Vien-Minh: Thuc Tai Hien Tien - 01
Vietnamese, with Unicode Times font
Thực Tại Hiện Tiền
Viên Minh
[01]
SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHẬT GIÁO
T rước tiên, chúng ta sẽ trình bày sơ lược về lịch sử Phật giáo
để có được một cái nh ìn tổng quát.
Chúng ta chỉ nói đại khái về lịch sử Phật
giáo để nắm cái đại cương Phật giáo cổ đại, v ì nó không phải là mục
đích của chúng ta. Mục đích của chúng ta l à
đ ào sâu giáo lý uyên nguyên
để t ìm lại Chánh Pháp,
để t ìm ra sự thật,
để thấy cái thực.
Từ khi Phật thành đạo, thuyết pháp, giảng kinh cho đến khi Ng ài Niết Bàn, tạm gọi là thời kỳ nguyên thủy I . Thuở ấy giáo pháp được nói từ kim khẩu của Đức Thế Tôn, m à bao giờ cũng nói thẳng, chỉ thẳng, nói bằng một ngôn ngữ đại chúng, phổ biến, giản dị, ai cũng có thể thấy để thực tri, thực h ành và thực chứng. Có thể nói giai đoạn n ày là giọt nước tinh nguyên đầu nguồn của giáo pháp.
Sau khi Đức Phật nhập Niết B àn kéo
dài trên 200 n ăm, với 3 lần kết tập Tam tạng
[*] giáo pháp vẫn c òn giữ được tính
chất nguy ên thủy của đạo Phật, mặc dầu
bấy giờ đ ã bắt đầu manh nha một v ài
kiến giải sai biệt, nên tạm coi đây l à
thời kỳ nguyên thủy II , tức là một đạo
Phật vẫn c òn nguyên thủy do các bậc Trưởng lão Thánh T ăng
tr ùng tuyên.
[*] 3 tháng sau khi Đ ức Phật nhập diệt, Ngài Kassapa triệu tập t ă ng hội kết tập Tam Tạng lận thứ I, Phật lịch thứ 100, Ngài Yassa mở hội kết tập lần thứ II. Phật lịch 253 ( đ ời vua Asoka), Ngài Moggalliputa mở hội kết tập Tam Tạng lần thứ III.
Rồi sau đó l à thời kỳ phân phái.
Các tông phái đua nhau xuất hiện c ùng
với những luận điểm sai khác về giáo lý Đức
Phật. Phật giáo sử có ghi lại t ên tuổi của những học phái này, con
số lên đến 18 hoặc 25. Đó l à khái niệm
về một thời kỳ vườn hoa đua nở hay l à
thời kỳ của tư tưởng tràn bờ.
Trong thời kỳ phân phái này có thể ghi nhận 3 khuynh hướng:
1) Khuynh hướng duy trì giáo lý nguyên thủy của
Đức Phật do các vị trưởng l ão chủ
trương, nên đ ã trở thành Trưởng Lão Bộ
( Therav āda ).
2) Khuynh hướng triển khai một số điểm
giáo lý v à giới luật của Đức Phật, v à
vì có nhiều khuynh hướng luận giải bất đồng n ên
đ ã hình thành nhiều bộ phái khác nhau
như: Nhất Thiết Hữu Bộ ( Sabbatthiv āda ),
Tuyết Sơn Bộ ( Hema-vatika ), Pháp Tạng Bộ ( Dhammaguttika ). Về
sau Nhất Thiết Hữu Bộ lại chia ra thành Ca Diếp Bộ hay Quan Ấm Bộ ( Kasapika ),
Thuyết Chuyển Bộ ( Sankantika ), Kinh Lượng Bộ ( Suttav āda ),
v.v...
3) Khuynh hướng triển khai giáo điển một
cách rộng r ãi hơn, khơi mào cho tư tưởng
Đại Thừa sau n ày, như
Đại Chúng Bộ ( Mahasanghika ),
Độc Tử Bộ ( Vajjiputtaka ), Nhất
Thuyết Bộ ( Ekabboh ārika ), Kê
Dận Bộ ( Gokulika ), Pháp Thượng Bộ ( Dhammuttarika ), Hiền Trụ
Bộ ( Bhaddayanika ), Một Lâm Sơn Bộ ( Channagarika ), Chánh
Lượng Bộ ( Sammitiya ), Chế Đa Sơn Bộ ( Paññattiv āda ),
Đa Văn Bộ ( Bahulika ), Thuyết
Giả Bộ ( Cetiyav āda ), v.v...
Khuynh hướng đầu do Trưởng L ão Bộ chủ trương có thể xem là thời kỳ nguyên thủy III.
Sau này khi tư tưởng Đại Thừa được thiết
lập th ì người ta gọi khuynh hướng thứ hai và thứ ba là Tiểu Thừa.
Còn thời chúng ta thì có người còn tệ hơn nữa
đ ã đồng hóa Nguy ên Thủy với
Tiểu Thừa.
Đến đây th ì giọt nước đầu nguồn -
tức l à tính chất nguyên thủy của giáo pháp -
đ ã lang thang qua rất nhiều sông cái,
sông con, ao hồ, khe rãnh ... mất rồi! Một
đạo Phật như thật - thật tu, thật chứng - đ ã biến thành một loại
triết học, triết lý cao siêu để lý luận rao
bán như một món h àng tinh thần thượng
đẳng!
Thời kỳ này kéo dài đến hơn 600 năm sau
Phật Niết B àn, rồi lần lượt ra đời các
vị luận sư uy ên bác. Đầu ti ên
là Ngài Mã Minh, tiếp theo là Ngài Long Thọ, sau
đó nữa l à các Ngài Vô Trước, Thế Thân.
Họ đ ã cùng nhau xiển dương giáo lý
Đại Thừa, n ên thời kỳ này cũng gọi là
thời kỳ Đại Thừa . Thời kỳ
Đại Thừa kéo d ài từ 600
đến 1.000 sau Phật Niết B àn. Công việc
của các vị luận sư Đại Thừa l à sau khi
tiếp thu có phê phán tất cả tư tưởng giáo lý Tiểu Thừa của tất cả học phái
đương thời, họ rạch r òi cái
đúng cái sai, viết lại giáo pháp trong những
bộ luận của m ình, như Ngài Mã Minh thì có bộ
Đại Thừa Khởi Tín Luận. Ng ài Long Thọ
thì có Du Già Sư Địa Luận v à Trung
Quán Luận, v.v... Tuy nhiên luận giải của các Ngài dù chặt chẽ
đến đâu cũng không tránh khỏi đưa đến tr ình
trạng mâu thuẫn giữa các luận phái với nhau. Nên khoảng 1.000 n ăm
sau Phật Niết B àn, Đại Thừa lại phân
phái! Sách vở c òn ghi lại hàng chục phái
Đại Thừa khác nhau ra đời, về sau được gọi l à
thập đại môn phái. Ví dụ: Mật Tông hay Du Gi à
Tông còn gọi là Kim Cang Thừa, Không Tông, Pháp Tướng Tông, Tịnh
Độ Tông, v.v... Như vậy l à, lại một
lần nữa ngàn hoa đua nở, lại một lần nữa tư
tưởng tr àn bờ.
Đến chừng 1.100 năm sau Phật Niết B àn, Thiền Tông Trung Hoa ra
đời với Tổ Đạt Ma. Đó có thể gọi l à
thời kỳ Thiền Tông sau 6 vị Tổ truyền thừa y bát, Thiền Tông lại chia
ra làm 5 phái: Lâm Tế, Tào Động, Vân Môn,
Pháp Nh ãn, Qui Ngưỡng!
Sự có mặt của Thiền Tông sau giai đoạn Tiểu Thừa - Đại Thừa mang ý nghĩa n ào? Giá trị gì? Rồi chúng ta sẽ khảo sát sau.
TÓM LƯỢC CÁC THỜI KỲ
Thời kỳ Nguyên Thủy I : Từ khi Đức Phật giảng kinh đến khi Ng ài Niết Bàn (45 n ăm).
Thời kỳ Nguyên Thủy II : 200 n ăm kể từ khi Phật Niết B àn.
Thời kỳ phân phái : Có từ 18 đến 25 học phái ra đời chia ra l àm 3 khuynh hướng:
- Duy trì Nguyên Thủy, đại biểu l à Trưởng Lão Bộ (tạm gọi là thời kỳ Nguyên Thủy III).
- Triển khai tư tưởng Tiểu Thừa, đại biểu l à Nhất Thiết Hữu Bộ.
- Manh nha tư tưởng Đại Thừa, đại biểu l à Đại Chúng Bộ.
Thời kỳ này kéo dài đến khoảng 600 năm sau Phật Niết B àn.
Thời kỳ Đại Thừa : Ra
đời các Ng ài Mã Minh, Long Thọ, Vô
Trước, Thế Thân, với các bộ luận xiển dương giáo lý
Đại Thừa. Khoảng từ 600 năm đến 1.000 năm
sau Phật Niết B àn. Cũng trong thời kỳ này
Đại Thừa tự phân ra nhiều môn phái như Tịnh
độ Tông, Mật Tông, Không Tông, Pháp Tướng Tông, v.v...
