Vien-Minh: Thuc Tai Hien Tien - 02
Vietnamese, with Unicode Times font
Thực Tại Hiện Tiền
Viên Minh
[02]
GIỚI THIỆU BÁT NHÃ TÂM KINH
B ài kinh chúng ta không cần tìm hiểu gốc gác ở
đâu, thuộc tông phái n ào.
Điều đó có cần thiết để chúng ta t ìm
hiểu không? Chân lý vốn không có biên cương xứ sở, không có lý lịch nên
chúng ta có lẽ không cần biết xuất xứ. Chân lý là cái muôn thuở nên nó
không thuộc độc quyền của ai, phải vậy không?
Chỉ có điều chúng ta biết r õ, bài kinh này nói
được, xuy ên suốt, từ giáo lý Nguyên
Thủy cho đến Tiểu Thừa, Đại Thừa, Thiền Tông
v à rồi trở lại tinh thần Nguyên Thủy. Tất cả những vấn
đề tinh yếu đều nằm trong b ài kinh Bát
Nhã này cả. Do đó, m ình không ngại bài
kinh này thuộc tông phái nào, không quan trọng lắm. Mình sẽ lấy cái sườn
kinh này mà chỉ bày sự thật. Hễ sai mình nói sai. Hễ
đúng th ì mình nói
đúng, chẳng sợ g ì cả. Vì chân lý mà
mình làm, không ngại gì hết.
Cái sườn của kinh Bát Nhã này hầu như đầy
đủ to àn bộ giáo lý của đạo Phật. Quý
vị đừng nghĩ rằng kinh điển của chúng ta quá nhiều. Không có nhiều đâu.
Quý vị có nhớ vị Thiền Sư n ào đó, sau
khi " ngộ " rồi, ông mới nói: " Ồ, tưởng là cái gì dữ dội,
té ra cái đạo của thầy ta th ì có gì
nhiều đâu! " [Ngài Lâm Tế khi ngộ
đ ạo có nói: "Thì ra Phật Pháp của
Hoàng Bá không nhiều"]. Đại khái vậy, thật ra
chẳng có g ì nhiều " Dị giản nhi thiên hạ chi lý
đắc hỷ " hoặc " Vô tâm
đạo dị tầm " mà. Khi mình thấy rồi
thì chỉ có giây phút tịch diệt hiện tiền ngay tại
đây chính l à
đạo, ngo ài ra không cầu gì nữa hết.
Cầu là vì không biết rằng ở đó đ ã
đủ hết rồi. Cho n ên, ở
đây, trong b ài kinh Bát Nhã này
đ ã nói đủ
những điều cơ bản cốt tử nhất về sự thật. Vậy chúng ta cứ đem ra tham khảo
với nhau xem cái thực của một số vấn đề trong kinh Bát Nh ã nói là
cái gì? Mình sẽ tìm từng chữ nhưng không phải là dịch nghĩa theo lối luận
giải chi chi đó. V ì cứ
đem kinh m à giảng kinh thì
được cái g ì. Ở
đây cách l àm việc của chúng ta là
đem cái thực ra, chứ không phải lấy kiến giải
chồng chất kiến giải, lấy kinh chồng chất l ên kinh như nhiều người
đ ã từng làm.
Ví dụ có bài kinh viết: có 5 cái ly, 10 cục phấn, hai cái bàn... thì
bây giờ việc của mình cứ đem 5 cái ly ra, đem
10 cục phấn, 2 cái b àn ra mà xem, chứ không lấy tự
điển ra m à dịch nghĩa v ăn
tự kia để l àm gì. Nhưng mà có thể, để
cho quý vị thấy rằng, điều m à chúng ta
đưa ra, không phải l à " thứ dỏm ", thì lúc ấy chúng ta sẽ lấy
kinh để chứng minh chúng ta có thể viện dẫn
tất cả kinh điển Nguy ên Thủy, Tiểu Thừa,
Đại Thừa, lẫn Thiền Tông để chứng minh. Nhưng
không phải lấy tất cả kinh đó ra m à giảng. Phương cách của chúng ta
là đưa sự thật ra trước, rồi lấy kinh để
chứng minh sau, tức l à lấy lý
để so sánh với cái thực ( cái sự ).
Sự thật ↔ Kinh
(Sự) ↔ (Lý )
Chứng minh
Bát Nhã Tâm Kinh có rất nhiều bản. Bản kinh
đang lưu truyền ở Việt Nam hiện tại tương đối
chính xác, ta sẽ y cứ ở bản đó. Cái đề không quan trọng, chúng ta sẽ đi
thẳng v ào kinh v ăn:
- Quán tự tại
- Bồ Tát
- Hành
- Thâm bát nhã ba la mật đa (Gambhirāpa ññ ā paramitā)
- Chiếu kiến
- Ngũ uẩn
- Giai kh ông
Ban đầu chúng ta đọc lướt qua b ài kinh Bát Nhã này ghi ra những điều quan trọng, những sự thật cần nói r õ.
Ví dụ: Quán Tự Tại Bồ Tát. Có những chữ mà mình cần phải thấy, tôi xin dùng chữ " thấy ", vì chữ " hiểu " nhiều khi có vẽ lý trí quá. Vậy chúng ta phải thấy Quán Tự Tại là sao? Bồ Tát là gì?
Xưa nay có nhiều người tự xưng là tu hạnh Bồ Tát có chắc
đ ã biết Bồ Tát là gì không? Còn nếu
giả sử mình hiểu Bồ Tát theo tư kiến nào đó
hoặc tin v ào kinh nào đó rồi m ình
hành, thì có khi không phải hành Bồ Tát mà hành cái gì
đâu đâu, v ì mình có thấy Bồ Tát cho
thật đúng đâu m à hành Bồ Tát cho
đúng, phải thế không?
- Chiếu kiến
- Ngũ uẩn
- Giai không
Chiếu kiến là sự thấy, nhưng thường thì chúng ta cứ đọc phớt qua rồi tưởng tượng, chứ có thấy " giai không " là gì đâu. Ngũ uẩn th ì mình cứ kể vanh vách: sắc, thọ, tưởng, hành, thức chứ cũng chẳng thấy ngũ uẩn là cái gì. Ngũ uẩn không thấy là cái gì thì làm sao mà thấy ngũ uẩn giai không được.
- Độ
- Nhất thiết khổ ách.
"Khổ ách" là những gì chúng ta cần phải thấy rõ. Và xin thưa quý vị
rằng, chừng ấy là hết kinh Bát Nhã! Còn đoạn
sau th ì chỉ như " phụ đề Việt ngữ "
mà thôi. Vì đoạn sau chỉ giải thích, nói cho
r õ thêm chi tiết, thế thôi.
Sắc bất dị không, không bất dị sắc
Sắc tức thị không, không tức thị sắc
Thọ
Tưởng
Hành
Thức diệc phục như thị
Tất cả những cái này chúng ta phải nhìn sâu, phải thấy rõ như ban ngày từng diễn biến nơi chính mình mới được.
Thị chư pháp không tướng
Bất sanh, bất diệt, bất cấu, bất tịnh, bất t ăng, bất giảm
Không tướng hay là cái không? Không tướng là cái gì? Sao lại gọi là không tướng?
Vì sao không tướng lại là không sanh diệt, không cấu tịnh, không t ăng giảm? Tại sao như vậy?
Thị cố không trung, vô sắc... vô pháp
Không trung là ở đâu? Không trung l à cái gì? Trong không trung vì sao không có:
(1) Sắc, thọ, tưởng, hành, thức.
(2) Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý.
(2) Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp ?
(1) là ngũ uẩn, (2) là lục c ăn, (3) l à lục trần. Lục c ăn v à lục trần gọi là 12 xứ.
Vô nhãn giới nãi chí vô ý thức giới.
Từ nhãn giới đến ý thức giới l à 18 giới:
Nhãn giới - sắc giới - nhãn thức giới
Nhĩ giới - thanh giới - nhĩ thức giới
Tỷ giới - hương giới - tỷ thức giới
Thiệt giới - vị giới - thiệt thức giới
Thân giới - xúc giới - thân thức giới
Ý giới - pháp giới - ý thức giới
Trong cái không ( không trung ) không có vô minh, cũng không có vô minh hết ( vô vô minh diệc vô vô minh tận )... cho đến không có l ão, tử, cũng không có chuyện hết lão, tử ( nải chí vô lão tử diệc vô lão tử tận ).
Tức là không có thập nhị nhân duyên:
Vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử.
( Không có 12 nhân duyên cũng không có chuyện chấm dứt 12 nhân duyên ).
Vô khổ, tập, diệt, đạo (tức l à không có Tứ Diệu Đế).
Trong không, không có Tứ Đế. V ì
sao? Trong những buổi hội thảo, chúng ta sẽ quan sát tận tường tất cả
những điều tr ên theo nguyên tắc thấy
ra cái thực là cái gì.
Còn nữa:
Vô trí diệc vô đắc (trí v à đắc)
Dĩ vô sở đắc
Bề Đề Tát Đỏa
Y Bát Nh ã Ba La Mật Đa
Tâm vô quái ngại
Vô hữu khủng bố
Viễn ly đi ên đảo mộng tưởng
Cứu cánh Niết B àn
Quý vị đừng tưởng Niết B àn là quá xa xôi, quá viễn vông. Niết Bàn là cái mà mình cần phải thấy ngay trước mắt.
Tam thế Chư Phật
Y Bát Nhã Ba La Mật Đa
Đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề
Lưu ý là Tam Thế Chư Phật đều y cứ v ào Bát-Nhã Ba-La Mật- Đa để đắc A-Nậu-Đa-La Tam-Miệu Tam-Bồ-Đề.
A-Nậu- Đa-La Tam-Miệu Tam-Bồ-Đề l à âm của những từ:
Anuttara : A-Nậu- Đa-La.
Samm ā : Tam-Miệu.
Sambodhi : Tam-Bồ- Đề.
đều có nghĩa l à "Vô Thượng Chánh Đẳng Giác".
Thị đại thần chú, thị đại minh chú, thị vô thượng chú, thị vô đẳng đẳng chú, năng trừ nhất thiết khổ, chơn thiệt bất hư.
Cố thuyết Bát Nhã Ba La Mật Đa chú, Tức chú thuyết chú viết: "Yết-đế, yết-đế, ba la yết-đế, ba la tăng yết-đế, Bồ-Đề Tất-B à-Ha".
Câu này mật ý là gì? Chúng ta đều cần phải
thấy r õ. Tất cả những kinh điển Nguy ên
Thủy cũng đều nói đến những vấn đề n ày.
Vì những vấn đề n ày chính là cái thực
của Đạo, chính l à
Đạo. V à tất cả những kinh luận của
Tiểu Thừa, Đại Thừa cả h àng ngàn n ăm
cũng nói những điều n ày, chẳng có chi khác. Do
đó, kinh điển quá nhiều, nhưng nếu chúng ta
theo d õi cuộc hội thảo này, có thể 2 hoặc 3 tuần gì
đó th ì hy vọng chúng ta sẽ nắm
được những vấn đề cương yếu trong kinh điển
của đạo Phật. Thấu suốt được b ài kinh này là hầu như thấu suốt tôn
chỉ của kinh điển. Nói vậy chắc quý vị sẽ bảo
l à hơi quá đáng. Nhưng m à không
phải vậy. Sở dĩ nhiều là do bàn luận, lý giải, bàn qua bàn lại
đó thôi. Tuy nhi ên, không có kinh gì,
luận gì mà đi ra ngo ài những vấn
đề n ày. Những vấn
đề n ày nói trong kinh Bát Nhã. Nếu
chúng ta thấy được cái thực rồi, tất nhi ên
mọi bàn luận sẽ trở nên vô nghĩa, phải vậy không? Cứ thẳng thắn nói vậy.
Kinh điển Nguy ên Thủy không thôi,
mình đọc một đời cũng không hết, kinh điển
Tiểu Thừa v à Đại Thừa nữa th ì
không bao giờ mình đọc hết được cả. Hiện nay,
m ình chỉ dịch được một số thôi, nhưng
nếu dịch hết không biết bao kiếp mới đọc xong. Thế nhưng, nếu có người
thấy sự thật rồi th ì cho họ đọc họ
cũng không th èm đọc. Đấy l à sự
thật.
Người ta đ ã thấy sự thật, họ thực
hành, nghĩa là họ thuận theo sự thực ấy để họ
sống, họ sống với cái thực. V à, khi mà mình sống thực, thì mình
thấy ra còn hơn kinh điển nói. V ì sao?
Vì điều cặn b ã Thánh nhân - như ông
thợ mộc nói - có nghĩa lý gì so với cái thấy, cái biết
đời sống phong phú của Thánh nhân, phải vậy
không? Khi m à mình sống với cái thực, thì mình sẽ thấy lại những
điều m à chính Thánh nhân thấy. Do
đó, chúng ta không phải hiểu đạo Phật qua
kinh điển m à hiểu đạo Phật qua chính
sự thật. Đấy l à mục đích duy nhất v à
tối hậu của những buổi hội thảo này vậy.
Bây giờ còn chừng nửa tiếng nữa, có ai hỏi gì không? Hoặc nếu thấy tôi trình bày chủ quan quá thì cũng cứ thẳng thắn đứng dậy m à nói... Không có ai nói, ai hỏi gì sao?
Những buổi hội thảo của chúng ta từ đây về sau sẽ rất chặt chẽ, xin báo trước như vậy. Trừ phi quá bận c òn không quý vị nên cố gắng tham dự và theo dõi liên tục. Nếu nghỉ một buổi là gián đoạn mất, khó m à thấy toàn bộ được. V ì nó chặt chẽ từng khâu một. Thấy cái này thì thấy cái kia, không thấy cái này thì không thấy cái kia.
Bắt đầu buổi hội thảo sau, thực sự mới l à
vào chính đề. C òn những
điều chúng ta vừa b àn ở trên, nghe ghê
gớm vậy chứ chẳng có gì quan trọng cả. Tinh thần học sự thật của chúng ta
cần phải được trang bị một cái gọi l à
" nói thẳng thắn không sợ đụng chạm ai cả ".
Vậy chúng ta phải chuẩn bị tinh thần. Muốn thấy sự thật thì phải
đập đổ tất cả những cái m à trước nay
mình hiểu sai lầm, có phải vậy không?
Hồi xưa, Đức Phật có một trong những
pháp bất úy gọi là " Thuyết chướng ngại
đạo vô sở úy ". Nguyên Thủy, Tiểu
Thừa hay Đại Thừa g ì cũng
đều công nhận điều đó cả. Nghĩa l à cái
gì chướng ngại cho đạo, cho sự tu h ành
giải thoát thì cứ vạch trần, chẳng sợ gì hết, dù
điều đó xưa nay người ta tôn s ùng
đưa l ên mây xanh mà sai thì mình cứ
thẳng thắn mà nói sai. Người muốn thấy chân lý phải thẳng thắn và dũng cảm
như vậy. Phải xóa hết tất cả mọi ranh giới, mọi quan
điểm của các tông phái.
Vì có một điều chắc chắn như thế n ày:
nếu còn cố chấp tông phái thì không thể nào thấy
được chân lý. Đấy l à
điều chắc chắn 100% chứ không phải 99% đâu.
