📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Bat Dai Nhan Giac

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 10,841 ký tự · ~10 phút đọc
🏠 📜

Bat Dai Nhan Giac

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Kinh

Tám Điều Giác Ngộ của Bậc Đại Nhân

(Kinh

Bát Đại Nhân Giác)

1. Giới thiệu:

Kinh Bát Đại Nhân Giác do

ngài An Thế Cao dịch từ chữ Phạn sang chữ Hán,

vào thời Hậu Hán đời vua Hán Hoàn Đế, niên

hiệu Kiến Hòa năm thứ 2 (148 CN). Ngài là

Thái tử xứ An Tức (Parthie), nay một phần thuộc Ba Tư

(Persia, Iran) một phần thuộc A Phú Hãn (Afghanistan).

Lúc bấy giờ Đạo Phật từ Ấn Độ truyền sang

rất thịnh hành trong vùng đó. Ngài xuất gia tu

học, tinh thông kinh điển. Sau đó, ngài đi

Trung Hoa hoằng hóa Phật Pháp và dịch quyển kinh

nầy sang chữ Hán. Đây là bài kinh số 779 trong Đại

Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh (Hán Tạng).

Dưới đây là bản dịch và chú giải của HT Thích Nhất Hạnh và HT Thích Thanh Từ.

2. Bản dịch và Chú thích của HT. Thích Nhất Hạnh:

(Trích: "Nghi Thức Tụng Niệm", NXB Lá Bối, California, 1989)

Là đệ tử Phật thì nên

hết lòng, ngày cũng như đêm, đọc tụng và

quán niệm về tám điều mà các bậc đại

nhân đã giác ngộ.

Thứ Nhất là

giác ngộ rằng cuộc đời là vô thường, chế độ

chính trị nào cũng dễ xụp đổ, những cấu tạo của

bốn đại [1] đều trống rỗng và có tác dụng

gây đau khổ, con người do tập hợp của năm ấm [2]

mà có, lại không có thực ngã, sinh diệt thay

đổi không ngừng, hư ngụy và không có thực

quyền. Trong khi đó thì tâm ta lại là nguồn suối

phát sinh điều ác và thân ta thì là một nơi

tích tụ của tội lỗi. Quán chiếu như trên

thì dần dần thoát được cõi sinh tử.

Thứ Hai là giác

ngộ rằng càng lắm ham muốn thì lại càng nhiều

khổ đau, rằng bao nhiêu cực nhọc trong cõi sinh

tử đều do ham muốn mà có. Trong khi đó người

ít ham muốn thì không bị hoàn cảnh sai sử, lại cảm

thấy thân mình và tâm mình được thư thái.

Thứ Ba là giác

ngộ rằng vì tâm ta rong ruổi chạy theo danh lợi không

bao giờ biết chán cho nên tội lỗi cũng theo

đó mà càng ngày càng lớn. Các bậc Bồ Tát [3] thì

khác hẳn: họ luôn luôn nhớ nghĩ đến phép

tri túc, an vui sống với đạm bạc để hành đạo

và xem sự nghiệp duy nhất của mình là sự thực

hiện trí tuệ giác ngộ.

Thứ Tư là giác

ngộ rằng tính lười biếng đưa đến chỗ

đọa lạc; vì vậy con người phải chuyên cần hành

đạo, phá giặc phiền não, hàng phục bốn loài ma,

và ra khỏi ngục tù của năm ấm và ba giới [4].

Thứ Năm là

giác ngộ rằng chính vì vô minh nên mới bị giam hãm

trong cõi sinh tử. Các vị Bồ Tát thì thường xuyên

nhớ rằng phải học rộng, biết nhiều, phát

triển trí tuệ, đạt được biện tài

để giáo hoá cho mọi người, để cho tất

cả đạt tới niềm vui lớn.

Thứ Sáu là

giác ngộ rằng vì nghèo khổ cho nên người ta sinh ra

nhiều oán hận và căm thù, và vì thế lại

tạo thêm những nhân xấu. Các vị Bồ Tát biết

thế cho nên chuyên tu phép bố thí, coi kẻ ghét

người thương như nhau, bỏ qua những điều ác mà

người khác đã làm đối với mình và không đem tâm

ghét bỏ những ai đã làm ác.