Thời kỳ Thiền Tông ra đời : 1.100 sau Phật Niết Bàn với Ngài Đạt Ma.
Một vài nhận xét:
Vào thời kỳ phân phái đầu ti ên, có phái Nhất Thiết Hữu Bộ chủ trương ngã không, pháp hữu . Thế là sau đó có một vị không đồng ý, ấy l à Ngài Harivama, đ ã viết Thành Thật Luận bảo rằng: đồng ý l à ngã không nhưng pháp cũng không ( ngã không, pháp không ). Tưởng thế là yên, ai ngờ có một học phái khác lại bảo cả hai chủ trương trên đều trật, bản ng ã là một cái gì rõ ràng có thực thể, vậy thì bản ngã phải là bất diệt trường tồn. Còn thế giới xung quanh ta cũng vậy, cả những sở đắc, sở chứng nữa đều l à "có" cả. Vậy nên hiểu ngã hữu, pháp hữu mới đúng. Dường như chủ trương ấy l à phái Kê Dận Bộ. Chúng ta xem:
- Ngã không, pháp hữu.
- Ngã không, pháp không.
- Ngã hữu, pháp hữu.
Có lẽ các tông phái này không được nghe Đức Phật dạy trong kinh Agghivaccha-gottasuttam Majjhimanikāya của thời nguy ên thủy rằng:
-"Không thể kết luận Ngã và Pháp là thường hay vô thường, hữu biên hay vô biên, đồng nhất hay dị biệt, có hay không, vừa có vừa không hay không có không không. Tất cả những kết luận một chiều đó đều không áp dụng được, v ì rằng đó l à tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hí luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược, đi đôi với khổ, với t àn hại, với não hại, với nhiệt não không nhất hướng yếm ly, ly tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, Niết Bàn".
Vậy mà các phái vẫn đua nhau tranh c ãi
mới thật là kỳ. Đấy l à một cuộc tranh
luận c ăn bản nhất chứ thật ra nó c òn
rất nhiều. Tất cả những tranh luận khác nhau này, may mắn thay
đều được ghi lại trong một bộ luận gọi l à
Dị Bộ Luận ( Kath āvatthu ) kể lại
tất cả khác biệt của các tông phái. Nói tóm lại, thời kỳ này
đ ã xảy ra một trường khẩu chiến tưởng
chừng như không bao giờ chấm dứt.
Vị nổi tiếng nhất thời ấy là Ngài Long Thọ, sau khi thấy rõ những
điểm khác biệt của các tông phái n êu
trên, Ngài đ ã dùng một pháp luận gọi
là Trung Quán Luận để bác bỏ tất cả lý luận
của ngoại đạo v à Tiểu Thừa. Chính vì vậy
Đại Thừa mới được xiển dương.
Phá bỏ lý luận chính là một cách khác để
hiển b ày sự thật như trong thời nguyên thủy
Đức Phật đ ã từng làm. Nhưng tiếc thay
người sau không thấy cái thực, mà lại thấy lý luận phá lý luận và
đ ã đưa
Trung Quán hoặc Không Luận xuống h àng triết học nên mới có chỗ cho
phái Thanh Biện và phái Duy Thức một lần nữa nổ ra luận chiến.
Đó l à
điều bi đát của Phật giáo chúng ta. Rồi sau đó th ì Thiền Tông ra
đời. Sở dĩ Thiền Tông ra đời l à vì quá
chán cái thời kỳ cả ngàn n ăm tranh biện n ày.
Thiền Tông ra đời với một tuy ên
ngôn sấm sét: " Bất lập v ăn tự, giáo ngoại
biệt truyền ". Vì sao vậy? Vì không còn tin vào v ăn
tự luận giải bóng bẩy cao vời ấy của các học phái nữa. Văn chương chữ
nghĩa đ ã cải vả nhau ồn ào cả ngàn n ăm
rồi m à cũng chẳng tới đâu. Ngay kinh
điển của Phật m à ngài còn dạy là chớ vội tin, huống chi kinh luận
của các tông phái đời sau trước tác, vậy th ì
tốt nhất là hãy lo " trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật " là
đủ rồi, nghĩa l à chỉ có việc thấy cái
thực mà giác ngộ thôi, chứ không qua kinh luận nữa!
Đấy l à tuyên ngôn của Thiền Tông.
Tuyên ngôn này thực ra cũng không phải mới mẽ mà chính là tuyên ngôn
đầu ti ên của
Đức Phật ( mà có dịp chúng ta sẽ nói
đến sau ).
Do vậy, có điều rất hay l à Thiền
Tông đ ã vượt qua ngàn n ăm
tranh biện của kiến giải văn tự để trở lại với thời nguy ên thủy của
giáo pháp Đức Phật. Thật l à xúc
động! Quả l à xúc
động! Tôi nói điều n ày mà nổi cả da
gà. Xúc động quá phải không? V ì cả
ngàn n ăm nay Phật giáo rơi v ào những
cuộc tranh luận dai dẳng, không ai chịu nhường ai cả. Rồi người này gọi
người kia là Tiểu Thừa, người kia gọi người nọ là ngoại
đạo, lung tung, chẳng ra đâu v ào
đâu cả, chẳng c òn
đạo lý g ì cả.
Nói vậy không có nghĩa là họ lý luận không hay, trái lại họ lý luận quá
hay là khác. Tất cả các vị luận sư của các bộ phái, Tiểu Thừa và
Đại Thừa, dường như họ đều l à bậc thầy
lý luận. Nhưng mà cái hay ấy để l àm gì
nếu chúng ta không thấy được cái thực? Chúng
ta nếu nắm được một số lý luận tuyệt vời hay ấy, rồi thực tế dẫn ta tới
đâu? Chẳng tới đâu cả, khổ vậy! Cái hay m à
đem ra tranh luận, c ãi nhau thì thành
ra vô ích.
Đến đây chúng ta có thể hiểu tại sao Thiền Tông phải đứng ngo ài
kinh điển văn tự. Lý luận dẫu hay th ì
bờ kia không chạy qua bờ này
được. Lý luận dẫu hay m à vô minh, ái dục còn sờ sờ ra
đó th ì cũng không bao giờ lội lên
được nguồn tr ên
để uống được giọt nước đầu nguồn.
Đến đây tôi chợt nhớ câu chuyện: Có người hỏi Ng ài Huệ N ăng niệm Phật A-Di-Đ à có lên Tây Phương Cực Lạc hay không? Ngài Lục Tổ trả lời thẳng thừng như sau: -"Nếu mình mà không còn tham, sân, si thì mình ở đây cũng được chứ l ên trên ấy mà làm chi! Phải không? Còn nếu mình còn tham, sân, si mà đ òi lên đó th ì chỉ làm cho nước Cực Lạc thêm hoen ố mà thôi ."
Niệm Phật cầu lên Tây Phương Tịnh Độ m à
còn vậy, huống chi chỉ ngồi lý luận suông thì muôn
đời cũng không l àm sao
đáo bỉ ngạn.
Trở lại vấn đề, điều m à chúng ta
rất mừng là Thiền Tông đ ã
đi lại con đường của Phật giáo nguy ên
thủy. Chúng ta cần phải hiểu là, ngoài các bộ phái Tiểu Thừa và
Đại Thừa m à chúng ta biết ở trên, còn
có một dòng khác, một dòng đi xuy ên
suốt gần 3.000 n ăm nay, đó l à Phật
giáo Nguyên Thủy. Chính nhờ các vị Trưởng Lão, ngay từ thời
Đức Phật vừa Niết B àn,
đ ã thấy trước sự hiểm họa của kiến
giải, luận lý nên đ ã cương quyết bảo
vệ giáo pháp trải qua bao cuộc phân hóa dâu bể th ăng
trầm, bảo vệ một giáo pháp tương đối gần với nguy ên thủy nhất,
đấy l à Therav āda ,
Trưởng Lão Bộ, bộ phái của các vị Trưởng Lão, tức là kinh
điển Phật giáo Nguy ên Thủy hiện nay
bằng Tam tạng P āli văn. May mắn l à
trước khi phân phái Phật giáo nguyên thủy đ ã
truyền qua các nước Srilanka ( Tích Lan ), Myanmar ( Miến
Điện ), nhờ công của vua A Dục, nên
đ ã thoát khỏi trường luận chiến của
các tông phái Tiểu Thừa, Đại Thừa, cũng như,
thoát khỏi sự t àn phá của Hồi giáo xâm l ăng
Ấn Độ.
Ôi! Từ lâu đ ã biết bao nhiêu người
hiểu lầm, những Pháp sư, Giảng sư, Luận sư, học giả trong và ngoài Phật
giáo, tu sĩ và cư sĩ, hiểu lầm do xuyên tạc, do bị xuyên tạc, hiểu lầm do
các loại kinh sách không đúng đắn, hiểu lầm
do cố chấp, hiểu lầm do th ành kiến,
định kiến, phiến diện ngu si hoặc ng ã mạn
đ ã gọi Phật giáo Nguyên Thủy là
Tiểu Thừa . Như vậy, hoặc vô tình hoặc cố ý...
đ ã mạ lỵ ngay chính
Đức Bổn Sư, mạ lỵ một giáo pháp uy ên
nguyên, trong sáng đầu nguồn.
Qua lịch sử Phật giáo lược dẫn ở trên thì thời kỳ Tiểu Thừa tức là cuối
thời kỳ Nguyên Thủy II ( 200 n ăm sau Phật
Niết B àn ) cho đến thời kỳ phân
phái ( 600 n ăm sau Phật Niết B àn ).
Đây mới chính thời kỳ của Tiểu Thừa với h àng
chục học phái. Tiểu Thừa còn tồn tại chung với
Đại Thừa từ 600 năm đến 1.000 năm sau Phật
Niết B àn. Hàng chục phái Tiểu Thừa đó
khác xa Phật giáo Nguy ên Thủy mà các vị Trưởng Lão kiên trì bảo mật
cho đến ng ày nay.
Chúng ta cần xác định một điều n ày:
- Tất cả những tư tưởng triển khai tốt đẹp
nhất v à đúng đắn nhất trong thời kỳ
Tiểu Thừa, Đại Thừa v à Thiền Tông đều
có đầy đủ trong giáo pháp nguy ên thủy của
Đức Phật .
Nếu quý vị có đọc quyển " Con
Đường Chuyển Hóa " của thầy Nhất
Hạnh, ở đó thầy có n êu ra 3 bài kinh
Tứ Niệm Xứ. Bài kinh Tứ Niệm Xứ của Nguyên Thủy khác, bài của Nhất Thiết
Hữu Bộ khác, bài Tứ Niệm Xứ của Đại Chúng Bộ
khác. Tứ Niệm Xứ của Đại Chúng Bộ sau n ày thành Tứ Niệm Xứ của
Đại Thừa. Chính thầy Nhất Hạnh, vốn ở trong d òng
Đại Thừa m à thầy cũng thừa nhận Tứ
Niệm Xứ của Nguyên Thủy là chính xác nhất,
đầy đủ nhất v à rõ ràng nhất. Như vậy, thì Tứ Niệm Xứ của Nguyên
Thủy khác, của Đại Thừa khác, của Tiểu Thừa
khác. Vậy phải phân biệt, khảo sát cho kỹ, cho đúng, cho chính xác mới
khỏi lầm.
Xưa nay, hễ mình nghe nói " Tứ Niệm Xứ " là mình liền hình dung ra một công thức đơn giản:
"Quán thân bất tịnh
Quán thọ thị khổ
Quán tâm vô thường
Quán pháp vô ngã".
Chúng ta thường nói ra nơi miệng, lập đi
lập lại như " câu thiều " vậy thôi, chứ thật ra ít ai biết
được " Tứ Niệm Xứ "
đích thực l à gì? Ngay 4 câu kệ ấy về
Tứ Niệm Xứ có đúng không? Có nói được cái
thực không? Tứ Niệm Xứ không đơn giản như 4 " câu thiều " ấy
đâu. Quý vị sẽ thấy r õ
điều đó. Nó cao si êu, linh diệu hơn
nhưng lại rõ ràng, giản dị hơn nhiều.
-ooOoo-
KINH ĐIỂN V À CÁI THỰC
P hật giáo Nguyên Thủy hiện nay còn giữ
được hầu như nguy ên vẹn toàn bộ giáo
lý uyên nguyên của Đức Phật thuở b ình
minh. Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta sẽ ôm chặt Tam tạng kinh
điển ấy như một kho bảo vật. Không phải vậy.
Chúng ta học đạo, trong tinh thần phát hiện cái thực thì
chúng ta sẽ không lệ thuộc Phật giáo Nguyên Thủy,
Đại Thừa, Tiểu Thừa hay Thiền Tông g ì
gì cả. Kinh điển chẳng phải l à cái gì
thiêng liêng lắm. Nó chỉ là một đống ngôn ngữ
trống rỗng! Tôi xin nói bạo một chút để chúng ta c ùng có một ấn
tượng sâu đậm về nó. Mặc dầu kinh điển cả
đấy, của to àn bộ các tông phái, nhưng thật ra chúng chỉ là mớ ngôn
ngữ trống rỗng . Chúng ta sẽ cùng nhau " bươi " cái
đống bừa bộn lỉnh kỉnh văn tự chữ nghĩa ấy
ra. Quý vị có c ùng với tôi làm cái công việc ấy không? " Bươi "
nó ra để nương theo đó m à thấy chân
lý, sự thật, cái thực .
Có lẽ nhiều vị chưa bỏ được thói quen s ùng kính kinh điển, n ên mới nghe nói " trống rỗng " là quý vị sợ rồi. Tôi còn nói hơn thế nữa, nó chỉ là cặn bã của Chư Phật, Chư Thánh mà thôi. Xin lỗi nếu tôi làm quý vị khó chịu. Vậy để tôi kể cho quý vị nghe một câu chuyện:
Hồi xưa có một ông thợ mộc đến cung điện đẽo bánh xe cho Đức Vua. Thấy Đức Vua đang trang nghi êm ch ăm chú đọc cái g ì đó, b èn hỏi:
- Tâu bệ hạ, bệ hạ đang đọc cái g ì vậy?
Vua đáp:
- À, ta đang đọc kinh điển của Thánh nhân.
Ông thợ mộc cười nói:
- Làm gì có chuyện đó, thưa bệ hạ! Đó chỉ l à cặn bã của Thánh nhân mà thôi!
Vua tức giận:
- Này, này! Đừng có láo xược! Sao ngươi dám nói như vậy! Nếu giải thích không trôi th ì ta chém đầu, r õ chưa?
Ông thợ mộc vẫn bình tĩnh, trình bày với Đức vua như thế n ày:
- Tâu bệ hạ! Tôi có đứa con trai. Bởi tôi
l à thợ mộc giỏi nên tôi cố trao nghề cho
đứa con trai y êu dấu. Tôi bảo nó cầm
búa như thế này, cầm đục như thế n ày,
đẽo như thế n ày, cưa như thế này... sự
tinh xảo là ở những gốc độ như thế n ày
này... Tôi đ ã cố gắng cặn kẽ chỉ bày
từng li từng tí, từng động tác một, từng bí
quyết một. Vậy m à nó vẫn không học
được hết những thiện xảo của tôi muốn trao truyền. Đấy mới chỉ l à
cái nghề thợ mộc bình thường, huống chi cái chuyện " Thánh Nhân ".
Thánh Nhân là cái gì tâu bệ hạ. Ôi! Cả một
đời sống si êu việt, nhận thức cao cả, sự khôn ngoan, minh triết,
nghĩa là toàn bộ, tất cả cuộc đời phong phú,
sinh động của một vị Thánh - chỉ được ghi trong v ài hàng, vài câu
ngắn gọn, khô chết của v ăn tự; đó l à
chưa kể phần nhiều là hư cấu, mà Đức Vua có
thể hiểu được cả con người của vị Thánh sao, thưa Đức Vua?
Thế là ông Vua của chúng ta bèn chịu thua, bèn công nhận kiến giải của
ông thợ mộc là đúng. Cho n ên quý vị
đừng quá câu nệ kinh điển, mang cái bệnh s ùng
kính kinh điển. Kinh điển chỉ l à cái
đống tro t àn không hơn, không kém.
Đống tro t àn, nhưng không phải quẳng
toàn bộ nó đi. Phải " bươi " nó
ra để t ìm kiếm cái
đ ã. Khi đ ã
tìm được cái thực rồi, ta sẽ
dẹp nó qua một bên hay đốt nó đi cũng được.
Đốt cũng không phải đốt bằng lửa củi than, m à
đốt bằng lửa tuệ giác ,
đốt cho cháy hết th ành tàn tro những ý
niệm, ôm chặt, câu nệ, thủ chấp v ăn tự chữ
nghĩa.
Khi một vị Thánh nhân đ ã hoàn toàn
giác ngộ, thường tuyên bố rằng: " Bây giờ lời dạy của
Đức Phật không c òn trống rỗng ( như
chỉ là một mớ ngôn từ ) nữa ".
Giống như một cái chèque không có tiền bảo chứng, hoàn toàn vô giá trị,
chỉ khi nào có tiền trong ngân hàng chèque ấy mới không còn trống rỗng
nữa. Cũng vậy, khi nào chưa thấy cái thực thì kinh
điển trống rỗng. V à chính
Đức Phật cũng dạy vậy: " Pháp như
chiếc thuyền đưa người qua sông. Pháp c òn
phải bỏ huống hồ phi pháp ". Đó l à
Đức Phật nói chứ không phải tôi b ày
đặt đâu nghe! Chánh pháp cũng phải bỏ huống
chi tượng pháp, mạt pháp v à phi pháp.
Chúng ta phải tự hỏi mình, để đừng có học
đạo theo tinh thần rằng: pháp n ày là pháp của tông phái tôi, pháp
này là pháp của Tiểu Thừa, pháp kia là của
Đại Thừa, pháp nọ l à tối thượng... nhất
đẳng thừa! Pháp của tôi mới đúng, pháp của
anh l à sai! Nhưng đó l à tại
người ta còn y cứ trên chữ nghĩa. Nếu đ ã
cùng thấy cái thực thì chẳng ai còn mất công
đi tranh luận l àm gì.
Tất cả tinh thần lệ thuộc chữ nghĩa ấy không phải tinh thần học Phật ,
học đạo giác ngộ , học
đạo như thật , học pháp giải
thoát .
