📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Thầy

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 33

Thư Thầy · 6,354 ký tự · ~6 phút đọc
🏠 📜

Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 33

Vietnamese, with Unicode Times font

Tuyển tập Thư

Thầy

Tỳ kheo Viên

Minh

[33]

Ngày ..... tháng ..... năm .....

D.T con,

Trong thư con có hỏi Thầy

về một triệu chứng khi chánh niệm tỉnh giác là cảm thấy

trơ cứng, khô khan và giả tạo trên đối tượng sở quán.

Con đừng ngại, rất nhiều người có cảm tưởng đó, tất

nhiên là có lý do, nhưng trước hết con đừng chán nản dao

động, cứ tiếp tục chánh niệm tỉnh giác rồi mọi sự sẽ

được giải quyết và hiểu rõ.

Lý do sinh ra triệu chứng đó có thể là:

1) Lúc đầu chưa quen nên thấy gượng gạo, giống như người mới tập lại xe có vẻ luống cuống, trơ cứng.

2) Cố gắng quá mức đâm ra không được thoải mái nên dễ đưa đến căng thẳng, mỏi mệt và chán nản.

3) Chú ý quá nhiều đến chi tiết hay ngoại tướng của đối tượng nên thấy nó có vẻ khô khan, giả tạo không tự nhiên.

Ví dụ như khi con quán

sát hơi thở con có thể làm cho hơi thở mất tự nhiên, giả

tạo và thô cứng. Do muốn thấy thật rõ con đã vô tình

hay cố ý bắt hơi thở phải chậm lại, sâu hơn, mạnh

hơn, thế là con nhanh chóng thấy tức ngực, khó chịu và

mêût mỏi. Khi đi kinh hành cũng vậy, con dễ làm cho bước

chân khựng lại và cảm thấy mất thăng bằng.

Thực ra trong quán niệm, con càng tự nhiên càng tốt. Và cần nhớ rằng chính yếu không phải là đối tượng gì mà là cái thấy sáng suốt, định tĩnh, trong lành của con trên đối tượng ấy. Đối tượng chỉ là trợ duyên cho cái thấy phát huy tính soi chiếu trong sáng trung thực của nó mà thôi. Vì vậy thấy rõ đối tượng không có nghĩa là phải nắm bắt chi tiết ngoại tướng của đối tượng mà là thấy tính chất phổ quát của nó, tức là chỉ cần thấy cốt lỏi tinh yếu là được.

Con nói "có những

lúc con muốn buông ra hết, không cần nhớ, không cần niệm,

không cần hiểu, không muốn biết chi cả cho đầu óc rỗng

rang an nghỉ". Chứng tỏ rằng con đã sử dụng chánh niệm

tỉnh giác sai hướng và quá mức cần thiết để nhận rõ

đối tượng. Chính vì thiếu thoải mái tự nhiên trong

chánh niệm tỉnh giác mà con cảm thấy căng thẳng mệt mỏi

như vậy.

Tuy nhiên, vô tình con vẫn đi đúng đường, vì chính ngay lúc con buông xả hết là con đang tu tập một yếu tố quan trọng trong thiền quán Tứ Niệm Xứ mà ít người để ý, đó là xả dưới hình thức " buông bỏ tham ưu ở đời " (Vineyya loke abhijjhà domanassam) . Khi đối tượng hấp dẫn con khiến con ưa thích và dính mắc, đó chính là tham. Nhưng khi đối tượng làm con bực mình, chán nản, đó chính là sân. Hai tâm thái tham và sân này làm con mất quân bình. Chữ Xả (uppekkhà) vốn có nghĩa là quân bình, vậy buông xả tham ưu chính là môi trường phẳng lặng cho chánh niệm tỉnh giác phát huy khả năng soi chiếu.

Vì trong khi quán niệm

con quá ham nắm bắt đối tượng (tham) cho nên dễ

sinh ra trạng thái đối nghịch là chán nản (sân) , do

đó tâm con mất quân bình không còn là môi trường thích hợp

cho chánh niệm tỉnh giác soi chiếu được nữa.

Con cũng cần nhớ một

điều: buông xả là lập lại quân bình giữa hai thái cực

tham và sân, chứ không phải là buông xuôi vì chán nản, hay

cố gắng loại bỏ tham sân.

Xả cũng còn là một trong bảy yếu tố giác ngộ (thất giác chi):

1)

Niệm: là chú tâm trên đối tượng hiện quán,

tức đương xứ của thực tại thân, thọ, tâm, pháp, để

tâm không lãnh đạm quên mình hay tán tâm hướng ngoại.