Thứ Bảy là

giác ngộ rằng năm thứ dục vọng [5] đã gây nên

tội lỗi và hoạn nạn. Người xuất gia tuy là

người sống trong thế tục nhưng không nhiễm theo

cái vui phàm tục, thường quán niệm rằng tài sản

của mình chỉ là ba chiếc áo cà sa và một

chiếc bình bát, tất cả đều là pháp khí,

rằng chí nguyện xuất gia của mình là sống thanh

bạch để hành đạo, giữ phạm hạnh cho thanh cao

và đem lòng từ bi để tiếp xử với tất cả

mọi người.

Thứ Tám là

giác ngộ rằng vì lửa sinh tử cháy bừng cho nên

mọi loài đang chịu biết bao niềm thống

khổ. Biết vậy cho nên ta phải phát tâm Đại

Thừa, nguyện cứu tế cho tất cả mọi

người, nguyện thay thế cho mọi người mà

chịu khổ đau vô lượng, khiến cho tất cả chúng

sinh đều đạt tới niềm vui cứu cánh.

Tám điều nói trên là

những điều giác ngộ của các bậc đại nhân,

Phật và Bồ Tát; những vị này đang tinh tiến

hành đạo, tu tập từ bi và trí tuệ, đã cưỡi

thuyền pháp thân đến được Niết Bàn. Khi

trở về lại cõi sinh tử độ thoát cho chúng sinh,

họ đều dùng tám điều giác ngộ ấy

để khai mở và chỉ đường cho mọi người,

khiến chúng sanh ai cũng giác ngộ được cái khổ

của sinh tử, lìa bỏ được ngũ dục và hướng tâm

vào con đường thánh .

Nếu đệ tử Phật mà

thường đọc tụng tám điều này thì mỗi

khi quán niệm diệt được vô lượng tội,

tiến tới giác ngộ, mau lên chính giác, vĩnh viễn

đoạn tuyệt với sinh tử, thường trú trong sự an

lạc.

Chú Thích :

Bốn Đại là bốn nguyên

tố hay là bốn chất cấu thành vũ trụ. Bốn

đại gồm có: Địa đại, Thủy đại, Hỏa đại,

và Phong đại.

Năm ấm là sắc, thọ,

tưởng, hành, và thức. Sắc là thân thể

có hình có sắc. Thọ là cảm thọ vui

buồn. Tưởng là tri giác bằng hình ảnh tưởng

tượng lại. Hành là dụng tâm làm việc

này hay việc khác. Thức là phân biệt,

hay biết. Năm ấm cũng còn gọi là năm

uẩn.

Bồ Tát là dịch âm từ

chữ Phạn, dịch âm đầy đủ là Bồ đề

tát đỏa, có nghĩa là giác hữu tình Bồ Tát

là người, sau khi tin Phật, học Phật, phát

nguyện tự độ, độ tha, thậm chí hy sinh

cả bản thân mình để cứu giúp người.

Muốn làm Bồ Tát trước hết phải có tâm

nguyện lớn, chủ yếu là bốn lời

nguyện:"Chúng sinh vô biên thề

nguyện độ, phiền não vô tận thệ

nguyện đoạn, Pháp môn vô lương thệ

nguyện học, Phật đạo vô thượng

thệ nguyện thành". Mọi người

từ khi phát tâm cho đến khi thành Phật

được gọi là Bồ Tát, vì vậy mà có phân

ra Bồ Tát phàm phu và Bồ Tát hiền thánh.

Các vị Bồ Tát được nói tới trong các kinh

Phật thường là các vị Bồ Tát hiền

thánh.

Ba giới là dục giới, sắc

giới, và vô sắc giới, là ba cõi sống của

chúng sinh: Loài người thuộc về dục giới,

cõi sống của chúng sinh còn có lòng tham dục.

Sắc giới là cõi sống của loài Trời. Ở

cõi Trời sắc giới này, chúng sinh đã thoát

khỏi mọi lòng dục, nhưng vẫn còn sắc

thân. Vô sắc giới là cõi gồm những chúng

sinh, không những không còn có lòng dục mà

cũng không còn có sắc thân nữa, chỉ còn có

tinh thần thuần tuý mà thôi.

Năm thứ dục vọng là

năm thứ ham muốn: sắc, thanh , hương , vị, và

xúc .

3. Tóm lược Kinh Bát Đại Nhân Giác - HT. Thích Thanh Từ

(Trích "Kinh Bát Đại Nhân Giác Giảng Giải", Thường Chiếu, 1997)

-oOo-

Để quí Phật tử dễ nhớ và nhớ kỹ, tu hành khỏi sợ sai lạc. Tôi tóm lược lời giảng như sau:

1.Điều giác

ngộ thứ nhất: Thường thấy thân tâm của

mình và sự vật bên ngoài là vô thường không

bền chắc không có thật ngã. Phải biết tâm

là gốc sanh ra tội ác, chớ mê chấp tâm là thật, là

ta. Biết vọng tưởng không thật nên không mê

chấp chạy theo nó. Lại cũng biết thân này là

rừng tội lỗi, nên không chấp thân là thật, là

ta. Thường quán xét như thế để xa lìa khổ

luân hồi sanh tử.

2.Điều giác

ngộ thứ hai: Nên biết tham cầu nhiều

thì khổ đau cũng lắm. Gốc của luân hồi sanh tử là

do tham đắùm ngũ dục thế gian. Vì vậy mà phải

bớt tham muốn. Khi tâm bớt tham cầu ngũ dục thì sẽ

được an ổn vui vẻ.

3.Điều giác

ngộ thứ ba: Nên biết người nào dục

vọng càng nhiều thì tội ác càng lớn. Do đó

mà phải dứt tâm ham muốn, không tham cầu ngũ dục.

Lúc nào cũng ít muốn biết đủ, an phận nghèo

để gìn giữ đạo đức, phát huy trí tuệ, lấy

trí tuệ làm sự nghiệp, không để tâm

đuổi bắt danh lợi thế gian.

4.Điều giác

ngộ thứ tư: Người lười biếng giải đãi

không đoạn trừ nghiệp ác, tu hạnh lành, thì bị

trụy lạc trầm luân. Vì vậy mà phải tinh tấn tu

hành, để phá trừ vô minh phiền não, hàng

phục các thứ ma chướng, ra khỏi ngục tù ngũ ấm và

tam giới.

5.Điều giác

ngộ thứ năm: Phải biết gốc của luân hồi

sanh tử là ngu si. Vì vậy phải học rộng nghe

nhiều về Phật pháp, nhờ thế mà trí

tuệ tăng trưởng sâu rộng, có đủ khả năng, đủ

biện tài để giáo hóa chúng sanh.

6.Điều giác

ngộ thứ sáu: Nên biết người nghèo khổ

nhiều hay sanh oán hận, thường kết nhiều

duyên ác, vì vậy không tránh khỏi quả báo khổ đau.

Nên người tu phát tâm thương xót họ, thứ tha

cho những lầm lỗi hờn oán không duyên cớ của

họ. Lại còn đem tâm bình đẳng bố thí giúp đỡ

họ, không nhớù lỗi lầm ngày trước mà ghét

bỏ họ. Biết và làm được như vậy, mới là

người thực hành đúng theo hạnh bố thí của Phật và

Bồ-tát.

7.Điều giác

ngộ thứ bảy: Biết rõ ngũ dục là tội

lỗi là tai họa. Tuy hiện đời là người

thế tục mà biết tránh, không đắm mê theo

ngũ dục, luôn nuôi chí nguyện xuất gia, muốn gìn

giữ giới hạnh nghiêm minh thanh tịnh, sống đời siêu

thoát. Tự làm lợi ích cho mình để rồi khởi

lòng từ cứu độ tất cả chúng sanh.

8.Điều giác

ngộ thứ tám: Phải biết luân hồi sanh tử

liên tục là khổ đau vô cùng vô tận. Nên phát tâm

từ bi rộng lớn, nguyện thay chúng sanh chịu khổ

và giúp cho tất cả được đến chỗ cứu cánh

an lạc là Niết-bàn giải thoát.

Đó là tám điều

giác ngộ, mà chư Phật, Bồ-tát đã làm và những

người tu Phật chân chánh đang làm. Ai là người

muốn học Phật, tu theo Phật thì phải làm những

điều này không thể bỏ qua được. Tại sao?

Vì học Phật là học giác ngộ. Phàm nói

đến học Phật là nói đến đạo lý

giác ngộ của Phật và Bồ-tát đã tu đã giác. Chớ

không phải học thuộc lòng kinh nhiều, hay tụng

kinh giỏi mà không tu không giác, rồi cho rằng mình

học Phật. Nhớ là không phải như vậy! Giác ngộ

những gì? Giác ngộ từng phần như trước đã kể.

Thấy rõ thân người và cảnh vật là vô thường,

thấy rõ tham dục nhiều thì khổ đau nhiều.

Thấy rõ như vậy là mình đã có mầm giác ngộ,

kế đó nhờ trợ duyên thầy sáng bạn tốt, làm

thiện hữu tri thức để tiến đến

chỗ giác ngộ viên mãn.

Đến đây tôi xin

nói rộng ra để quí vị dễ hiểu dễ nhớ,

không lầm. Trong kinh này Phật chỉ nói một chiều,

chê thân tâm là vô thường, vô ngã, khổ đau, gốc

tội lỗi. Nhưng, ở chỗ khác Phật lại nói có

thân này là do tích chứa nhiều phước đức mà

được. Thế nên làm người phải luôn tự

vấn:"Được thân này, sống để làm

gì?". Có người đã tự vấn mình, nhưng không

giải đáp được. Lại cũng có người không biết

mình có thân này, sống để làm gì? Phật dạy

được thân người là khó, thế nên phải biết

lợi dụng thân này để tiến tu cho được giác

ngộ giải thoát, sau dẫn dắt chúng sanh từ chỗ mê

mờ đến chỗ giác ngộ, từ chỗ tội lỗi

đến chỗ an vui.

Phật dụ người đi

biển bị chìm thuyền, không có phao nổi, sóng

dồi gió dập, trồi lên hụp xuống mệt lả,

bỗng vớ được khúc gỗ mục đang nổi trên

mặt biển. Khi ôm khúc gỗ mục, người ấy

biết nó là gỗ mục đang trôi nổi, rồi sẽ hư

hoại không lâu. Song, người ấy biết rằng mình

đang cần nương nó, để lội vào bờ, khỏi bị

chết chìm. Khúc gỗ mục ấy, lúc bấy giờ đối

với người sắp chết đuối thật là hữu ích, vì

nhờ nó mà khỏi chết chìm. Như vậy, mục đích

của người dùng khúc gỗ mục không phải để

khoe khoang, không phải để tô điểm sơn

phết cho đẹp, không phải để quí trọng

như một bảo vật, mà khúc gỗ là vật hữu dụng,

đang cần để đưa người vào bờ.

Cũng vậy, mọi

người cần phải thấy đúng ý nghĩa về thân

này. Biết thân này là vô thường tạm bợ không

chấp chặt nó, không quí thân này hơn thân khác.

Không vì nó mà tạo nghiệp ác, cũng không vì

thấy nó vô thường tạm bợ mà bi quan than thở, ngồi

chờ chết. Biết thân này vô thường tạm bợ,

phải cấp thiết lợi dụng thân này làm tất cả

mọi việc hữu ích. Lo tu hành để mình

được giác ngộ giải thoát mọi khổ đau và giúp

người cũng được giác ngộ giải thoát khổ đau hoàn

toàn.

Người sống được như

vậy là người giác ngộ, biết đúng ý nghĩa

về thân này và có thái độ sống hợp đạo. Đó

là điều căn bản của người tu theo đạo Phật.

HT. Thích Thanh Từ, 1997

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcKinh Nguoi Song Mot MinhVăn bản tiếp →10 de tai dam luan
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt