📜 Giảng Sư
Kho kinh › Truyện Cổ Phật Giáo

Truyen co PG - III-2

Truyện Cổ Phật Giáo · 57,309 ký tự · ~52 phút đọc
🏠 📜

Truyen co PG - III-2

Trang gốc

Đọc với phông chữ Times New Roman (Unicode)

Truyện Cổ Phật Giáo

Truyện Thơ - Tập III

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

Diệu Phương xuất bản - 2004

(tiếp theo)

(16)

PHÓNG RỘNG

TÌNH THƯƠNG

Nơi thành Xá Vệ xưa kia

Vợ chồng nhà nọ rất chi là giàu

Vì cha ông họ từ lâu

Chết đi để lại đời sau gia t ài.

Vợ chồng cả chục n ăm trời

Lấy nhau sinh được một người gái ngoan

Đẹp xinh, đức hạnh vẹn to àn

Mẹ cha chiều chuộng, khỏi làm lụng chi

Số cô sướng ít ai bì

Hưởng nhiều phước báu từ khi chào đời.

Vợ chồng sống rất thảnh thơi

Về sau thêm được hai người con trai

Gia đ ình êm ấm trong ngoài

Gái đầu l òng thấy tương lai rực hồng.

*

Khi cô lớn, định kén chồng

Nhắm chàng kia thấy cũng không thua gì

Bạc tiền, danh giá kể chi

Tâm đầu ý hợp, đôi bề luyến thương.

Đời người sinh tử vô thường

Cha chàng rồi đến mẹ ch àng quy tiên

Một n ăm hai cái tang liền

Gia tài để lại bạc tiền sẵn đây

Chàng con được thừa hưởng ngay

Nhưng rồi sinh tật vui vầy ăn chơi

Nhiều gia sản, lắm cơ ngơi

Đua đ òi hư hỏng sống đời tự do.

Cha cô gái chẳng âu lo

Nghĩ chàng tang chế khiến cho muộn sầu

Bước đường phóng túng chẳng lâu

Thói hư tật xấu sẽ mau ngưng liền

Thế là chấm dứt ưu phiền,

Anh chàng có sẵn bạc tiền trong tay

Con ông vẫn thoải mái ngay

Không lo vất vả đọa đ ày tấm thân

Cho nên ông chẳng phân vân

Đồng l òng cho cưới ngại ngần gì đâu.

Thế rồi chàng rể mau mau

Linh đ ình tiệc cưới rước dâu về nhà,

Chàng yêu vợ rất thiết tha

Từ sau ngày cưới chẳng xa vợ hiền

Chỉ quanh quẩn ở kề bên

Con đường trụy lạc tưởng qu ên hẳn rồi.

*

Nào ngờ ngày tháng dần trôi

Ngựa quen đường cũ có rời xa đâu

Chàng kia một sớm quay đầu

Về đường phóng đ ãng buồn đau thuở n ào,

Bạn bè đông đảo biết bao

Say sưa ăn uống, ồn ào nói n ăng

Đua nhau nịnh hót rộn r àng

Gia tài do đó lẹ l àng trôi đi,

Vợ khuyên can có ích chi

Chàng vung tay mãi đến khi hết tiền

Bạn bè xa lánh ngay liền

Khi chồng nhận rõ đảo đi ên cuộc đời

Than ôi thì đ ã muộn rồi

Còn đâu nhung lụa một thời xa xưa

Tuy nhiên sĩ diện có thừa

Nên chàng vẫn cố giữ như bình thường

Tỏ ra sang trọng phô trương

Vợ chồng do đó t ìm phương kiếm tiền.

Chàng bèn nhờ cô vợ hiền

Về xin tiền bạc ở bên nhà nàng

Đặt điều nói dối mọi đường

Khi thì mua sắm nữ trang đắt tiền

Khi thì ruộng đất tậu th êm

Khi thì buôn bán ở miền xa xôi,

Dối quanh dối quẩn mãi rồi

Cuối cùng thú thật đầu đuôi sự t ình

Cảnh sa sút của gia đ ình

Vì chồng chót dại gây thành khổ đau.

*

Cha cô gái rất buồn rầu

Giận chàng con rể trước sau gây phiền

Ăn chơi phung phí bạc tiền

Nhưng thương con gái ông liền giúp cho:

"Cứ xin mãi, chẳng hay ho

Giúp cho lần cuối, tự lo sau này!"

Tưởng rằng chàng rể đổi thay

Nào ngờ chỉ được ít ng ày mà thôi

Cô con gái lại tới rồi

Lại xin tiền bạc ở nơi gia đ ình.

Cha cô thật rất bất bình

Không còn muốn giúp rể mình thêm chi

Ông thương con thuở xưa kia

Sống đời sung sướng có g ì khổ đâu

Giờ đây đầy những lo âu

Vì chồng gieo khổ, gieo sầu mênh mông,

Ông bàn tính với vợ ông

Muốn cho con gái bỏ chồng này luôn

Sau rồi ông sẽ mang con

Gả cho người khác mới mong tốt lành.

Gái kia nghe lọt sự tình

Vội về kể lại ngọn ngành chồng nghe

Anh chồng chua xót tái tê

Suốt đ êm trằn trọc bộn bề tâm can

Quẩn quanh suy nghĩ miên man

Trong niềm tuyệt vọng nát tan lòng người

Chợt chồng mất trí nhất thời

Kiếm dao giết vợ, giết người mình yêu

Rồi chàng tự sát chết theo

Xác nằm chung chỗ, máu gieo quanh vùng.

Được tin cấp báo h ãi hùng

Cha cô gái tới, vô cùng đớn đau

Oán trời, trách đất hồi lâu

Than cho số mạng thảm sầu tang thương

Thần kinh rối loạn bất thường

Ông lang thang bước tìm đường hỏi thăm:

"Sao tôi số phận nhọc nhằn?

Sao tôi lâm cảnh khó kh ăn phũ ph àng?"

*

Một ngày nắng đẹp th ênh thang

Phú ông gặp Phật vội vàng quỳ tâu

Đầu đuôi gia cảnh thảm sầu

Dốc lòng thuật lại trước sau tâm thành

Thỉnh cầu Phật chỉ cho mình

Cội nguồn dẫn đến tội t ình ngày nay.

Phật nghe xong phân tích ngay

Nguyên do sự việc đọa đ ày vương mang

Rồi ngài khuyên dạy nghiêm trang:

"Chúng sinh coi nặng tình thương gia đ ình

Nên thường chỉ để l òng mình

Hướng vào một chỗ mà thành khổ đau,

Tình thương phóng rộng ra mau

Thương yêu tất cả như nhau trên đời

Con ta nào khác con người

Niềm đau quằn quại tức thời ti êu tan!"

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của QUẢNG HUỆ )

---*---

(17)

TỊNH XÁ KỲ HOÀN

Thành Xá Vệ nước Ấn xưa

Có ông trưởng giả rất ư là giàu

Tính tình hào hiệp từ lâu

Sẵn lòng bố thí trước sau mọi nhà

Tên ông là Tu Đạt Đa

Người đời quý mến ông ta vô c ùng

Cấp Cô Độc họ gọi ông

Danh xưng quý mến tỏ lòng ngợi khen.

Bảy con trai sống kề bên

Đều th ành gia thất, lành hiền, bình an

Trừ người con út độc thân

Ông nhờ mai mối xa gần giúp cho

Họ bèn giới thiệu một cô

Đẹp xinh nhan sắc, tuổi vừa cập k ê

Là con gái ông Hộ Di

Hai bên hợp ý, đôi bề đẹp duy ên

Nên ông trưởng giả đi liền

Th ăm b ên nhà gái kết thêm thắm tình,

Sau khi nhà gái tiếp mình

Họ bèn chuẩn bị linh đ ình đón ai

Tò mò ông hỏi đôi lời

Mới hay họ đợi thỉnh mời thầy tu

"Cúng dường Phật, đấng đạo sư

Cùng chư T ăng", vốn từ xưa nếp nh à.

Thế rồi ông hỏi thêm ra

Khi nghe giảng giải, rất là ngạc nhiên

Trong lòng phát khởi niềm tin

Cầu sao gặp Phật thỏa niềm ước mong.

*

Hôm sau vừa rạng ánh hồng

Ông bèn dậy sớm tìm đường tới thăm

Ghé vào tịnh xá Trúc Lâm

Ông ra mắt Phật, thành tâm, cúi đầu

Ngồi nghe Phật giảng pháp mầu

Như vầng dương phá đ êm thâu mịt mùng

Lòng ông quá đỗi vui mừng

Bèn quỳ thỉnh Phật qua vùng của ông

Nơi thành Xá Vệ thân thương

" Đánh chuông cảnh tỉnh những phường u m ê

Nhận ra chánh đạo quay về

Bỏ tà theo chánh còn gì phước thêm!"

Phật ưng thuận nhưng dạy liền:

"Xuất gia rồi phải ở riêng một vùng

Đó l à theo phép tắc chung

Nếu không riêng biệt, vô cùng khó kh ăn,

Ta cần tịnh xá khang trang

Làm nơi cư trú cho hàng chư T ăng."

Ông trưởng giả vội thưa rằng:

"Xây ngôi tịnh xá dễ dàng lắm thay

Riêng con xin phát tâm ngay

Sẽ hoàn thành sớm một ngày gần đây!"

Phật cười: "Thật quả lành thay

Nếu mà được vậy thời hay vô c ùng!"

*

Sau khi lo chuyện con xong

Vội vàng trưởng giả khởi công ngay liền

Tìm nơi cất tịnh xá lên

Ngài Xá Lợi Phất kề bên giúp giùm

Chọn khu vườn rất um tùm

Đất bằng, cây cối xanh um mượt m à

Của ông thái tử Kỳ Đ à

Chỗ này xây cất thật là tiện thay.

Nào ngờ thái tử nói ngay

Vì không muốn bán vườn này của ông

Muốn làm trưởng giả nản lòng

Đ ùa rằng: "Mua bán cũng không khó gì

Hãy mang vàng tới đây đi

Phủ đầy mặt đất tôi th ì bán cho!"

Tưởng rằng trưởng giả khó lo

Nào ngờ ông lại vội cho người về

Chở vàng đến phủ đất kia

Quyết mua cho được có chi ngại ng ùng.

Lót vàng mua đất đ ã xong

Chỉ còn các gốc cây trong vườn này

Phân vân biết tính sao đây

Thời ông thái tử lòng đầy ngạc nhi ên

Thấy người mua coi bạc tiền

Khác chi đất cục phủ tr ên mảnh vườn

Thật kỳ lạ! Thật bất thường!

Cho nên thái tử vội vàng hỏi th ăm

Hỏi về Phật và chư T ăng

Sau khi nghe giảng rõ ràng phân minh

Giờ đây thái tử hiểu r ành

Bèn đem cây cối nhiệt t ình cúng luôn

Cúng dường Phật rất thành tâm

Thế là xong chuyện bán buôn vườn này.

*

Ông già trưởng giả mừng thay

Khởi công xây cất ngay ngày hôm sau

Nào ngờ trở ngại tới mau

Do phường ngoại đạo v ào tâu triều đ ình

Cùng nhau phản đối công tr ình

Muốn đâu tịnh xá tiến h ành cất xây,

Đ òi tranh tài ngay tại đây

Để xem Phật Giáo có hay hơn người.

Vừa lo lắng, vừa bồi hồi

Sợ rằng ngoại đạo người thời rất đông

Lại thêm pháp thuật cao cường

Ngài Xá Lợi Phất khó đường đua tranh

Vì ngài đơn độc một m ình,

Nào ngờ khi rõ sự tình kể trên

Ngài bèn nói với ông liền:

"Ông đừng lo lắng muộn phiền cho tôi

Một tia ánh sáng mặt trời

Đủ xua bóng tối khắp nơi mịt m ùng!"

Thế rồi vua với hoàng cung

Cùng bao dân chúng tập trung một ngày

Xem tranh tài tại nơi này

Riêng ông trưởng giả tràn đầy lo âu.

Nhớ lời Phật dạy từ lâu

Trong khi truyền bá đạo mầu Thế Tôn

Chớ nên xử dụng thần thông

Sợ làm kinh dị tới lòng người xem

Ngài Xá Lợi Phất nào quên

Hôm nay đặc biệt cho n ên phải dùng

Phép mầu, biến hóa thần thông

Thắng phường ngoại đạo khi c ùng đua tranh.

*

Thế rồi khởi sự công trình

Cất xây tịnh xá, hoàn thành cho mau

Dù cho cực nhọc trước sau

Dù cho vất vả cũng đâu ngại ngần

Suốt ba bốn tháng nhọc nhằn

Dựng xong tịnh xá muôn phần khang trang

Tiện nghi, thanh tịnh, thênh thang

Đón chờ đức Phật ghé sang v ùng này.

Ông trưởng giả vào triều ngay

Đầu đuôi công tác tr ình bày lớp lang

Xin vua cử phái một đo àn

Lên đường thỉnh Phật về ban pháp mầu

Vua nghe, chấp thuận lời tâu

Cử đo àn thỉnh Phật cùng nhau đi liền.

*

Một ngày rực rỡ thần tiên

Phật cùng đệ tử qua miền xa xôi

Đi từng chặng, nghỉ từng nơi

Qua thành Xá Vệ giúp người khai tâm

Nhà vua và các quần thần

Đón chờ c ùng với toàn dân vùng này.

Phật về tịnh xá mới xây

Rồi ngài lưu lại nơi đây giúp người

Đạo mầu giảng dạy nơi nơi

Chúng sinh giác ngộ thoát đời lầm than,

Và nơi truyền bá đạo v àng

Có tên tịnh xá Kỳ Hoàn từ đây,

Cấp Cô Độc, người dựng xây

Tâm thành trưởng giả muốn gây duyên lành.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

trong TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO)

---*---

(18)

KHỎI PHẢI

TỰ THIÊU

Ngày xưa ở tại nước kia

Có bà goá phụ Đề Vi rất gi àu

Chồng thời chết đ ã từ lâu

Lại không con cái, u sầu mãi thôi

Một thân goá bụa đơn côi

Không người che chở, chẳng ai nương nhờ.

Đúng theo phép thời bấy giờ

Vì bà dòng dõi là Bà La Môn

Nên khi cuộc sống u buồn

Không như ý nguyện, lại luôn não phiền

Thì nên hủy xác thân liền

Tự thiêu để được sinh l ên cõi trời

Đời sau sung sướng tuyệt vời

Bao nhiêu tội lỗi tức thời tiêu tan,

Trước khi thiêu nên lập đ àn

Cúng dường châu báu vô vàn thành tâm

Cúng cho thầy Bà La Môn

Để nhờ chú nguyện gieo muôn phước l ành,

Theo lời chỉ dẫn ngọn ngành

Bà Đề Vi chất củi th ành đ ài cao

Rồi chờ người phóng lửa vào

Tự thiêu thân xác, xả bao tội tình.

*

Trong vùng có vị tu hành

Được tin vội đến nhiệt th ành th ăm nom

Biện Tài, tên vị sa môn

Nghe xong câu chuyện ôn tồn giảng ngay,

Bà Đề Vi lắng nghe thầy

Lời từ vang vọng gieo đầy gấm hoa:

"Bao nhiêu tội chướng gây ra

Luôn do tâm thức người ta khởi đầu

Nào do thân thể mình đâu

Dù thiêu nào xóa được mau tội t ình,

Tâm lành thời quả báo lành

Tâm gieo nhân dữ, quả thành dữ thôi.

Khi bà thiêu đốt thân người

Thế nào tâm cũng tức thời khổ đau

Làm sao mong diệt được mau

Tội tình chồng chất trước sau nhiều bề

Mà mong có quả lành về;

Cũng như người bệnh dầm dề lâu nay

Giờ ai đánh mắng đọa đ ày

Sao sầu não chẳng vương ngay vào mình

Làm sao giữ được tâm l ành;

Giờ bà muốn diệt tội tình lâu nay

Muốn thiêu, muốn đốt thân n ày

Lửa mang đau đớn tới ngay tức th ì

Tâm sinh khổ não kể chi

Chết rồi đọa xuống âm ty ngay liền

Thế là khổ lại khổ thêm

Nơi miền địa ngục n ão phiền gia t ăng.

Lấy thêm thí dụ rõ ràng

Bò càng kéo nặng lại càng ghét xe

Bò bèn đạp g ãy xe đi

Tưởng rằng nặng nhọc có bề thoát qua

Nào ngờ xe gãy tháo ra

Bỏ đi xe g ãy, thay qua xe lành

Ách kia lại xiết cổ mình

Bò đâu thoát được khổ h ình gian nan.

Ai còn nghiệp tội đầy tr àn

Dù cho có đốt trăm ng àn tấm thân

A Tỳ địa ngục vẫn gần,

Làm sao chỉ có một lần tự thiêu

Mà mong tội lỗi hết theo.

Tâm mà tạo ác đủ điều khác chi

Như mây che khuất tr ăng kia,

Tâm mà hối cải chuyển đi l àm lành

Như là ngọn đuốc lung linh

Phá tan t ăm tối, u minh chập chờn

Bao nguồn gốc nghiệp thế nhân

Do Thân, Khẩu, Ý xoay vần tạo ra,

Muốn trừ diệt hết tâm tà

Chân thành sám hối! Thiết tha tu hành!"

*

Sau khi giảng giải điều l ành

Thầy Biện Tài lại nhiệt thành dạy thêm:

"Nhớ Mười Điều Thiện chớ qu ên

Hàng ngày bà cố gắng nên thực hành!"

Bà Đề Vi hiểu ngọn ng ành

Trong lòng hoan hỷ chân thành cúng dâng

Vừa châu báu, vừa bạc vàng

Thỉnh thầy ở lại giúp hàng chúng sinh.

Thầy không nhận, nói tâm tình:

"Những đồ quý báu tu h ành cần đâu

Nếu bà đ ã hiểu đạo mầu

Mang Mười Điều Thiện truyền mau cho người

Đó l à một cách tuyệt vời

Trả ơn thiết thực cho nơi cửa Thiền

Cúng dường Pháp là ưu tiên

Đạo v àng gieo hạt, tâm hiền nở hoa!"

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của MINH CHÂU)

---*---

( 19)

HỒ LY MÓT VÀNG

Ở bên sườn núi thuở xưa

Có ngôi chùa nhỏ với sư rất già

Lông mày sư tựa tuyết pha

Chòm râu cước trắng mượt mà đẹp thay,

Chùa nghèo, mọi việc hàng ngày

Dù cho nặng nhọc một tay sư làm

Tuy già còn khỏe vô vàn

Một mình tu chốn non ngàn ung dung

Dân làng cư ngụ quanh vùng

Thấy sư cực khổ đều c ùng quan tâm

Muốn lên chùa giúp đôi phần

Nhưng sư từ chối chẳng cần giúp chi.

Bà con thắc mắc chuyện gì

Có điều chưa hiểu tức th ì nhờ sư

Sư già mở rộng tâm từ

Hết lòng chỉ dẫn dân cư tận tình

Đôi khi c òn giảng thêm kinh

Hướng lời Phật dạy chúng sinh theo đường

Mọi người cung kính tôn sùng

Thường đem thực phẩm cúng dường tạ ơn.

*

Một n ăm gió giật từng cơn

Đông về lạnh buốt, tuyết vờn trắng phau

Cảnh chùa b ăng giá trước sau

Sư đang tụng niệm chợt đâu giật m ình

Có ai gõ cửa thình lình

Sư già mở cửa quả tình ngạc nhiên

Chú hồ ly đứng ngo ài hiên

Đang run lẩy bẩy giữa miền tuyết sương

Sư già hỏi giọng thân thương:

" Đ êm hôm buốt giá tới xương thế này

Con làm chi lại tới đây?"

Hồ ly quỳ vội xuống ngay thưa rằng;

"Mùa đông lạnh lẽo giá băng

Con đâu sống nổi trong hang đ êm này

Xin thầy thương tấm thân gầy

Cho con tạm trú đến ng ày mai thôi! "

Từ bi sư nói: " Được rồi

Hãy vào sưởi ấm ta thời tiếc chi!"

Sư mang củi nhóm lửa khuya

Lấy cơm cho chú hồ ly lót lòng.

Ăn no rồi, sưởi ấm xong

Hồ ly say ngủ vui trong mộng vàng

Hôm sau từ biệt về hang.

Hồ ly từ đó thường thường trở lui

Sư già cho phép vậy rồi:

"Nếu cần sưởi ấm con thời ghé đây!"

Hồ ly hầu chuyện cùng thầy

Dần dà học được điều hay, điều l ành

Tâm tư chuyển biến thật nhanh,

Nhiều lần chặt củi lượm cành biếu sư.

*

Đông t àn, trời đất sang m ùa

Chim rừng ríu rít thi đua hót mừng

Đón xuân vạn vật tưng bừng

Thiên nhiên khởi sắc quanh vùng tốt tươi,

Một hôm trong lúc chuyện vui

Sư già bất giác thốt lời thở than:

"Chùa đây nhỏ bé ngh èo nàn

Hư hao, cũ nát rất cần sửa sang

Cần tô lại tượng Phật vàng,

Cần tiền thết đ ãi dân làng bữa chay

Tri ân họ giúp lâu nay,

Kiếm vàng làm được chuyện n ày dễ đâu!"

Sư vui bàn chuyện đôi câu

Hồ ly bất chợt cúi đầu trầm ngâm

Khiến sư hối hận vô ngần

Lảng qua chuyện khác. Trời dần về đ êm

Hồ ly từ biệt đi liền

Hẹn ngày trở lại chuyện thêm hầu thầy.

*

Thế rồi cả nửa n ăm nay

Hồ ly nào có thấy quay trở về

Sư già lo sợ mọi bề

Sợ hồ ly dại mà đi trộm v àng

Thời người bắt đánh trong l àng

Chắc giờ bỏ mạng thảm thương mất rồi,

Sư lòng lo nghĩ rối bời

Sớm chiều hai buổi sư ngồi tụng kinh

Mong hồ ly được ơn l ành

Đời sau thoát kiếp súc sinh, l àm người.

Thời gian như nước cuốn trôi

Hơn ba n ăm đ ã qua rồi! Thật nhanh!

Một đ êm mùa hạ trời thanh

Tr ăng v àng lơ lửng đầu c ành trên cao

Ánh tr ăng tỏa dịu thanh tao

Côn trùng vẳng tiếng vọng vào xa x ăm

Sư buồn ngủ toan đi nằm

Chợt nghe gõ cửa vô vàn ngạc nhiên

Sư bèn ra mở cửa liền

Tưởng rằng khách lạ ghé miền núi cao

Nào ngờ hồ ly bước vào

Sư già mừng rỡ đón ch ào "bạn" xưa

Lòng vui biết mấy cho vừa

Từ lâu cách biệt đ ã thừa lo âu

Giờ đây trút hết muộn sầu

Biết hồ ly sống, có đâu l ìa trần.

Hồ ly hoan hỷ vô ngần

Gặp sư vội vã quỳ dâng cúng dường

Dâng lên sư một thỏi vàng

Sư già kinh ngạc ngỡ ngàng hỏi ngay:

"Vàng này lấy ở đâu đây?

Con đừng mang đến ch ùa này của gian!"

Hồ ly điềm tĩnh phân trần:

"Hơn ba n ăm trước có lần tại đây

Thầy từng than thở cho hay

Cần vàng sửa chữa chùa này đấy thôi

Khiến lòng đệ tử rối bời

Muốn đi lấy trộm của người về đây

Rồi đem dâng cúng ch ùa ngay

Nhưng con tự biết rằng thầy chẳng ưng

Nên con vội vã tìm đường

Theo người vượt biển kiếm vàng đảo xa,

Người ta khai mỏ vàng ra

Lấy xong, còn vụn thật là nhỏ nhoi

Lẫn vào đất cát biển khơi

Con theo mót lượm khắp nơi bao ngày

Luôn ba n ăm được chút đây

Đốt cho v àng chảy thành ngay thỏi này

Đem về dâng cúng bữa nay

Lòng thành, mong ước được thầy nhận cho

Dùng tô tượng, dùng sửa chùa

Đ ãi cơm phật tử đúng như dự tr ù.

Sư già cảm động bất ngờ

Nên mừng ứa lệ dâng mờ đôi mi,

Không mừng vì được v àng kia,

Nhưng mừng vì thấy hồ ly tu hành

Có lòng tin, có tâm thành

Bên trong lốt thú đạo t ình chứa chan.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của PHẠM NGỌC KHUÊ)

---*---

(20)

QUỶ LA SÁT

Đo àn ca kịch nọ nổi danh

Kiếm ăn đi khắp tỉnh th ành làng thôn

Diễn tuồng ác quỷ kinh hồn

Tuồng "Quỷ La Sát" luôn luôn hãi hùng

Người xem khen ngợi vô cùng

Diễn viên thật giỏi, tích tuồng thật hay.

Đo àn đi lưu diễn đó đây

Một lần ghé lại làng này kiếm ăn

Dân làng thích thú vô vàn

Say mê theo rõi những màn quỷ ma,

Khi đo àn chuẩn bị rời xa

Bà con lưu luyến thiết tha giữ đo àn

Có người dọa dẫm xa gần:

"Về chiều trời đ ã có phần tối t ăm

Vượt khu rừng rất khó kh ăn

Lỡ ra bị kẹt phải nằm lại đ êm

Nhiều rắc rối, lắm muộn phiền

Rừng này nổi tiếng là miền dữ hung

Quỷ La Sát nhiều vô cùng

Chi bằng đợi sáng đi không muộn g ì!"

Mấy chàng kịch sĩ cười khì:

"Chúng tôi đâu có sợ chi quỷ n ào

Chúng tôi là quỷ từ lâu

Đóng vai La Sát hằng bao năm trường!"

Thế rồi đo àn quyết lên đường

Sau khi từ biệt dân làng đôi câu.

Khu rừng hun hút thẳm sâu

Cả đo àn đi đ ã khá lâu lắm rồi

Màn đ êm dày đặc khắp trời

Vẫn chưa qua khỏi được nơi rừng n ày

Thôi đ ành phải nghỉ lại đây

Nằm quanh một chỗ đ êm nay lạnh lùng,

Bẻ cành cây, hốt lá rừng

Nhóm lên lửa ấm cháy bùng suốt đ êm

Thay nhau ngồi gác luân phiên

Canh cho lửa cháy liên miên chẳng ngừng.

Nửa khuya sương xuống chập chùng

Khí trời buốt giá, hơi rừng lạnh c ăm

Mọi người say ngủ nằm l ăn

Chàng ngồi canh lửa một thân tội tình

Rét run lẩy bẩy thân mình

Lấy đồ diễn kịch khoác nhanh l ên người

Tạo thêm hơi ấm áp rồi

Gật gù bên lửa chàng ngồi lặng thinh,

Bộ đồ kia lại vô t ình

Là đồ quỷ dữ h ãi kinh diễn tuồng.

Rừng im lặng, lửa bập bùng

Chợt đâu có tiếng chim muông vang rền

Một người nằm ngủ cạnh bên

Giật mình thức giấc ngồi lên ngoái đầu

Nhìn người canh lửa thấy đâu

Thấy con quỷ dữ tóc râu rối bù

Quỷ La Sát ngồi gật gù

Cạnh bên đống lửa âm u, chập chờn

Anh chàng hoảng sợ hết hồn

Chồm lên vội chạy, miệng mồm kêu la:

"Quỷ La Sát! Bớ người ta!"

Cả đo àn thức dậy nghe mà thất kinh

Trong cơn mê hoảng thình lình

Tưởng rằng quỷ thật hiện hình chốn đây

Kịp đâu suy nghĩ. Khổ thay!

Nên cùng bỏ chạy theo ngay người đầu.

Chàng canh lửa giữa đ êm thâu

Đang thiu thiu ngủ chợt đâu giật m ình

Nghe kêu, tỉnh dậy, hoảng kinh

Thấy người ta chạy cũng đ ành nối đuôi

Tưởng rằng có quỷ tới nơi

Hét la, chạy hoảng theo người cho nhanh,

Chạy theo vẫn khoác trên mình

Bộ đồ quỷ dữ, răng nanh, mắt lồi.

Mọi người chạy một quãng rồi

Ngoái trông lui thấy ở nơi sau mình

Anh chàng canh lửa hiện hình

Giống như quỷ dữ đuổi nhanh tới gần

Thế là kinh hãi vô ngần

Lại càng chạy vội chẳng cần nghĩ suy...

Cảnh vui diễn giữa đ êm khuya

Một đo àn hoảng hốt chạy đi đi ên khùng

Rượt nhau vấp ngã tưng bừng

Đều c ùng khổ sở, đều c ùng đớn đau

Trầy da, chảy máu, u đầu

Mệt nhoài, đuối sức, theo nhau nằm d ài,

Đến khi biết r õ chuyện rồi

Cả đo àn thương tích đầy người, khổ thân!

Đời v ì thành kiến sai lầm

Vô minh che lấp, xa gần đua nhau

Chạy theo ảo tưởng trước sau

Nên bao phiền não chuốc mau vào mình.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

trong TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO)

---*---

( 21)

ÂN OÁN

Cỏ cây, sinh vật thời xưa

Đều c ùng biết nói, lại vừa biết nghe

Riêng loài người giỏi mọi bề

Được tôn chúa tể chính v ì trí khôn,

Nhưng trong rừng thẳm núi non

Giữa bầy thú dữ cọp luôn đứng đầu

"Chúa sơn lâm" tiếng từ lâu

Giang sơn hùng vĩ ai đâu tranh d ành.

Một hôm cọp dạo loanh quanh

S ăn mồi kiếm sống th ình lình sa chân

Chui đầu v ào bẫy thợ s ăn

Cuồng đi ên gào thét, hung h ăng vẫy v ùng

Dễ gì thoát cảnh khốn cùng

Nên nằm yên lặng, hãi hùng, hoang mang.

Hồi lâu thấy bóng áo vàng

Một sư xuất hiện dưới hàng cây xa

Cọp bèn lên tiếng kêu la

Mong sư cứu cọp thoát ra bẫy này

Từ bi, hỷ xả lâu nay

Người tu chắc sẽ ra tay giúp liền.

Quả nhiên sư động tâm hiền

Bẫy kia mở nắp. Cọp bèn thoát ra.

*

Ngay khi khổ nạn vượt qua

Cọp gầm, cọp thét vang xa núi rừng,

Mắt hằn lửa hận bừng bừng

Nhìn sư h ăm dọa vô c ùng hung h ăng:

"Loài người độc ác ai bằng

Hại ta mọi cách nên gi ăng bẫy n ày

Giết ngươi để trả th ù ngay

Khó mà thoát móng vuốt đây! Đừng h òng!"

Sư bình thản, giọng ung dung:

"Thế gian cõi tạm ta không tiếc gì

Con người sống ở thác về

Có sinh có tử lạ chi cuộc đời

Chết là giải thoát kiếp người

Nhưng ta muốn nói một lời thiết thân:

Ngài là chúa tể sơn lâm

Nhận ân, trả oán vô ngần ô danh

Rồi đây khắp chốn rừng xanh

Còn ai kính trọng kẻ dành ngôi cao!"

Cọp nghe hợp lý phần nào

Xuôi tai bèn nói: "Ta đâu ngại g ì

Chúng ta giờ hãy cùng đi

Hỏi ba nhân chứng tức thì rõ ngay

Rằng loài người ác lắm thay

Nếu mà đúng vậy xác n ày của ngươi

Thời ta ăn sống nuốt tươi

Ngươi nghe cho rõ kẻo rồi lại than!"

Sư bèn đáp lại nhẹ nh àng:

"Ta bằng lòng vậy, phàn nàn chi đâu!"

*

Đi giữa đường gặp chú trâu

Cọp lên tiếng hỏi. Ngẩng đầu trâu than:

"Loài người độc ác bạo t àn

Bắt tôi làm lụng vô vàn khổ đau

Lại còn roi quất trước sau

Suốt ngày đói bụng ai n ào thương cho

Vứt ra một nắm rơm khô

Đến khi kiệt sức bỏ l ò sát sinh

Nơi đây chịu đủ cực h ình

Lóc da, xẻ thịt, quả tình ác thay!"

*

Sư đi. Cọp vội theo ngay

Gặp thêm nhân chứng là cây bên đường,

Cây me ủ rũ, tang thương,

Cọp lên tiếng hỏi: "Người thường qua đây

Hiền hay dữ bạn cho hay?"

Cây me thoáng nghĩ đáp ngay chẳng nề:

"Loài người thiện, ác đôi bề

Khi tôi còn bé, người quê vùng này

Bón phân, tưới nước hàng ngày

Giúp tôi tươi tốt, giờ đây trưởng th ành,

Nào ngờ trái hãy còn xanh

Người ta đ ã vội trèo nhanh lên rồi

Tranh nhau hái trái, dập vùi

Khiến tôi gốc, ngọn tơi bời bấy lâu

Lá rơi, cành gẫy, thân đau

Loài người thiện ít, ác đâu quá nhiều!"

*

Sư đi, cọp lại kề theo

Gặp thêm chú khỉ đang tr èo trên cây,

Cọp bèn hỏi chú khỉ này

Khỉ ta còn nhỏ, nhíu mày nghĩ suy

Xong rồi hỏi lại cọp kia:

"Tôi đây muốn biết chuyện g ì xẩy ra?"

Cọp bèn vội vã kể qua

Đầu đuôi câu chuyện. Khỉ ta nghe rồi

Đăm chi êu, nh ăn nhó li ên hồi

Sau cùng lên tiếng: "Chuyện thời khó tin

Ngài là chúa tể khắp miền

To con, dũng mãnh, uy quyền từ xưa

Bẫy nào mà lọt cho vừa

Thấy tôi khờ dại nói đ ùa chớ nên

Mắt không thấy, tôi chẳng tin!"

Cọp nghe bực bội gầm lên: " Được rồi!

Lưng ta mi hãy leo ngồi

Ta đưa đi đến tận nơi, r õ liền!"

Khỉ con đồng ý leo l ên

Theo sư và cọp tới miền thợ s ăn.

Tới nơi cọp chỉ bẫy gi ăng

Tỏ ra không hiểu, khỉ nh ăn nhó ho ài

Khỉ ta đóng kịch thật t ài:

"Bẫy thời kín mít sao ngài vào trong?"

Cọp càng tức tối trong lòng

Muốn cho khỉ hiểu cũng không khó gì

Nhờ sư mở nắp bẫy kia

Trổ tài biểu diễn cọp thì nhảy luôn

Chui vào. Bẫy sập kinh hồn.

Khỉ quay qua hỏi sư ông tức thời:

"Vậy sư lúc đó đâu rồi?"

Cọp từ trong cũi cướp lời nói ra:

"Sư này xuất hiện nẻo xa

Bất ngờ đi lại phía ta đang ngồi!"

Nghe xong khỉ nói: "Rõ rồi!

Bây giờ tôi hiểu đầu đuôi sự t ình,

Sư ông lo việc tu hành

Đường ông xin cứ đi nhanh về ch ùa

Thời giờ đâu có dư thừa

Mà mua phiền não, dây dưa chuyện người!"

Hướng vào trong bẫy cọp ngồi

Khỉ nhe r ăng giỡn: "Phận tôi yếu h èn

Chúa sơn lâm là bề trên

Tôi đâu giúp được, chớ n ên mong nhờ

Chúc ngài lại gặp bất ngờ

Gặp người đến cứu, xin chờ dịp may

Giờ tôi tạm biệt ngài đây!"

Nói xong khỉ tót lên cây chuồn liền.

Bóng sư khuất nẻo rừng bên,

Mắc lừa, cọp giận cuồng đi ên thét gầm

Đ êm về rừng núi âm thầm ...

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của HUỲNH V ĂN BỘ)

---*---

( 22)

ẤM TRÀ

PHÚC ĐỨC

Thưở xưa có vị tu hành

Thật là đức hạnh nổi danh vô c ùng

Thầy tên là sư Chánh Thông

Lâu nay muốn kiếm trong vùng rừng thưa

Một nơi thuận tiện xây chùa

Giúp cho Phật tử chỗ tu dễ dàng.

Một hôm đầy ánh trăng v àng

Sau khi tắm suối, sư đang trở về

B ăng ngang giữa cánh rừng khuya

Bỗng nghe vẳng tiếng ai kia kêu thầy,

Quay nhìn quanh quất đâu đây

Thấy ngay thấp thoáng dưới cây bóng hình

Người trông giống hồ ly tinh

Bước ra đảnh lễ cúi m ình thưa ngay:

"Con xin phép hướng dẫn thầy

Tới nơi thích hợp để xây dựng ch ùa!"

Lời người lạ thoảng như ru

Sư nghe ưng thuận rất ư vui mừng

Cả hai đ êm đó l ên đường

Vượt đ èo, lội suối, b ăng rừng, tr èo non

Tới nơi thoả nguyện chờ mong

Ngọn đồi thơ mộng m ênh mông vô cùng

Sư nhìn khoảnh đất rất mừng

Và rồi quyết định chọn v ùng này ngay

Sẽ xây chùa tại chốn đây

Bõ công tìm kiếm bao ngày tháng qua.

Thời gian thấm thoắt trôi xa

Chùa nay hoàn tất thật là khang trang

Mậu Lâm Tự tỏa đạo v àng

Anh chàng chỉ lối dẫn đường thuở xưa

Giờ đây t ìm đến thăm sư

Khẩn cầu xin ở lại tu nhiệt tình.

Dù trông giống hồ ly tinh

Sư nào câu nệ dáng hình, nhận ngay

Thâu làm đệ tử từ đây

Đặt t ên Thủ Hạc ngày ngày kệ kinh

Chuyên tâm ra sức học hành

Lại ch ăm lo việc ở quanh trong ch ùa.

*

Tháng ngày qua tựa thoi đưa

Giờ đây sư Chánh Thông xưa gi à rồi

Một ngày sư cũng lìa đời

Trụ trì chùa cũ nhiều người lên thay

Để rồi lại đến một ng ày

Tuổi già lần lượt rời ngay cõi trần,

Riêng Thủ Hạc vẫn yên phần

Vẫn luôn mạnh khoẻ, chuyên cần lo tu.

Đến đời ho à thượng Nguyệt Chu

Trụ trì thứ bảy của chùa Mậu Lâm

Trong chùa mọi việc chi cần

Một tay Thủ Hạc lãnh phần lo toan

Trung thành, chu đáo, đảm đang

Giúp luôn cả đám dân l àng địa phương

Giúp thêm cả khách hành hương

Sức luôn cố gắng, tâm thường an vui.

*

Một n ăm lễ lớn tới rồi

Trên chùa chuẩn bị đón người h ành hương

Tính ra số khách thập phương

Vài ngàn người sẽ tìm đường l ên đây

Chùa lo mọi việc xong ngay

Chỉ riêng nước uống vào ngày mai thôi

Sao cho đủ khắp mọi người

Ấm trà thật lớn kiếm thời khó sao!

Sư Nguyệt Chu lo biết bao

Tới lui nghĩ ngợi, ra vào thở than

Chợt nghe Thủ Hạc trấn an:

"Con xin đi tới ngôi l àng quen xa

Mượn về một chiếc ấm trà

Ấm này vĩ đại đủ pha ng àn người

Cách đây ng àn dặm mà thôi!"

Sư nghe mừng rỡ nhưng rồi lo âu:

"Xa ngàn dặm dù đi mau

Chỉ trong một tối kịp đâu quay về,

Dễ chi mượn được ấm kia

Ngày mai nước uống chắc gì có đây!"

Nghe xong Thủ Hạc thưa ngay:

"Con đi tức khắc, xin thầy y ên tâm!"

Mang đôi giầy cỏ v ào chân

Tức thời đệ tử biến luôn khỏi ch ùa.

Sáng sau hoà thượng Nguyệt Chu

Đang ngồi thiền định tĩnh tu giữa ph òng

Chợt nghe rộn rã ngoài song

Biết ngay Thủ Hạc về trong chùa này

Sư nhìn ra thấy lạ thay

Ấm trà vĩ đại để ngay hi ên ngoài

Sư kinh ngạc đến ngẩn người

Rồi ngài sung sướng thốt lời ngợi khen

Ấm trà được sử dụng liền

Đun sôi tr à bốc hơi lên thơm lừng

Hương thơm thanh thoát lạ lùng

Vô cùng dễ chịu, vô cùng dịu êm

Uống vào sảng khoái vô biên

Bao người xin uống quả nhiên hài lòng,

Ấm như một suối nguồn trong

Rót trà đ ãi khách mãi tuôn chẳng ngừng

Mọi người ca tụng tưng bừng

Anh chàng Thủ Hạc vui mừng nói ngay:

"Người ta gọi ấm trà này

Là trà phúc đức xưa nay giúp người

Trong đây tám món tuyệt vời:

Bệnh thời biến mất. Sức thời t ăng th êm,

Bao nhiêu lo sợ dứt liền,

Phát sinh trí tuệ. Nhân duyên tạo nhiều

Được người tôn trọng kính y êu,

Bao nhiêu tai nạn thảy đều tránh qua,

Và t ăng tuổi thọ th êm ra

Ấm trà phúc đức quả l à quý thay!"

*

Đ ã qua bao tháng cùng ngày

Anh chàng Thủ Hạc chùa này sống dai

Trụ trì chùa tới thứ mười

Anh chàng vẫn khoẻ, thân người trẻ trung

Lại thêm tráng kiện vô cùng

Bà con Phật tử đều cung kính ch àng.

Một hôm nắng đẹp hanh v àng

Thênh thang nắng rọi, rộn ràng chim ca

Anh chàng Thủ Hạc nhà ta

Ra ngồi tắm nắng bên hoa sân chùa

Thả hồn theo gió thơm đưa

Nhẹ trôi vào giấc ngủ trưa ngon lành

Để rồi bỗng hiện nguy ên hình

Hồ ly là cáo, thân hình xấu xa,

Bất ngờ có khách bước ra

Nhìn qua thấy chú cáo già ngủ say

Vội vàng hoảng hốt kêu ngay:

"Hồ ly xuất hiện chốn này! Kinh sao!"

Chàng Thủ Hạc nghe ồn ào

Giật mình tỉnh giấc kịp đâu thu h ình

Đông người xúm lại th ình lình

Chanh chua xỉa xói, bất bình thét la:

"Bây giờ lộ mặt thật ra

Ai ngờ mi lại chính là hồ ly

Tưởng rằng núp bóng từ bi

Tu hành học Phật xóa đi nghiệp m ình

Hồ ly vẫn hiện nguyên hình

Súc sinh lại vẫn súc sinh khác gì

Cút mau khỏi chốn này đi

Xác thì xấu xí, thân thì tanh hôi!"

*

Nghe xôn xao vọng tiếng người

Trụ trì vội bước ra nơi sân chùa

Anh chàng Thủ Hạc kính thưa:

"Thầy và đồng đạo vốn từ lâu nay

Hết lòng chiếu cố thân này

Lòng tôi cảm kích bao ngày khó quên

Nay xin báo đáp ơn tr ên

Đem thần thông diễn ngay liền quản đâu

Chuyện xưa tích cũ đ ã lâu

Rừng kia xin hãy quay đầu nh ìn xem!"

Trong khu rừng rậm kế bên

Hiện ra cảnh giới trang nghiêm lạ lùng

Phật Đ à thuyết pháp giữa rừng

Bao nhiêu đệ tử chập ch ùng vây quanh

Mọi người kinh ngạc thật tình

Cùng nhau quỳ lạy lòng thành kính dâng

Chợt nghe Thủ Hạc nói rằng:

"Tôi xin từ giã đạo tr àng giờ đây

Từ biệt chùa, từ biệt thầy

Ấm trà phúc đức dâng ngay biếu ch ùa

Để l àm kỷ niệm nghĩa xưa!"

Nói xong Thủ Hạc cũng vừa lao đi

Thân như ánh chớp khác chi

Nhắm khu rừng thẳm hồ ly biến rồi.

*

Tuy mang xác cầm thú thôi

Nhưng mà tư tưởng tuyệt vời cao xa

Từ bi, hỷ xả, vị tha

Súc sinh đâu nữa, ngẫm ra l à người!

Là người sống ở trên đời

Tuy hình hài vậy, tâm thời xấu xa

Than ôi ngẫm kỹ chẳng qua

Chỉ là dã thú, còn là người đâu!

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của PHẠM NGỌC KHUÊ)

---*---

(23)

CHẬU RỬA CHÂN

Thời gian đầu mới xuất gia

La Hầu La quả thật là đáng ch ê

Thân chưa thuần thục mọi bề

Lời thời thô thiển người nghe buồn lòng

Ý thời ô nhiễm vô cùng

Phật Đ à hay biết tìm đường giúp th êm

Đưa về tịnh xá kề b ên

Tu tâm, sửa tánh ngài khuyên hàng ngày.

*

Một hôm Phật ghé nơi này

La Hầu La vội đứng ngay b ên hầu

Ngài bèn dạy: "Tu đạo mầu

Phải cho tinh tấn chớ đâu lơ l à

Ngươi vào bưng chậu nước ra

Ta cần nước sạch để m à rửa chân!"

La Hầu La chẳng ngại ngần

Tuân lời, mang nước, rửa chân hầu ngài

Rửa xong Phật hỏi khoan thai:

"Nước này nhìn lại còn ai muốn dùng?"

La Hầu La: "Bạch Thế Tôn!

Nước nay nhơ nhớp có còn sạch đâu

Nấu ăn d ùng chẳng được n ào

Dù cho súc miệng thấy sao khó lòng!"

Phật bèn dạy: " Đúng vô c ùng

Nhà ngươi cũng vậy so không khác gì

Cung vàng điện ngọc xa l ìa

Tìm về núp bóng từ bi tu hành

Không chuyên cần, không tinh anh

Thân mình ô nhiễm, miệng mình nhớp nhơ

Thời ba món độc bất ngờ

Tham, sân, si đó đón chờ hại ta

Đưa tâm ý v ào đường t à

So cùng nước rửa chân mà khác chi!"

*

Tiếp theo Phật dạy: "Nước kia

Bẩn rồi đem đổ ngay đi tiếc g ì!"

La Hầu La vội đổ đi

Phật bèn nói tiếp: "Vậy thì giờ đây

Nếu mang đựng thức ăn n ày

Chậu còn dùng được nữa hay hết rồi?"

La Hầu La vội trả lời:

"Thưa rằng nước bẩn đựng nơi chậu n ày

Dù cho đ ã đổ hết ngay

Đồ ăn thức uống chứa đây khó l òng!"

Phật bèn dạy: " Đúng vô c ùng

Nhà ngươi cũng vậy so không khác gì

Làm sa môn vẫn sân si

Miệng không thành tín, tâm thì u minh

Chẳng hề tinh tấn tu hành

Tiếng đồn không tốt quả t ình vang đi

Tựa như chậu nước dơ kia

Đồ ăn thức uống đựng chi được n ào!"

Phật dùng chân hất nhẹ vào

Khiến cho cái chậu l ăn nh ào qua bên

Nghiêng qua, nghiêng lại trên thềm

Phật bèn lên tiếng hỏi thêm: "Chậu này

Nếu mà bị bể ra ngay

Thì ngươi có tiếc chậu này hay không?"

La Hầu La: "Bạch Thế Tôn

Chậu này dùng để rửa chân dơ rồi

Bể thời chỉ tiếc chút thôi

Chậu đâu c òn quý như hồi xưa kia!"

Phật bèn dạy: "Ngươi khác chi

Thân không gìn giữ, lời thì ác thô

Mang bao ý tưởng nhiễm ô

Khác chi cái chậu vì vô ích rồi

Chẳng còn ai tiếc thương ngươi

Một khi ngươi chết tức thời khổ đau

Thân ngươi luân chuyển qua mau

Trong ba đường dữ trước sau quay cuồng!"

La Hầu La hối vô cùng

Nghe xong hổ thẹn trong lòng biết bao

Lỡ gây lầm lỗi thuở nào

Giờ nghe Phật dạy dạt dào từ bi

Cõi lòng bừng sáng tức thì

Thành tâm sám hối, vội quỳ lạy ngay.

Ngẫm xem trong cõi đời n ày

Thợ rèn dùng sắt, hàng ngày ch ăm lo

Cạo đi sét rỉ sét dơ

Mới mong sắt trở thành đồ tốt đây,

Người học đạo giống vậy thay

Thói hư tật xấu thẳng tay loại trừ

Giữ cho trong sạch tâm tư

Mới mong đi trọn đường tu tốt l ành.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của MINH CHÂU)

---*---

(24)

CHIM CÚ MÈO

Ngày xưa trên một cành cây

Cú mèo làm tổ nơi đây lâu rồi

Tổ chim gáy cũng gần thôi

Đôi b ên thân mật rong chơi tà tà.

Cú mèo một bữa ghé qua

Giã từ chim gáy, dọn nhà khỏi đây

Ngạc nhiên chim gáy hỏi ngay:

"Bác đi đâu thế? Chốn n ày đang y ên!"

Cú mèo: "Tôi phải dọn liền

Dời nhà cho lẹ qua miền phía Tây!"

Tò mò chim gáy: "Lạ thay

Nơi đây sinh sống bao ng ày êm xuôi

An lành, thoải mái, vui tươi

Tại sao bác lại muốn dời tổ đi?"

Cú mèo:"Tôi chẳng dấu chi

Vùng này dân chúng ưa gì tôi đâu!"

Dịu dàng chim gáy khuyên mau:

"Chúng mình hàng xóm thân nhau lâu rồi

Nên tôi thành thật ngỏ lời

Chính vì tiếng bác người đời chẳng ưa

Tiếng kêu buồn thảm vang đưa

Nghe vừa chết chóc lại vừa tang thương

Tưởng như xui xẻo tr ăm đường

Cho nên nếu bác bỏ phương Đông n ày

Dọn nhà qua phía phương Tây

Tiếng kêu chẳng chịu đổi thay chút g ì

Người ta cũng chẳng ưa chi

Để rồi t ìm cách đuổi đi sớm chiều,

Bác mà thay đổi tiếng k êu

Người ta chuyển ghét thành yêu mấy hồi!"

*

Sau khi chim gáy dứt lời

Cú mèo giận dữ về dời tổ ngay

Bỏ đi m ãi tận miền Tây

Xa miền Đông bấy lâu nay muộn phiền

Đúng lời chim gáy nhủ khuy ên

Đúng như chim gáy đ ã tiên đoán rồi

Tới miền Tây ít lâu thôi

Cú mèo chẳng được mọi người mến ưa

Người ghét bỏ, kẻ đuổi xua

Cú mèo nửa hận, nửa như chán đời

Bèn bay xa lánh loài người

Xa luôn loài vật, mặt trời, mặt tr ăng

Tìm núi thẳm, kiếm rừng hoang

Nơi đây l àm tổ vương mang hận lòng.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của NHƯ THỦY)

---*---

(25)

VUA RẮN

NÚI PHỔ Đ À

Thuở xưa đức Quán Thế Âm

Chọn nơi đây chốn sơn lâm tuyệt vời

Mở mang Phật pháp giúp đời

Đạo tr àng xây dựng cho người tu tâm,

Núi tên là Phổ Đ à Sơn

Có vua rắn nọ vẫn thường ở đây

Họ hàng nhà rắn đông thay

Và riêng vua rắn lâu nay tu hành

Nghìn n ăm tu luyện tinh anh

Phép thần thông giỏi nổi danh xa gần.

Rắn thua đức Quán Thế Âm

Sau khi đấu phép thần thông tranh t ài

Mới đ ành chịu nhượng bộ ngài

Cho ngài mượn núi làm nơi đạo tr àng,

Rắn lo ngại cho họ hàng

Bị người giết hại nguy nan vô cùng.

Đức Quán Âm: "H ãy an lòng

Họ hàng nhà rắn hiện trong núi này

Cứ yên cư ngụ nơi đây

Người và rắn sống chung đầy t ình thương

Ai làm hại phải bồi thường

Mạng đem thường mạng khó đường tránh qua,

Quyền vua rắn xử chẳng tha

Sẽ niêm yết bảng gần xa khắp vùng

Và loan báo rõ lệnh chung

Để người g ìn giữ tránh đường sát sinh!"

Thế là trên ngọn núi xanh

Đạo tr àng nghiêm túc lập thành nơi đây

Đ ã qua bao tháng cùng ngày

Hành hương khách ghé núi này thật đông

Người và rắn sống yên lòng

Người không hại rắn, rắn không cắn người.

Nhiều chùa xây cất khắp nơi

T ăng, ni, Phật tử vang lời cầu kinh.

*

Vùng này có chú Tiểu Đinh

Thường hay chơi nghịch phá quanh xóm làng

Tổ chim tìm đập tan hoang

Chuồn chuồn, châu chấu, bướm vàng chẳng tha.

Hôm nay chú trốn mẹ cha

Lén leo lên núi nhởn nha một mình

Dạo quanh tìm dịp sát sinh

Đến khi đói bụng ghé nhanh v ào chùa

Xin ăn uống lúc ban trưa

No nê lại chạy rỡn đ ùa khắp nơi

Khi gần lúc xế chiều rồi

Đến con đường nọ chú ngồi nh ìn quanh

Chợt đâu thấy dưới cỏ xanh

Có con rắn nhỏ bò nhanh tìm đường

Trốn bò cạp lớn kinh hoàng

Đang nhanh chân rượt phía đằng sau đuôi

May thay tới lạch suối rồi

Rắn lao mình xuống vội bơi qua bờ,

Nước ng ăn b ò cạp bất ngờ

Nó đâu biết lội đứng đờ người ra

Đ ành quay lui, khó vượt qua,

Tiểu Đinh tinh nghịch nghĩ ra mưu liền

Lượm cành cây rớt kề bên

Bắc cầu qua lạch ngang trên đôi bờ

Chú bò cạp chẳng chần chờ

Bò qua rượt đuổi rắn như đi ên cuồng

Tấm thân rắn nhỏ thảm thương

Trốn không thoát kịp tr ăm đường đớn đau

Bị bò cạp cắn hồi lâu

Quằn người ra chết, còn đâu nẻo về,

Tiểu Đinh vui thích thoả thu ê

Reo lên khoái chí vừa đi vừa cười.

*

Núi rừng khuất bóng mặt trời

Tiểu Đinh vội v ã tìm nơi ngủ nhờ

Ghé vào chùa. Thật bất ngờ

Vừa trông thấy mặt là sư giật mình

Lắc đầu hỏi, giọng thất kinh:

"Trông con nét mặt quả tình nguy thay

Bao nhiêu ám khí phủ đầy

Chắc con khó sống qua ngày mai đâu,

Nói cho thầy biết thật mau

Gần đây con có phạm v ào tội chi

Sinh linh có giết hại gì

Khiến cho phúc đức mất đi thảm sầu?"

