Thuong yeu la Thong cam - Binh Anson
Vietnamese, with Unicode Times font
Thương yêu là thông cảm
Bình Anson
NXB Tôn Giáo
TL. 2005 - PL. 2549
-05-
Bảy giai đoạn thanh tịnh
B ảy giai đoạn thanh tịnh tâm m à mỗi hành giả phải hành trì để khai phát tuệ giác được đề cập trong b ài kinh 24, Trung Bộ ( Rathavinita Sutta , Kinh Bảy Trạm Xe) và trong bài kinh 34 của Trường Bộ ( Dasuttara Sutta , Kinh Thập Thượng). Đây cũng là c ăn bản của bộ luận Thanh Tịnh Đạo ( Visuddhi-magga ) do ngài Phật Âm ( Buddhaghosa ) biên soạn vào khoảng thế kỷ V Tây lịch: 3 chương đầu đề cập đến sự thanh tịnh của giới đức (giai đoạn 1), chương 4 đến 13 l à để hướng dẫn thanh tịnh tâm qua các pháp h ành thiền (giai đoạn 2) - đem tâm an định v ào các tầng thiền-na, và các chương còn lại là để phát triển tuệ giác (giai đoạn 3 đến giai đoạn 7). Cách sắp xếp như thế phản ảnh 3 pháp tu học chính yếu của người con Phật để đoạn trừ phiền n ão (tam vô lậu học): Giới, Định, và Tuệ.
Các bản Chú giải về sau này có đưa ra các khái niệm về 16 tầng tuệ minh sát, v à sự liên hệ với bảy giai đoạn thanh tịnh được tóm tắt như sau:
1. Thanh tịnh giới đức (Giới tịnh, S īla-visuddhi ).
2. Thanh tịnh tâm (Tâm tịnh, Citta-visuddhi ).
3. Thanh tịnh quan kiến (Kiến tịnh, Ditthi-visuddhi ). Sau giai đoạn nầy, h ành giả phát triển được:
(1) Tuệ phân tích danh sắc ( N āmarūpa-pariccheda- ñ āna )
4. Thanh tịnh bằng cách khắc phục hoài nghi (Đoạn nghi tịnh, Kankh āvitarana-visuddhi ). Sau giai đoạn nầy, h ành giả phát triển được:
(2) Tuệ phân biện nhân duyên ( Paccaya-pariggaha-ñ āna ).
5. Thanh tịnh bằng cách thấu hiểu và nhận thấy thế nào là Con Đường,
thế nào không phải là Con Đường (Đạo Phi- đạo
tri kiến tịnh, Magg āmagga- ñ ānadassana-visuddhi ).
Sau giai đoạn nầy, h ành giả phát triển
được:
(3) Tuệ thấu đạt ( Sammasana-ñ āna ), còn gọi là Thẩm sát tuệ.
6. Thanh tịnh bằng cách thấu hiểu và nhận thấy Con Đường (Đạo tri kiến
tịnh, Patipad ā- ñ ānadassana-visuddhi) .
Sau giai đoạn nầy, h ành giả phát triển
được:
(4) Tuệ quán chiếu sanh diệt ( Udayabbay ānupassanā- ñ āna ),
(5) Tuệ quán chiếu sự diệt ( Bhang ānupassanā- ñ āna ), còn gọi là Hoại tán tuệ,
(6) Tuệ phát hiện kinh sợ ( Bhayupatth āna- ñ āna ), còn gọi là Kinh úy tuệ,
(7) Tuệ quán chiếu hiểm họa ( Ad īnavānupassanā- ñ āna ), còn gọi là Nguy hại tuệ,
(8) Tuệ quán chiếu sự chán nản ( Nibbid ānupassanā- ñ āna ), còn gọi là Yếm ố tuệ,
(9) Tuệ muốn giải thoát ( Muncitukamyat ā- ñ āna ), còn gọi là Cầu thoát tuệ,
(10) Tuệ quán chiếu sự suy tư ( Patisankh ānupassanā- ñ āna ), còn gọi là Trạch sát tuệ,
(11) Tuệ xả về các hành ( Sankh ārupekkhā- ñ āna ), còn gọi là Hành xả tuệ,
(12) Tuệ thuận thứ ( Sacc ānulomika- ñ āna ).
7. Thanh tịnh bằng cách thấu hiểu và nhận thấy (Tri kiến tịnh, Ñ ānadassana-visuddhi ). Sau giai đoạn nầy, h ành giả phát triển được:
(13) Tuệ chuyển tánh ( Gotrabh ū- ñ āna ),
(14) Đạo tuệ ( Magga-ñ āna ),
(15) Quả tuệ ( Phala-ñ āna ),
(16) Tuệ ôn lại ( Paccavekkhana-ñ āna ), còn gọi là Phản khán tuệ.
*
G iai đoạn đầu ti ên
là phải giữ gìn giới luật cho thật trong sạch, giới của người cư sĩ hay
giới của hàng tu sĩ, để thanh tịnh lời nói v à
hành động. Đó l à Giới thanh tịnh .
Tiếp theo, người con Phật phải nỗ lực hành thiền,
đưa tâm đến một mức độ an định vững mạnh. Đó
l à Tâm thanh tịnh .
N ăm giai đoạn kế tiếp l à tiếp tục
hành thiền để phát triển trí tuệ, có tr ình
bày chi tiết trong bộ luận Thanh Tịnh Đạo từ
chương 19 đến chương 21. Ng ài Hòa thượng Narada cũng có
đề cập đến trong quyển "Đức Phật v à
Phật Pháp", chương 38, và ở đây, xin lược
trích như sau:
(...) Tiếp tục hành thiền, hành giả bắt đầu phát triển quan kiến trong sạch ( Kiến tịnh ) để nhận thấy chân tướng của vạn pháp. Với tâm an trụ v ào một điểm, h ành giả phân tích và quan sát cái gọi là chúng sinh. Sự thẩm sát này cho thấy rằng cái được gọi l à "Ta, Tôi, Tự ngã", chỉ là tập hợp phức tạp của tâm và vật chất, hay danh và sắc. Cả hai đều ở trạng thái luôn luôn biến đổi, luôn luôn trôi chảy, như một d òng nước tuôn chảy liên tục.
Khi đ ã có
được quan kiến chân chính về bản chất thực sự
của cái gọi l à chúng sinh và hoàn toàn dứt khoát với mọi ảo tưởng
về một linh hồn trường cửu, hành giả cố tìm những nguyên nhân sinh ra cái
Ta và nhận định rằn g thế gian này
không có sự tự nhiên phát sinh mà không tùy thuộc ở một, hay nhiều
điều kiện, trong hiện tại hay trong quá khứ.
Vạn pháp đều do duy ên sinh. Hành giả nhận
định rằng kiếp sống của m ình có
đây l à do vô minh (avijja) , ái
dục (tanha) , thủ chấp (upadana) , và nghiệp (kamma)
của kiếp quá khứ, và vật thực (oja) trong kiếp sống hiện tại. Do n ăm
nguy ên nhân ấy, cái gọi là chúng sinh
được cấu tạo. Nguy ên nhân quá khứ tạo
điều kiện (duy ên) cho hiện tại, và cùng thế ấy, hiện tại tạo
điều kiện (duy ên) cho tương lai. Chú
tâm suy niệm như thế ấy hành giả vượt lên mọi hoài nghi về quá khứ, hiện
tại và tương lai. Đây l à Đoạn nghi
tịnh .
Tiếp theo, hành giả suy niệm rằng tất cả các vật cấu tạo, hay các pháp
hữu vi, đều vô thường (anicca) ,
phiền não (dukkha) , và không có một thực thể (anatta) . Hướng
tầm mắt vào bất luận nơi nào, hành giả chỉ nhìn thấy ba
đặc tướng ấy hiển lộ r ành mạch, rõ
ràng, không thể lầm lẫn. Bây giờ hành giả nhận thức rằng kiếp sống chỉ là
một dòng trôi chảy, một di động li ên
tục, không gián đoạn. D ù ở các cảnh
trời hay trên quả địa cầu n ày, hành
giả không tìm được nơi n ào có hạnh
phúc thật sự, bởi vì mỗi hình thức khoái lạc chỉ là bước
đầu, mở đường đến đau khổ. Do đó, cái g ì
vô thường tất nhiên phải chịu đau khổ, v à
nơi nào đau khổ v à biến
đổi chiếm ưu thế th ì không thể có một
tự ngã trường tồn vĩnh cửu.
Khi chú tâm hành thiền như thế ấy, đến một
lúc n ào đó, h ành giả cảm thọ
các trạng thái thỏa thích, hạnh phúc và vắng lặng, trước kia chưa từng bao
giờ được biết. H ành giả càng củng cố
tâm định v à tinh tấn thêm. Tâm
đạo nhiệt th ành càng t ăng
trưởng, tâm niệm to àn hảo, và tuệ minh càng trở nên sâu sắc một
cách lạ thường. Sớm nhận thấy rằng những hiện tượng mới nầy chỉ làm trở
ngại cho những tiến bộ tinh thần, hành giả trau giồi và phát triển "trạng
thái trong sạch của sự hiểu biết" liên quan
đến thế n ào là Con Đường v à
Không-Phải-Con- Đường. Đây l à Đạo
Phi- đạo tri kiến tịnh .
Nhận thức được con đường chân chánh, h ành
giả tiếp tục chú tâm quán tưởng vào sự phát sinh và sự hoại diệt của tất
cả các pháp hữu vi. Trong hai trạng thái sinh và diệt, sự hoại diệt nổi
bật chiếm ưu thế hơn, nên dần dần gây ấn tượng mạnh hơn trong tâm hành
giả, bởi vì sự thay đổi được nhận thấy dĩ nhi ên
và rõ ràng hơn sự trở thành. Do đó, h ành
giả hướng tâm chú niệm của mình về sự phân tán của sự vật và nhận
định rằng cả hai, danh v à sắc, hai
thành phần cấu tạo cá nhân mình luôn luôn ở trong trạng thái
đổi thay, trôi chảy, không thể tồn tại giống
hệt trong hai khoảnh khắc kế tiếp. Bây giờ, h ành giả phát sinh sự
hiểu biết rằng tất cả những gì bị phân tán
đều l à đáng sợ. To àn thể thế
gian phát hiện trước mắt hành giả như một
đống củi đang phừng cháy, một nguồn hiểm họa. Kế đó l à hành giả suy
tưởng về tính chất rách nát, đổ vỡ v à
tạm bợ nhất thời của thế gian đáng kinh sợ n ày,
có cảm giác nhàm chán nó và nảy sanh ra ý muốn vượt thoát ra khỏi
đó. Hướng về đối tượng ấy, h ành giả
chú tâm niệm trở lại vào ba đặc tánh vô
thường, khổ, vô ng ã, và sau đó phát
triển một tâm xả chọn vẹn, ho àn toàn thản nhiên
đối với tất cả các pháp hữu vi - không
luyến ái cũng không ghét bỏ, hay bất toại nguyện -
đối với bất cứ sự việc g ì trên thế
gian.
Tiến trình trong giai đoạn thanh tịnh n ày
có tên chung là "patipada ñ āna dassana
visuddhi" , trạng thái trong sạch của sự hiểu biết và nhận thức
có liên quan đến Con Đường hay pháp h ành,
Đạo tri kiến tịnh , giai
đoạn thứ sáu của con đường thanh tịnh hóa.
Khi đạt đến mức độ nhận thức n ày,
hành giả chọn một trong ba đặc tướng: vô
thường, khổ, vô ng ã, thích hợp nhất với mình và gia công khai triển
tuệ giác theo chiều hướng ấy cho đến khi th ành
tựu mục tiêu cuối cùng - Đạo Quả Niết B àn.
Đây l à giai
đoạn thanh tịnh cuối c ùng, Tri kiến
tịnh .
"Cũng như người đi trong đ êm tối, nhờ trời chớp nên nhìn thấy quang cảnh quanh mình rồi giữ lại hình ảnh ấy trước mắt một lúc lâu. Cũng thế ấy, do cái chớp bật sáng lên của tuệ giác, hành giả trực nhận Niết Bàn lần đầu ti ên một cách rõ ràng và hình ảnh ấy lưu lại trong tâm, không bao giờ phai mờ."
-ooOoo-
Đầu
trang
| 01
| 02
| 03
| 04
| 05
| 06
| 07
| 08
| 09
| 10
| Mục lục
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 01-05-2005