Tuy nhi ên, mình có thể cứ ở tông phái này hoặc tông phái kia, không
sao cả. Vì sao vậy? Vì cái đó chỉ thuộc vấn
đề tổ chức thôi. Tổ chức th ì nó có tính cách " nhập gia tùy tục ".
Thí dụ: tôi ở Nguyên Thủy thì tôi phải mặc y, phải
đi khất thực. Tôi phải l àm những
chuyện mà bên Phật giáo Nguyên Thủy người ta làm. Chuyện
đó m ình tự tại vô ngại chớ có sao
đâu. Nhưng hễ m à tôi cố chấp cho
chuyện đó l à một cái gì ghê gớm lắm
thì tôi không thể nào thấy Đạo được. Bởi v ì
chính khi mình sống Đạo, th ì chỉ có
Đạo, có sự sống giác ngộ m à thôi,
ngoài ra không có bất cứ cái gì lảng vảng vô
đó được hết. Hễ m à còn lảng vảng cái gì
đó, một chút xíu thôi, một lý tưởng chẳng
hạn, th ì thành ra hoài công vô ích. Xin lặp lại không có gì chen vô
đó được, d ù là chen vô một lý tưởng
cao đẹp cách mấy cũng đều l à phá hoại
sự thật mà mình đang sống. Cho n ên quý
vị hãy sẵn sàng để m à phá!
Còn một việc nữa mà chúng ta cần ghi nhận là giả sử tôi có trình bày sự
thật, mà quý vị thấy ra được sự thật th ì
đó l à sự thật khách quan mà mỗi người
tự thấy biết, tự giác ngộ, chứ không phải là sự thật chủ quan do tôi
đưa ra. Chân lý l à cái chung của mọi
người. Xin nhớ cho như vậy!
Đức Phật, Ng ài đ ã từng phủ
nhận vai trò giáo chủ với một đặc quyền n ào
đó về chân lý, một bậc Đạo Sư, chúng ta tôn
xưng Ng ài như vậy mà thôi. Ngài luôn bảo Ngài là người chỉ
đường. Người chỉ đường - người khải thị khác
với ông thầy theo nghĩa đưa ra một mực thước, một khuôn khổ bắt học tr ò
phải theo. Đạo Phật chứ không phải b àng
môn tả đạo m à bắt con người lệ thuộc
vào tông phái, vào giáo hệ, lệ thuộc vào ông thầy, vào
đấng giáo chủ, v ào uy quyền của thần
linh, lệ thuộc vào một chủ thuyết giáo điều.
Đức Phật dạy như thế n ày, trong kinh Nguyên Thủy, coi như là một tuyên ngôn đặc th ù của đạo giác ngộ :
" Att āhi attano nātho,
Ko hi nātho parosiyā.
Attanā'va sudantena,
Nātham labhati dullabham ". ( Dhammapada - Pháp cú kinh)
Câu ấy đúng l à câu tuyên ngôn như
Thiền Tông nói: " Bất lập v ăn tự, giáo
ngoại biệt truyền, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh th ành Phật "
vậy. Câu trên nghĩa như thế này: " Ta chính là Thượng
Đế của ta, không ai khác có thể l à
Thượng Đế của ta được. Một khi đ ã
thuần tịnh thì ta chính là Thượng Đế hy hữu ".
Ở đây cần một v ài giải thích:
- Atta là ta : chữ ta này chỉ là danh xưng chứ
không phải là bản ngã. Một câu nói phải có chủ từ,
động từ, chứ đừng tưởng vô ng ã là
không có tôi, không có anh, rồi nói trỗng, không phân biệt
đâu l à tôi, là anh, là chị, người ta
sẽ bảo mình đi ên mất.
- N ātho : chữ này rất
đặc biệt, vừa có nghĩa l à nơi nương
nhờ, nơi nương tựa, vừa có nghĩa là Thượng
Đế.
- Hi : một từ dùng để nhấn mạnh, khẳng định " chắc chắn vậy, quả thực vậy ".
Trở về y cứ nơi chính mình để thấy cái
thực. Cái thực ấy chính l à pháp, là Thượng
Đế tối thượng. Thượng Đế tối thượng ấy quả
thực không lệ thuộc ông thầy, lệ thuộc giáo hệ, tông phái, chủ trương,
quan điểm, tổ chức, h ình thức... hoặc với tất cả những gì bàn luận
phù phiếm l ăng xăng của cuộc đời, của thế
gian pháp.
-ooOoo-
DHAMMA
18-11-1993
B ây giờ chúng ta trở lại với cái thực. Tôi xin lập lại là nội
dung của tất cả các buổi hội thảo chúng ta
đều xoay quanh cái thực, bằng cách n ày hay bằng cách khác. Tất cả
những ngón trỏ đều hướng về một ti êu
điểm. Vậy dẫu có nói pháp, Bát Nh ã gì
gì đi nữa, cũng không ra ngo ài mục
đích tối thượng m à mỗi người Phật tử
đều cần cầu v à thao thức.
Khi tôi nói cái thực thì mỗi người trong chúng ta
đ ã có những ý niệm khác nhau về cái
thực rồi. Vậy trước tiên muốn nói đến cái
thực, th ì chúng ta thử xét xem cái thực là gì? Mổ xẻ xem cái thực
nó ra làm sao?
Trong Phật giáo, cái thực chính là pháp . P āli
l à Dhamma , Sanskrit là Dharma , là pháp
được d ùng
để chỉ cái thực n ày. " Ai thấy Pháp tức là thấy Như Lai, ai thấy
Như Lai tức thấy Pháp ". Chúng ta có thể nói một cách khác: " Ai thấy
cái thực tức thấy Như Lai, ai thấy Như Lai tức thấy cái thực ". Vậy
chúng ta tạm chấp nhận tiền đề:
Thực là pháp, pháp là thực .
Tuy nhiên, chúng ta phải lưu ý là chữ pháp trong kinh
điển được d ùng với nhiều nghĩa khác
nhau, tùy theo vai trò và tướng dụng của nó. Chữ pháp trong sắc, thanh,
hương, vị, xúc, pháp được d ùng với
nghĩa là đối tượng của ý. Chữ pháp trong
Phật, Pháp, T ăng có 2
nghĩa, một là lời dạy của Đức Phật hoặc kinh
giáo ( Tam tạng ), hai là sự thật của cái thực, cái chân lý,
cái rốt ráo, cái thực tại như chơn.
Ngoài ra có một định nghĩa ở trong Duy
Thức Học về Pháp l à " Nhậm trì tự tánh, quỹ sanh vật giải ",
tức là giữ gìn cái tự tánh, giữ gìn cái tánh chất riêng,
để từ đó người ta có thể biết, phân biệt được
vật n ày khác với vật kia.
Giải nghĩa, giải thích thì lắm lời và khó thấy được. Tôi sẽ có ví dụ.
Tay tôi cầm viên phấn, tôi đưa vi ên
phấn lên. Quý vị biết ngay đó l à viên
phấn, vì nó có tính chất của viên phấn mà vật khác không có. Vậy rõ ràng
là do chính tính chất của viên phấn đó tự nói
l ên, phải thế không? Quý vị biết nó hoặc thấy nó mà không cần gọi
tên, có đúng thế không? Khi tôi cầm ly nước
đưa l ên, quý vị thấy ngay đó l à
ly nước. Quý vị lại còn phân biệt được nước
khác, cái ly khác, phải vậy không? Tính chất của nước khác tính chất của
cái ly. Ấy l à cái thực, ấy là pháp. Mỗi vật
đều giữ g ìn bảo vệ tính chất riêng của
nó, không những chỉ để biết về nó m à
còn để phân biệt với vật khác nữa. Đấy l à
pháp.