Tiểu Đinh hốt hoảng lắc đầu

Sau khi ngẫm nghĩ hồi lâu, thưa thầy

Rằng mình tinh nghịch mới đây

Giúp bò cạp giết rắn ngay trên đồi.

Sư vừa nghe nói dứt lời

Tức thời hốt hoảng kêu trời, khẽ than:

"Thật khó kh ăn! Thật nguy nan!

Thế nào vua rắn cũng làm hại ngay

Đ òi con thường mạng, thảm thay

Khó mà trốn thoát nạn này được đâu!"

Tiểu Đinh sợ h ãi van cầu

Xin sư chỉ cách nhiệm mầu cứu nguy.

Cúi đầu sư vội nghĩ suy

Hồi lâu lên tiếng từ bi giúp người:

"Chỉ còn cách tụng kinh thôi

May ra công đức do nơi l òng thành

Tạo ra một chút duyên lành

Cứu con thoát khỏi tội tình nghiệp oan!"

Sư bèn thả quả chuông vàng

Nới dây, hạ thấp xuống ngang hiên ngoài

Lệnh cho chú nhỏ vào ngồi

Khuyên luôn niệm Phật đồng thời cầu kinh,

Chuông vàng sư hạ xuống nhanh

Che cho chú nhỏ giấu mình bên trong,

Bên ngoài sư dốc một lòng

Mở kinh ngồi tụng vô cùng nghiêm trang

Khơi đ èn, thắp nến, đốt nhang

Lạ thay khi mở kinh vàng ra xem

Không nhìn thấy chữ! Ngạc nhiên!

Trang kinh trắng xoá báo điềm tai ương

Mõ thời im tiếng chẳng vang

Dùi càng gõ mạnh mõ càng lặng câm

Sư lòng hoảng hốt vô ngần

Miệng luôn niệm Phật dốc tâm khẩn cầu.

Bỗng nhiên vua rắn từ đâu

Hiện ra giận giữ, cái đầu lắc lư

Đến ngay b ên cạnh chỗ sư

Quấn chung quanh quả chuông xưa ba vòng

Vang lên tiếng rít hãi hùng

Và rồi sau đó lạnh l ùng buông ra

Biến vào bóng tối nhạt nhoà

Ngoài song chánh điện trăng t à khuất mây.

Sư liền vội chạy đến ngay

Kéo chuông lên ngó trong đây thế n ào

Thật là kinh khủng biết bao

Tiểu Đinh đ ã biến chốn nao mất rồi

Chỉ còn một vũng máu thôi

Dính quanh mớ tóc của người trẻ thơ.

Nhắm nghiền cặp mắt hiền từ

Sư lên tiếng niệm Phật A Di Đ à

Một mình lẩm bẩm xót xa:

"Chót gây nghiệp dữ khó mà thoát đây

Nhân nào quả nấy xưa nay

Dễ gieo nhân ác, khó gây quả lành!"

Với tâm từ, với lòng thành

Ba ngày liên tiếp sư dành tụng kinh

Cầu cho chú nhỏ Tiểu Đinh

Linh hồn sớm được si êu sinh trọn bề.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của PHẠM NGỌC KHUÊ)

---*---

(26)

QUẢ CAM

OAN NGHIỆT

Lái buôn tên gọi Tàu Dư

Mỗi n ăm gần Tết thường ưa mang h àng

Đi xa, đến một xóm l àng

Bán buôn quen biết đ ã hằng bao n ăm

Vì chàng tính chẳng khó kh ăn

Cho nên công việc kiếm ăn dễ d àng

Khách chưa trả được tiền h àng

Chàng bèn bán chịu để sang năm đ òi

Càng thêm khách, càng thêm lời

Khi hàng mau hết của thời sinh sôi.

Mỗi khi ghé đến đây rồi

Tàu Dư thường đến ở nơi nh à này

Bánh bèo được bán tại đây

Nhưng người mua bánh lâu nay không nhiều

Phan Phiên là chủ, sống nghèo

Tàu Dư ở đậu biết điều giúp th êm

Tình thân nảy nở đôi b ên

Ngày qua tháng lại vững bền tốt thay!

N ăm năm lui tới nh à này

Tàu Dư kia bỗng một ngày biến luôn

Cảm tình trong việc bán buôn

Thấy chàng vắng bóng bà con ngỡ ngàng

Xôn xao trong đám khách h àng

Xúm nhau bàn tán rộn ràng ít lâu

Để rồi tin tức ch ìm mau

Chuyện người mất tích còn đâu bận l òng.

*

Tàu Dư buôn bán thành công

Phan Phiên noi dấu, cũng mong kiếm lời

Hàng n ăm thấy Tết đến rồi

Cũng đi xa để t ìm nơi mua hàng

Mang về bán lại xóm làng

Mỗi n ăm một chuyến dễ d àng vậy thôi

Thế mà sau mấy n ăm trời

Trở nên lắm của ai người sánh ngang

Khắp vùng nổi tiếng giàu sang

Bánh bèo nghề cũ cửa hàng dẹp luôn

Mua thêm ruộng, tậu thêm vườn

Nhà cao, cửa rộng, giả sơn giữa hồ

Hoa sen muôn sắc điểm tô

Nhà buôn thành đạt t ài phô khắp vùng

Mọi người khâm phục vô cùng

Tuy đôi khi thấy lạ l ùng lắm thay!

Tạ ơn trên ban phước này

Phan Phiên nổi hứng một ngày xuân sang

Rước đo àn hát bội về làng

Mời thiên hạ đến rộn r àng vui chơi

Bà con được dịp xả hơi

Rủ nhau tham dự bao người thật đông.

*

Đầu non vừa khuất vầng hồng

Chủ nhà vừa cúng tế xong nhang đ èn

Rạp tuồng đ ã nổi trống kèn

Mời thiên hạ chuẩn bị xem diễn tuồng.

Ngay khi vừa kéo màn nhung

Thời anh kép chính ung dung ra chào

Múa may điệu bộ khéo sao

Vừa toan cất tiếng, ngẩng đầu, xưng t ên

Anh ta ngậm miệng lại liền

Mặt mày nhớn nhác, láo liên, kinh hoàng

Rồi lùi bước rất vội vàng

Vào sau sân khấu tìm đường tháo lui.

Ông bầu tức bực kêu trời

Đẩy anh trở lại ra ngo ài màn nhung

Anh đ ành miễn cưỡng diễn tuồng

Nhưng vừa mở miệng lại vùng quay lui,

Ông bầu đ ành phải đổi người

Chọn anh kép khác ra ngoài diễn thay

Ai ra rồi cũng vào ngay

Cũng đều nhớn nhác mặt m ày hoảng kinh

Ông bầu dò hỏi sự tình

Mấy người đều cứ lặng thinh, lắc đầu,

Bên ngoài khán giả xôn xao

Ngạc nhiên chẳng hiểu chuyện đâu lạ l ùng!

Ông bầu đề nghị đổi tuồng

Chủ nhân đồng ý, ngại ng ùng gì đâu

Lần này chính thức ông bầu

Mở màn, ra nói giáo đầu, xưng t ên

Miệng vừa há đ ã chợt im

Nhìn quanh dáo dác như tìm kiếm ai

Và rồi ngậm miệng tức thời

Bước lui mấy bước vào nơi hậu trường

Mặt kinh hoảng, vẻ hãi hùng

Bên ngoài cả rạp vô cùng hoang mang

Chủ nhân tức giận vô vàn,

Ông bầu gánh chẳng nói n ăng nửa lời

Chỉ lo hối thúc mọi người

Mau mau thu dọn rút lui tức thì

Cả đo àn hát vội ra đi

Mặc cho ông chủ nhân kia bất bình.

Cho là điềm chẳng tốt l ành

Giận bầu gánh hát hại mình buổi nay

Phan Phiên đi kiện t òa ngay

Thanh danh còn một chút này mà thôi.

*

Quan tòa đ êm trước đang ngồi

Uống trà, đọc sách, rung đ ùi, ngâm thơ

Chợt đâu thấy một bóng mờ

Bước vào đặt trước án thư của ng ài

Một mâm quả rồi vái dài

Vội vàng quay gót khuất ngoài bóng đ êm

Quan tòa bèn mở ra xem

Ngay trong mâm quả thấy liền trái cam

Ngài thò tay vừa định cầm

Quạ đen ngo ài cửa bất thần bay ngang

Thò chân quắp mất quả cam

Quan tòa thấy vậy vội vàng đuổi theo

Trượt chân vấp ngã, miệng kêu

Giật mình tỉnh giấc thấy điều thực hư

Rằng quan chợp giấc mộng mơ

Quạ đen, khách lạ chỉ l à chiêm bao.

Hôm sau trùng hợp làm sao

Phan Phiên bỗng nạp đơn v ào kiện thưa

Quan tòa chợt nghĩ giấc mơ

Và đơn kiện tụng chắc l à liên quan,

Ngài bèn gửi giấy đ òi đo àn

Ông bầu, kép hát toàn ban đến hầu.

Mọi người khai báo như nhau:

"Ra tuồng định nói v ài câu mở màn

Miệng vừa há chợt kinh hoàng

Một người xuất hiện cầm cam nhét vào

Không cho nói được tiếng n ào

Chúng tôi sợ hãi quay đầu trở lui!"

Sau khi nghe rõ chuyện rồi

Quan toà tự hỏi thấy hơi lạ kỳ:

"Trái cam kia liên hệ chi?"

Nên quan quyết định phải đi coi liền

Cùng quân hầu đến Phan Phi ên

Gọi là th ăm hỏi cho th êm tỏ tường.

Quan đi xem xét khu vườn

Nào đâu thấy lạ vừa đương định v ào

Chợt nghe tiếng quạ thảm sầu

Vang lên ảo não góc sau vườn nhà,

Sinh nghi quan vội ghé qua

Thấy cây cam mọc thật là xanh tươi

Góc vườn chỉ một cây thôi

Xum xuê cành lá, trái thời hiếm hoi

Trên cành một trái lẻ loi

Quan đang nghĩ ngợi chợt nơi c ành này

Một con quạ tới đậu đây

Kêu lên thảm thiết giọng đầy oán than

Rồi dùng mỏ mổ cam vàng

Mổ xong cất cánh lẹ làng bay đi.

Lạ thay trong quả cam kia

Một tia máu đỏ tức th ì phun ra

Phan Phiên run sợ, khẽ la

Quân hầu hoảng hốt, quan toà nghi nan

Nghi rằng có kẻ chết oan

Truyền quân đ ào bới gốc cam th ăm d ò

Thấy lòi ra bộ xương khô

Phan Phiên tái mặt hét to hãi hùng

Vùng lên chạy trốn đi ên cuồng

Lính hầu bắt lại, hết đường chối quanh.

*

Phan Phiên khai rõ ngọn ngành:

"Xác Tàu Dư quả thật tình chôn đây

Tàu Dư giàu có lắm thay

Tôi đưa em vợ lâu nay trong nh à

Mối manh gả cho hắn ta

Hắn ta đồng ý, thế l à tạm yên,

Hắn về thu xếp bạc tiền

Để qua lập nghiệp ở b ên vùng này.

Thế rồi bỗng có một ngày

Vợ con tôi ngủ đang say giấc nồng

Đ êm khuya khuắt, trời mịt mùng

Tàu Dư chợt gánh hai thùng đến đây

Bên trong vàng bạc chất đầy

Nhờ tôi chôn lén gốc cây ngoài vườn

Chúng tôi cùng thực hiện luôn

Vàng thoi, bạc nén đem chôn chỗ n ày.

Bạc vàng gợi máu tham ngay

Lại thêm cây cuốc trong tay sẵn sàng

Giết Tàu Dư thật dễ dàng

Nhắm ngay đầu hắn tôi phang xuống liền

Tàu Dư chết chẳng kịp rên

Hố sâu đ ào sẵn một bên đây rồi

Tôi chôn xác chết xuống thôi

Bốn bề vắng lặng ai người nào hay

Bứng cây cam nhỏ cạnh đây

Tôi trồng cam đó l ên ngay hố này.

Với bao tài sản trong tay

Tôi thôi nghề cũ, tháng ngày đi buôn

Để che mắt khắp l àng thôn

Làm như tôi kiếm được luôn nhiều lời

Mọi người nghĩ tài sản tôi

Là do buôn bán nhờ trời phất lên."

Tòa bèn xử tội Phan Phiên

Bao nhiêu gia sản tịch biên ngay liền

Trích riêng ra một khoản tiền

Cầu siêu chay tịnh ba đ êm, ba ngày

Cho Tàu Dư chết nơi đây

Được mau si êu thoát, oán này lìa xa.

Cầu siêu đến tối thứ ba

Hồn Tàu Dư bỗng hiện ra lạy quỳ

Trước bàn thờ Phật uy nghi

Lạy xong ba lạy hồn kia biến liền

Thoáng qua một bóng quạ đen

Bay đi cất tiếng k êu trên bầu trời.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của QUÁCH TẤN)

---*---

(27)

NGƯỜI YÊU

MUÔN THUỞ

Tại vương quốc Kô Sa La,

Thuở xưa là một quốc gia hùng cường,

Ba Tư Nặc là quốc vương

Khắp trong nước Ấn bốn phương vui vầy,

Phật còn tại thế thời này

Đạo v àng gieo rắc đó đây giúp đời.

Trong cung vua có một người

Cô nàng Mạt Lợi xinh tươi diễm kiều

Vua Ba Tư Nặc quý yêu

Vuốt ve âu yếm cưng chiều nhất thôi.

Thế rồi một buổi đẹp trời

Nhà vua lên tiếng hỏi người đẹp kia:

"Ái khanh hãy nói ra đi

Trên đời y êu nhất nàng thì chọn ai?"

Nghe xong Mạt Lợi trả lời:

"Muôn tâu bệ hạ chính ngài mà thôi!"

Nhà vua hoan hỉ mỉm cười:

"Câu nàng vừa nói ta thời đoán ra

Hỏi cho vui vậy thôi mà!"

Cô nàng Mạt Lợi mặt hoa rạng ngời

Nhìn vua khe khẽ ướm lời:

"Muôn tâu bệ hạ nếu ngài bỏ qua

Thiếp xin nói rõ thêm ra

Một điều hơi khác nhưng m à đúng hơn

Một điều xác thật vô v àn!"

Nhà vua: " Được chứ! Vậy n àng nói đi!"

Mỹ nhân: "Thưa chẳng dấu chi

Người mà thiếp mãi muôn bề mến yêu

Luôn quý hóa, luôn nuông chiều

Chính là thần thiếp! Mình yêu chính mình!"

Nhà vua thắc mắc hỏi nhanh:

"Ta đây không hiểu, quả t ình lạ thay!"

Mỹ nhân vội giải thích ngay:

"Thật ra phải nói mình hay thương mình

Đây l à ‘tự ngã’ thường tình

Nên khi thiếp có duyên lành, duyên may

Ơn nhờ bệ hạ lâu nay

Được ng ài yêu quý thiếp này thật vui

Bản thân hạnh phúc tuyệt vời

Cho nên thiếp phải yêu ngài nhất thôi

Yêu người đem lại niềm vui

Khiến cho ‘tự ngã’ mình thời th ăng hoa"

Vua Ba Tư Nặc nghe qua

Vẫn chưa hiểu rõ nàng ta nói gì.

Mỹ nhân: "Xin hỏi vậy thì

Ai mà bệ hạ muôn bề yêu thương

Coi như nhất ở cung vàng?"

Nhà vua:"Người đó l à nàng chứ ai!"

Mỹ nhân Mạt Lợi mỉm cười:

"Nếu như thiếp lại yêu người khác kia

Vuốt ve, chiều chuộng, mê si

Thời tình bệ hạ còn gì nữa không

Chắc ngài giận dữ vô cùng

Và đầu của thiếp chớ h òng còn nguyên

Lệnh vua chắc chém đầu liền,

Đây l à giả dụ để xem thế n ào

Xem ngài quyết định ra sao

Có như thiếp nghĩ từ bao lâu rồi?"

Vua nghe hỏi chợt ngẩn người

Tỏ ra lúng túng trả lời dễ đâu

Sau khi im lặng hồi lâu

Cuối cùng vua thốt ra câu chân tình:

"Lời nàng quả đúng thật t ình

Thật ra mình chỉ yêu mình mà thôi!"

*

Đúng lời đức Phật dạy rồi:

"Tâm ta đi khắp mọi nơi tr ên đời

Cũng không tìm thấy được người

Đáng y êu, đáng quý hơn nơi thân m ình!

Ai yêu ‘tự ngã’ chân tình

Bản thân quý mến nhiệt thành mãi thôi

Thời luôn luôn phải nhớ lời

Chớ nên hại ‘tự ngã’ người làm chi!"

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của NHƯ THỦY)

---*---

(28)

N ĂM GIỌT MẬT

Ngày xưa có kẻ tử tù

Một ngày vượt ngục chạy như đi ên cuồng

Trốn cho mau, vội tìm đường,

Phía sau lính gác rộn ràng rượt theo

Xua hai voi dữ hiểm nghèo

Vòi vươn dài thượt, miệng kêu vang ầm,

Trong cơn hốt hoảng tâm thần

Chẳng may chàng lại sa chân dọc đường

Rơi vào miệng giếng thảm thương

Giếng sâu hun hút khiến chàng hoảng kinh

Vung tay quờ quạng quanh mình

Thấy cây buông rễ rung rinh lưng chừng

Chàng ôm thật chặt, vui mừng

Phen này tưởng thoát. Tìm đường tr èo lên

Nào ngờ ngay miệng giếng trên

Hai con voi dữ đến b ên kiếm người

Rống vang náo động đất trời

Cỏ cây giẫm đạp tơi bời thị uy,

Chàng tù hãi sợ kể chi

Tính đường tụt xuống đáy kia cho rồi

Nhưng khi nhìn xuống, chao ơi!

Ba con rồng lớn uốn người dưới sâu

Giơ nanh, múa vuốt, vươn đầu

Phun tia lửa nóng, phun mầu đỏ thi êu

Muốn bay lên chỗ dây leo

Nuốt chàng vượt ngục đang tr èo nơi đây.

*

Chàng bèn bám chặt rễ cây

Tưởng rằng lủng lẳng thế này tạm yên

Ác sao ngay ở phía trên

Hai con chuột cống cắn liền đầu dây

Một đen, một trắng to thay

Đua nhau gậm nhấm rễ n ày mải mê.

Nhìn quanh thành giếng cận kề

Chợt trong hang hốc bốn bề nhô ra

Bốn con rắn độc hít h à

Ngóc đầu th è lưỡi mổ qua thân người.

Chàng toan leo tuốt lên thôi

Mong tìm đường thoát khỏi nơi chốn n ày

Nhưng đuối sức, lại yếu tay

Miệng khô,cổ cháy, thân đầy mồ hôi

Anh chàng ngửa mặt thốt lời:

"Trời ơi sao nỡ hại tôi thế này!"

Chừng như sắp tắt thở ngay

Trong cơn tuyệt vọng dâng đầy tim côi

Anh chàng há miệng lấy hơi

Thở vào một chút khí trời thênh thang,

Một bầy ong chợt bay ngang

Làm rơi mật xuống miệng chàng ngọt thơm

Đủ năm giọt mật v àng ươm

Chàng bèn nhắp mật vào luôn miệng chàng

Ngọt ngào, thơm phức, mơ màng

Thế là mê tít tâm can mất rồi

Và trong giây phút tuyệt vời

Đ ã quên đi mất giếng khơi hiểm ngh èo

Quên đi t ình cảnh cheo leo

Quên đi tính mạng đang treo chỉ m ành.

*

Ngẫm trong kiếp sống mong manh

Đủ năm lạc thú vây quanh chẳng rời:

Tiền tài quyến rũ con người

Từng gây bạc bẽo từ thời xa xưa;

Aí tình, sắc dục đong đưa

Tấm gương kim cổ đ ã thừa đớn đau;

Miếng mồi danh vọng đua nhau

Như bong bóng nước tan mau mặt hồ;

Chuyện ăn uống m ãi ham lo

Từng gây nhục nhã ra cho bao người;

Chuyện ham ngủ nghỉ thảnh thơi

Ch ăm lo thân xác tức thời mau qu ên

Tấm thân "tứ đại" chẳng bền

Sớm tan như giọt sương trên cỏ làn.

Chúng sinh "ngũ dục" mãi ham

Như ham n ăm giọt mật tan miệng người

Thơm ngon, quyến rũ tuyệt vời

Khiến người quên mất cuộc đời hiểm nguy

Khổ đau qu ên mất còn chi

Nhớ đâu đường đạo từ bi m à về.

(phỏng theo bản v ăn xuôi

trong TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO)

---*---

(29)

ẢO ẢNH

Ngày xưa, ngày xửa, ngày xưa

Có hoàng tử nọ khi vừa sinh ra

Tin lành tràn ngập quốc gia

Vua, hoàng hậu với muôn nhà mừng vui,

Rồi hoàng hậu sớm qua đời

Tiếc thay mẹ kế là người xấu xa

Muốn dành ngôi cho con bà

Âm mưu giết hại thật là bất lương

Sai người tâm phúc tìm đường

Đưa ho àng tử nhỏ vào rừng giết đi.

May thay kẻ đó từ bi

Nào đâu nỡ giết trẻ kia bao giờ

Gặp người s ăn bắn bất ngờ

Vội giao hoàng tử cậy nhờ trông coi,

Thợ s ăn sống ở ven đồi

Bên triền núi thẳm xa nơi kinh thành.

*

Cậu hoàng tử lớn lên nhanh

Vô tư như một cây xanh giữa trời

Đ ùa cùng nắng gió trùng khơi

Hoàn toàn đâu biết về đời xa xưa

Cội nguồn vương giả con vua,

Cậu vui ngày tháng êm ru dòng đời.

Một ngày hoàng tử lớn rồi

Tấm thân cường tráng, vóc người nở nang

Sống thong dong dưới nắng vàng

Như là thú giữa rừng hoang an lành

Như tùng vươn ngọn trời xanh

Trầm luân cuộc sống kinh thành nào hay.

Thế rồi bỗng có một ngày

Chàng theo bác thợ s ăn n ày về kinh

Nơi chàng thuở trước mới sinh

Dân bày hương án linh đ ình mừng vui.

Chàng trai kinh ngạc ngây người

Thấy dân phố thị khắp nơi dập dìu

Xa hoa, lộng lẫy đủ điều

Đắm ch ìm trong cuộc chơi nhiều tang thương

Trò đời cười khóc trăm đường

Thật là ấu trĩ, đi ên cuồng lắm thay!

Chàng trai nhàm chán nơi này

Rong chơi hai tháng hôm nay trở về

Theo chân bác thợ s ăn kia

Bụi nơi đô hội chẳng hề vương mang.

Rừng hoang vẫy gọi rộn ràng

Thầy trò rảo bước thênh thang lối về

Dừng chân nghỉ mệt bên khe

Vốc tay nước suối cận kề giải lao

Chợt nghe lối cỏ lao xao

Chàng trai ngẩng mặt xiết bao sững sờ

Mỹ nhân xuất hiện bất ngờ

Khiến chàng kinh ngạc ngẩn ngơ cõi lòng.

Cô nàng xinh đẹp vô c ùng

Khuôn tr ăng tươi tắn, h ình dung mỹ miều

Núi rừng chợt ngát hương yêu

Trong tim chàng khúc tình reo tuyệt vời

Tiếng lòng bùng dậy chơi vơi

Sau cơn mê mệt ngủ vùi ngàn n ăm

Thần tình ái đ ã ghé th ăm

Mũi tên định mệnh đ ã g ăm tim người.

Thợ s ăn gi à cả lõi đời

Thấy niềm xao xuyến nơi người thanh niên

Ông bồi hồi nhớ lại liền

Cuộc đời trai trẻ cuồng đi ên của mình

Và ông bất giác rùng mình

Âu lo cho kẻ ái tình vương mang,

Cánh chim vương giả đại b àng

Đến thời sắp sửa ra r àng rồi đây

Hoang vu hốc đá hẹp n ày

Đại b àng dang cánh tung bay dễ nào,

Lòng ông đau xót biết bao

Biển tình sóng gió thét gào gian truân

Đời trai hăm hở dấn thân

Mai này bại liệt vô ngần thương đau.

Cho nên chỉ ít lâu sau

Khi chàng trai trẻ cúi đầu khẽ thưa

Xin rời rừng núi âm u

Thời ông im lặng thầm lo vô cùng.

*

Sau khi từ biệt núi rừng

Đại b àng tung cánh vào vùng trời xanh

Cô nàng bên suối đẹp xinh

Khiến chàng thức giấc an bình thuở nao

Nàng xinh đẹp n ên tự hào,

Chàng trai quỳ gối biết bao nhiêu lần

Xin làm nô lệ hiến thân

Tiếc thay nàng vẫn muôn phần thờ ơ

Lạnh lùng chẳng ghé mắt qua

Chàng đâu sánh gót ki êu xa của nàng.

Song thân cô lại nhìn chàng

Thấy ra sức mạnh tiềm tàng thân trai

Cho nên chấp thuận tạm thời

Khiến chàng có dịp tới lui cận kề

Lấy lòng họ đủ mọi bề

Phá rừng, vỡ núi chẳng hề quản công

Quẩn quanh để thấy bóng hồng

Lao đầu bể khổ l òng không sóng sầu.

Thật thà, vụng dại từ lâu

Tâm hồn chất phác có đâu muộn phiền.

Một ngày rộn rã khắp miền

Kèn vang rừng núi, vua hiền đi săn

Tới vùng đất hứa dừng chân

Có cô gái đẹp tuyệt trần dễ thương,

Nàng tìm đến vị quân vương

Quyền uy, trai trẻ nàng thường ước mơ

Thuyền tình vừa ghé tới bờ

Vừa reo vang khúc đường tơ tuyệt vời

Tên thù đ ã phóng tới nơi

Quân vương ngã gục, hết đời xuân xanh

Ai ngờ chàng trẻ thất tình

Cung tên thiện xạ tài danh lâu rồi

Trong khi tuyệt vọng lứa đôi

Phóng tên cuồng nộ cho vơi hận lòng.

Đo àn s ăn nhốn nháo h ãi hùng

Đua nhau đuổi bắt truy l ùng kẻ gian

Chàng trai chạy trốn b ăng ng àn

Tâm hồn đi ên loạn hoang mang rối bời

Khi kiệt sức, lúc hết hơi

Gục bên bờ suối thân người mê man

Chập chờn hình bóng mỹ nhân

Như là một mũi tên g ăm ngực ch àng.

Thương thay cho cánh đại b àng

Mới tung bay giữa thênh thang ít ngày

Dường như gục chết nơi này

Mộng đời theo cánh mây bay cuối trời.

*

Khi chàng tỉnh dậy, bồi hồi

Nào hay mình hiện ở nơi chốn nào

Tỉnh hay đang giấc chi êm bao

Thực hay là mộng mà sao lạ lùng,

Đệm rơm êm ấm dưới lưng

Nhìn qua bục đá sư đương ngồi thiền

Mặt sư thoáng nụ cười hiền

Đôi m ày bạc trắng, da tiên hồng hào.

Cạnh bên chàng thấy vui sao

Rổ khoai chín luộc, ngại đâu đói l òng

Mãi hôm sau lúc hoàng hôn

Thiền sư xuất định mặt c òn nét tươi

Sư nhìn chàng khẽ mỉm cười

Nửa như an ủi, nửa thời tiếc thương

Chàng bèn dâng nước cho ông

Như là chú tiểu mới trong cửa thiền

Hai thầy trò đều lặng y ên

Dám đâu nói trước tr ò bèn chờ trông.

Sau khi vừa uống nước xong

Thầy thiền trở lại chứ không nói gì

Mặt thầy an lạc kể chi

Chàng trai cảm thấy những gì đớn đau

Những gì mình gánh muộn sầu

Chỉ như trò trẻ từ lâu trong đời

Từ hồi thơ ấu xa xôi

Đ ùa cùng trẻ nít, đến hồi lớn khôn

Đuổi theo người đẹp đi ên cuồng

Trò chơi chưa hết! Hãy còn h ăng say

Giờ đây thân liệt chốn n ày

Chẳng còn sức sống! Bó tay mất rồi!

Còn sư an tịnh tuyệt vời

Chốn đây phẳng lặng như nơi mặt hồ

Phải ch ăng thầy lắng tâm tư

Cuộc chơi nhân thế giã từ đ ã lâu.

Bảy ngày ròng rã qua mau

Ngoài giờ tĩnh tọa sư đâu nói g ì

Lặng im như tảng đá kia

Chàng không chịu nổi nên chi đợi chờ

Một ngày sư xả thiền ra

Chàng bèn kể lể gần xa chuyện mình

Sư nghe nhưng vẫn lặng thinh

Đến khi ch àng hỏi tâm tình một câu

Sư bình thản khẽ lắc đầu

Trả lời: "Ảo ảnh!". Sư đâu nói nhiều.

Chàng thất vọng biết bao nhiêu

Hỏi thêm gằn giọng: "Mọi điều giả sao

Thưa thầy ảo ảnh chỗ nào?"

Sư cầm bình nước vội trao cho chàng

Mỉm cười, khẽ nói nhẹ nhàng:

"Hiện ta đang khát nói năng chẳng nhiều

Có dòng suối mát chân đ èo

Bình đây con h ãy mang theo múc về!"

*

Chàng ôm bình vội ra đi

Khom người múc nước, đến khi ngẩng đầu

Tim chàng rộn rã đập mau

Bên kia bờ suối ai đâu đang chờ

Chao ơi người cũ trong mơ

Mỹ nhân đứng đó bất ngờ lắm thay!

Thấy chàng nàng chạy qua ngay

Ôm hôn khóc lóc tràn đầy xót xa

Lòng chàng trai chợt mềm ra

Hận tình xưa cũ nhạt nhòa trôi đi.

Rồi thêm bao chuyện ly kỳ

Hệt như cổ tích lâm ly tuyệt vời:

"Này là tin tức tới nơi

Kinh thành vua đ ã qua đời mới đây,

Người ta tiết lộ thêm ngay

Rằng chàng hoàng tử của ngày xa xưa

Vẫn còn sống! Thật bất ngờ!

Quần thần náo nức đón chờ tân vương,

Đón ch àng về ngự ngai vàng

Quả là tốt đẹp huy ho àng biết bao,

Này ngôi hoàng hậu tối cao

Trao cho người đẹp ai n ào xứng hơn,

Họ sinh ra những đứa con

Đẹp xinh, kháu khỉnh, tinh khôn, hiền l ành.

Mười l ăm năm thoáng trôi nhanh

Nước nhà có giặc, kinh thành lâm nguy

Chàng làm vua bị bắt đi

Giặc giam ngục đá c òn chi ngai vàng,

Bầy con nằm chết thảm thương

Mỹ nhân hoàng hậu đi ên cuồng khóc la…

Tim chàng như nứt rạn ra

Rã rời từng mảnh xót xa vô vàn

Chao ơi số mệnh bạo tàn

Đ è lên nặng trĩu nát tan tim chàng

Sa ngục tối, mất ngai vàng

Tóc phai bạc trắng, thân tàn già nua

Đời người sao m ãi ganh đua

Cuộc chơi trần thế được thua, mất c òn…"

Đang khi chua xót tâm hồn

Nửa mê, nửa tỉnh giữa cơn mơ màng

Chàng nghe thoảng vọng âm vang

Tiếng thiền sư nói nhẹ nhàng bên tai:

"Nước thời múc một bình thôi

Mà đi đến cả giờ rồi chưa xong

Tại sao lâu vậy hả con?"

Chàng trai choàng tỉnh, hoàn hồn nhìn quanh

Thấy thầy đang đứng cạnh m ình

Còn mình đang đứng ôm b ình nước không

Bên bờ suối chảy xuôi dòng

Tóc còn xanh mướt xoã trong gió rừng.

Thiền sư khẽ nói ung dung:

"Thế là ảo ảnh, vô thường đó con!"

Chàng trai sống mãi trên non

Kể từ ngày đó chẳng c òn về kinh

Chẳng rời rừng núi an bình

Nên không ai rõ sự tình về sau

Đời ch àng ẩn dật nơi đâu

Qua đời lặng lẽ khi n ào chẳng hay!

(phỏng theo bản v ăn xuôi

của NHƯ THỦY)

* Sách ấn tống để biếu, không bán

* Tác giả không giữ bản quyền

* Hoan nghênh tái bản

hoặc phổ biến dưới bất kỳ hình thức nào khác.

LIÊN LẠC:

giaongo@msn.com

-ooOoo-

Đầu trang | Phần 1 | Phần 2 | Tập I | Tập II

Trở về trang Thư Mục

last updated: 01-01-2004

Chân thành cám ơn Cư sĩ Tâm-Minh Ngô Tằng Giao đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 10-2004).

← Văn bản trướcTruyen co PG -III- 01
☰ Mục lục Truyện Cổ Phật Giáo
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF