📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Con Đường Tìm Chân Lý của Đức Phật

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 37,567 ký tự · ~34 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Con Đường Tìm Chân Lý của Đức Phật

Phạm Kim Khánh

Sau khi rời khỏi hoàng cung

trong đêm tối cùng với người đánh xe Channa (Xa

Nặc) và ngựa Kanthaka (Kiền Trắc), Thái Tử

Siddahattha -- giờ đây là Đạo Sĩ Gotama (Cồ Đàm) --

đi suốt đến sáng, và vượt qua sông Anomà

(Neranjara). Trên bãi cát dài theo bờ sông, Ngài tự

cạo râu tóc, trao xiêm y cho Channa đem về, rồi

khoác lên mình tấm y vàng, nguyện sống đời tu

sĩ và sẵn sàng chấp nhận mọi thiếu thốn vật

chất. Ngài không ở nơi nào thường trực. Một cây

cao bóng mát, hoặc một hang đá hoang vu nào cũng có

thể che mưa đỡ nắng cho Ngài. Chân không giày

dép, đầu không mũ nón, Ngài đi trong ánh nắng nóng

bức và trong sương gió lạnh lùng.

Trên Đường Tìm Chân Lý

Trước tiên Ngài lưu ngự bảy

ngày trong khu rừng có tên là Anupiya Ambavana trong

vương quốc Malla. Sau đó Ngài đến thành

Ràjagaha (Vương Xá, ngày nay là Rajgir) của vương

quốc Magadha (Ma Kiệt Đà).

Tại đây, trong lúc Ngài đang

đi trì bình trong thành phố, Vua Bimbisàra (Bình Sa

Vương) từ hoàng cung nhìn ra, thấy vị tu sĩ tướng

mạo oai nghi, tác phong tao nhã, tư cách sang

trọng, bước đi thong dong từ tốn, thì lấy làm

cảm kích. Vua sai người thăm dò tông tích thì

được tâu lại rằng thường ngày, sau khi độ ngọ

xong thì vị tu sĩ đi về hướng Đồi Pandava.

"Vị đạo sĩ ngồi trong một hang đá bên sườn

phía Đông của Đồi Pandava, oai vệ như sư tử,

chúa sơn lâm."

Vua Bimbisàra truyền

lệnh cho bắt kế xe, rồi lên đường, đi cùng

đoàn tùy tùng đến cánh đồi xa xa, dừng lại đi

bộ đến viếng vị tu sĩ khả kính. Khi được

hỏi thăm Ngài là ai, sanh trưởng ở xứ nào, thì

Đạo Sĩ Gotama (Cồ Đàm) trả lời:

"Ngay phía trước đây,

Tâu Đại Vương, nằm dựa trên vùng dãi núi Himalaya

(Hy Mã Lạp Sơn), trong châu quận Kosala của những gia

tộc cổ kính, có một quốc gia cường thạnh và phong

phú. Tôi xuất thân từ dòng dõi Sàkya (Thích Ca),

triều đại Thái Dương, của nơi ấy. Tôi ra đi,

không phải để chạy theo nhục dục ngũ trần, mong

tìm dục lạc. Vì nhận thức được hiểm họa

tệ hại của những thú vui vật chất và cảm thấy

an toàn trong đời sống xuất gia, tôi ra đi, mong tìm

cái gì cao quý hơn. Đó là ước vọng trong

thâm tâm tôi, là hoài bảo mà tôi hằng ôm ấp trong

lòng." (Sutta Nipàta, Pabbujjà Sutta, III, 1)

Vua Bimbisàra nghe vậy lấy làm

đẹp dạ và cung thỉnh vị đạo sĩ, sau khi thành đạt

nguyệt vọng, xin trở lại viếng thăm vương

quốc Magadha.

Cuộc Chiến Đấu Phi Thường

Vào thời bấy giờ ở Ấn

Độ có hai vị thiền sư lỗi lạc là Alàra

Kàlàma và Uddaka Ràmaputta. Đạo sĩ Gotama tìm

đến nhờ sự hướng dẫn của hai vị này với hy

vọng có thể sẽ được trao truyền những

giáo huấn dẫn đến mức độ cao siêu của pháp

môn hành thiền.

Đầu tiên Ngài đến Alàra

Kàlàma và nói với ông: "Này hởi đạo hữu, xin

đạo hữu cho tôi thọ giáo và sống đời Thánh

Thiện Thiêng Liêng trong Giáo Pháp và Giới Luật

này."

Alàra Kàlàma trả lời,

"Hởi người đáng kính, hãy ở lại đây với

tôi, giáo huấn này nhằm giúp người thông minh sáng

suốt có thể lãnh hội và sống trong đó, chính

tự người ấy sẽ trực giác chứng ngộ những gì mà

vị thầy mình đã chứng ngộ."

Không bao lâu sau Đạo Sĩ

Gotama học hết giáo lý của thầy. Ngài

nghĩ: "Không phải chỉ với đức tin suông mà

Alàra tuyên dạy giáo huấn của ông. Dạy như vậy

không phải chỉ vì ông tin như vậy, mà chắc chắn

ông đã thấu triệt, trực giác chứng ngộ giáo

lý này và đã sống trong ấy."

Rồi Ngài đến gặp Kàlàma

và nói, "Này đạo hữu, giáo lý mà chính

đạo hữu đã thấu triệt và trực giác chứng ngộ

cao siêu đến mức nào?"

Alàra Kàlàma liền giải

thích rằng đó là Vô Sở Hữu Xứ (Akincannàytana),

một tầng Thiền khá cao. Lúc bấy giờ ý nghĩ

sau đây phát sanh đến Ngài: "Không phải chỉ

một mình Alàra Kàlàma mới có đức tin, hạnh tinh

tấn, chánh niệm, chánh định và chánh kiến.

Ta cũng có những phẩm hạnh ấy. Hay là ta cố gắng

chứng ngộ giáo lý mà Kàlàma nói rằng chính ông

đã chứng ngộ và sống trong sự thành đạt ấy."

Ngài sớm thành công, rồi

đến gặp Alàra và nói: "Này đạo hữu

Kàlàma, có phải đây là mức độ cao siêu nhất mà

đạo hữu đã chứng ngộ bằng trí tuệ trực giác

và sống trong sự thành đạt ấy không?"

-- Đúng vậy, đây chính là

giáo lý mà tôi nói rằng tôi đã chứng ngộ và

sống trong sự thành đạt ấy. Đây là mức độ cao

siêu nhất của giáo lý này.

-- Nhưng hởi đạo hữu, tôi cũng đã chứng ngộ mức độ này và sống trong sự thành đạt ấy.

-- Chúng tôi rất hữu phúc,

quả thật vậy, chúng tôi có rất nhiều duyên

lành, trong đời sống Thánh Thiện Thiêng Liêng

được gặp bạn đồng tu đáng kính như đạo hữu.

Như vậy, giáo lý mà tôi đã trực giác chứng

ngộ và đã tuyên bố, đạo hữu cũng trực giác chứng

ngộ và sống trong sự thành đạt ấy. Giáo lý mà

đạo hữu trực giác chứng ngộ và sống trong sự thành

đạt ấy, chính tôi cũng đã trực giác chứng ngộ và

sống trong ấy. Như vậy, giáo lý mà tôi biết,

đạo hữu cũng biết, giáo lý mà đạo hữu

biết, tôi cũng đã biết. Tôi như thế nào

thì đạo hữu cũng đã như thế ấy. Vậy đạo hữu

hãy ở lại đây, chúng ta hãy cùng nhau hợp sức dẫn

dắt nhóm đạo sĩ này.

Rồi tư tưởng sau đây phát sanh đến Ngài:

"Giáo lý này không

dẫn đến buông xả, không tận diệt ái dục,

không dẫn đến chấm dứt, không dẫn đến thanh

bình an lạc, trực chứng, giác ngộ, và Niết Bàn,

mà chỉ đến tầng Vô Sở Hữu Xứ của thiền Vô

Sắc."

Ngài không thỏa mãn với giáo

lý này và giả từ Alàra Kàlàma ra đi, tiếp

tục tìm chân lý. Ngài đến Uddaka Ràmaputta

xin thọ giáo.

Kinh nghiệm của Ngài dưới

sự hướng dẫn của vị thiền sư này cũng được

bộ Majjhima Nikàya -- Trung A Hàm, mô tả giống như

cuộc gặp gỡ vị Thiền Sư Alàra Kàlàma, chỉ khác

nhau ở điểm là lần này ngài tiến đến

một tầng cao hơn là Phi Tưởng Phi Phi Tưởng (N'eva

sannà N'àsannayatana). Đây là tầng Thiền cao nhất

trong tam giới, và vào thời bấy giờ đó là tuyệt

đỉnh cao, không ai chứng đắc được gì cao hơn.

Đạo Sĩ Gotama không thể

thỏa mãn với bất luận gì kém hơn là sự giải thoát

toàn vẹn ra khỏi mọi đau khổ, Niết Bàn.

Đến đây Ngài nhận thấy rằng không ai có đủ

khả năng để dẫn dắt mình thành tựu mục tiêu.

Chân lý và vắng lặng chỉ tìm được bên trong

chúng ta. Từ đó Ngài không tìm nương tựa bên

ngoài.

Khổ Hạnh

Với tinh thần bất khuất nay

đây mai đó trong vùng Magadha để tìm trạng thái

vắng lặng và hoàn toàn tịch mịch, một ngày kia Đạo

Sĩ Gotama đến Uruvela, thị trấn của xứ Senàni.

Nơi đây Ngài tìm ra một địa điểm giữa đám

rừng tươi tốt, bên cạnh một dòng sông ngoạn mục,

uyển chuyển uốn mình trong lòng hai bãi cát

trắng phao, trải dài dưới ánh mặt trời.

Ngài nghĩ như sau: "Cảnh

vật quả thật hữu tình, cụm rừng đẹp đẽ, dòng

sông thú vị với bãi cát trắng và cách thôn xóm

không xa, ta có thể dễ dàng đến đó trì

bình." (Majjhima Nikàya - Trung A Hàm, Pariyesana

Sutta, số 26, quyển I, trang 166)

Khi hay tin Thái Tử Siddhattha

rời bỏ đền đài cung điện để ra đi,

sống đời tu sĩ, thì Kondanna (Kiều Trần Như), vị

đạo sĩ bà la môn trẻ tuổi nhất trong tám vị đã

tiên đoán trong dịp lễ quáng đính của thái tử

rằng về sau thái tử sẽ đắc Đạo Quả Phật, cũng

tìm đến Ngài để tu học. Cùng đến

với Kondanna có bốn người, vốn là con của bảy vị

đạo sĩ kia, tên Bhaddiya, Vappa, Mahànàma và Assaji.

Vào thời bấy giờ, và đến

nay vẫn còn, ở Ấn Độ có sự tin tưởng mãnh

liệt rằng nếu không khép mình vào lối tu

khắc khe ép xác khổ hạnh ắt không thể thanh

lọc thân tâm và tiến đến giải thoát

cùng tột. Trưởng thành trong niềm tin này, Đạo

Sĩ Gotama và nhóm đạo sĩ gọi là năm anh em

Kondanna (Kiều Trần Như) bắt đầu cuộc chiến

đấu phi thường kéo dài sáu năm trường, tự khép

mình vào nếp sống cực kỳ kham khổ.

Kinh Mahà Saccaka, của bộ Majjhima Nikàya, số 36, quyển I, trang 242, mô tả sự tinh tấn của Bồ Tát như sau:

Hành Pháp Nín Thở .

- "Lúc ấy tư tưởng sau đây phát sanh đến

tôi: 'Hay là ta cắn chặt răng lại, ép lưỡi sát vào

nắp vọng, rồi dùng tâm thiện đè nén,

chế ngự và diệt trừ những tư tưởng bất

thiện.'

"Rồi tôi cắn chặt răng

lại, ép lưỡi sát vào nắp vọng và nỗ lực

đè nén, chế ngự và diệt trừ những tư

tưởng bất thiện bằng tâm thiện. Lúc tôi

chiến đấu như vậy thì mồ hôi từ trong nách

tuôn chảy ra.

"Như người mạnh nắm lấy

đầu hay hai vai một người yếu rồi đè xuống,

dùng sức cưỡng bách và khắc phục, không cho ngóc

lên, cũng dường thế ấy, tôi chiến đấu và

khắc phục những tư tưởng bất thiện.

"Hạnh tinh tấn của tôi

quả thật kiên trì và bất khuất. Chú niệm của

tôi thật là vững chắc và không thể lay động.

Tuy nhiên, thân tôi mòn mỏi và không an lạc sau khi

cố gắng một cách đau khổ -- thể xác phải chịu

khuất phục trước sự nỗ lực kiên trì. Mặc dầu

những cảm giác đau đớn phát sanh đến thân, nó

không gây tổn hại cho tâm tôi chút nào.

"Lúc ấy tôi nghĩ như sau: 'Hay là ta hãy chú niệm về pháp nín thở!'

"Rồi tôi kiểm soát

chặt chẽ hơi thở vô - thở ra, từ miệng và mũi.

Khi tôi kiểm soát hơi thở vô - thở ra ở

miệng và mũi thì có hơi thoát ra từ lỗ tai,

tạo nên một loại âm thanh to lớn khác thường. Hơi

gió, thoát ra từ hai ống thụt của anh thợ rèn kêu

như thế nào thì lúc tôi ngừng thở, luồng hơi

từ lỗ tai thoát ra tạo một âm thanh cũng to như

thế ấy. Dầu sao tôi vẫn bất khuất và kiên trì

tinh tấn. Chú niệm của tôi vẫn vững chắc và

không hề lay động. Tuy nhiên, thân tôi mòn mỏi

và không an lạc sau khi cố gắng một cách đau khổ -

thể xác phải chịu khuất phục trước sự nỗ

lực kiên trì. Mặc dầu những cảm giác đau đớn phát

sanh đến thân, nó không gây tổn hại cho tâm tôi

chút nào.

"Rồi tôi kiểm soát

hơi thở vô - thở ra từ miệng, mũi và tai. Lúc

ngừng thở bằng miệng, mũi và tai thì, hơi bị

dồn lại, đập mạnh trong đầu tôi. Như có người

thật mạnh khoang vào sọ tôi với một lưỡi khoan

thật bén, khi tôi ngừng thở, hơi đập vào đầu tôi

cũng làm đau đớn như vậy. Mặc dầu những cảm giác

đau đớn phát sanh đến thân, nó không ảnh

hưởng gì đến tâm tôi chút nào.

"Lúc ấy tôi tự nghĩ: 'Hay ta thử phát chú niệm về tình trạng nín thở ấy!'

"Rồi tôi kiểm soát

hơi thở vô - thở ra từ miệng, mũi, và tai. Cảm

giác đau đớn kinh khủng lúc bấy giờ giống như có

một lực sĩ dùng dây thừng siết chặt lại đầu

tôi. Tuy nhiên tôi vẫn một mực kiên trì tinh tấn.

Những cảm giác đau đớn ấy không gây ảnh hưởng

đến tâm tôi.

"Lúc ấy tôi tự nghĩ: 'Hay ta thử pháp chú niệm về tình trạng nín thở một nữa!'

"Rồi tôi ngưng thở bằng

miệng, mũi, và tai. Khi kiểm soát hơi thở như

thế ấy thì một luồng hơi mạnh thọc xuyên qua

bụng tôi. Tên đồ tể, thiện nghệ hay mới

tập sự, dùng dao bén rạch một đường trên bụng,

làm đau đớn thế nào thì luồng gió mạnh

thọc xuyên qua bụng làm cho tôi đau đớn dường

ấy. Tuy nhiên, tôi vẫn kiên trì tinh tấn. Những cảm

giác đau đớn ấy không gây tổn hại đến tâm

tôi.

"Lần nữa, tôi tự nghĩ: 'Hay ta thử pháp niệm về tình trạng nín thở nữa!'

"Rồi tôi kiểm soát

hơi thở vô - thở ra từ miệng, mũi, và tai. Khi

nín thở như vậy tôi cảm giác như có một ngọn

lửa to khủng khiếp bừng lên và bao trùm lấy tôi.

Như có người mạnh nắm chặt một người yếu và

đặt lên một đống lửa than đang cháy đỏ cho

đến lúc hoàn toàn thiêu rụi, lửa thiêu đốt

thân tôi lúc ngừng thở cũng nóng dường thế ấy.

Tuy nhiên, tôi vẫn kiên trì tinh tấn. Những cảm giác

đau đớn không gây tổn hại đến tâm tôi.

"Lúc ấy có những vị Trời

thấy tôi vậy thì nói với nhau. 'Đạo Sĩ Gotama đã

chết!' Vài vị khác ghi nhận, 'Đạo Sĩ Gotama chưa

chết hẳn, nhưng đang chết dần!'. Trong lúc ấy

cũng có vị nói, 'Đạo Sĩ Gotama chưa chết hẳn

cũng không phải đang chết dần. Ngài là vị A La

Hán. Đây là lối sống của chư vị A La Hán."

Hành Pháp Tuyệt Thực - "Rồi tôi tự nghĩ, 'hay ta thử hành pháp tuyệt thực!'

"Lúc ấy có những vị Trời

đến gần tôi và nói: 'Bạch Ngài xin Ngài chớ

nên hành pháp tuyệt thực. Nếu Ngài tuyệt

đối không dùng vật thực nữa thì chúng tôi sẽ rót

trên thân Ngài những chất dinh dưỡng của cảnh Trời

để cho nó thấm vào lỗ chân lông và nuôi

sống Ngài.'

"Lúc ấy tôi suy nghĩ như

sau: 'Nếu ta hành pháp tuyệt thực mà các vị

Trời lại rót chất dinh dưỡng của cảnh Trời để

nuôi sống thân này thỉ quả là điều gian dối.'

Nghĩ vậy nên tôi từ chối.

"Rồi tư tưởng sau đây

phát sanh đến tôi: 'Hay ta thử dùng chút ít vật

thực, mỗi lần chỉ một chút thôi, một ít nước

đậu xanh, hay rau cỏ, hay đậu đỏ, hay đậu trắng!'

"Khi mà tôi chỉ dùng thật

ít vật thực như thế, ở thể đặc hay thể

lỏng, thì thân tôi trở nên vô cùng gầy còm. Vì

thiếu vật thực, những bộ phận lớn và nhỏ trong

thân tôi ốm gầy không khác nào những cọng cỏ

ống hay những cây sậy. Bàn tọa của tôi chỉ còn

bằng cái móng của con lạc đà. Xương sống tôi cũng

như một xâu chuỗi dựng đứng lên và uốn cong

lại. Xương sườn tôi tựa như một cái sườn nhà bị

sụp đổ. Tròng mắt tôi không khác nào hình ảnh của

những ngôi sao mà ta có thể thấy dưới một cái

giếng sâu. Trái mướp đắng cắt ra lúc còn tươi

rồi đem phơi, gió và nắng làm da mướp teo lại,

nhăn nhó và héo tàn như thế nào thì da đầu

tôi lúc ấy, vì thiếu dinh dưỡng, cũng nhăn nhó

và héo tàn như thế ấy.

"Khi muốn sờ da bụng thì

tôi đụng nhằm xương sống và khi muốn sờ xương

sống thì tôi lại đụng nhằm da bụng. Vì thiếu

vật thực, da bụng tôi ép sát vào xương sống và

lúc muốn đứng dậy đi tiểu tiện thì tôi

luống cuống té ngã xuống. Tôi đập nhẹ chân tay

để làm cho thân mình sống lại. Than ôi, lúc

đập như thế thì lông trên mình tôi lả rả rơi

xuống đất vì đã chết gốc. Những người thấy

tôi như vậy thì nói, 'Đạo Sĩ Gotama đen'. Vài

người khác nói, "Đạo Sĩ Gotama không đen mà

xanh dương'. Cũng có người nói, 'Đạo Sĩ Gotama

không đen, cũng không xanh dương mà nâu sậm'. Màu

da sáng sủa và trong trẻo của tôi tàn tệ

đến như thế vì thiếu vật thực."

Ba Hình ảnh Tượng Trưng

Lúc bấy giờ phát sanh đến Bồ Tát ba hình ảnh như sau:

"-- Trước tiên có nhóm

đạo sĩ vẫn chưa dứt bỏ những ham muốn của nhục

dục ngũ trần và còn đeo níu theo hạnh phúc trần

gian. Những vị ấy không bao giờ ở trong vị trí có

thể Giác Ngộ dầu có cố gắng khép mình vào lối

sống khắc khe khổ hạnh hay không. Cũng giống như

những khúc củi tươi còn dính đầy nhựa cây và

ngâm trong nước. Dầu có cố gắng cọ xát vào nhau

cách nào cũng không thể trông chời nó nhoáng ra

lửa. Người cố gắng tạo lửa bằng cách cọ xát

vào nhau những khúc củi ẩm ướt như vậy chắc chắn

phải thất vọng.