Còn một định nghĩa nữa về pháp trong Kinh
tạng Pāli. Theo t ôi định nghĩa n ày
viên mãn hơn, rõ ràng hơn và cốt tử hơn, lại còn xác
định được Đức Thế Tôn chỉ nói về cái thực đó
thôi. Ng ài ra đời chỉ để " khai
thị " cái pháp đó thôi. Ai thấy l à
thấy ngay, không cần phải trải qua a-t ăng-kỳ
kiếp n ào cả. Đức Phật đ ã trải
qua thời gian tìm kiếm ấy cho chúng ta rồi. Ngài
đ ã chỉ cái pháp, cái thực ấy cho chúng
ta rồi. Vậy, bổn phận chúng ta là phải thấy, chứ không lý luận lôi thôi gì
cả.
Định nghĩa ấy nằm trong b ài Kinh Dhammratanaguna mà chư T ăng
Phật tử Nam Tông tr ên khắp thế giới thường
đọc tụng h àng ngày bằng P āli
văn như sau:
Sv ākhāto Bhagavatā Dhammo : " Sanditthiko, Ak āliko, Ehipassiko, Opanayiko, Paccattam veditabbo vi ññ ūhi ".
Nghĩa là: " Pháp đ ã
được khai thị bởi Đức Thế Tôn l à thực
tại hiện tiền ( thấy ngay lập tức ), không có thời gian, hãy hồi
đầu m à thấy, ngay trên
đương xứ, m à mỗi người có thể tự mình
chứng nghiệm ".
Dhammo là pháp, là cái thực có những yếu tính như:
- Sanditthiko : nghĩa là thấy ngay lập tức , thấy một cách
toàn diện (ngữ c ăn sam
là toàn bộ, lập tức, toàn diện , dis là thấy ,
là kiến ) cái đang l à, thực tại
hiện tiền hay tịch diệt hiện tiền. Tiếng Anh có mấy chữ tương
đồng: The Truth ( chân lý ),
Reality ( thực tại ), What is being ( cái
đang l à ).
Vậy pháp là sự thật, là chân lý, là thực tại hiện tiền, là cái đang l à.
- Ak āliko : không có thời
gian ( tâm lý ). Nghĩa là pháp, sự thật, cái
đang l à, cái thiết thực hiện tiền hễ
thấy là thấy ngay, không trải qua thời gian. Chúng ta lưu ý, pháp nào mà
trải qua thời gian ( tâm lý ) thì đấy
không phải l à pháp thực, không phải pháp mà
Đức Thế Tôn khai thị. Ví dụ: tôi đang sân,
cái sân ấy chính là pháp, vì nó là cái
đang l à, cái thực, cái chân lý .
Quý vị đang sân đ ùng
đ ùng, nhưng quý vị nghĩ là: " phải
chi mình đừng sân " hoặc " ta sẽ
đừng sân, ta sẽ không sân ". Tất cả
những điều m ình nghĩ ấy
đều không phải pháp, đều không phải l à
cái thực, vì hiện giờ nó không có, nó chỉ là ảo tưởng. Trừ chính tự thân ý
nghĩ.
Tôi đang bất an m à tôi bảo: tôi sẽ
tu để được đắc định, để được Niết B àn.
Cái ấy xin thưa, cũng thuộc về tương lai giả
định n ên không phải là pháp, vì nó trải qua ý niệm thời gian rồi.
Chính cái " không định " cái " chưa
Niết Bàn " hiện tại đây, mới chính l à
pháp, mới chính là cái thực. Có lạ lùng không? Xin quý vị lưu ý: ngày mai,
ngày kia, tôi sẽ đạt..., tôi sẽ th ành...
đều l à tiến trình thời gian, nhân quả,
sanh diệt, khổ đau. Nó không phải pháp. Đó l à
cái vọng tưởng nghĩ ra, chứ không phải là trí tuệ thực thấy, không phải là
pháp mà Đức Thế Tôn khai thị.
- Ehipassiko : Ehi là hãy
đến đây , tức hãy hồi
đầu ( động từ eti )
và passiko là thấy ( động
từ passati ). Đây l à
một mệnh lệnh, một mời gọi. Không phải ai mời cả mà chính là pháp mời.
Pháp tự phơi mở công khai sẳn sàng mời đến để
thấy chứ không bí mật g ì cả. Đến không
phải l à bước tới, đi tới chỗ kia (chữ
gam - gacchati mới là
đi tới ), mà có nghĩa là trở lại
đây. Tôi xin lấy ví dụ: tôi đang sân đ ùng
đ ùng. Tôi bèn nghĩ rằng " vậy tôi sẽ
tu hành cho hết sân ". Đấy không phải l à
pháp. Vị nào nói tôi tu để cho hết sân th ì
vị đó chưa thấy pháp vậy. Có người khác nói
rằng " tôi tu để một giây sau thôi,
tôi sẽ hết sân ". Một giây cũng đ ã
là thời gian thi thiết. Cái đó cũng không
phải l à pháp. Hãy trở lại đây hay h ãy
hồi đầu m à thấy chính cái sân ấy. Mệnh
lệnh của pháp là vậy. Ehipasiko là vậy. Trở lại, quay trở
lại mà thấy. Đó mới thật sự l à pháp,
là cái thực. Ấy mới chính là pháp do Đức Thế
Tôn khai thị cho chúng sinh.
Thiền Tông nói rằng: " Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật ", trực chỉ thì không thể là ngày mai, ngày kia, phải thế không? Chỉ thẳng vào tâm người, cũng có nghĩa là chỉ ngay cái thực tại hiện tiền này, cái không có thời gian, cái thấy ngay lập tức. Hãy trở lại mà thấy cái ngay bây giờ đây. Đó cũng chính l à kiến tánh, kiến ngay chính cái tánh sân ấy.
Trong P āli , chữ ditthiko
có chữ dis là kiến , là thấy và chữ passiko
cũng là dis , đồng nghĩa với kiến trong
kiến tánh . Thiền Tông dùng chữ kiến tánh cũng nhằm chỉ cái
pháp đang hiện tiền n ày. Chứ không
phải kiến cái gì ghê gớm ở đâu xa. Nếu kiến
tánh m à là kiến một cái gì bên ngoài cái
đang l à, một thế giới siêu huyền nào,
Thiền Tông sẽ bảo đấy l à " hướng
ngoại cầu huyền ". Và Lão Tử cũng bảo: " địch
trừ huyền lâm, năng vô t ì hồ " đều
l à muốn dẹp cái hướng ra bên ngoài, phải trở lại mà thấy cái tự
tánh muôn đời ngay tại đây v à bây giờ.
Hãy trở lại đây m à thấy! Hãy hồi
đầu thấy lại!
Đấy l à tiếng gọi muôn
đời của pháp. Đấy l à lời thiết tha mời
gọi, thôi thúc tất cả chúng ta đừng có rong
ruổi, tầm cầu, chạy Đông, Tây, Nam, Bắc, Cực Lạc, Niết B àn, ngày
mai, ngày kia, tôi sẽ, tôi trở thành v.v.. một cách si mê vô vọng nữa. " Hãy
trở lại mà thấy ", đấy l à tiếng
vọng của pháp còn vang mãi giữa chúng ta.
- Opanayiko : nghĩa là dẫm lên ngay trên chân lý thực tại.
Opa trong P āli tương đồng với
"upon" trong tiếng Anh là trên, lên trên. Chữ Nayiko
( Nayati, neti ) là dẫn đến, hướng đến,
xử sự. Vậy Opanayiko là dẫn lên trên, tức là
đặt chân l ên
đúng thực địa. Phải d ùng từ cụ thể như
vậy để chúng ta dễ thấy ra ngay cái gọi l à
" dẫn lên trên thực tại chân lý " này.
