📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Thầy

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 31

Thư Thầy · 7,819 ký tự · ~7 phút đọc
🏠 📜

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 31

Vietnamese, with Unicode Times font

Tuyển tập Thư

Thầy

Tỳ kheo Viên

Minh

[31]

Ngày..... tháng ..... năm .....

L. con,

Cách đây gần một năm

khi con đến vấn đạo, Thầy nhớ là đã phân tích những

nguyên nhân của phiền não khổ đau và con đường đi đến

giải thoát ra khỏi những trói buộc ấy. Một cách tóm tắt,

con đường đó là một đời sống sáng suốt, định tĩnh và

trong lành. Hôm nay Thầy nhắc lại một số nét chính yếu

để con nắm vững nguyên lý đời sống giác ngộ.

Đời sống bao gồm hai phương diện: ngoại cảnh và nội tâm. Có những tác động từ bên ngoài do những định luật khách quan về vật lý, xã hội, thời tiết, thiên nhiên, và cả siêu nhiên nữa. Có những tác động từ bên trong do những định luật khác về sinh lý, tâm lý, nghiệp báo v.v... Hai mặt trong và ngoài tương giao qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Khi sự tương giao này diễn ra trong mê mờ (vô minh) thì sẽ phát sinh vọng động (ái dục, hành) và tạo thành một chuỗi nhân quả liên quan (duyên khởi) . Khi sự tương giao này diễn ra trong sáng suốt (tuệ) thì nội tâm được trầm tĩnh (định) và đời sống trở nên trong lành (giới).

Có hai loại người, một

là người có nội tâm phụ thuộc vào hoàn cảnh. Họ bị

ngoại cảnh thu hút, cuốn trôi, ràng buộc và nhận chìm, tất

nhiên là họ phải gặt lấy những hậu quả bất an. Hai là

người có nội tâm không lệ thuộc vào ngoại cảnh, họ sống

tự chủ, tự tại, an nhiên, thanh tịnh và dĩ nhiên hưởng

được đời sống thanh thoát.

Sự tác động của ngoại

cảnh gọi là duyên, chủ định của nội tâm gọi là nhân.

Với người bị ngoại cảnh chi phối thì duyên lôi cuốn

nhân, với người không bị ngoại cảnh chi phối thì nhân

thắng được duyên, tuy tùy duyên mà vẫn tự chủ.

Tùy duyên có nghĩa là

thuận theo hoàn cảnh. Như vậy phải là một người có

nhân vững vàng (nội tâm ổn định, sáng suốt, tự chủ)

thì mới có thể tùy duyên, bằng không sẽ bị duyên lôi cuốn

hoặc chạy theo duyên, nghĩa là nhắm mắt đưa chân, vui đâu

chúc đó, thiện ác theo người, không phân tà chánh, đó là

người phóng dật.

Tùy duyên còn có một

nghĩa khác là tùy lúc tùy nơi mà xử sự ứng tiếp, để có

thể tùy sở trụ xứ thường an lạc. Khổng giáo

cũng dạy " tùy cảm nhi ứng, tùy ngộ nhi an ".

Vậy tuy tùy duyên mà vẫn bất biến mới là tùy duyên một

cách đúng đắn.

Hoàn cảnh có xấu, có

tốt, có thuận, có nghịch, phải luôn luôn sáng suốt, định

tĩnh, trong lành thì mới đủ sức bén nhạy để tùy cảm

nhi ứng, tùy ngộ nhi an . Chỉ cần thiếu tỉnh thức (chánh

niệm, tỉnh giác) là bị chìm vào biển trùng trùng

duyên khởi ngay.

Nhưng xấu tốt, thuận

nghịch không căn cứ ở vừa lòng hay không vừa lòng; cái

gì vừa lòng chưa hẳn đã tốt, cái gì trái ý chưa hẳn đã

xấu. Thường người đời xử sự theo tư kiến, tư dục nên

họ lấy thước đo vừa lòng và trái ý của họ để làm

chuẩn, và như thế thì không thể tránh khỏi sự va chạm với

những người chung quanh, vì tư kiến, tư dục của mỗi người

mỗi khác.

Cùng một hoàn cảnh

mà mỗi người xử sự mỗi khác, đưa đến hậu quả, dĩ

nhiên cũng ở mỗi người khác nhau. Sở dĩ như vậy là vì

sự tương giao giữa nội tâm và ngoại cảnh diễn ra trong

mê mờ (vô minh, không tỉnh thức) đã phát sinh những

vọng động (ái dục) sai khác.

Không thể điều chỉnh

sự dị biệt, mâu thuẫn này giữa con người bằng cách

thay đổi hoàn cảnh, vì nó chỉ là điều kiện phụ (duyên) ,

mà phải thay đổi nội tâm (nhân).

Điều chỉnh nội tâm

không phải là ép buộc nó phải theo một khuôn mẫu nào mà

ta đã chủ định, vì như thế là vẫn còn theo tư kiến,

tư dục, và chắc chắn vẫn tạo hố sâu cách biệt với người

khác.

Nội tâm sẽ biết

cách tự xử thích ứng với hoàn cảnh khi ta để cho nó

được tự do thư thái nhất, nghĩa là để cho nó được sáng

suốt - định tĩnh - trong lành.

Đừng hiểu tự do tâm

linh theo nghĩa buông thả cho nó muốn làm gì thì làm, vì như

vậy có nghĩa là tự trói buộc sâu dày vào vô minh, ái dục,

đúng vậy không?

Khi con không thích hợp

với ngoại cảnh, với những người chung quanh, không có nghĩa

là hoàn cảnh nghịch với con (nghịch duyên). Khi con

thích hợp với ngoại cảnh, với những người xung quanh,

cũng không có nghĩa là hoàn cảnh thuận với con (thuận

duyên).