"-- Nhóm đạo sĩ thứ nhì

đã dứt bỏ những ham muốn của nhục dục ngũ trần

nhưng lòng còn duyên theo hạnh phúc trần tục. Những

vị này cũng không ở trong vị trí có thể Giác

Ngộ dầu có cố gắng khép mình vào lối sống khắc khe

khổ hạnh hay không. Giống như những khúc củi tươi

còn đầy nhựa, được vớt lên khỏi nước và để

trên bờ. Dầu ta cố gắng cọ xát vào nhau, cũng

không thể nhoáng lửa. Mặc dầu đã được vớt

lên khỏi nước nhưng những khúc gỗ ấy còn

tươi, mình đầy nhựa, người muốn tạo lửa bằng

cách cọ xát vào nhau những khúc củi như thế

chắc chắn phải thất vọng.

"-- Nhóm đạo sĩ thứ ba

đã dứt bỏ những ham muốn về nhục dục ngũ trần

và đã không còn chạy theo hạnh phúc trần gian.

Những vị này ở trong vị thế có thể Giác

Ngộ, dầu có khép mình vào lối sống khắc khe ép xác

cùng không. Cũng giống như những khúc củi mình

không còn nhựa và đã lâu ngày được vớt lên khỏi

nước và phơi khô. Người cố gắng cọ xát hai

khúc củi như thế ấy ắt có thể làm cho nó

nhoáng lửa."

Nhằm ngăn ngừa, không để

tâm đeo níu theo những thú vui của nhục dục ngũ

trần, Bồ Tát đã khép mình vào lối sống cực kỳ

kham khổ. Mặc dầu ép xác khổ hạnh đến mức cùng

cực. Ngài không đến gần mục tiêu giải thoát

hơn. Chính Ngài thuật lại trong bài kinh trên.

"Rồi tư tưởng sau đây

phát sanh đến tôi: 'Dầu các đạo sĩ hay các nhà

tu khổ hạnh trong quá khứ đã chịu những cảm giác

nhức nhối, đau đớn dữ dội hay xót xa như thế

nào, thì cũng đến mức này là cùng, không

thể hơn nữa. Dầu các đạo sĩ hay các nhà tu khổ

hạnh trong tương lai sẽ chịu những cảm giác nhức

nhối, đau đớn dữ dội hay xót xa như thế nào

thì cũng đến mức này là cùng, không thể

hơn. Tuy nhiên, đã trải qua bao nhiêu khắc khổ, khó

khăn và đau đớn mà ta không đạt được điều

chi tốt đẹp, xứng đáng với sự giác ngộ cao thượng

và trí tuệ vượt hẳn những trạng thái của loài

người. Hay là con đường nào khác dẫn đến

Chứng Ngộ Cao Thượng chăng?"

Ma Vương Cám Dổ

Giữa tình trạng nguy ngập ấy, trong khi Ngài vẫn ngồi bên bờ sông Nerannjarà (Ni Liên Thiền) thì Ma Vương đến gần và nói:

"Hỡi này đạo sĩ, người

gầy còm, thân hình tiều tụy, giờ chết đã

đến... Hãy sống, này hỡi đạo sĩ, đời sống

rất tốt đẹp. Có sống mới tạo được phước. Hãy

sống độc thân và chuyên cần cúng tế thần lửa,

người sẽ tạo được nhiều phước báo. Ép mình

sống đời khổ hạnh như thế này để làm gì?

Con đường kiên trì nỗ lực quả thật kham khổ,

khó khăn và khó thành tựu."

Bồ Tát trả lời Ma Vương như sau:

"Này con người xấu xa

quỷ quyệt, thân quyến của tội lỗi và

lười biếng! Ngươi đến đây chỉ vì lợi ích

của riêng ngươi. Đối với ngươi, phước báo nào

có giá trị gì, nhưng bổn phận ngươi là phải nói

như vậy. "Ta tu hành với niềm tin vững chắc

(saddhà), với sự kiểm soát tâm chặt chẽ (tapo),

sự tinh tấn (viriya) và trí tuệ (panna). Ta

quyết tâm như vậy, sao ngươi còn cật vấn ta?

"... Đời sống trên

thế gian này rõ thật là khốn khổ! Thà ta

chết trên chiến trường (trong khi chiến

đấu) còn hơn sống mà thất bại!"

Với lời lẽ quả quyết ấy

Đạo Sĩ Gotama cảm thắng Ma Vương, và Ngài đã

quyết tâm đạt cho kỳ được mục tiêu: Đạo Quả

Phật.

Thọ Thực Lần Cuối Cùng Trước Khi Thành Đạo

Sau sáu năm tự bản thân kinh

nghiệm Ngài đã đến tận ngưỡng cửa của

thần chết nhưng cảm thấy không gần mục tiêu

hơn. Lối tu hành khổ hạnh rõ ràng không đem lại

lợi ích thiết thực nào. Ngài nhận định rằng con

đường đưa đến Đạo Quả mà Ngài hằng nóng

lòng quyết định thành đạt phải hướng về

nội tâm. Ngài không hề nản chí nhưng thấy rằng

lối tu khổ hạnh chỉ làm giảm suy trí thức và

mệt mỏi tinh thần. Cơ thể mòn mỏi, tâm không

thể hoàn toàn sáng suốt. Ngài liền dứt khoát

không nhịn ăn nữa mà dùng chút ít vật thực thô

sơ. Năm vị đạo sĩ cùng tu với Ngài hiểu lầm,

ngỡ là Ngài trở lại đời sống xa hoa phong phú nên

từ bỏ Ngài ra đi về phía Isipatana (Sarnath).

Vào buổi sáng ngay trước ngày

Thành Đạo, trong khi Bồ Tát ngồi hành thiền

dưới bóng một cây ajapalà (cây da) gần cội bồ

đề, thì có một thiếu phụ tên Sujàtà

đến dâng lên Ngài một vật thực nấu bằng gạo

sửa mà nàng đã công khó tự tay tỉ mỉ làm lấy.

Sự tích nàng Sujàtà dâng vật

thực đến Bồ Tát được thuật lại như sau: Vào

thủa ấy trong khu làng Senàni, gần rừng Uruvela có

một thiếu phụ tên Sujàtà. Một hôm nọ nàng

đến cội cây da gần nhà, van vái cầu xin thọ

thần hộ trì cho mình được gặp chồng như ý

nguyện và đầu lòng sẽ sanh được một trai. Và

nàng chú nguyện mỗi năm sẽ đến đây

cúng tế. Lúc bấy giờ Bồ Tát vừa quyết định

không tuyệt thực nữa mà dùng lại chút ít vật

thực.

Vào ngày trăng tròn tháng

Vesàkha (tháng Tư âm lịch), nàng Sujàtà mang vật

thực đến cây da để tế thần. Khi nhìn

thấy Bồ Tát, lúc ấy đang ngồi hành thiền, thì

nàng ngỡ là thọ thần, và dâng vật thực đến

Ngài trong một bình bát rất quý giá.