Thiền Tông có một thành ngữ rất ư " đắc
địa " để nói l ên nghĩa này,
đó l à " cước c ăn
điểm địa ". Bàn chân chúng ta phải chạm lên trên
đất thực, nghĩa l à
đứng vững tr ên cái thực tại hiện tiền,
trên cái what is being, trên pháp, nghĩa là sống trọn vẹn ngay nơi
đương thể của sự sống.
Vậy còn thế nào là " cước c ăn bất điểm
địa "? Nghĩa là thực tại hiện tiền chúng ta không bước lên, mà
chúng ta lại bước vào quá khứ, bước vào tương lai, bước vào " tôi ",
bước vào " tôi trở thành " v.v... Vậy là sao? Vậy có nghĩa tôi
đang sân đây, lại không xử lý ngay tr ên
đó ( Opanayati ) mà tôi lại nói:
ngày mai tôi sẽ hết sân, mốt tôi sẽ hết sân!
Đó l à dẫn ra ngoài thực địa, l à
trật đường rầy rồi!
Bước lên có nghĩa là sống, là chiêm nghiệm trọn vẹn và toàn bộ tính
chất cái sân ấy. Chúng ta đ ã không
chịu kiến tánh, kiến cái sân ấy mà lại mong cầu trải qua thời gian
để hết sân, để kiến một cái tánh lý tưởng
hoặc để đắc quả vị: ấy l à " cước c ăn
bất điểm địa ". Tôi đang phiền n ão
nên mong cầu Bồ Đề, ấy cũng l à cước c ăn
bất điểm địa. Tôi l à chúng sinh nên mong làm Bồ Tát, ấy cũng là
cước c ăn bất điểm địa. Sao không ngay nơi
chúng sinh ấy m à độ đi, c òn
đợi khi n ào làm Bồ Tát nữa!
Khi đang sân, ngay lúc đó chỉ có cái sân l à
thực, quý vị cần trọn vẹn thấy rõ cái sân đó
với to àn bộ tính chất của nó. Ấy mới là kiến tánh, mới là cước c ăn
điểm địa. Nó chính l à định, l à
tuệ, chẳng có cái định, tuệ n ào tối
thượng hơn. Pháp sân vốn đ ã " nhiệm
trì tự tánh sân " đễ cho m ình kiến
tánh mà mình lại hướng ngoại cầu không sân. Nếu khi " không sân "?
Thì ta xử sự ngay trên cái " không sân " ấy.
Đấy l à kiến tánh, vì lúc
đó pháp đang " nhiệm trì tự tánh
không sân ". Vậy đây l à tiến trình
thời gian của luân hồi sinh tử:
Hiện tại → Hướng ngoại → Tương lai
Đang sân → mong cầu → không sân
(pháp, cái thực) → (muốn trở thành) → (phi pháp, cái không thực)
Chúng ta phải tức khắc thấy rõ cái tâm mong cầu ấy ở trong chúng ta, vì
chiếu quán được cái tâm mong cầu ấy tức l à
phá được nhịp cầu sinh tử, thời gian, nếu
không, muôn đời chúng ta chỉ thả mồi bắt bóng, bỏ cái thực m à
đi t ìm cái không thực, bỏ pháp mà
đi t ìm cái không phải pháp. Chúng ta
không muốn đường đường chính chính m à
đi, đi trong cái thực, bước trong cái thực, m à
luôn luôn bước ra khỏi cái thực, bước ra khỏi pháp! Giống như người ưa mơ
mộng hay chỉ thích mộng du!
- Paccattam : Mỗi người
- Veditabbo : Thể nghiệm
- Viññ ūhi : Bậc trí, bậc có trí tuệ, Bồ Tát, bậc tự mình chiêm nghiệm cái đang l à.
Ba chữ cuối kết thúc đoạn kinh n ày
có nghĩa là mỗi người hãy tự nhận chân, tự chứng nghiệm, hãy sống trọn
vẹn với cái thực ấy ngay nơi sự sống đang l à .
Đó l à nghĩa chữ pháp, cái thực ở trong
kinh Nguyên Thủy.
PHÁP CỦA THIỀN TÔNG
Để có cái nh ìn rộng rãi hơn, và cũng
để cho chúng ta thấy r õ không phải chỉ
có trong Nguyên Thủy mà cả Đại Thừa v à
Thiền Tông cũng có cái thấy như vậy. Tôi sẽ
điểm xuyết một v ài điều.
Thiền Tông đ ã nói về cái thực, về
pháp: " Xúc mục vô phi thị đạo ",
nghĩa là tiếp xúc với mắt thì không có gì không phải là
đạo. Ở đây, đạo l à cái thực, là chân
lý, là pháp.
Có người hỏi một vị Thiền Sư:
- Bạch Ngài cái gì là đạo?
Thiền Sư trả lời:
- Thế ông chỉ cho ta xem cái gì không phải là đạo?
Quá rõ, phải không? Cái gì đ ã chỉ
ra được, đ ã thấy
được đúng thực tướng, d ù cái
đó l à vọng thì nó cũng là cái thực
rồi. Vị Thiền Sư ấy hẳn đ ã thấy pháp.
Vị Thiền Sư khác lại nói: " Kiến, tức trực hạ tiện kiến, nghĩ tư tức sai ", nghĩa là hễ thấy là thấy ngay tức khắc, thấy ngay trước mắt, suy nghĩ, tư nghì là sai liền. Chân lý này, chân lý mà Đức Thế Tôn đ ã khai thị, pháp ấy, ai thấy được l à thấy ngay lập tức, nếu còn chần chừ suy nghĩ về nó tức là chưa phải. Ngộ là ngộ ngay trước mắt, phải không? Nếu để đến ng ày mai, ngày kia là không được. Kiến l à kiến tánh ngay, kiến tánh là không hẹn thời gian. Hễ thấy là thấy ngay. Ngộ là ngộ nguyên con, phải không?
Ngài Đức Sơn, khi đệ tử hỏi Phật l à
gì? Ngài bảo là 3 cân mè. Ba cân mè quá đúng,
phải không? Nếu khi đó Ng ài Đức Sơn
đang cầm nửa vi ên phấn như thế này thì Ngài cũng bảo "nửa viên
phấn", giản dị vậy thôi. Phật là thấy tánh, mà ba cân mè nằm sờ sờ trước
mắt không thấy mà lại đi t ìm Phật
trong mộng được sao?
( Giải thích ngoài "mép rìa" của người ghi chép ).
Tại sao lại ba cân mè? Tại vì khi ấy Ngài
Đức Sơn ưa bảo l à 3 cân mè chứ sao!
Ba cân mè khi ấy nó hiện lên trong óc của Ngài, nên chỉ có cái hình ảnh
đó l à thực, chỉ có cái ấy là pháp.
Tuy nhiên người ta cũng có thể giải thích kiểu khác, rằng vị Thiền Sư
muốn chặt đứt cái vọng tưởng tầm cầu ý
nghĩa không thực trong óc của người đệ tử, n ên
đ ã lôi người
đệ tử trở về cái thực, với thực tại chỉ l à
3 cân mè đang có mặt ở đây, giữa hai người.
Nhưng mà hãy coi chừng! Chính đấy l à
luận, là thiền luận! Có một c ăn bệnh trí
thức, l à bệnh thiền luận đang phổ
cập trong giới học Phật chúng ta! Nếu người biết, người thấy cái thực
rồi, th ì không thể luận Đông, luận
Tây m à đánh lừa họ được. Nhưng nếu l à
người không thấy, đôi khi họ lại bị rối m ù,
bị vây bủa không có lối thoát của những mớ luận lý ( như
đ àn kiến
đang b ò quanh miệng chén, bò quanh
mép rìa của thực tại ).
Khi có người hỏi Ngài Triệu Châu: " ý của Tổ Sư qua
Đông Độ l à gì ?". Câu ấy tương tự
như hỏi: Thiền là gì? Đạo l à gì?
Pháp là gì? Ngài Triệu Châu đ ã chỉ " cây
bách trước sân "!
Có vị Thiền Sư khi được hỏi tương tự như
vậy, lại trả lời: " que cứt khô " (càn chỉ quyết). Nói như
thế có quá đáng không? Có bạo gan không?
Khi ấy, ở b ên cửa đang có cái que
chống cửa, cũng l à cái que mà thầy trò họ vừa dùng
để bón phân cho cây về. Vậy th ì chỉ
tay vào " que cứt khô " ấy, chính là pháp hiện tiền trước mắt, có
gì đâu m à quá
đáng! Chân lý l à sự thật mà " cùng
lý ư sự vật thủy sinh chi xứ " mà.
Nói tóm lại là mọi vận dụng của người ngộ
Đạo thật l à sáng tạo, thật là thiên
biến vạn hóa. Cũng phải thôi, cả sum la vạn tượng, cả tr ăng
sao nhật nguyệt, cây cỏ núi sông, sơn h à
đại địa, l à cả một kho tàng vô tận,
bấy nhiêu cái thực ấy thì ta sử dụng làm sao cho hết, phải không?
Kinh Đại Thừa bảo: " Đương xứ tức chân ",
còn toàn bộ kinh điển Nguy ên Thủy của
Đức Phật đều chỉ thẳng cái đương xứ ấy. Đương
xứ có khi n ào mà không chân, phải không? Nhưng mà tại chúng ta vọng
nên không thấy đó thôi.
Nói tóm lại, cái thực không phải là cái gì quá xa vời như trên mây
xanh, quá cao siêu ở nơi cõi Thiên Đ àng,
Cực Lạc mà chỉ tại ta nhìn với con mắt dục vọng , nên
đ ã tự bưng bít trước tất cả những sự
thật trên đời đó thôi.
Quý vị " tham định ", bỗng
dưng cái " tâm không định " sẽ
ngại quý vị. Quý vị muốn hỷ lạc, bỗng dưng cái tâm không hỷ không lạc sẽ
ngại quý vị. Chúng ta luôn luôn làm rào chắn chính chúng ta, luôn luôn làm
ngại chúng ta, làm khổ chúng ta. Tâm định v à
tâm không định đều phải b ình
đẳng. Tâm hỷ lạc v à không hỷ lạc
đều phải b ình
đẳng. Tâm khởi v à tâm không khởi
đều phải b ình
đẳng. Tất cả đều phải được thấy r õ,
thấy đúng bản chất nó như thế l à như
thế. Đừng n ên bị lung lạc cám dỗ,
nghiêng bên này, lệch bên kia, bỏ chỗ này, tìm chỗ nọ. Quý vị trốn chạy
cái gì? Sao lại không bước thẳng trên đất n ày
mà lại muốn bước lên hư ảo, không tưởng, vọng niệm, vô minh, ái dục?
Quý vị đọc quyển kinh đâu đó m à
không thực hiểu, không thực thấy rồi quý vị tu, tu kịch liệt
để mong rằng tâm đừng khởi nữa, ví dụ thế,
bởi v ì khởi là " thiện ác dĩ phân ", bởi vì khởi là " nhất
ba tài động vạn ba t ùy ", phải
không? Cho nên quý vị tu, quý vị muốn đắc
định, muốn đại định cho đến khi " dạ tịnh thủy hàn ngư bất thực ".
Nghĩa là đến khi cho cái tâm giá băng như
sông khuya nước lạnh, cá không ăn mồi nữa, lục căn không c òn dám sớ
rớ nhìn ngó lục trần nữa, để khi ấy ta sẽ...
ta được... " mãn thuyền không tải nguyệt minh quy "!
Để được đầy thuyền chở ánh trăng m à ra
về! Phải không? Có đúng vậy không?
Nếu quý vị hiểu như vậy là sai đấy. Tâm
khởi th ì cứ khởi có gì phải sợ đâu.
Nếu tôi không khởi tâm mời quý vị đến đây hội thảo, v à nếu quý vị
không khởi tâm đến đây c ùng nghe pháp,
thì làm sao hôm nay chúng ta có pháp hội này?
Đôi khi, chính tâm định lại l àm ngại các pháp. Pháp là cái gì luôn luôn, lúc nào cũng đang uyển chuyển, sinh động phong phú, mới lạ... đổi thay từng giây khắc nơi hơi thở chúng ta, nơi thế giới quanh ta. Vậy, đúng ra l à mình luôn luôn tỉnh thức, bén nhạy để lắng nghe một cách trọn vẹn những sự sinh động, uyển chuyển v à mới lạ đó th ì mình lại bịt tai, bịt mắt lại, trầm không trệ tịch, hoặc từ chối quay lưng với thực tại đó, để: tôi sẽ... tôi mong... tôi phải l à... tôi phải đắc định, tôi sẽ giải thoát, tôi phải đến Niết B àn, v.v...
Tất cả những ước mơ, những hình ảnh, những danh từ có vẽ tôn kính và
thiêng liêng kia là cái gì vậy? Chính chúng ta
đ ã tự giết mình trong cái trò chơi có
vẽ nghiêm túc ghê gớm đó! Cái đó ho àn
toàn không phải là pháp của Phật. Pháp của Phật phải hội
đủ những tính chất: " thực tại hiện
tiền, hồi đầu m à thấy, thấy ngay lập
tức, không qua thời gian, phải xử sự ngay trên thực tại ". Vậy pháp mà
chúng ta l ăng xăng t ìm kiếm kia có
phải là pháp mà Đức Thế Tôn khai thị đó
chăng? Không! R õ ràng là không phải. Pháp
đó chỉ l à sản phẩm của vọng niệm,
nghĩa là do vô minh và ái dục dựng lên.
Dẫu chúng ta có leo lên núi cao, lặn xuống biển sâu, có tu cách gì
đi nữa th ì chúng ta cũng chỉ làm nô lệ
cho dục vọng, nô lệ cho bản ngã mà thôi. Trong lúc pháp, thì chỉ cần thấy
nó đúng như thực l à nó. Cả Nguyên
Thủy, Tiểu Thừa, Đại Thừa, Kim Cang Thừa,
Thiền Tông đều cũng nói như vậy, m à nói rất rõ, sao chúng ta không
chịu thấy?
Phật giáo Nguyên Thủy không nói phương pháp, không có phương pháp nào
cả, tôi xin lặp lại như vậy. Chánh pháp không phải là phương pháp. Sử dụng
phương tiện đ ã là tượng pháp rồi. Ở
đây sẽ có người hỏi: đồng ý Phật không nói
phương pháp, Ng ài chỉ thẳng, nói thẳng cái thực cho người ta thấy
mà thực hành, mà sống với cái thực, nhưng sao kinh
điển về sau, nhất l à các Tổ, dường như
mỗi tông phái, mỗi giáo phái đều có phương
pháp ri êng. Ví như bảo đây l à
pháp phương tiện, là pháp Tiểu Thừa, là pháp
Đại Thừa v.v... v à còn vô lượng pháp môn trên
đời n ày?
Vâng, câu hỏi đó hay lắm. Sự thật nó thế n ày, các Tổ vì thấy chúng sinh nhiều bụi cát trong mắt quá, bụi cát chính là tư kiến, tư dục, không trực tiếp thấy được pháp, n ên các Tổ bèn vận dụng, vận dụng ẩn dụ, biểu tượng; vận dụng phương tiện, pháp môn... mà thành ra Đại Thừa. Vậy pháp Đại Thừa chính l à pháp vận dụng. Vận dụng cho đại đa số quần chúng để qua pháp môn, phương tiện đó m à thấy cái thực. Cái thực mà trong thời nguyên thủy Đức Phật đ ã chỉ thẳng để có thể thấy l à thấy ngay. Do đó, sau thời kỳ phương tiện, Thiền Tông lại trở về tinh thần chỉ thẳng của thời Nguy ên Thủy. Thiền Tông nói ngay lại cái " trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật ", " xúc mục vô phi thị đạo ", v.v... tức là những cái Sanditthiko , Ak āliko , của thời Nguyên Thủy Phật giáo. Vậy ta không ngạc nhiên gì, ai mà hỏi đạo l à gì, vừa mới há miệng ra là Lâm Tế đánh một h èo liền! Vì sao vậy? Vì Lâm Tế muốn trả anh ta về lại với pháp. Vì sao người ta muốn hỏi thiền là gì, vừa mới định hỏi th ì Lâm Tế hét một tiếng hét như sư tử hống, làm cho anh ta không kịp hỏi một cái gì cả. Vì hỏi pháp chính là chạy ra khỏi pháp, là thả mồi bắt bóng rồi, là toàn dùng lý trí để thấy cái thực!
Xin quý vị nhớ cho một điều thế n ày:
Niết Bàn không phải là xa. Sao cứ cong lưng chạy
đi t ìm Niết Bàn làm gì vậy. Chính khi
quý vị dẹp bỏ đi tất cả những ý niệm đi t ìm
Niết Bàn, ngay khi ấy, quý vị đang ở nơi Niết
B àn.
" Thân tại hải trung hưu mích thủy
Nhật hành lãnh thượng mạc tầm sơn ".
Tức là cái người đang tắm trong biển, m à
hỏi nước ở đâu rồi cứ nổ lực đi t ìm
nước. Cũng vậy, người đang đi tr ên
đỉnh núi m à lại hỏi núi ở
đâu. Cho n ên người ta nói rằng: " bể
khổ mênh mông hồi đầu l à bến ". Vì
sao vậy? Bởi vì người ấy chợt nhớ ra: " À, mình ở trong nước chớ bơi
đi đâu m à tìm nước cho mệt! ".
Khổ một nổi là chúng ta đang ở trong Niết
B àn, rồi khi không khởi vô minh ái dục lên chạy
đi t ìm Niết Bàn. Vì thế Niết Bàn dường
như thể càng ngày càng xa! Cho nên những người tu hành mà không thấy pháp
thì càng tu chừng nào, càng xa đạo chừng nấy.
C àng tinh tấn tu hành chừng nào càng dễ rơi vào tà
đạo, ma giáo chừng nấy. Điều đó thật l à
kinh khủng. Sự thật đó l à
đau l òng, phải không?
Nói như vậy thì tất cả mọi người không nên tu sao?
Đâu phải vậy? Tu chứ! Nhưng tu l à phải
thấy, điều kiện tất yếu của pháp do Đức Thế
Tôn khai thị, l à phải thấy, Ehipassiko - hãy hồi
đầu m à thấy - phải thấy pháp và sống
pháp, ấy mới gọi là tu. Tu là ở trong pháp, với pháp,
đặt chân đúng tr ên pháp, chứ không
phải là chạy ra khỏi pháp mà tu để t ìm
pháp. Nhưng nếu đ ã không biết hồi
đầu ra l àm sao
để m à thấy, lúc bấy giờ mới sử dụng
pháp môn phương tiện tức là phương pháp tu. Đ ành
vậy chứ biết làm sao!
Xung quanh ta, ở đâu, chân trời n ào, chúng ta cũng bắt gặp cái thảm kịch về những người học Phật, tu Phật, học thì chạy theo kinh điển, ngôn ngữ, văn tự, giảng nói rất hay lý luận rất giỏi, in kinh, ấn tống, phổ biến hằng h à sa số. Họ làm gì vậy? Họ chạy ra khỏi pháp! Không những họ bỏ gốc " chánh pháp ", bỏ cành " tượng pháp " mà bỏ luôn cả nhánh ngọn " mạt pháp " để chạy lệch ra ngo ài " tà pháp " nữa kìa! Còn những người có tu có hành thì sao? Họ tu, họ hành dữ lắm. Họ hạ thủ công phu quyết liệt, nghiêm túc, nghiêm trang, thu thúc, khổ hạnh ... mù mịt, không thấy pháp ra sao. Cái thực như thế nào? Vậy thì chuyện gì xảy ra? Quý vị biết rồi đấy. Họ c àng tu chừng nào, thành tựu chừng nào hoặc chứng đắc chừng n ào, thì cái họ thành, họ đắc, họ chứng ấy, chính l à cái ngã, là vọng tưởng của họ vậy. Họ sẽ đau khổ. Được cũng đau khổ, không được cũng đau khổ. Được cũng vô minh, ái dục, không được cũng vô minh, ái dục. Nó vẫn c òn nguyên!
Có một anh chàng thanh niên kia tự nhiên khởi vọng
đi t ìm người yêu, một người yêu mà anh
ta luôn mơ tưởng. Tôi thử hỏi quý vị, sự thật anh ta có
đi t ìm người yêu không? Xin thưa là
không phải. Anh ta chỉ đi t ìm cái tình
cảm của anh ta mà thôi. Quý vị nghĩ thử mà coi có
đúng không? Anh ta chỉ đi t ìm cái hình
ảnh mà anh ta mơ tưởng, chứ không phải đi t ìm
người yêu! Cũng vậy, tất cả những người tu Phật, tu mà không thấy, chưa
thấy pháp, cái thực thì đều đi t ìm cái
mà họ mơ mộng. Người thanh niên kia sau khi kiếm
được một cô gái cưới về l àm vợ rồi
không có hạnh phúc. Tại sao vậy? Tại vì cô ấy không
đúng với h ình ảnh mà anh ta từng mơ
tưởng bấy lâu. Do đó, anh ta rất đau khổ, đau
khổ l à điều rất dễ hiểu. Cũng vậy, bây
giờ nếu quý vị nỗ lực tham thiền để đạt cái n ày, cái kia. Khi
đạt được quý vị sẽ chán cho m à xem.
Đương nhi ên là vậy.
Đó l à
định luật. Đó cũng l à cái đau khổ
giống như anh ch àng thanh niên kia, bởi cái
đạt đó không giống những g ì trong
mộng. Vì sao vậy? Vì tất cả những cái ta đạt
được, ta tạo ra đều l à cái hữu vi, mà tạo tác hữu vi là vô thường
khổ não.
Quý vị có nghe chữ hữu vi không? Có hai loại hữu vi.
* Một là hữu vi chủ quan , tức là pháp nào do tư ý tạo tác dù
bằng mọi nỗ lực tu hành tinh tấn, tham thiền, nhập
định, th ì
đó l à pháp hữu vi cả. Pháp hữu vi có sanh thì có diệt,
đúng như câu:
" Anicc ā vata sa n kh ārā - " Hữu vi vô thường
Upp ādavaya dhammino - Tánh luôn sanh diệt
Uppajitv ā nirujjhanti - Sanh diệt diệt rồi
Tesam v ūpasamo sukho ". - Tịch tịnh an lạc ".
* Hai là hữu vi khách quan , tức là các pháp do duyên khởi một cách tự nhiên, không do tư ý, tư dục. Hữu vi đó cũng vô thường nhưng không phải nguy ên nhân của khổ, nên mặc dù vô thường mà vẫn tịch tịnh. Mặc dù có sanh diệt ( trên hiện tượng ), mà không sanh diệt ( trong ý niệm ). Vì vậy mà pháp Đức Thế Tôn khai thị vốn không sanh diệt, v ì có sanh đâu m à diệt? Chúng ta sanh nó ra thì nó mới diệt chứ, có phải thế không? Pháp, cái thực, có sanh diệt bao giờ đâu? Bởi thế mới nói:
" Nhất thiết pháp bất sanh
Nhất thiết pháp bất diệt
Nhược n ăng như thị giải
Chư Phật thường hiện tiền ".
Nếu quý vị thấy một pháp mà đừng để cho
khởi tâm hữu vi sanh diệt, nghĩa l à cứ thấy cái pháp
đó như vậy l à như vậy. Như vâïy mới là
trọn vẹn tánh, tướng, thể, dụng, duyên báo chi chi
đó th ì pháp
đó không sanh diệt v ì thoát khỏi ý
niệm thời gian. Nhưng nếu quý vị khởi tâm hữu vi lên, nghĩa là
để cho bản ng ã khởi lên, vô minh ái
dục khởi lên, thì liền có thời gian và sanh diệt khi nhìn thấy pháp ấy.
Đó l à
định luật phải không? Khi quý vị nh ìn cái hoa, nếu quý vị nhìn cái
hoa đó trọn vẹn như nó đang l à...
đang l à với sắc màu,
đang l à với nắng sớm,
đang l à với gió mai, v.v... thì
đóa hoa kia có sanh diệt bao giờ đâu. Nhưng
khi quý vị có vấn đề với nó, ưa hay không ưa, hái nó hay không hái, nghĩ
rằng hoa kia sẽ t àn... nghĩ rằng nó là... nó sẽ... thì ngay tức
khắc đóa hoa kia liền bị ý niệm sanh diệt xen
v ào. Nhưng không phải hoa kia sanh diệt mà chính là tâm niệm, bản
ngã, ước muốn, v.v... sanh diệt. Do đó m à
Ngài Huệ N ăng mới nói với mấy chú tiểu " tâm
các ngươi động chứ không phải phướn động hay
gió động đâu ".
Đi gần hơn, khi quý vị đang sân th ì cái sân ấy là pháp rất thực, nó là cái thực, cái đang l à nơi quý vị. Nếu quý vị thấy đúng mức, thấy trọn vẹn tự tánh của nó, th ì chính là quý vị đ ã kiến tánh, kiến tánh trong câu " kiến tánh thành Phật " của Thiền Tông. Vì khi ấy, rõ ràng là quý vị đ ã "trực chỉ nhân tâm" rồi. Trực chỉ là như vậy, thấy tức khắc, thấy rõ ngay thực tánh của cái sân chứ không phải kiến tánh là một cái gì huyền ảo đâu đâu. Cũng không phải cứ ngồi tham thiền nhập định để chờ lúc n ào đó sẽ kiến tánh. Cũng không phải lục lọi ở trong cái " đống thân tâm " này mà tìm ra viên ngọc thể tánh trong suốt như ma ni châu, tìm cái " bản lai diện mục " trước khi " cha mẹ " sinh ra. Coi chừng lầm to đó nghe. Vi ên ma-ni châu thì đúng. Khuôn mặt xưa nay th ì đúng, nhưng m à ngồi luận thành hàng tr ăm quyển sách, h àng chục bộ luận về cái diện mục ấy thì chưa chắc đ ã thấy cái mặt mày nó ra làm sao. Viên ngọc cũng là cái thực, bản lai diện mục cũng là cái thực. Để khai thị cho chúng sinh, pháp Phật thuyết chỉ nói về cái thực. Ai m à nói cái gì trên mây thì tôi chắc rằng mắt họ còn quá nhiều cát bụi. Họ chưa thực thấy. Muốn thấy tánh, thấy Phật không phải tìm đâu xa, m à thấy ngay nơi thân, thọ, tâm, pháp này:
" Quán thân thực tướng
Quán Phật diệc nhiên ".
Nhưng nói vậy vẫn còn nói lý. Đức Phật dạy
trong kinh Nguy ên Thủy một cách giản dị, trực tiếp, không v ăn
hoa rằng: Đi tới th ì biết đi tới, đứng
lại th ì biết đứng lại, đi lui th ì
biết đi lui. Thậm chí " đây l à
tóc, đây l à móng,
đây l à lông,
đây l à da " v.v...
đại khái như vậy. M à
đó chính l à " quán thân thực tướng "
chứ đừng tưởng quán thân thực tướng l à
cố đ ào bới cho ra cái thực tướng ảo
tưởng nào đó ở nơi thân.
Đi tới đi lui đều thấy r õ, đấy l à
thấy thực tướng. Còn quán Phật thì sao? Quán Phật thì cũng như vậy
đó. V ì không thấy thực tướng nơi thân,
thọ, tâm, pháp nên mình mãi mãi si mê, bỏ quên ông " Phật diệc nhiên "
ấy mà lại đi t ìm ông Phật trong mộng:
ông Phật của bản ngã, của ý niệm, của vọng tưởng, của vô minh. Ấy là
điều quá r õ, phải không?
Đấy l à tất cả những
định nghĩa về pháp, dẫu l à nói sơ sơ,
nhưng tôi nghĩ cũng đ ã vừa
đủ để chúng ta thấy pháp l à gì, cái
thực là gì rồi. Xin quý vị lưu ý cho.
VỀ CHƠN VỌNG
Bây giờ chúng ta nói thêm về những cái đang diễn ra trong hiện tại. Những cái thực đang diễn ra trong hiện tại l à cái gì?
Quý vị cứ nói một cái gì đó đi! Ví dụ quý
vị đang khởi l ên một tâm, tức khắc quý vị bảo
đó l à vọng. Còn nếu không khởi, quý vị
bảo đó l à chơn. Nếu tâm không khởi là
tịnh chỉ, là định, l à chơn thì tại sao
Đức Phật lại bảo có t à
định? Định cũng có chánh định, có t à
định. Vậy th ì khi tâm không khởi, cũng
có tâm không khởi là chánh mà cũng có tâm không khởi là tà. Khi tâm khởi,
ví dụ như khởi tư duy thì vẫn có chánh tư duy và tà tư duy. Cho nên khởi
cũng có chơn, vọng, chánh, tà. Vậy thì sao mình cứ muốn không khởi và cố
gắng để m à không khởi? Không khởi dễ
bị rơi vào thụ động ti êu cực chứ không
phải hay đâu.
Xin quý vị nhớ cho một điều: khởi l à
khởi, khởi là biết khởi, chứ đừng " chụp
mũ " cho nó là chơn hay vọng. Nếu cái gì khởi mà quý vị cũng cho là
vọng thì không đúng, nhưng khi đang vọng m à
mình thấy rõ thực tướng của vọng, vậy là chơn. Thấy rõ vọng tức là chơn
chứ ngay lúc đó không có cái chơn n ào
khác.
" Vô minh thật tánh tức Phật tánh
Huyễn hóa không thân tức Pháp thân ".
Hoặc là:
" Đoạn trừ phiền n ão trùng t ăng bịnh
Xu hướng chơn như tổng thị tà ".
Mình biết cái gì là chơn như, cái gì là không chơn như mà chạy
đi t ìm?
Đi t ìm chơn như là đi t ìm cái
vọng của mình vậy. Chính khi mình thật sự thấy rõ vọng thì khi ấy
đ ã là chơn như rồi. Có
đúng vậy không? Không chơn giáo th ì
làm sao biết được vọng? V à biết rõ
vọng một cách trung thực thì sao lại chẳng chơn?
Cho nên, vấn đề không phải l à chơn
hay vọng mà vấn đề l à mình có thấy
được thực tánh hay không? Thấy được pháp hay
không? C òn bỏ vọng đi t ìm chơn
là một sai lầm rất lớn. Bỏ vọng tầm chơn là con
đường t à chứ không phải con
đường chánh. N ên nhớ cho như vậy.
-ooOoo-
Đầu trang |
Mục lục | 01 | 02 | 03 |
04 | 05 |
06 | 07 |
08
Chân thành cám ơn anh Lê Trung Thành đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, tháng 1-2004)
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 08-01-2004