Tác động từ ngoại cảnh được đánh giá thuận hay nghịch theo hai cách:

1. Theo cách nhìn của

tư kiến, tư dục, tức như Thầy đã nói, cái gì vừa

lòng là thuận, cái gì trái ý là nghịch. Đó là cách

nhìn thế tục .

2. Theo cách nhìn của

đạo thì tác động ngoại giới nào làm tăng trưởng

điều bất thiện như: dục, ái, tham, sân, hận, oán thù,

dao động, xáo trộn, phóng dật, ích kỷ, ngã mạn v.v...

Nói chung là tham, sân, si thì đó là nghịch duyên, dù nó

có đem lại cho ta cái gọi là hạnh phúc, an lạc trần thế.

Với nghịch duyên này ta phải thận trọng, cảnh giác,

phòng hộ, giữ gìn đừng để nó lôi cuốn ta vào bất

thiện và hậu quả là bất an, đau khổ.

Tác động ngoại giới

nào làm tăng trưởng thiện pháp như: không tham, không

sân, không si, từ, bi, hỷ, xả, vị tha, định tĩnh, hiền

thiện, khinh an, thư thái, chánh trực, nhu hòa v.v... thì đó

là thuận duyên, dù nó có đem lại thiệt thòi đau khổ về

mặt vật chất.

Có những hạnh phúc trần

thế chỉ làm cho ta mất đi niềm an lạc thật sự của tâm

hồn. Trái lại có những thiệt thòi đối với thế giới bên

ngoài lại là niềm hạnh phúc của nội tâm. Vì không thấy

chân lý này con người luôn chạy theo sự vừa lòng đối với

ngoại cảnh mà họ cho là hạnh phúc, nhưng như Nikos

Kazantzaki nói " mảnh đất bình an chỉ có trong tâm

hồn bạn " thì quả đúng là " tâm hồn tịch

tịnh là hạnh phúc tối thượng " (Santç

paramamû sukhamû).

Như vậy vấn đề không

phải ở chỗ làm thế nào để thích hợp với hoàn cảnh,

với những người chung quanh, mà vấn đề là nội tâm ta

có thật sự tự do, nghĩa là có thật sự sáng suốt, định

tĩnh, trong lành hay không mà thôi.

Khi ta không cần cố gắng tìm cách thích ứng với hoàn cảnh, mà chỉ cần một nội tâm ổn định, trong sáng và tỉnh thức, thì lúc đó ta lại thấy dễ dàng thích ứng với hoàn cảnh một cách chính xác và tự nhiên hơn. Nghĩa là tâm ta sẽ biết cách thích ứng tùy theo hoàn cảnh thuận hay nghịch. Tuy thích ứng nhưng không nhất thiết phải thuận theo hoàn cảnh, vì dù thuận hay nghịch thì nội tâm vẫn được tự do.

Nhân (nội tâm) tốt

có nghĩa là không bị lệ thuộc vào duyên (hoàn cảnh) ,

độc lập trong mọi điều kiện; vì vậy mà ở trong điều

kiện (thuận hay nghịch) nào cũng không mất tự tánh.

Nếu thích ứng được hiểu theo nghĩa này thì mới nên

thích ứng.

Tóm lại, con muốn thích ứng với hoàn cảnh, với những người chung quanh, thì trước hết con phải:

1. Sáng suốt biết rõ thân tâm mình trong mọi hành vi động tịnh, từng giây từng phút. Nếu quên mình thì phải sớm tự tỉnh thức.

2. Trầm tĩnh và chú

tâm vào chính mình, đừng để tâm buông lung vọng động

theo ngoại cảnh, vẫn giữ sự chú tâm định tĩnh bên

trong. Nếu có vọng động thì chú tâm vào chính vọng động

đó, sẽ định tĩnh lại ngay.

3. Khi hành động, nói

năng, suy nghĩ hay không thì thân khẩu ý đều phải hiền

thiện, chánh trực hợp đạo lý. Nếu có tà ý liền tinh

tấn chú tâm tỉnh giác thì tâm sẽ tự trở về đường

ngay. Nếu con giữ được tâm bình hạnh trực

như thế, thì con sẽ thấy dù cho không cần thích ứng,

nó vẫn thích ứng dễ dàng và chính xác. Trái lại nếu

con chỉ cố gắng thích ứng bên ngoài thì con sẽ bị tha

hóa, tự đánh mất mình.

Ngoại cảnh tuy là

duyên, là phụ, nhưng với người nội tâm (nhân)

không vững, thì nó vẫn có một sức cuốn hút (cả thuận

lẫn nghịch) rất mãnh liệt có thể làm xáo trộn, hủ

hóa, tha hóa hoặc hỗn loạn nội tâm. Chính vì thế mà nội

tâm phải luôn luôn sáng suốt, định tĩnh, trong lành. Mong

con thấy ra điều đó.

Chúc con mạnh khỏe và sống một đời sống nội tâm vững vàng trong thời gian công tác ở hải ngoại.

Thầy.

Đầu

trang | Lời

đầu | 01 | 02 | 03

| 04 | 05 | 06

| 07 | 08 | 09

| 10 | 11 | 12

| 13 | 14 | 15

| 16 | 17 | 18

| 19 | 20 | 21

| 22 | 23 | 24

| 25 | 26 | 27

| 28 | 29 | 30

| 31 | 32 | 33 | 34

| 35 | 36 | 37

| 38 | 39 | 40

| 41 | 42

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Viên Minh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 06-2002)

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 04-06-2002

← Văn bản trướcTuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 30Văn bản tiếp →Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 32
☰ Mục lục Thư Thầy
⬇ Tải .txt