Bồ Tát thọ bát xong, đi

xuống mé sông Neranjarà (Ni Liên Thiền) ngồi độ

thực. Sau đó Ngài cầm bát đứng bên bờ sông, chú

nguyện: "Nếu hôm nay tôi có thể chứng

đắc Đạo Quả Phật, xin cho cái bát này sẽ trôi

ngược dòng nước." Cái bát trôi ngược dòng!

Chiến Thắng Cuối Cùng

Một mình, trong cảnh cô đơn

giữa chốn rừng sâu, không có bất luận sự hỗ

trợ nào từ bên ngoài, với ý chí sắt đá. Ngài

lập tâm nhất quyết nỗ lực cùng tột bất thối

chuyển:

"Dầu chỉ còn da, gân và

xương, máu và thịt đã tan khô và tan biến, ta

nguyện không xê dịch khỏi chỗ này cho

đến khi chứng ngộ Toàn Giác

(sammà-sambodhi)."

Cố gắng không biết

mệt, nhiệt thành không thối chuyển. Ngài

nhất quyết chứng ngộ chân lý và thành tựu

trạng thái Toàn Giác. Ngồi tréo chân dưới cội cây

mà về sau gọi là cây bồ đề, có nghĩa

là cây giác ngộ, hay cây trí tuệ. Ngài áp dụng

pháp "niệm hơi thở vào - thở ra"

(ànàpàna sati).

Cuộc chiến đấu gay go cuối cùng này được thuật lại như sau:

"Giờ đây tôi đã dùng

vật thực thô sơ và đã hồi phục sức khỏe. Đã dứt

khoát lánh xa mọi dục lạc, tôi nhập vào và an

trú trong Sơ Thiền, tâm an trụ với chi thiền

tầm và sát, sáng suốt và phỉ lạc, phát sanh do

trạng thái tĩnh lặng. Nhưng tôi không để cho

cảm giác phỉ lạc đã sanh khởi ấy lấn áp tâm. Rồi

diệt bỏ tầm và sát, gom tâm vững vàng an trụ

vào một điểm duy nhất không lay chuyển, tôi

nhập vào và an trú trong Nhị Thiền, một trạng

thái phỉ lạc phát sanh do định, lòng tự tin càng

vững chắc. Nhưng tôi không để cảm giác phỉ lạc

đã sánh khởi như vậy lấn áp tâm. Với trạng thái

hạnh phúc dịu dần và tan biến, tâm tôi bình

thản, chú niệm tập trung chắc chắn vào một

điểm và luôn luôn giác tỉnh, vẫn còn nghe thích

thú trong thân, tôi nhập vào và an trú trong Tam

Thiền. Nhưng không để thọ lạc đã sanh

khởi lấn áp tâm. Với sự buông xả những thích thú

và đau khổ của thân và tình trạng hỷ lạc và

ưu phiền của tâm tan biến, tôi nhập vào và

an trú trong Tứ Thiền. Do tâm xả, không còn thích

thú hay sầu khổ, tâm thanh ý tịnh, và chú

niệm không lay chuyển.

"Với tâm định an trú vào

một điểm, thanh tịnh, lắng dịu, trong sáng như

mặt gương được lau chùi bóng láng, không còn ô

nhiễm, nhu thuận, dễ uốn nắn, dễ xử dụng, giác

tỉnh, vững chắc và không thể lay chuyển, tôi

hướng tâm ấy về tuệ giác Hồi Nhớ Những

Kiếp Sống Quá Khứ (Pubbe nivàsànussati nàna, Túc

Mạng Minh). Tôi nhớ lại nhiều kiếp sống quá

khứ của tôi; một kiếp, hai kiếp, ba, bốn, năm

kiếp, rồi mười, hai mươi đến năm mươi,

rồi một trăm, một ngàn, một trăm ngàn, rồi sự phân

tán của nhiều chu kỳ thế gian, rồi sự phát

triển của nhiều chu kỳ thế gian. Tôi nhớ

ở đây tôi tên gì, sanh trưởng trong gia đình nào,

giai cấp nào, đời sống ra sao, vui thích và đau khổ

như thế nào, tuổi thọ được bao nhiêu và

lìa đời như thế nào. Từ cảnh ấy ra đi tôi tái

sanh vào cảnh nào, tên gì v.v... Như thế ấy tôi

hồi nhớ cách thức tái sanh và nhiều chi tiết

về những kiếp sống quá khứ. Đó là tuệ

giác đầu tiên mà tôi chứng ngộ lúc canh một, đêm

Thành Đạo. Màn vô minh đã bị phá tan, tuệ giác

sanh khởi. Đêm tối đã chấm dứt, ánh sáng phát sanh

đến với người sống chuyên cần, nhiệt thành

và giác tỉnh tự kiểm soát. Thọ lạc sanh khởi

và tồn tại nhưng tôi không để tâm bị nó lấn

áp.

"Với tâm định an trụ vào

một điểm... tôi hướng tâm ấy về Sự

Hiểu Biết Hiện Tượng Diệt và Sanh Của

Chúng Sanh (Cutùpapàta nàna, Thiên Nhãn Minh). Với

thiên nhãn tinh khiết, siêu nhân, tôi thấy chúng

sanh chết từ kiếp này tái sanh vào một

kiếp sống khác. Tôi thấu triệt rằng kẻ sang

người hèn, kẻ đẹp người xấu, kẻ hạnh phúc người

khốn khổ, tất cả đều trải qua trạng thái

diệt và sanh, tùy hành vi tạo tác của mỗi

người. Tôi biết rõ rằng những chúng sanh này, do

hành động, lời nói, và tư tưởng xấu xa, nguyền

rủa bậc Thánh Nhân, tin tưởng không chân chánh, có

nếp sống của người nuôi dưỡng tà kiến, sau

khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào những trạng

thái bất hạnh, đọa xứ hay địa ngục. Tôi cũng

biết rằng những chúng sanh kia do hành động, lời

nói, và tư tưởng tốt đẹp, không nguyền rủa

bậc Thánh Nhân, tin tưởng chân chánh, và sống

nếp sống của người có chánh kiến, sau khi

thể xác phân tán và lìa trần, tái sanh vào

những cảnh giới nhàn lạc, những cảnh Trời. Như vậy,

với Thiên Nhãn Minh tôi thấy rõ ràng sự phân tán

và cấu hợp trở lại của chúng sanh. Đó là tuệ

giác thứ nhì mà tôi chứng ngộ trong canh giữa, đêm

Thành Đạo. Màn vô minh đã bị phá tan, tuệ giác

sanh khởi. Đêm tối đã chấm dứt, ánh sáng phát sanh

đến với người sống chuyên cần, nhiệt thành

và giác tỉnh tự kiểm soát. Thọ lạc sanh khởi

và tồn tại, nhưng tôi không để tâm bị nó lấn

áp.

"Với tâm định an trụ vào

một điểm... tôi hướng tâm ấy về Tuệ

Hiểu Biết Sự Chấm Dứt Các Hoặc Lậu

(Asavakkhaya nàna, Lậu Tận Minh). Hoặc lậu, àsava, hay

những bợn nhơ trong tâm, là những ô nhiễm ngủ ngầm

trong dòng trôi chảy của luồng nghiệp từ vô

lượng kiếp chí đến các cảnh giới cao nhất

-- nhìn về phương diện cảnh giới; hay

đến trạng thái chuyển tánh (gotrabhù) --

về phương diện luồng tâm.

"Tôi hiểu biết sự

vật đúng như thật sự nó là vậy: Đây là

khổ. Đây là nguyên nhân sanh đau khổ. Đây là sự

chấm dứt đau khổ. Đây là con đường dẫn đến

sự chấm dứt đau khổ .

"Cùng một thế ấy, tôi

biết đúng như thật: Đây là những hoặc lậu.

Đây là sự chấm dứt các hoặc lậu. Đây là con

đường dẫn đến sự chấm dứt các hoặc lậu. Nhận

thức đúng như vậy, hiểu biết đúng như vậy,

tâm tôi thoát ra khỏi dục lậu (ô nhiêm liên quan

đến dục vọng), thoát ra khỏi hữu lậu (ô

nhiễm liên quan đến sự luyến ái bám víu vào

đời sống), thoát ra khỏi vô minh lậu (ô nhiễm liên

quan đến vô minh). Khi tự thân đã giải thoát

như vậy, tôi hiểu biết: "Tôi đã giải

thoát". Tôi trực giác chứng ngộ: "Không

còn sanh nữa, đời sống Thánh Thiện đã hoàn tất

viên mãn, những gì phải làm đã làm, sau kiếp

sống hiện tại không còn đời sống nào khác

nữa." Đó là Tuệ Giác thứ ba mà tôi

chứng ngộ vào lúc canh ba, đêm Thành Đạo.

"Màn vô minh đã bị phá

tan, tuệ giác sanh khởi. Đêm tối đã chấm dứt,

ánh sáng phát sanh đến với người sống chuyên

cần, nhiệt thành và giác tỉnh tự kiểm soát.

Thọ lạc sanh khởi và tồn tại, nhưng tôi không

để tâm bị nó lấn áp." (Majjhima Nikàya -

Trung A Hàm, kinh số 36, Mahà Saccaka Sutta)

Bài Kệ Hoan Hỷ

Màn vô minh đã được giải

tỏa và trí tuệ phát sanh. Trong cuộc chiến

đấu phi thường để thành Đạo Quả. Ngài đã vẻ

vang chiến thắng. Ánh sáng Chân Lý đã bật

soi cho Ngài những bí ẩn của đời sống. Cuộc

chiến thắng tinh thần vô cùng vinh quang rực rỡ

này đã biến Đạo Sĩ Gotama (Cồ Đàm) ra một vị

Phật Chánh Đẳng Chánh Giác, đấng Chánh Biến

Tri, toàn năng vô thượng. Ngài đọc lên bài

kệ hoan hỷ:

"Xuyên qua nhiều kiếp sống

trong vòng luân hồi,

Như Lai thênh thang đi, đi mãi.

Như Lai đi tìm mãi, mà không gặp,

Như Lai tìm người thợ cất cái nhà này.

Lặp đi lặp lại đời sống quả thật là phiền muộn.

Này hởi người thợ làm nhà,

Như Lai đã tìm được ngươi.

Từ đây

Ngươi không còn cất nhà cho Như Lai nữa.

Tất cả sườn nhà đều gãy,

Cây đòn dông của ngươi dựng lên

Cũng bị phá tan.

Như Lai đã chứng Quả Vô Sanh Bất Diệt,

Và Như Lai đã tận diệt mọi Ái Dục."

(Dhammapada - Kinh Pháp Cú, câu 153-154)

Đức Phật xác nhận cuộc đi

thênh thang bất định trong nhiều kiếp sống

quá khứ đầy khổ đau phiền lụy. Ngài đi

đến tuyên ngôn như vậy, không phải do lý

luận hay trí tưởng tượng riêng của mình, hay nghe ai

nói, mà vì chính Ngài đã tận mắt nhận thấy trong

canh đầu, đêm Thành Đạo, từ một, hai, ba đến

vô số kiếp sống trong quá khứ. Điều này

cũng hiển nhiên chứng minh niềm tin có

nhiều kiếp sống.

Ngài đi bất định trong vòng

sanh tử - tử sanh, và do đó phải chịu nhiều gian

lao khổ nhọc, để tìm người thợ xây dựng

ngôi nhà này -- tức nguyên do đưa đến thân

này. Ngài mãi đi tìm nguyên nhân đã lôi cuốn mình

trôi giạt trong những kiếp sinh tồn, sống rồi

chết, chết rồi tái sanh trở lại, triền

miên vô cùng tận. Tìm nhưng không gặp.

Trong kiếp sống cuối cùng,

giữa khung cảnh cô đơn tịch mịch của rừng thiêng,

lúc đi sâu vào công trình hành thiền mà Ngài

đã dày công trau giồi từ xa xôi trong quá khứ. Ngài

khám phá ra anh thợ cất nhà hằng mong mỏi muốn

biết.

Anh thợ này không phải ở đâu

xa lạ bên ngoài, mà vẫn tiềm tàng nằm sâu kín

bên trong Ngài. Đó là Ái Dục, sự tự tạo, một

thành phần tinh thần luôn luôn ngủ ngầm bên trong

tất cả mọi người. Tìm ra người thợ cất nhà,

biết được nguyên nhân lôi cuốn chúng sanh trong

vòng sanh tử triền miên, tức Ngài đã tận

diệt Ái Dục.

Cái sườn của ngôi nhà tự

tạo ấy là các ô nhiễm như tham, sân, si, ngã mạn,

tà kiến, hoài nghi, dã dượi, phóng dật, không

hổ thẹn tội lỗi, không ghê sợ hậu quả của hành

động bất thiện. Cây đòn dông chịu đựng cái

sườn là vô minh, căn duyên xuất phát của mọi

dục vọng. Ngài đã phá vỡ cây đòn dông và

giựt sập ngôi nhà. Ánh sáng trí tuệ của Ngài

đã vĩnh viễn đẩy lui đêm tối của vô minh. Sườn

và đòn dông là vật liệu xây cất mà anh thợ

dùng để dựng lên ngôi nhà. Hết vật

liệu, tức nhiên anh thợ không còn cất nhà được

nữa.

Bài Học

Xuyên qua công trình hành đạo

và thành quả chứng đắc của Đức Phật, chúng ta

thấy rằng trước tiên Ngài đến học với hai

vị thầy và hành thiền Vắng Lặng (samatha

bhàvanà) đến mức cùng tột. Nếu giữ mức độ

này cho đến khi viên tịch, Ngài sẽ tái sanh vào

cảnh giới Vô Sắc, thọ hưởng những hạnh phúc vô

cùng tinh vi cao thượng và tuổi thọ rất dài,

nhưng vẫn còn trong Tam Giới. Dầu có thể sống

đến 84 ngàn a-tăng-kỳ kìếp nhưng rồi, khi

tuổi thọ chấm dứt, cũng phải tái sanh trở lại

vào cuộc sống đi bất định trong vòng luân hồi.

Thiền Vắng Lặng không đưa đến giải thoát.

Chúng ta thường nghe nói

"định sanh tuệ", và đôi khi hiểu

lầm là một khi hành thiền đến mực độ

"định" thì đương nhiên "tuệ"

phát sanh. Nhưng lời nói này chỉ có nghĩa là khi gom

tâm an trụ đến mức "định" thì dùng

tâm định ấy làm nền tảng để khai triển

"trí tuệ".

Trong tình trạng bình thường,

tâm của con người luôn luôn di động. Người hành

thiền canh phòng, không để tâm nhảy đầu

này, vào thời quá khứ, hay chạy đầu kia, đến

thời vị lai, bởi vì một khi tâm phóng dật chạy nhảy

như thế thì không thể an trụ vào một

điểm. Hành thiền Vắng Lặng, hành giả cố

gắng gom tâm an trụ, luôn luôn chú niệm và hay

biết, đề phòng mỗi khi tâm phóng, cho

đến khi đạt đến trạng thái nhất điểm

và an tĩnh. Thiền Vắng Lặng đưa tâm tạm thời

vượt qua khỏi những chướng ngại tinh thần như tham

ái, sân hận, si mê, dã dượi hôn trầm, phóng dật lo

âu và hoài nghi, tiến đến tâm tịnh, một

trạng thái tâm tĩnh lặng, sáng suốt và nhu thuận.

Nhưng không nên lầm lạc hiểu rằng khi tâm hoàn

toàn an trụ thì trí tuệ đương nhiên sanh khởi.

Trí tuệ không phải là cái gì tự động phát

sanh, và có nhiều mức độ trí tuệ và

nhiều mức độ hiểu biết: thô thiển,

trung bình và tế nhị. Trí tuệ hay tuệ minh

sát (vipassanànàna) là hiểu biết rõ ràng và

thâm sâu sắc bén bản chất thật sự của vạn pháp.

Người hành thiền đến

mức định thì dùng tâm định ấy để quán

chiếu sự vật và khai triển trí tuệ bằng

thiền Minh Sát (vipassanà bhàvanà). Danh từ

vipassanà, minh sát, có nghĩa là nhìn thấy một cách

khác thường. Có cái thấy vượt ra ngoài tầm thức

thông thường, thấy một cách rõ ràng. Tuệ minh

sát là trí tuệ chứng ngộ Chân Lý. Đây

không phải là thấy phớt qua trên bề mặt mà thấy

sự vật đúng trong bối cảnh của nó, tức thấy sự

vật dưới ánh sáng của ba đặc tướng, vô thường,

khổ, vô ngã. Chính thiền Minh Sát này, dựa trên

nền tảng tâm định vắng lặng, giúp cho người

hành thiền có khả năng gội rửa tất cả mọi

ô nhiễm trong tâm đến mức tận cùng, lột bỏ

mọi ảo kiến về cái "Ta", nhìn

thấy thực tướng của vạn pháp và chứng ngộ Niết

Bàn. Đó là Con Đường Giải Thoát .

Bảy Tuần Lễ Sau Khi Thành Đạo

Sau cuộc chiến đấu kỳ

diệu phi thường kéo dài sáu năm đăng đẳng,

Đạo Sĩ Gotama, lúc ấy ba mươi lăm tuổi, tận

diệt mọi ô nhiễm, chấm dứt mọi tiến

trình tham ái và chứng ngộ thực tướng của vạn

pháp, trở thành một vị Phật, đấng Chánh Biến

Tri, bậc Toàn Giác.

Tuần Lễ Đầu Tiên -

Suốt thời gian bảy ngày đầu tiên sau khi Thành Đạo

Đức Phật ngồi không cử động dưới tàn bóng của

cội cây bồ đề để chứng nghiệm Hạnh

Phúc Giải Thoát (vimutti sukha).

Trong đêm cuối tuần Ngài xuất

thiền và suy niệm về pháp Thập Nhị Nhân

Duyên (Paticca Samuppàda) theo chiều xuôi như sau:

"Khi có cái này (nguyên nhân), thì có cái này

(hậu quả), Với sự phát sanh của cái này (nhân), cái

này (quả) phát sanh."

- Tùy thuộc nơi Vô Minh (avijjà), Hành (samkhàrà), thiện và bất thiện, phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Hành, Thức (vinằna) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Thức, Danh-Sắc (nàma-rùpa) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Danh-Sắc, Lục Căn (salàyatana) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Lục Căn, Xúc (phassa) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Xúc, Thọ (vedàna) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Thọ, Ái Dục (tanhà) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Ái, Thủ (upàdàna) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Thủ, Hữu (bhava) phát sanh.

- Tùy thuộc nơi Hữu, có Sanh (jàti).

- Tùy thuộc nơi Sanh, phát sanh Lão (jarà), Tử

(marana), Phiền Não (soka), Ta Thán (parideva), Đau

Khổ (dukkha), Sầu Muộn (domanassa) và Thất Vọng

(upàyàsa).

Lúc bấy giờ, đã thấu

hiểu ý nghĩa của điều này Đức Thế

Tôn đọc lên bài kệ hoan hỷ như sau:

"Quả thật vậy, khi chân lý phát hiện

hiển nhiên đến bậc thánh nhân đã chuyên

cần tinh tấn và trầm tư mặc niệm, bao nhiêu hoài

nghi đều tiêu tan, bởi vì vị này đã thấu

triệt chân lý và các nguyên nhân."

Khoảng cách giữa trong đêm, Đức Phật suy niệm về pháp Thập Nhị Nhân Duyên theo chiều ngược như sau:

"Khi nguyên nhân này không còn thì hậu quả này cũng không còn. Với sự chấm dứt của nhân này, quả này cũng chấm dứt."

- Với sự chấm dứt của Vô Minh, Hành chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Hành, Thức chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Thức, Danh-Sắc chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Danh-Sắc, Lục Căn chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Lục Căn, Xúc chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Xúc, Thọ chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Thọ, Ái chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Ái, Thủ chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Thủ, Hữu chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Hữu, Sanh chấm dứt.

- Với sự chấm dứt của Sanh, Lão, Tử, Phiền Não, Ta Thán, Đau Khổ, Sầu Muộn và Thất Vọng chấm dứt.

Lúc bấy giờ, đã thấu

hiểu ý nghĩa của điều này, Đức Thế

Tôn đọc lên bài kệ hoan hỷ như sau:

"Quả thật vậy, khi các chân lý phát hiện

hiển nhiên đến bậc thánh nhân đã chuyên

cần tinh tấn và trầm tư mặc niệm, bao nhiêu hoài

nghi đều tiêu tan, bởi vì vị này đã thấu

triệt sự tận diệt các nguyên nhân."

Đến canh ba Đức Thế

Tôn suy niệm về sự "Tùy Thuộc Phát

Sanh" theo chiều xuôi và chiều ngược như

sau: "Khi có nhân này, thì có quả này. Với sự

phát sanh của nhân này, quả này phát sanh. Khi không

có nhân này, thì quả này không có. Với sự chấm

duút nhân này, quả này chấm dứt."

- Tùy thuộc nơi Vô Minh, Hành phát sanh v.v... Như thế ấy, toàn khối đau khổ phát sanh.

- Với sự chấm dứt Vô Minh, Hành chấm dứt ... Như thế ấy, toàn khối đau khổ châm dứt.

Lúc bấy giờ, đã thấu hiểu ý nghĩa của điều này, Đức Thế Tôn đọc lên bài kệ hoan hỷ như sau:

"Quả thật vậy, khi các

chân lý phát hiện hiển nhiên đến bậc

thánh nhân đã chuyên cần tinh tấn và trầm tư mặc

niệm thì Ngài vững vàng phá tan vây cánh của Ma

Vương cũng như ánh sáng thái dương phá tan đêm

tối và rọi sáng bầu trời."

Tuần Lễ Thứ Nhì - Tuần

lễ thứ nhì trải qua một cách bình thản, nhưng trong

sự yên lặng ấy Đức Phật đã ban bố cho thế gian

một bài học quan trọng. Để tỏ lòng tri

ân sâu xa đối với cây bồ đề vô tri vô giác

đã che mưa đỡ nắng cho Ngài suốt thời gian

chiến đấu để thành đạt Đạo Quả. Ngài

đứng cách một khoảng xa để chăm chú nhìn cội

bồ đề trọn một tuần không nháy mắt. Về

sau, nơi Đức Phật đứng trọn tuần lễ để

nhìn cây bồ đề Vua Asoka (A Dục) có cho dựng lên

một bảo tháp kỷ niệm gọi là Animisalocana

Cetiya.

Noi theo gương lành cao quý

và để kỷ niệm sự thành công vẻ vang rực

rỡ ấy, đến ngày nay hàng tín đồ Phật Giáo vẫn

còn tôn kính, chẳng những cây bồ đề chánh gốc

ấy mà đến các cây con, cây cháu. Một nhánh,

chiết từ phía tay mặt của cây bồ đề nguyên

thủy, được Ni Sư Sanghimittà Theri đem từ Ấn

Độ sang Sri Lanka (Tích Lan). Nơi đây cây được Vua

Devànampiya Tissa hạ thổ tại cố đô Anuradhapura, xứ

Tích Lan. Cho đến nay cây này vẫn còn sum sê

tươi tốt và tiếp nhận lòng kính mộ sùng bái

của hằng triệu khách nhiệt thành đến

hành hương. Từ cội này nhiều cây con đã được

chiết và trồng lại ở nhiều nơi trên đảo và

trong các quốc gia xa xôi khác.

Tuần Lễ Thứ Ba - Vì

Đức Phật không rời nơi trú ngụ mà vẫn còn quanh

quẩn cội bồ đề, chư Thiên lúc bấy giờ còn nghi

ngờ, không biết Ngài đã đắc Quả Phật chưa.

Đọc được tư tưởng ấy, Đức Phật dùng oai lực

thần thông tạo một "đường kinh hành quý

báu" (ratana cankamana, đường kinh hành quý

như kim cương ngọc báu) và đi lên đi xuống

thiền hành suốt trọn tuần.

Tuần Lễ Thứ Tư - Trong

tuần thứ tư, Đức Phật ngự trong "bảo cung"

(ratanaghara, gọi như vậy vì lúc ấy Đức Phật suy

niệm về phần quý báu của Giáo Pháp)

để suy niệm về những điểm phức tạp

của Tạng Luận (Abhidhamma). Kinh sách ghi nhận rằng khi

Ngài suy tưởng về pháp Nhân Quả Tương Quan

(patthàna, bộ Vị Trí), bộ khái luận thứ bảy của

Tạng Luận, tâm và thân Ngài trở nên hoàn toàn tinh

khiết và do đó, phát ra một vầng hào quang sáu

màu: xanh dương, vàng, đỏ, trắng, cam và thứ sáu

là năm màu pha lẫn.

Tuần Lễ Thứ Năm - Trong

tuần thứ năm Đức Phật ngồi dưới cội cây ajapàla

trứ danh (một loại cây da), chứng nghiệm Hạnh

Phúc Giải Thoát (vimutti sukha). Vào cuối tuần, khi

Ngài xuất ra khỏi trạng thái siêu thế ấy, có

một vị bà la môn ngạo mạn (huhunkajàtika) đến

gần chào hỏi theo lễ nghi rồi nói: "Này Tôn Giả

Gotama (Cồ Đàm), đứng về phương diện nào ta

trở thành một thánh nhân, và những điều

kiện nào làm cho ta trở thành thánh nhân?"

Để trả lời, Đức Phật đọc lên bài kệ:

"Người kia xa lánh mọi

điều bất thiện tội lỗi, không còn ngạo

mạn (huhunka), đã thanh lọc mọi ô nhiễm, thu

thúc lục căn, thông suốt các pháp học và đã

chân chánh sống đời phạm hạnh thiêng liêng, người

ấy được coi là thánh nhân. Đối với người ấy

không còn có sự bồng bột, dầu ở nơi nào trên

thế gian." (Udàna, phần I)

Theo bản chú giải Túc Sanh

Truyện, cũng trong tuần lễ này ba người con gái

của Ma Vương cố gắng lấy nhan sắc quyến rũ Đức

Phật, nhưng thất bại.

Tuần Lễ Thứ Sáu - Từ

cội cây ajapàla Đức Phật sang cây Mucalinda và ngự

tại đây một tuần lễ để chứng nghiệm Hạnh

Phúc Giải Thoát. Bỗng nhiên có một trận mưa to

kéo đến. Trời sẩm tối dưới lớp mây đen nghịt

và gió lạnh thổi suốt nhiều ngày. Vừa lúc ấy

Mucalinda, mãng xà vương, từ ổ chun ra, uốn mình

quấn xung quanh Đức Phật bảy vòng và lấy cái mỏ to

che trên đầu Ngài. Nhờ vậy mà mưa to gió lớn không

động đến thân Đức Phật.

Đến cuối ngày thứ bảy,

trời quang mây tạnh trở lại Mucalinda tháo mình trở

ra và, bỏ hình rắn, hiện thành một thanh niên,

chấp tay đứng trước mặt Đức Phật. Và Đức Phật

đọc bài kệ sau đây:

"Đối với hạng người tri

túc, người đã cố lắng nghe chân lý và đã

thấy, thì sống ẩn dật là hạnh phúc. Trên thế

gian, người có tâm lành, người biết thu thúc,

đối với mọi chúng sanh, là hạnh phúc. Không

luyến ái, vượt lên khỏi dục vọng là hạnh

phúc. Phá được "ngã chấp" quả là hạnh

phúc tối thượng." (Udàna, trang 10)

Tuần Lễ Thứ Bảy - Vào

tuần thứ bảy Đức Phật bước sang cội cây

Ràjàyatana và ở đó suốt tuần, chứng nghiệm

Hạnh Phúc Giải Thoát.

Phạm Kim Khánh

(Trích "Hành Hương Xứ Phật", Trung Tâm Narada, Seattle, USA, 1997)

Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bài viết nầy (03/98)

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcUnicode Times fontVăn bản tiếp →Tri tue trong Ddao Phat
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)