Thuở xưa, có một thiền sinh tìm đến một thiền sư vấn đạo.
Thiền sư chỉ vào một đống tro, bảo:
- Hãy lấy cho ta một chút lửa.
Thiền sinh ngạc nhiên nói:
- Thưa, đấy l à tro mà!
Thiền sư bèn lấy cái que bươi trong đống tro t ìm kiếm một hồi rồi lấy ra một chút xíu lửa. Thiền sinh bèn ngộ.
Câu chuyện này có thể nói một vấn đề khác,
vấn đề bươi trong đống tro thân tâm m ình
đây để thấy tự tánh chẳng hạn. Nhưng ở đây
chúng ta có thể mượn chuyện n ày để ám
chỉ đống tro chính l à kinh điển m à
mình có thể tìm ra lý đạo trong đó. Tôi xin
lập lại một lần nữa, l à kinh điển
không có g ì phải sùng kính thái quá
đâu. Nếu nó l à Thánh nhân, là vàng ngọc thật sự, thì chúng ta
đ ã thành Thánh nhân, vàng ngọc cả rồi.
Trong chúng ta, ai mà không đọc kinh, đọc quá
nhiều nữa l à khác. Ví dụ có vị đọc
kinh Pháp Hoa, ng ày nào cũng đọc, tuần
n ào cũng đọc. Nếu kinh đó quả thật l à
ghê gớm thì biết bao người đ ã thành
Phật hết trơn như Tiểu Long Nữ rồi, phải vậy không?
Nhưng kinh điển l à ngôn ngữ. Ngôn ngữ có hai cách sử dụng, một để chỉ những sự kiện, hai để định nghĩa một ngôn ngữ khác. C òn chính bản thân ngôn ngữ ( nguyên ngôn ) thì chẳng có nghĩa gì cả. Một từ chỉ gồm một số vần và dấu ghép lại. Cùng một số vần và dấu có thể ghép nhiều cách khác nhau, có nhiều nghĩa khác nhau như: P-H-Ậ-T, T-H-Ậ-P và nếu thay đổi dấu th ì lại còn biến ra nhiều nghĩa khác nữa: phất, phạt, tháp, thạp... Đó l à chưa kể cùng số vần mà tiếng Anh nghĩa khác, tiếng Việt nghĩa khác. Như vậy trong ngôn ngữ không có chân lý, trừ nguyên ngôn, ngôn ngữ chỉ có thể giới thiệu sự thật. Cho nên mình phải biết nhìn xuyên qua đó để t ìm ra sự thật , may ra gặp lại chánh pháp , còn không thì chúng ta cứ đời đời chuyền bắt, rông ruổi, thủ chấp nơi c ành, nhánh, ngọn, nghĩa là đời đời rơi v ào " mạt pháp " vậy. Nói như vậy không có nghĩa là ở vào thời mạt pháp này chúng ta sẽ không có cơ hội thấy được chánh pháp. Không phải vậy. Miễn l à chúng ta đừng quá cố chấp tông phái, đừng quá tin v ào kinh điển. Chúng ta chỉ n ên nương vào kinh điển để thấy ra sự thật, cái thực m à thôi.
Học đạo như thật, chúng ta n ên học
theo tinh thần này: tinh thần nghi hoặc .
Đọc một quyển kinh, chúng ta sẵn s àng
nghi ngờ nó chứ không phải tin tưởng cả 100%.
Đọc Thiền Tông, ví dụ: chúng ta tin Thiền Tông 100% l à sai! Không
phải đâu, không phải tất cả ngữ lục để lại vị
n ào cũng ngộ cả đâu. Chỉ có một số ngộ
thôi. Một số khác, cũng để lại ngữ lục đ àng hoàng, nhưng mà " giả ",
là " dỏm ". Người ta đâu có biết được.
Người đời đâu có biết ai " ngộ " và ai " không ngộ "? Cho
nên " giả " mà cũng cứ cho là " thiệt ", khổ vậy! Bởi vậy biết
nghi ngờ, phải có tinh thần mổ xẻ, phân tích, xét lại. Phân tích là một
cái gì nghiêm túc, đúng đắn nhất trong thái
độ của người học Phật. Đức Phật Ng ài cũng dạy như vậy. Kinh Kal āma
Đức Phật bảo sao quý vị có c òn nhớ không?
Đừng có tin bất cứ điều g ì dẫu
đó l à từ trong kinh
điển để lại. Đừng có tin bất cứ lời dạy n ào
dù người ta bảo đấy l à do Như Lai
thuyết, v.v... Đừng có tin. Chỉ tin điều n ào
khi ta đ ã
đem so sánh nó với pháp. So sánh với pháp l à cái gì? So sánh với
pháp tức là so sánh với cái thực .
Tôi xin lập lại, so sánh với pháp là đem
cái thực ra m à so sánh. Điều quan
trọng, căn bản, tối quan trọng - nó nằm ở đây. Xin quý vị ghi nhận cho.
Tôi xin lấy vị dụ: Bây giờ, trước mặt quý vị đây, tôi nói: " cái
ly nước ", thì quý vị hãy so sánh với cái ly nước cụ thể, thấy
được bằng mắt, sờ được bằng tay - ở b ên
trong bàn tay này này. Chính cái ly nước cụ thể, là cái thực ấy - cái mà
chúng ta cần để so sánh, đối chiếu, minh
chứng. Nếu không có cái thực đó, th ì muôn
đời chúng ta chỉ biết cái ly nước qua ý niệm
chúng ta m à thôi. Đau khổ hơn, bi đát
hơn, lại biết qua ý niệm người khác, rồi của người khác nữa v.v... Cả một
xâu, một chuỗi chồng l ên nhau, không phải một " cái
đầu " mà hàng ngàn cái " đầu
thượng trước đầu ", khổ vậy!!! Thế là ý niệm về ý niệm, ý niệm
về ý niệm về ý niệm, v.v... Đó l à thảm
kịch học Phật của chúng ta ngày nay, của Việt Nam và của cả thế giới, ngàn
n ăm trước cũng như ng àn n ăm
sau.
Vấn đề thứ nữa l à so sánh với pháp,
nhưng không phải mình đem cái giáo pháp của m ình
so sánh. Đấy lại l à lầm to. Nên nhớ
rằng, khi chúng ta đọc kinh, tất cả những
điều ta hiểu về kinh, th ì đấy chưa hẳn
l à kinh nói. Quý vị hãy suy gẫm về
điều đó. Những điều chúng ta hiểu về kinh th ì chỉ là cái biết của
chúng ta về kinh mà thôi. Kinh là để
nói về sự thật . " Nhất thiết tu- đ à-la
giáo như tiêu nguyệt chỉ ". Kinh là ngón tay chỉ mặt tr ăng
chứ không phải mặt trăng. Kinh nói về sự thật chứ không phải
là sự thật. Như vậy, khi mình đọc kinh, m ình
hiểu theo ý mình thì quả nhiên là đ ã
xa sự thật không biết bao nhiêu mà kể, xa ghê gớm. Lại còn có kẻ hiểu kinh
qua cái hiểu của người khác về kinh nữa thì thật là muôn dặm trùng quan,
phải thế không? Không tin kinh, đừng tin
kinh. Không những không tin m à còn phải nghi ngờ. Cả ông thầy dạy
kinh mình cũng không tin. Học đạo th ì
chẳng cần tin vào ông thầy nào cả ( trừ phi ông thầy chỉ cho mình thẳng
vào sự thật và mình đ ã minh chứng
được điều đó ). Chỉ tin vào sự
thật, phải lột cho hết mặt nạ ngôn ngữ, phải
đ ào cho đến tận c ùng cái thực.
có phải vậy không? Chỉ có cái thực, thấy được
cái thực, chúng ta mới uống được giọt nước đầu nguồn, giải quyết to àn
bộ vấn đề khổ đau của đời sống v à thấy
rõ Niết Bàn ngay trong hiện tại, thấy tức khắc không cần phải trải qua
thời gian nào cả.
Nói tóm lại, người học pháp, học đạo l à
phải biết nghi ngờ kinh điển, bỏ tông phái ra
ngo ài, bỏ luôn ra ngoài tất cả mọi tư kiến,
để tâm ho àn toàn trống rỗng, mới mẽ và
sáng tạo.
Đây không phải l à một buổi thuyết pháp, có thể gọi là hội thảo,
vậy khi quý vị thấy tôi nói sai thì cứ đứng
dậy phát biểu một cách thẳng thắn, đừng ngại g ì cả. Tại sao vậy?
Tại vì chúng ta cùng đi t ìm sự thật,
cái thực. Sự thật, cái thực ấy phải đ ào
bới tận cùng, nhìn ngắm khách quan, không dừng lại trên ngôn ngữ, kinh
điển, không dừng lại tr ên ý kiến riêng
của mỗi người. Cho đến khi n ào
đưa sự thật ra, m à ai cũng
đồng ý rằng đó l à sự thật, thì khi
đó mới thôi. Chúng ta phải chuẩn bị tinh thần
như vậy, trong suốt thời gian n ày, bây giờ và cho cả
đời học đạo.
Quá Trình:
TỪ CÁI THỰC ĐẾN KINH ĐIỂN
TỪ KINH ĐIỂN TRỞ LẠI CÁI THỰC
Cái thực ↔ Kinh Điển
Để bổ túc cho cái thực v à để cho
chúng ta c ùng thấy rõ ràng hơn, tôi sẽ giới thiệu với quý vị một
quá trình rất đại khái, đi từ cái
thực ( sự chứng ngộ của Đức Bổn Sư )
qua kinh điển ( Ngài nói về
cái thực ấy ), rồi từ kinh điển
trở về lại với cái thực ấy như thế nào.
Người ta thường nói rằng quá trình ấy đi từ:
Giáo → Lý → Hành → Quả
Nhưng từ giáo qua lý ít khi không kinh qua nghĩa. Vả lại lý
đúng phải kiểm chứng qua cái thực. V à
sống thực chính là hành - quả. Vì vậy, trên thực tế quá trình thường diễn
ra như thế này:
Giáo → Nghĩa → Lý → Thực → Sống thực
Tại sao vậy?
Từ kinh điển ( giáo )
chúng ta cố gắng tìm nghĩa , bỏ nghĩa lấy lý ,
đ ào sâu cái lý
đó để lấy cái thực . Ấy là chiều
về, còn chiều đi của nó th ì sao?
Đức Phật, Ng ài chứng ngộ, Ngài thấy cái thực. Ngài muốn chỉ cái thực ấy cho mọi người cùng thấy, vậy nên Ngài phải nói, phải trình bày, ấy là lý của sự thật .
Cái thực → Lý của cái thực
( Phật chứng ngộ ) → ( Ngài nói ra )
Nếu tôi gọi sự thật ấy là đạo , thì nói về đạo tức l à đạo lý .
Sự thật → Lý của sự thật
Đạo → Đạo lý
Tôi tạm mượn chữ Đạo của Lão
Tử để nhằm chỉ cái rốt ráo như chân như thật,
cũng l à cái mà Đức Phật tự chứng, tự
thấy một cách trọn vẹn, chứ không phải đạo l à con
đường, l à phương pháp.
Đức Phật Ng ài
đ ã chỉ thẳng vào cái
đạo ấy, Ng ài nói thành ra
đạo lý. Một số vị khi được Đức Phật chỉ như
vậy th ì thấy ngay, một số vị thì chưa thấy. Vị thấy rồi bèn chỉ lại
cho người khác bằng cái thấy về đạo của m ình.
Các vị khác chưa thông, chưa thấy bèn thảo luận với nhau, kiến giải cùng
nhau, nên bây giờ không còn là đạo lý
nữa mà thành ra triết lý .
Đạo → Đạo lý → Triết lý
Vấn đề phân ly bắt đầu từ chỗ ấy. Đến giai
đoạn triết lý th ì rõ ràng không dính một chút
Đạo nào nữa, chỉ còn dính chữ
lý nơi đạo lý ! Quý vị
thấy rõ không? Chúng ta sẽ lấy ví dụ về điều
n ày:
Trước mặt chúng ta có cái bảng đen, v à
tôi nói " đây l à bảng
đen ". Bảng
đen ví cho cái thực , cái
đạo . Cái bảng
đen m à quý vị thấy một cách cụ thể,
đấy l à
đạo . Nhưng khi chúng ta dùng ngôn ngữ tức là
đ ã qua khái niệm, thì khái niệm " bảng
đen " không còn là
đạo nữa, m à nó thành ra
đạo lý . Hẳn quý vị
đ ã thấy rõ
điều đó rồi.
Đạo → Đạo lý
(Cái bảng đen cụ thể) → (Cái bảng đen khái niệm)
Chuyện không dừng lại ở đó. Quý vị về nh à
kể lại câu chuyện này, nói lại cái bảng đen
ấy cho mọi người c ùng nghe. Quý vị nói rằng: " Lúc 3 giờ tại chùa
Huyền Không, ông thầy đưa tay chỉ một vật v à
gọi nó là cái bảng đen ". Rồi quý
vị cố dùng danh từ, hình ảnh để diễn tả về
cái bảng đen ấy. Một số người vẫn không hiểu hoặc hiểu cái bảng đen ấy
rằng: nó bằng tôle, bằng gỗ, bằng ván ép, bằng xi măng, v.v... quý vị lại
giải thích nữa v à cứ như vậy, khi mà cố gắng giải thích, phân tích,
chia chẻ thì đạo lý
đ ã rơi xuống triết lý rồi.
Triết lý, chính là suy nghĩ về đạo lý. Triết
lý th ì chỉ thấy được cái nghĩa. Cái
nghĩa, chính l à nơi, là chỗ sinh ra tranh cãi, lý luận.
Đạo → Đạo lý → Triết lý → Lý giải
(Thực) → (lý) → (nghĩa) → (tranh luận)
Đến đây, điều đ ã trở nên hiển nhiên rằng, từ thời
Đức Phật, v ì Ngài thấy
đạo , thấy cái thực nên
Ngài đ ã chỉ thẳng. Nhưng
đến các thời kỳ Tiểu Thừa, rồi phân phái, rồi
Đại Thừa, rồi phân phái; suốt trong thời gian ng àn n ăm
ấy biết bao l à hệ thống giáo lý ra
đời, cả một cuộc trường chiến bất phân thắng bại ấy, r õ ràng
đ ã rơi xuống bình diện triết lý, chứ
không còn tìm đâu ra đạo lý nữa vậy. Nói vậy
không có nghĩa l à vào thời kỳ Tiểu Thừa,
Đại Thừa không có ai giác ngộ hay chứng đạo.
Có rất nhiều, nhưng m à " thiên địa
bỉ nhân hiền ẩn " nên các bậc chứng ngộ không ra mặt, tranh
biện.
Tại sao vào thời kỳ ấy cứ tranh cãi, lý luận? Tranh cãi lý luận vì không còn ai thấy cái đạo ra l àm sao nữa. Nếu thấy cãi nhau làm gì, phải vậy không?
Trước mặt quý vị đây, nếu tôi đưa tay l ên
chỉ vào cái bảng và nói rằng: " đây l à
cái bảng " thì không ai tranh cãi, lý luận làm gì, vì ai cũng thấy.
Nhưng nếu việc ấy nói lại thì 10 người trong quý vị
đây sẽ có 10 cách nói khác nhau, khác nhau
qua hiểu biết, qua tư duy, qua ý niệm, qua sở học, qua tr ình
độ ngôn ngữ, văn hóa giáo dục... m à
mình đ ã thủ
đắc được, nghĩa l à qua cả hàng chục
cái chủ quan, tư kiến, cá biệt của mỗi người...
để chỉ về một cái bảng đen m à quý vị
đ ã từng thấy! Vậy thì hy hữu thay cho
người nào nghe tả cái bảng đen m à có
thể thấy được cái bảng đen! V ì sao
vậy? Vì 10 người trong quý vị diễn tả một
đằng, m à 100 người nghe, 1.000 ngàn người nghe, lại tưởng tượng một
nẻo, hiểu một nẻo qua tư duy, kinh nghiệm, ý niệm, sở học, trình
độ ngôn ngữ, văn hóa, giáo dục... chi chi
đó... của họ v.v... quý vị thử phóng tâm một chút m à tưởng tượng
xem. Ồ, kinh khiếp quá, làm sao mà có thể thấy
được cái bảng đen chứ! M à bi thảm
thay, đó l à bộ mặt của triết lý, cũng
là bộ mặt của Phật giáo trải qua thời kỳ tranh cãi và lý luận. Vậy thì bây
giờ chúng ta đ ã có cơ sở
để nghi ngờ to àn bộ lý luận ấy, phải
không?
Tuy nhiên, trong toàn bộ giáo lý của hàng chục học phái ấy, có ẩn tiềm
sự thật không? Quý vị nhớ kỹ cho điều n ày:
xin thưa, có. Nếu quý vị đ ã từng thấy
cái bảng rồi, thì sau khi nghe hàng chục lý luận, diễn giải khác nhau
đó, quý vị sẽ thấy rằng: À, thì ra chỗ
này họ cũng nói đúng điểm n ày, chỗ kia
nói đúng khía cạnh kia... Vậy th ì
chúng ta có thể hiểu rằng vào các thời kỳ đó,
vẫn có người đạt đạo do túc duy ên, do c ăn
cơ, do ít cố chấp, do ít bụi cát trong mắt thế n ào
đó, nhưng quả l à có người
đ ã thấy
đạo. Họ đ ã bước qua được cái lung tung
lang tang của ngôn ngữ v à lý luận, qua
được cái khu rừng hỗn mang của những chủ quan kiến giải để t ìm về
cái đạo, về cái thực uy ên nguyên, sơ
thủy.
Tiểu Thừa, Đại Thừa đều có người đạt đạo,
m à Thiền Tông sau này cũng vậy nữa,
đạt đạo rất nhiều, v ì họ cũng nói ra sự thật mà họ chứng ngộ, chứ
không lý luận tranh cãi.
Tôi đọc cuốn " Chứng đạo ca " của Ngài Huyền Giác do một dịch giả nào đó diễn giải. Tôi thấy thế n ày:
Có đoạn ông nói rất đúng. Đoạn khác nói
sai. Đoạn nữa nói đúng, đoạn nữa lại sai ... Điều đó chứng tỏ g ì?
