📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Thầy

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 34

Thư Thầy · 11,730 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 📜

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 34

Vietnamese, with Unicode Times font

Tuyển tập Thư

Thầy

Tỳ kheo Viên

Minh

[34]

Ngày ..... tháng ..... năm .....

Con thương mến,

Thầy đã nhận được

thư và ảnh của con chụp lúc con đang sinh hoạt tại thiền

đường PZC phái Lâm Tế của một thiền sư người Đại Hàn.

Thầy sắp đi Huế, sẽ đem thư và ảnh cho các sư thúc cùng

xem.

Trong hình tướng xuất

gia con có vẻ chững chạc lắm, nhưng tính con thì ưa phóng

khoáng tự nhiên mà sinh hoạt thiền đường đó thì có vẻ

nghiêm túc và bài bản quá như vậy, không biết con có

chịu được lâu không?

Con hỏi sau này Thầy có viết gì thêm không và trong thời gian con xa quê hương, ở nhà Thầy hướng dẫn Phật tử tu tập có gì mới mẻ không?

Về viết lách thì

Thầy chỉ thỉnh thoảng viết Vi Tiếu để tiêu

khiển, và khi nào có thư thì trả lời cho Phật tử vậy thôi,

chứ chưa viết chuyên đề gì cả. Các sư thúc con có đề

nghị Thầy ghi lại thành sách những khóa giảng giáo lý

tinh yếu ở Huyền Không, Bửu Long, Phật Bảo v.v... để

Thầy xét lại xem.

Còn về việc hướng

dẫn Phật tử thì vì phần đông không kham nổi tinh thần

sống đạo một cách uyển chuyển tự nhiên và sáng tạo

trong tự giác kiểu " vô môn " như hồi

con còn ở nhà, nên Thầy đã tùy căn cơ của những Phật

tử mà chia quá trình tu tập thành nhiều giai đoạn từ dễ

đến khó, từ thấp đến cao khác nhau, để Thầy dễ hướng

dẫn mà Phật tử cũng dễ thực hành.

Con đã biết, chung qui

tất cả các phái thiền Phật giáo từ Nguyên Thủy đến

Tiểu thừa, Đại thừa, Kim Cang thừa và Thiền tông đều

lấy chánh niệm tỉnh giác làm yếu tố cơ bản, chỉ khác

nhau ở cách vận dụng mà thôi. Nói như vậy có nghĩa là chánh

niệm tỉnh giác có nhiều mức độ khác nhau tùy theo trình

độ của mỗi người.

Theo thiền tuệ quán

Vipassanà Nguyên Thủy của Đức Phật thì đối tượng của

chánh niệm tỉnh giác phải là pháp có yếu tính là đệ

nhất nghĩa đế (paramattha) , thực tại hiện

tiền (sanditthiko) , phi thời gian (akàliko) ,

hồi chiếu (ehipassiko), hướng nội (opanayiko), tự chứng

(paccattam veditabbo) v.v... do đó, nhìn chung, Phật tử ngày

nay ít ai trực tiếp đi vào tuệ quán ngay được.

Như vậy cần phải có

những giai đoạn chuẩn bị cho những Phật tử chưa đạt

tiêu chuẩn chánh niệm tỉnh giác, chưa có thể đi thẳng vào

tuệ quán Vipassanà, như sau:

1 . Giai đoạn nhất niệm.

-

Nếu con là người thuộc căn cơ đức tin thì con có thể

niệm Phật. Ngày đêm giữ một câu niệm Phật cho đến khi

các tạp niệm lắng dịu, ổn định và đưa đến nhất tâm

bất loạn.

Đối với đức tin hướng

về tự lực, như phần đông Phật tử Nguyên Thủy thì họ

thường niệm một trong 10 ân đức Phật tính, điển hình

như niệm: Araham (Arahatta) là bản lai thanh tịnh, Buddho

(Buddhatà) là tính giác v.v...

Đối với đức tin hướng

về tha lực, như Phật tử Tịnh Độ tông thì họ thường

niệm danh hiệu A-di-đà Phật, hay danh hiệu các Bồ Tát mà

họ tin tưởng.

Đối với đức tin hướng về thần lực huyền bí, như Phật tử Mật tông thì họ thường hành trì một câu chú.

Đối với đức tin hướng về bản thể tự tánh, như Phật tử Thiền tông thì họ thường tham một công án hay một thoại đầu.

-

Nếu con là người có căn cơ về thiền định thì con có

thể dùng một đề mục thiền định, như hơi thở chẳng

hạn, để nhiếp phục tâm.

Mục đích của giai đoạn

này là giúp tâm vượt qua các tạp niệm và phát triển

khả năng chú tâm, một yếu tố cần thiết trong chánh

niệm tỉnh giác.

2 . Giai đoạn tánh niệm.

Trong các pháp môn phương tiện như niệm Phật, trì chú, tham công án, thiền định v.v... hành giả có thể bớt được tâm tán loạn nhưng cũng nhiều người lại bị kẹt vào ngay nơi phương tiện của mình và trở thành bịnh bị ám ảnh bởi chính câu niệm Phật, câu thần chú v.v... không sao bỏ đi được. Vì vậy khi nào thấy tâm đã ổn định thì phải bỏ phương tiện (hồng danh, thần chú v.v...) rồi soi chiếu lại tự tâm để nhận ra tánh sáng suốt, định tĩnh, trong lành tự nhiên của nó. Đó chính là giai đoạn thấy ra yếu tính của bản lai thanh tịnh hay tính giác sẵn có nơi mỗi người.

3 . Giai đoạn danh tướng niệm .

Nếu nhận ra được tính giác hay bản lai thanh tịnh mà không biết sử dụng thì vẫn bị kẹt vào thể tánh, không phát huy được tướng dụng để phá vỡ khối tập nhiễm sâu dày của bản ngã sinh tử luân hồi. Cho nên Ngài Huệ Khả sau khi ngộ tánh nơi Tổ Đạt Ma đã trở về ngày đêm mỗi mỗi tự biết mình. Thể tánh của tính giác là tịch tịnh (Santì) , tướng dụng của tính giác là soi chiếu (Jhàna, jhàyati) . Vì vậy phải đem tính giác soi chiếu lại toàn bộ thân tâm trong quan hệ với thế giới trong ngoài. Trong thiền Tứ Niệm Xứ, tính giác tịch và chiếu được hóa thân thành chánh niệm tỉnh giác, và thế giới quan hệ trong ngoài của toàn bộ thân tâm chính là thân, thọ, tâm, pháp. Đây không còn là phương tiện tham công án để hy vọng thấy tánh, mà chính là sử dụng ngay tính giác soi chiếu để thâm nhập vào thực tại hiện tiền, xuyên phá mọi vọng tưởng ảo giác của vô minh ái dục để đương xứ hiện rõ bổn nguyên chân như thực tánh (Yathàbhùtà sabhàva) của pháp.

Tuy nhiên nếu chưa

phải là căn cơ bậc thượng, thì tạm thời tập ghi nhận

danh tướng của thực tại thân, thọ, tâm, pháp trước đã.

Vì vậy trong giai đoạn này hành giả chỉ cần khi đang đi

niệm là đi... đi... , khi đang đứng niệm

đứng... đứng , khi có cảm giác dễ chịu hay khó

chịu niệm là thọ... thọ... , khi có tâm bứt

rứt bực bội niệm là sân... sân... v.v...

Tâm thường dễ rơi vào

hai trạng thái đối nghịch: hoặc là quá ức chế thủ động,

hoặc là quá hưng phấn dao động, do đó không được sâu

sắc vi tế, vậy muốn làm quen với công việc soi chiếu

minh bạch (vipassanà ), chánh niệm tỉnh giác phải tạm

mượn đối tượng danh tướng để tự phát huy khả năng

tịch và chiếu cho đến khi thật vững chãi tự nhiên.

Phái thiền Vipassanà

của Ngài Mahasi Sayadaw người Myanmar dạy hành giả niệm

phồng à... xẹp à... khi quán niệm hơi thở chẳng

hạn, chính là vận dụng Danh Tướng niệm như

một giai đoạn chuyển tiếp để chuẩn bị cho tâm có đủ

chánh niệm tỉnh giác khả dĩ thâm nhập thực tại như

thị của đệ nhất nghĩa đế,

Như vậy 3 giai đoạn

trên chỉ là dự bị cho hành giả trước khi vào thiền

Vipassanà, chúng ta tạm gọi là "giai đoạn tiền

Vipassanà". Khi nào hành tướng của hầu hết thân,

thọ, tâm, pháp đều được gọi đúng tên ngay khi nó diễn

ra, không trước không sau, thì hành giả bắt đầu có khả

năng đi thẳng vào thiền Vipassanà như giai đoạn sau đây:

4 . Giai đoạn thực tướng niệm.

