ trên sở đắc những trạng thái mà chỉ nên xem lại:

- Đã thấy rõ và chủ động được 5 triền cái và 5 thiền chi chưa?

- Có lìa bớt những lôi cuốn, ràng buộc, đam mê trong 5 trần (ngoại cảnh) không?

- Có đoạn giảm được các ác pháp như tham, sân, si, ngã mạn, ích kỷ, tà kiến không?

- Có thấy được các tiến trình sinh diệt của tâm sinh lý không?

Bởi vì con nhớ rằng

chữ Thiền (Jhàna) có nghĩa là soi sáng hay đốt cháy

phiền não; là ly huyễn, là nhật tổn (càng ngày càng

bớt ngã chấp và bất thiện pháp) chứ không phải là "tôi

đã được trạng thái này, tôi đã đắc trạng thái

kia" để làm giàu cho bản ngã, để thỏa mãn tham

vọng của tính dục.

Nếu trong khi hành có biến chuyển gì con nên cho Thầy biết sớm.

Chúc con an vui.

Thầy.

Đầu

trang | Lời

đầu | 01 | 02 | 03

| 04 | 05 | 06

| 07 | 08 | 09

| 10 | 11 | 12

| 13 | 14 | 15

| 16 | 17 | 18

| 19 | 20 | 21

| 22 | 23 | 24

| 25 | 26 | 27

| 28 | 29 | 30 | 31

| 32 | 33 | 34

| 35 | 36 | 37

| 38 | 39 | 40

| 41 | 42

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Viên Minh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 06-2002)

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 04-06-2002

← Văn bản trướcTuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 29Văn bản tiếp →Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 31
☰ Mục lục Thư Thầy
⬇ Tải .txt