2)

Trạch pháp: là chú ý sâu sát hơn trên đối tượng

hiện quán để tìm thấy tính chất tinh yếu của pháp mà

niệm chỉ mới ghi nhận. Trạch pháp giúp ta soi rọi khối

thân tâm qua cái nhìn tách bạch rõ ràng và vi tế, nhưng không

phải bằng lý trí mà là trí tuệ trực kiến (nỵànadassana).

Chính nhờ trạch pháp mà ta thấy rõ tính sinh diệt, tính

vô thường-khổ-vô ngã của pháp, thấy rõ yếu tố đất,

lửa, gió v.v... trong sắc, hoặc yếu tố thọ, tưởng, hành,

thức trong danh, để không còn chấp lầm thân tâm này là bản

ngã.

3)

Tinh tấn: là phát động sự chuyên cần, hăng hái

trong thiện pháp nhất là chánh niệm tỉnh giác. Tinh tấn

giúp ta không còn giải đãi thối thất, không tiêu cực lười

biếng, không buông trôi hờ hững. Tuy nhiên tinh tấn phải

đúng mức và tự nhiên, nghĩa là không quá yếu ớt, không

quá gắng gượng hăng say.

4)

Hỷ: là yếu tố làm cho tâm hân hoan, phấn khởi,

vui vẻ khi tiếp xúc với đối tượng, dù thuận hay nghịch.

Hỷ giúp tâm vượt qua trạng thái bực mình, chán nản, bức

xúc, khó chịu, và giúp cho hành giả cảm thấy hứng thụ

trong thời gian hành trì lâu dài mà không mỏi mệt. Ví dụ,

lúc ngồi thấy tê chân hay nhức mỏi mà có yếu tố hỷ

thì vẫn thấy dễ chịu chứ không bị bức xúc, bực bội.

5)

Khinh an: là lắng dịu, thư thái và thư giãn. Yếu

tố này giúp ta vượt qua trạng thái căng thẳng, phấn khích,

dồn nén hoặc cố gắng quá sức, giống như đang bị một

áp lực đè nặng mà tự nhiên nhẹ hẳn đi. Khi đi kinh hành

với tâm khinh an con sẽ cảm thấy thật thanh thản, thong

dong, ung dung, tự tại.

6) Định:

là trạng thái nhất tâm, tĩnh lặng và an chỉ khi tâm an trụ

vững vàng trên đối tượng, do đó không còn dao động, trạo

cử, hay tán loạn. Định giúp tâm nghỉ ngơi hoàn toàn và

có khả năng tập trung được năng lực. Nhưng nếu định là

cố gắng tập trung tư tưởng vào một mục đích sở đắc

thì nó có thể không còn là chánh định nữa.

7)

Xả : là trạng thái quân bình của tâm buông bỏ

hai thái cực tham và sân, tức là không ưa không ghét mà chỉ

thản nhiên trầm tĩnh. Có thể nói lúc xả là lúc sáng suốt

nhất chứ không phải rơi vào trạng thái buông xuôi theo nghĩa

vô ký, một tình trạng si mê tiêu cực.

Như vậy, khi con cảm

thấy chán nản, mệt mỏi, thụ động, tiêu cực thì con

nên tu chánh niệm tỉnh giác kèm với các giác chi trạch

pháp, tinh tấn hoặc hỷ để tâm con hưng phấn lên, thoát

khỏi tình trạng trì trệ

Khi con cảm thấy bồn

chồn, dao động, trạo cử thì nên tu chánh niệm tỉnh giác

kèm với các giác chi khinh an, định hoặc xả để tâm lắng

dịu xuống, thoát khỏi tình trạng phấn khích.

Tất nhiên việc tu

hành còn khó khăn gấp ngàn lần công việc chân tay hay trí

óc, vì vậy mà đôi lúc con thấy mệt mỏi chán chường,

nhưng đừng vì vậy mà buông lung bất định. Sống theo pháp

thì tự nhiên pháp sẽ đem lại cho con nhiều an lạc trong cuộc

đời phiền não này .

Chúc con vượt qua được tình trạng khó khăn hiện tại.

Thầy.

Đầu

trang | Lời

đầu | 01 | 02 | 03

| 04 | 05 | 06

| 07 | 08 | 09

| 10 | 11 | 12

| 13 | 14 | 15

| 16 | 17 | 18

| 19 | 20 | 21

| 22 | 23 | 24

| 25 | 26 | 27

| 28 | 29 | 30

| 31 | 32 | 33 | 34

| 35 | 36 | 37

| 38 | 39 | 40

| 41 | 42

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Viên Minh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 06-2002)

[ Trở về trang Thư Mục ]

updated: 04-06-2002

← Văn bản trướcTuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 32Văn bản tiếp →Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 34
☰ Mục lục Thư Thầy
⬇ Tải .txt