Chứng tỏ dịch giả chưa thực thấy. Sở dĩ có những chỗ ông dịch
đúng th ì cái
đúng, xin thưa rằng, không phải l à cái
đúng của người dịch m à nhờ ông ấy vô
tình dịch đúng với ý của Ng ài Huyền
Giác. Còn điểm sai? Có lẽ không phải Ng ài
Huyền Giác sai, mà chính người diễn dịch sai, hiểu không tới cái ý của
Ngài Huyền Giác, khổ vậy!
Thử liên hệ một câu chuyện tương tự. Có anh Phật tử kia nói về
đạo Phật thường đem Tam pháp ấn vô
thường , khổ não , vô ngã ra
để nói. Tôi liền hỏi: Vậy vô ng ã là gì? Anh ta trả lời: vô ngã là
không có gì là ta, không có gì là tôi cả. Ta, tôi,
đ ã không có thì làm gì có cái gọi là
xe của tôi, nhà của tôi! Nghe nói thế là tôi biết anh ta trật rồi. Biết
rằng anh ta không hiểu vô ngã là gì rồi. Vô ngã là vô ngã, còn cái nhà của
tôi vẫn là cái nhà của tôi, nó có liên hệ gì với nhau
đâu? Nếu vô ng ã
để không có cái nh à của tôi, thì ai
thấy vô ngã, chứng ngộ vô ngã đều đi lang
thang hết trơn hết trọi sao? Không phải vậy. Anh ta đ ã nói trật còn
vô ngã muôn đời vẫn đúng.
Trường hợp người diễn giảng Chứng Đạo Ca cho ta hiểu một điều l à người sau cứ bàn về người trước. Và cứ vậy... ta cứ nghe người dịch là một học giả uyên bác, không những vậy còn nghiên cứu thâm sâu vào đạo học, l à chúng ta cứ tin theo, bắt chước theo, chứ không biết ông ta nói sai khi so sánh với cái thực.
Zen, qua Suzuki ta đ ã thấy ông
đ ã lý luận rất là chi ly, rất là uyên
bác, nhưng cũng chỉ là lý luận, qua đó ta
được giới thiệu về mặt văn học, nghệ thuật, lịch sử Zen hơn chính l à
đạo Zen. V ì vậy, ta thấy có chỗ nói
đúng, có chỗ nói sai. Rồi lại qua ngôn ngữ
của các nh à dịch thuật, rồi một lần nữa lại qua tư kiến
đọc giả, không biết trở lại tay Suzuki,
Suzuki có đồng ý không, huống hồ thấy cái thực. R õ ràng là một
người đoán m ò, dẫn theo một
đo àn người
đoán m ò. Những
đo àn người
đoán m ò, không biết họ sẽ dẫn nhau tới
đâu? Đấy l à bi kịch, là thảm kịch kênh
kiệu của lý trí con người.
Cũng cùng nội dung như trên, nhưng để thay đổi không khí, tôi sẽ kể chuyện kiếm hiệp, kiếm hiệp của Kim Dung, truyện Cô Gái Đồ Long, về cái anh ch àng Trương Vô Kỵ ( cũng xoay quanh vấn đề so sánh với cái thực ).
Anh chàng Trương Vô Kỵ, tôi không nhớ tại sao anh ta có cái duyên học được Cửu Dương Chân Kinh. Hôm ở Quang Minh Đỉnh, anh ta đi lạc v ào một cái động với một cô bạn gái người Ba-Tư v à tìm được pho bí kíp ghi chép một loại v õ công ghê gớm là Càn Khôn Đại N ã Di Tâm Pháp. Nhờ cô bạn gái Ba Tư hiểu tiếng Ba Tư, nên đ ã đọc cho anh ta nghe v à khuyên anh ta nên luyện võ công tối thượng này, chàng Trương đồng ý. Đọc câu thứ nhất, anh ta luyện, thấy hay quá, hiệu quả ngay... Đọc câu thứ hai, anh ta luyện... Cái g ì thế này, khó chịu quá, luồng chân khí đi ngược... Anh ta bỏ đi, không luyện nữa. Nhưng đọc câu thứ ba... G ì thế này, hay quá! Và anh ta lại luyện... Rồi cứ thế, thấy hay là luyện, câu nào thấy khó chịu, không thông là anh ta bỏ. Quý vị biết không, tuần tự như thế, chàng Trương của chúng ta đ ã luyện thành công Càn Khôn Đại N ã Di Tâm Pháp. Đấy l à chuyện hy hữu. Vì từ xưa đến nay, ai m à luyện Càn Khôn Đại N ã Di Tâm Pháp đều bị " tẩu hỏa nhập ma " hết. Tại sao vậy? Tại vì cái ông sáng tác ra môn võ ấy, có chỗ ông biết, có chỗ ông không biết. Chỗ ông biết, ông nói đúng, chỗ ông không biết, ông nói sai. Sở dĩ ai luyện đều bị tẩu hỏa nhập ma l à vì cái đúng họ cũng luyện, cái sai họ cũng luyện. C òn Trương Vô Kỵ thì khác. Là vì anh ta có Cửu Dương Chân Kinh trong người. Anh ta có cái đạo, cái thực, cái chánh khí, cái đúng ở trong người. Thế là anh ta chỉ việc lấy cái thực ấy ra mà so sánh, mà đối chiếu, m à chứng minh. Họ Trương thành công là nhờ vậy.
Chuyện kiếm hiệp chưa hết. Nó có những
điểm thú vị nữa, nếu chúng ta li ên hệ nó với việc học Phật, tu Phật
trong võ học của Kim Dung. Nếu Cửu Dương Chân Kinh
được ví l à cái thực, cái nội lực,
cái chánh khí , thì Cửu Âm Chân Kinh là cái chiêu thức, cái biến
hóa, cái phương tiện, cái bên ngoài . Ta có thể liên hệ xa hơn một tí:
Cửu Dương là đạo học , là
chánh khí còn Cửu Âm là triết học, kinh
điển, văn chương . Anh chàng Kim
Dung quả là tay hảo thủ, dường như anh ta hiểu những chỗ mà chúng ta
đang nói ở đây.
Như vậy, người học Phật, trước tiên là phải thấy cái thực , có
nội lực , cái chánh khí ở bên trong. Nếu chưa có cái
thực, cái chánh khí ở bên trong mà đi luyện
cái b ên ngoài thì thành ra tà ma ngoại
đạo cả. Như Cửu Âm Chân Kinh xé được một tờ, đọc được một câu Cửu Âm Chân
Kinh m à đem luyện, th ì thành ma
nhỏ, tiểu ma. Nếu ôm được một xấp, một đống
về luyện th ì thành ra ma lớn, đại ma
đầu! Kinh khủng chưa! Vậy nếu quý vị m à chưa có cái thực,
chưa thấy cái thực, mà quý vị cứ tu, cứ luyện, thì tôi xin báo
động rằng quý vị th ành công chừng nào
càng nguy hiểm chừng nấy. Cái ngã của quý vị càng ngày càng to ,
cho đến đại ng ã . Tà ma
ngoại đạo l à ở chỗ
đó chớ không phải ở đâu.
Có cái thực rồi, nghĩa là luyện Cửu Dương Chân Kinh rồi, mới luyện Cửu Âm Chân Kinh sau thì thành ra tốt, thành ra diệu dụng phương tiện vô cùng tốt. Kim Dung có đưa ra h ình ảnh " cô gái áo vàng " múa Cửu Âm Chân Kinh để nói l ên ý ấy. Cô múa Cửu Âm Chân Kinh mà sao đẹp quá, dịu d àng thanh thoát quá, là người tiên chứ không phải người trần tục nữa. Vì sao vậy? Vì cô gái áo vàng ấy vốn đ ã có sẵn Cửu Dương Chân Kinh trong người rồi. Còn một cô gái khác cũng múa Cửu Âm Chân Kinh là Chu Chỉ Nhược, trông sao lại kinh khiếp vậy, bạo ác, bạo tàn như ma quỷ? Tại sao vậy? Vì Chu Chỉ Nhược chưa có Cửu Dương Chân Kinh trong mình.
Kim Dung đưa ra hai h ình ảnh này rõ
ràng quá. Dường như chẳng qua một ẩn dụ nào cả. Anh ta nói rất rõ. Hiện
trạng, người tu Phật ngày nay dường như ít ai thấy rõ cái sự thật ở bên
trong quan trọng đến ngần n ào. Tà,
chánh, ma, đạo cũng từ đó m à phân
ranh, mà định danh, m à lập c ăn
cứ địa!
Tôi tu Phật mà tu hoài không thấy gì cả, không có sở
đắc n ào cả, bèn ráng kiếm cho mình một
cái! Thế là tôi luyện một câu chú, một đạo b ùa.
Ai tới, tôi biểu diển một pha cho người ta xem.
Để cho người ta tưởng đó l à cái thực.