Đây là giai đoạn

thiền Vipassanà thực thụ. Ở đây hành giả không cần

gọi tên sự kiện như giai đoạn truớc mà chỉ soi chiếu vào

chính sự diễn biến của sự kiện mà thôi. Như khi đi

chỉ cần chú tâm tỉnh thức trên mọi biến chuyển của

cử động đi, khi ngồi chỉ lặng lẽ soi chiếu toàn bộ tư

thế ngồi cùng với những hiện tượng động tĩnh, sinh

diệt, thô tế đang diễn ra nơi thân. Khi có một cảm giác

chỉ lắng nghe trọn vẹn diễn trình sinh diệt của cảm

thọ ấy. Khi một tư tưởng khởi lên thấy rõ tâm đang

sinh khởi, khi tư tưởng ấy chấm dứt thấy rõ tâm đang

diệt. Khi tâm tịch tịnh vô sinh biết rõ tâm tịch tịnh vô

sinh v.v...

Con có để ý là

những cụm từ Thầy vừa dùng trên như chú tâm tỉnh

thức, lặng lẽ chiếu soi, lắng nghe trọn vẹn, thấy rõ,

biết rõ, liễu tri, tịch chiếu, quán chiếu, chiếu kiến

v.v... đều đồng nghĩa với chánh niệm tỉnh giác

không? Tên gọi không quan trọng mà chính yếu là con

cần phải thể nghiệm thực chất nội dung của nó sao cho

vừa đủ để thấy đúng thức tướng của quán xứ là

được.

Nói là thực tướng

niệm, thật ra trong giai đoạn này thực tại tự diễn bày

đầy đủ tánh tướng thể dụng v.v... một cách toàn diện

như thị như thực dưới cái nhìn trí tuệ soi chiếu

minh bạch (Vipassanà-nàna) chứ không phải chỉ

thực tướng mà thôi.

Đến đây, khi hội đủ

nhân duyên thích hợp tâm trí sẽ tự bừng nở những đóa

hoa tuệ giác vô cùng vi diệu mà thuật ngữ thiền Vipassanà

gọi là 16 tuệ giác . Đức Phật đã mô tả trình tự

16 tuệ giác này mà không giảng giải chi tiết vì Ngài

muốn để cho hành giả tự mình chứng nghiệm và liễu

giải. Về sau các nhà chú giải và các vị thiền sư cũng có

giảng rõ, nhưng theo Thầy, tốt hơn là để mỗi người

tự chứng sự nhiệm mầu của pháp vị mới hứng thú,

phải không con?

Thầy cũng xin lưu ý

con mấy điểm quan trọng là mặc dù chánh niệm tỉnh giác

chính là hai yếu tố tịch và chiếu của tính giác, nhưng

tịch chiếu trong thiền Vipassanà Nguyên Thủy của Đức

Phật (Như Lai Thiền) không hoàn toàn giống với pháp

môn tịch chiếu trong phái Tào động của Thiền Tông (Tổ

Sư Thiền) . Nói đúng ra, giống hay không là tùy hành

giả. Nếu hành giả tịch chiếu theo phái Tào động nhưng

lại đúng với Vipassanà như Thầy vừa nói trong giai đoạn

4 thì chẳng có gì khác nhau, nhưng nếu tịch chiếu chỉ là

trụ tâm quán tịnh thì dù có đúng hướng cũng chỉ

tương đương với giai đoạn 1 và 2 tiền-Vipassanà

mà thôi. Còn nếu không đúng hướng thì chỉ là " bịnh

chứ chẳng phải thiền " như Ngài Huệ năng quở

trách Chí Thành vậy.

Mặt khác, nhiều người

ngộ nhận chữ "quán" trong thiền tuệ quán Tứ

niệm Xứ là quán tưởng, nên khi định nghĩa thiền Tứ

niệm Xứ họ đơn giản cho đó chỉ là quán tưởng thân

là bất tịnh, quán tưởng thọ là khổ, quán tưởng tâm là

vô thường và quán tưởng pháp là vô ngã , như một

công thức tiêu chuẩn để dễ bề suy tưởng.

Nhưng như Thầy đã trình

bày ở trên, điều kiện tất yếu của chánh niệm tỉnh giác

trong thiền tuệ quán Vipassanà là vắng bặt mọi ý niệm,

suy nghĩ, tư lường, tưởng tượng v.v... hay nói một cách

khác là " ngôn ngữ đạo đoạn tâm hành ý diệt ",

nghĩa là hoàn toàn vắng bóng thế giới khái niệm (paññnatti)

để cho bầu trời tâm trong sáng và mặt trời tuệ

chiếu soi, như tấm gương trung thực phản ánh thực tánh đệ

nhất nghĩa đế (paramattha) của pháp giới hiện

tiền. Cho nên mọi hình thức sản phẩm của tưởng như

tự kỷ ám thị chẳng hạn đều nằm ngoài tuệ quán

Vipassanà.

Một điểm quan trọng

nữa là ở giai đoạn 4 thực thụ Vipassanà này, người ta có

thể hành một cách tự nhiên hoặc theo bài bản qui định

đều được và đều có kết quả giống nhau như một vài

trung tâm thiền đã thí nghiệm. Họ chia hành giả thành 2 nhóm,

để hành giả tự do lựa chọn theo sở thích của mình,

một nhóm hành theo giờ giấc và cách thức qui định nghiêm

nhặt, còn nhóm kia thì sau khi nắm vững yếu tính của

thiền, họ tự vận dụng lấy tùy theo điều kiện riêng

của mình. Kết quả được trắc nghiệm là hai bên đều

tiến triển như nhau, kể cả trường hợp áp dụng thiền

để chữa bịnh ở một vài trung tâm y khoa ở Mỹ, Pháp

v.v...

Đến đây hành giả bước

vào một chân trời hoàn toàn mới mẻ nhưng lại hiện đúng

bản nguyên, như một người nằm mơ chợt tỉnh, mới mẻ,

nghĩa là không còn chiêm bao, mà là hoàn lại con người

thực đầy đủ bộ mặt xưa nay của mình, đó chính là

giai đoạn thứ 5 trên hành trình tuệ quán.

5 . Giai đoạn bất động niệm.

Khi những đóa hoa tuệ giác bừng nở, như những hoa sen ra khỏi bùn nhớ nước đục, bừng nở dưới ánh nắng mai giữa bầu trời cao rộng, thì hành giả cũng ung dung tự tại giữa cuộc đời phiền não. Chính vì tự mình thoát ly phiền não, nên dù cuộc đời có phiền não bao nhiêu thì tâm thiền vẫn an nhiên bất động. Lúc đó chánh niệm tỉnh giác không cần đến một nỗ lực cố gắng nào mà vẫn tịch tịnh soi chiếu một cách hồn nhiên trọn vẹn. Và chỉ đến lúc đó hành giả mới có thể làm công việc giác tha một cách hoàn toàn vô ngã.

Con thương mến,

Nhân con hỏi sinh hoạt thiền của Thầy ở quê nhà, Thầy trình bày đái khái vài nét như vậy, hy vọng rằng những nét cương yếu ấy có thể giúp con soi sáng thêm chương trình hành thiền: tụng kinh, tụng chú, lạy hồng danh, tọa thiền, qua đường và hỏi đáp cơ phong do thiền sư Seung Sahn hướng dẫn tại thiền đường PZC mà con đã kể cho Thầy nghe trong thư trước.

Chúc con mạnh khỏe và hưởng được thiền vị trong đời sống của một người tăng sĩ.

Thầy.

Đầu

trang | Lời

đầu | 01 | 02 | 03

| 04 | 05 | 06

| 07 | 08 | 09

| 10 | 11 | 12

| 13 | 14 | 15

| 16 | 17 | 18

| 19 | 20 | 21

| 22 | 23 | 24

| 25 | 26 | 27

| 28 | 29 | 30

| 31 | 32 | 33

| 34 | 35 | 36 | 37

| 38 | 39 | 40

| 41 | 42

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Viên Minh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 06-2002)

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 04-06-2002

← Văn bản trướcTuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 33Văn bản tiếp →Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 35
☰ Mục lục Thư Thầy
⬇ Tải .txt