Nhưng có phải thế không? Cái đó, xin thưa, l à
cái lừa bịp. Dùng một cái giả để điền v ào
cái thực, chứng tỏ bản thân tôi không có cái thực. Như vậy, nếu ai luyện
một cái gì đó, tức l à luyện cái bên
ngoài, cái giả, cái Cửu Âm Chân Kinh, mà chưa có Cửu Dương Chân Kinh bên
trong, cái thực, xem chừng sẽ bị " tẩu hỏa nhập ma " không chóng thì
chầy thôi.
Một người khác, luyện Cửu Âm Bạch Cốt Trảo hoài không thành công, không
thấy nội lực phóng ra trên đầu những ngón
tay, b èn tẩm độc v ào
đấy. Khi giao chiến th ì dùng
độc thay cho nội lực. Đương nhi ên là
vậy. Đương nhi ên ma giáo là vậy.
Đương nhi ên ma giáo không có nội lực
chân chính, nên dùng rắn độc, nhện độc, b ò
cạp độc, thuốc độc... hoặc những cái gh ê
gớm bên ngoài để khống chế, thu phục hoặc l àm
lóe mắt thiên hạ. Nhưng làm thế nào hơn nổi người chánh khí? Làm thế nào
qua mắt được người có Cửu Dương Chân Kinh
chánh tông? Do vậy người luyện Cửu Dương Chân Kinh rồi, thâm nhập cái
sự thật rồi, họ có một cái " tuệ nhãn " rất tinh tường,
họ nhìn xuyên qua được tất cả mọi giả tướng,
thấy r õ mọi biến hóa xảo quyệt của ma giáo, thấy rõ từng sơ hở một.
Như vậy, đâu chân, đâu giả, đâu thực, đâu hư
họ biết ngay, họ thấy r õ tức khắc không hề qua phán
đoán, luận lý.
Tôi đ ã
đi xa một chút, cũng không sao, v ì càng nhiều minh chứng cho một
vấn đề th ì chúng ta dễ dàng liễu ngộ
điều đó hơn. Hôm nay c ùng tìm về cái
thực, cùng luyện Cửu Dương Chân Kinh thì đâu
cần tẩm độc tr ên đầu những ngón tay,
đâu cần những chi êu thức ma mị, đâu
cần những ngôn ngữ văn hoa bay bướm g ì gì
đó... phải không? Không cần thiết. Vấn đề
cuối c ùng và tối quan trọng là mỗi người trong chúng ta sẽ " bắt "
được cái thực ấy. H ãy " nắm " lấy
nó không còn cơ hội nào nữa. Không còn thời gian nào nữa. Ngày mai cũng
không đợi được. Đạo pháp đ ã " sa
đọa " quá sâu rồi.
Thời xưa, thời Lão Tử. Lão Tử cũng đ ã
từng than: " Ôi, cái đạo ta nguy rồi! Người
ta nói đến đức l à mất đạo rồi. Người
ta nói đến nhân l à mất đức rồi... cho
đến khi m à người ta chỉ còn bàn đến h ình
thức lễ nghi, bổn phận vua tôi, chồng vợ... thì nó chỉ còn cái vỏ mỏng bao
che bên ngoài... là đầu mối của mọi sự hỗn
loạn... ".
Thì bây giờ chúng ta cũng bắt chước Lão Tử mà than rằng: " Than ôi ! Khi mà người ta không còn biết sự thật, cái thực là gì nữa ... Thì dẫu người ta có tu luyện thần thông biến hóa, xây dựng chùa ngọc Phật vàng, Tam tạng làu thông, v ăn hay chữ tốt, tiến sĩ, cử nhân, tín đồ đông đảo, tổ chức quy mô, giảng kinh nói pháp, h ình thức thịnh vượng huy hoàng, lý luận hay viết sách giỏi... nghĩa là tất cả chỉ còn hình thức, truyền thống, kinh viện, hoặc chỉ còn là tôn giáo, tín ngưỡng... thì toa tàu Phật giáo đ ã đến hồi đỗ dốc, lao v ào tận đáy của vực thẳm vô minh v à hủy diệt của loài người! ".
Đó chính l à bộ mặt " huy hoàng " của thời mạt pháp chúng ta!
Lộ trình sa đọa ấy diễn ra như sau:
LÃO TỬ:
Đạo → Đức → Nhân → Nghĩa → Lễ (nhi loạn chi thủ).
PHẬT:
Thực → Lý → Nghĩa → Kinh luận
( Đạo ) → ( Đạo lý ) → ( Triết lý ) → ( Triết học )
Tất cả kinh giáo các tông phái của chúng ta ngày nay bi
đát thay, nó chỉ l à triết học - tức là
học về triết, xem chừng nó cũng là đầu mối
cho mọi sự hỗn loạn tri kiến rối bời, nó chẳng c òn mang một chút
xíu nào cái đạo, cái thực ở trong hết trơn
hết trọi. L ão Tử nói: " Vi đạo nhật
tổn, vi học nhất ích ". Từ Đạo (1)
sa đọa xuống học (4) l à rơi xuống tới 4 bậc:
Đạo → Đạo lý → Triết lý → Triết học
(1) → (1) (2) → (3) (2) → (3) (4)
Kinh giáo bây giờ chỉ còn dính chữ " triết " mà thôi. Mà "Triết" là "tay cầm cái búa" (chiết tự theo chữ Hán). Học Phật bây giờ, chỉ còn học cách tay cầm cái búa mà chia chẻ sợi tóc làm tư, học về triết lý, nhưng chữ lý không còn là lý của sự mà là lý của luận .
Nhưng nếu còn dính chữ lý - triết lý - thì sao? Nó chẳng
đi tới đâu cả. V ì triết lý chính là
nghĩa của lý. Nếu mình đọc kinh giáo, m ình
hiểu được nghĩa rồi m ình
đem cái nghĩa ấy ra m à thực hành, thì
đôi khi cũng chẳng ra cái g ì, sai lầm
nữa là khác.
Tôi xin có ví dụ: kinh giáo định nghĩa
rằng " Từ bi giống như tình thương người mẹ
đối với đứa con một của m ình ".
Nghe vậy rồi mình đem áp dụng nó, thực h ành
nó, mình gặp bất cứ ai, chúng sinh nào mình cũng cố gắng thương, như tình
thương của người mẹ đối với đứa con một. Vậy
l à trật rồi, có phải không? Sai lầm nghiêm trọng nữa là khác. Chẳng
có thể lấy bất kỳ một định nghĩa n ào
của từ bi mà đem ra áp dụng được cả.
Một định nghĩa khác của từ bi: " Từ
là cho vui, bi là cứu khổ ". Nghe vậy là khi không phát nguyện làm Bồ
Tát, trong khi tâm mình đầy phiền n ão
khổ đau, vô minh ái dục, đầy rẫy các chúng
sinh đang l àm loạn mà tự mình chưa " Bồ Tát "
được. Các nh à phân tâm học có lẽ sẽ
gọi đó l à " Bồ Tát tính dục " chỉ
làm khổ người khác mà thôi, giống như người ta nói thiện chí cộng với
ngu dốt thành phá hoại vậy .
Trong kinh giáo thường nói đến bố thí. Có
nhiều người Phật tử thật l à tốt, tu hành rất ư là kịch liệt! Họ
chuyên bố thí áo quần, tiền bạc, thuốc men... cho
đến người đói khổ. Họ không mệt mỏi bố thí,
cúng dường trai Tăng, l àm phước. Đấy l à
khi họ có tiền. Còn khi không có tiền thì họ rất khổ sở. Phải tìm mọi cách
cho có tiền để bố thí. Nhưng khi m à
tìm mọi cách cho có tiền thì đ ã mất
hết nghĩa bố thí rồi. Tìm mọi cách cho có tiền thì họ
đ ã giết chết bố thí! Than ôi! Hiểu bố
thí như vậy có nguy không?
Tôi là tu sĩ, là người xuất gia thì tôi có
đồng n ào mà bố thí? Y, thực, thuốc men, sàng tọa
đều l à nhận của người ta cho cả. Như
vậy, chẳng lẽ vị khất sĩ không bằng kẻ cúng dường hay sao? Theo tôi thì
nhận cũng là một cách bố thí. Thí chủ cho tôi cơm áo, còn tôi nhận
để họ được phước l ành. Vậy tôi chỉ
việc tu hành thôi đ ã là bố thí rồi.
Đúng không? Người liễu đạo thấy cái thực n ên
luôn luôn bố thí, hằng sa bố thí. Có lẽ quý vị ngạc nhiên nhưng rồi quý vị
sẽ thấy bố thí không có nghĩa chỉ là đơn giản
đem một số tiền ra cho người khác. Nếu m ình chưa hiểu bố thí, cái
thực của bố thí, mà mình đem áp dụng nghĩa
của bố thí l à mình đ ã tự hại
mình.
Cái nghĩa mà mình đem áp dụng l à do
tư ý, tư niệm của mình mà ra, chứ không phải do từ cái thực mà mình thấy.
Nó khác nhau một trời một vực. Như vậy cái nghĩa chưa phải là cái thực.
Cái nghĩa chỉ là triết lý, lý luận. Nguy hiểm chưa. Quý vị
đọc kinh giáo lý có tu, có h ành, nhưng
đến đây rồi cũng chẳng có một bảo đảm n ào
là đi đúng đường về cái thực cả. Người n ào
từ nghĩa thoát ra được nghĩa ( triết
lý ) và tìm về được cái lý ( đạo lý )
đ ã là người có trình
độ rất cao, rất khá.
Vốn trong chữ lý có chữ nghĩa cộng với chữ thực ( nghĩa + thực = lý ) nhưng khi thực vắng mặt thì lý chỉ còn là nghĩa.
Vậy đến lý rồi th ì sao? Lý,
đạo lý? Nơi có dính chữ đạo ? Nó
ra sao? Kính thưa cũng còn nguy hiểm lắm. Đạo
lý, chữ lý l à cái chữ thiên hạ hay kẹt vô cùng, nó kẹt vi tế hơn
chữ " nghĩa " nhiều lắm, vì người ta
đinh ninh đ ã thấy cái thực rồi.
Ví dụ: hiện nay có nhiều người nghĩ như thế này: " Bây giờ nếu mà tâm
mình hoàn toàn thanh tịnh, đừng có tham, sân,
si, vọng động g ì hết thì chắc chắn thấy
Đạo ".
Đúng quá phải không? Đâu có sai. Nhưng m à nếu quý vị cứ làm như vậy
thì không bao giờ thấy đạo
được cả. V ì sao vậy? Vì
đó l à lý tưởng tượng, còn chữ thanh
tịnh mà Đức Phật nói chính l à cái
thực thanh tịnh . Cái thực thanh tịnh ấy không phải là thanh tịnh sạch
bách hết trơn hết trọi. Nếu thanh tịnh cái kiểu
đó th ì Ngài sẽ ngồi như cục
đá chớ l àm sao mà Ngài lại
đi thuyết pháp chỗ n ày, chỗ kia,
độ người n ày, người nọ cho
được. L àm chi có cái chuyện thanh tịnh
sạch sành sanh như vậy được. Cho n ên,
mặc dù tới lý, mà lý sai một cái, rơi vào lý thanh tịnh sai là rơi vào " trầm
không trệ tịch " cực kỳ nguy hiểm.
Từ lý, đừng kẹt v ào lý, mà phải thấy cho ra sự thật. Cho nên Kinh Hoa Nghiêm có một tiến trình như thế này:
Sự (ngại) → Lý → Lý sự → Sự sự (vô ngại)
Người đời thường sống với sự. Đi, đứng,
ngồi, nằm, ăn, nói, ngủ, nghỉ, đấy l à sự. Sự mới rút ra
được lý. Rút ra được lý nhưng m à kẹt
lý.
Thí dụ mình nghe người ta nói " sắc tức thị không " thì tưởng cái
gì cũng không cả, tưởng cái sắc này cũng không. Nếu không có gì thì thử
lấy cái tay này tát một tai thử xem sao? Nếu nói tay này không có, cái mặt
này cũng không có, thì cái tay tát vào mặt cũng không có chứ gì? Có người
lại nghĩ rằng sở dĩ cái tay, cái mặt, cái đau
l à tại mình phàm phu, bây giờ phải ráng mà ngồi " quán không "
cho đến khi không c òn thấy cái tay,
cái mặt, cái đau nữa tức l à
đạt đạo. Ch à! Cái
đạo không n ày mới là cao siêu dễ sợ
thật! Có ngờ đâu, cái đạo không đó chỉ l à
cái không do tưởng sinh ( Kasin'uggh ātit'ākāsa ).
Cho nên, đôi khi m ình hiểu cái " lý
không " thế nào đó m à lại trở thành
" lý có " hồi nào không hay. Do đó,
lý phải cộng với sự , nghĩa là phải thấy lý trong
sự . Thấy lý trong cái thực . Phải
đổi lý ra thực mới được. Nhưng m à cuối cùng cũng phải trở lại sự
thôi. Lý chi nữa. Kẹt lý thì phải trở lại sự .
Đó l à tiến trình của Kinh Hoa Nghiêm
vậy:
- Sự (ngại sự).
- Lý (kẹt lý).
- Lý + sự (Lý cần có sự).
- Sự sự (trở lại sự mà không ngại sự gọi là sự sự vô ngại).
Cái sự sự ấy cũng là cái sự ban
đầu chớ chẳng phải cái sự nào
khác. Nhưng ban đầu th ì chúng ta ngại,
chỉ đến khi lý sự vi ên dung rồi thì ta
sẽ không còn ngại nữa. Cái sự ấy bây giờ là cái thực.
Thiền Tông bảo rằng khi mê thì tưởng rằng núi là núi, sông là sông. Nhưng khi thấy ra được lý th ì sông không phải sông, núi không phải núi. Nhưng khi ngộ rồi ( thấy cái thực ) thì té ra sông là sông, núi là núi chớ không có gì lạ hết.
Chỉ có vấn đề " mê " hay " ngộ ".
Vậy tu là để ngộ, chứ không phải tu l à
làm theo tư ý của mình, làm theo cái bản ngã của mình, rồi khi
được, khi đắc, cũng chính l à
được, l à
đắc cái tư ý ấy, cái bản ng ã ấy. Mệnh lệnh của chân lý bảo ta
phải thấy . Khi mà thấy cái thực ( ngộ ) rồi thì không còn
gọi là tu nữa, mà là sống trọn vẹn với cái thực , cùng
ăn ở hít thở với cái thực .
Đức Phật l à người thấy cái thực, Ngài sống với cái thực và Ngài
chỉ cho mọi người thấy được cái thực. Mọi
người h ãy sống với cái thực khi đ ã
thấy. Chỉ có vậy thôi. Đức Phật đ ã dạy
chúng ta tu để l àm giàu cái bản ngã
bao giờ. Cứ hễ còn ý nghĩa tu cái kiểu đó l à
trật rồi. Có một nghĩa có thể tạm dùng được
cho chữ tu ấy là: sống với cái thực . Sống với cái
thực là sống chơn chánh, sống thuận pháp vậy.
Thấy được điều ấy, chúng ta không nói theo tiến tr ình Giáo → Lý → Hành → Quả nữa. Tại sao vậy? Vì bảo là từ giáo đến lý, nhưng thực tế từ giáo thường chỉ đến nghĩa. Cái nghĩa một chiều, tranh chấp, b àn cãi lý luận. Nếu nắm cái nghĩa ấy mà hành, thì nếu như có thành tựu quả, thì quả ấy cũng chỉ là quả của ý niệm, của bản ngã. Phải không? Ví dụ mình hiểu nghĩa " Phật " như thế nào đó, rồi m ình tu theo ý niệm ấy. Mình tu cho thật dữ, nhưng cuối cùng đó không phải l à Phật thiệt mà chính là ông Phật do bản ngã của mình biến ra.
Như chúng ta đ ã biết, nghĩa dễ sai
lầm, lý dễ bị kẹt, cái lý ấy phải đem kiểm
chứng với cái thực như chúng ta đ ã nói vừa rồi.
Để khi m à thấy cái thực rồi, tức là lý
sự dung thông rồi, thì chỉ còn sống với sự thật mà thôi. Ấy là cái thực
tròn đầy, vi ên mãn. Như vậy, thực tế
mà nói có thể chia ra 4 hạng c ăn cơ:
- C ăn cơ bậc thượng : Giáo → Thực .
- C ăn cơ bậc trung : Giáo → Lý → Thực .
- C ăn cơ bình thường : Giáo → Nghĩa → Lý → Thực .
- C ăn cơ hạ liệt : Giáo → Nghĩa → chấp Lý → kẹt → cái giả .
Chúng ta chỉ nói sơ vậy thôi, như mở hé cái thực
để chúng ta c ùng nhìn vào. Mục
đích những buổi hội thảo của chúng ta l à
sẽ cùng nhau đ ào sâu cái thực, thấy
cái thực rồi sẽ giới thiệu cái thực ấy cho mọi người cùng thấy, chứ không
phải là học giáo lý. Mục đích ấy có 3 điều
lợi ích thiết thực như sau:
1) Nêu ra một sự thật làm nền tảng chung cho đạo Phật m à tông phái nào cũng đều chấp nhận.
2) Xóa đi tất cả các ý niệm về tông
phái. Thật ra không phải xóa, m à chính khi thấy sự thật thì các ý
niệm về tông phái sẽ tự xóa. Các ranh giới do ý niệm cô lập, phân chia
tức khắc không còn.
3) Thấy sự thật và sống với cái thực ấy, tức là sống
đạo, l à hành
đạo một cách trực tiếp. Chẳng c òn
chuyện mày mò tu hành kiểu này, tu hành kiểu nọ, rồi thì người này nói
tôi tu đúng, người kia cũng bảo tôi tu
đúng...
Khi đ ã sống với sự thật rồi thì
không còn vấn đề tôi đúng hay anh đúng nữa,
mà vấn đề l à chúng ta có
sống với sự thật hay không ? Chỉ còn lại chừng
đó.
Bây giờ tôi sẽ giới thiệu quý vị một bài kinh, mà qua bài kinh đó, hy vọng tất cả chúng ta sẽ có được một cái nh ìn chung, và cùng nhau thấy cái thực.
-ooOoo-
Đầu trang |
Mục lục | 01 |
02 | 03 |
04 | 05 |
06 | 07 |
08
Chân thành cám ơn anh Lê Trung Thành đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, tháng 1-2004)
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 08-01-2004