📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Kinh An vui lau dai

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 9,185 ký tự · ~8 phút đọc
🏠 📜

Kinh An vui lau dai

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Kinh An vui lâu dài

Hòa thượng Thích Thiện Châu

Chánh Kinh

Đ iều này do Thế Tôn và các Alahán nói và tôi được nghe.

Các Tỳ kheo, Ta thấy các chúng

sanh thành tựu thân làm việc lành (1), thành tựu

miệng nói lời lành (2), thành tựu ý nghĩ

điều lành (3), không phỉ báng thánh hiền (4),

có chánh kiến (5), thọ trì các hành

nghiệp thuộc chánh kiến (6), sau khi thân hoại

mạng hết sanh vào nơi an lành: cảnh trời (7), cõi

này (8).

Các Tỳ kheo, sau khi không nghe

Sa môn, Bà la môn nào nói đến, Ta mới tuyên bố:

Các Tỳ kheo, Ta thấy các chúng sanh thành tựu thân

làm việc lành, thành tựu miệng nói lời lành,

thành tựu ý nghĩ điều lành, không phỉ báng

thánh hiền, có chánh kiến, thọ trì các

hành nghiệp thuộc chánh kiến, sau khi thân

hoại mạng hết sanh vào nơi an lành: cảnh trời,

cõi này.

Vả lại, các Tỳ kheo, bởi vì

tự biết, tự thấy, tự tìm ra như thế (9) nên

ta tuyên bố: Các Tỳ kheo, Ta thấy các chúng sanh

thành tựu thân làm việc lành, thành tựu

miệng nói lời lành, thành tựu ý nghĩ

điều lành, không phỉ báng thánh hiền, có

chánh kiến, thọ trì các hành nghiệp thuộc

chánh kiến, sau khi thân hoại mạng hết sanh

vào nơi an lành: cảnh trời, cõi này.

Thế Tôn đã nói ý nghĩa này, ở đây điều này lại được nói như sau:

Dẫn ý vào nẻo chánh,

Miệng nói lời chân chánh,

Thân làm việc chân chánh,

Người đời nên làm vậy.

Nghe nhiều làm công đức (10)

Đời sống này ngắn ngủi,

Thân hoại với trí tuệ,

Người ấy sanh cảnh trời.

Ý nghĩa này Thế Tôn nói và tôi được nghe.

Chú Thích

(1) - Thân làm việc lành:

a - tôn trọng sự sống không giết hại

b - tôn trọng tài sản của người không trộm cướp

c - tôn trọng hạnh phúc gia đình mình và người , không tà hạnh

(2) - Miệng nói lời lành:

a - nói đúng đắn, có nói có, không nói không

b - nói đàng hoàng không thêu dệt, thêm bớt

c - nói hòa giải, không làm cho người thù ghét nhau

d - nói dịu dàng dễ nghe

(3) - Ý nghĩ điều lành:

a - nghĩ điều san sẻ, xả bỏ (không tham lam)

b - nghĩ điều thương giúp không tàn bạo (không giận hờn)

c - nghĩ điều chân chánh, không sai lầm tà vạy

(4) - ARIYA: Thánh hiền dịch

từ chữ Pâli: ARIYA , chỉ cho các bậc sáng suốt đạo

đức; rõ hơn, là những vị đã đoạn trừ tà

kiến và phiền não như Tu đà hoàn, Tư đà

hàm, Anahàm và Alahán

(5) - Có chánh kiến:

hiểu biết phù hợp với 4 chân lý vi

diệu như khổ, nhân khổ, khổ diệt và con

đường đến khổ diệt

(6) - Thọ trì các hành

nghiệp thuộc chánh kiến: sống theo 8 chánh

đạo, nhất là chánh mạng- sinh sống với nghề

chân chánh và chánh định: tu luyện tâm ý

theo những phương pháp thiền định chân chánh

(7) - Cảnh trời: gồm có 6 cõi

trời thuộc dục giới, 16 hay 17 cõi sắc giới và 4 cõi

vô sắc giới. Các cõi này vẫn còn nằm trong vòng

luân hồi, nghĩa là còn chịu sống chết lên

xuống. Tuy nhiên so với cõi người thì cảnh trời có

nhiều an vui hơn, nhất là phương diện vật

chất (nhất là các cõi thuộc dục giới)

(8) - Cõi này: Chỉ cho thế

giới loài người, mặc dù cõi người có nhiều

khổ đau song so với những cõi thấp như địa ngục,

ngạ quỷ, súc sanh, thì cõi người là cõi có

nhiều an vui; vả lại nếu đứng về phương

diện tinh thần thì cõi người là nơi có

nhiều cơ hội để học hỏi, tu dưỡng, làm

việc công đức vì ở đây có Phật ra đời, có

Chánh Pháp và nhất là nhờ hoàn cảnh không quá đau

khổ và không quá vui sướng nên người ta có thể

tu hành được. Trong khi đó ở các cảnh trời, vì

quá vui sướng và nhất là không có Phật Pháp nên

chúng sanh không thể tu hành được.

(9) - Có nhiều học giả

phương tây cho rằng sở dĩ Phật nói đến tái

sanh và nhân quả ba đời là vì chịu ảnh hưởng

Ấn độ giáo. Ở đây Phật minh xác là Phật

tự biết, tự thấy và tự tìm ra. Vả lại trong lúc

giác ngộ, Phật chứng được "thiên nhãn

minh" tức là Phật thấy rõ chúng sanh sống

chết qua lại lên xuống tùy theo

"nghiệp" (karma)

(10) - Nghe nhiều làm công đức cũng có nghĩa là có đủ trí tuệ và đạo hạnh

Giải thích

Bài kinh này trích từ

"Phật nói như vậy" (Itivuttaka), một trong

các quyển thuộc Tiểu bộ (Khuddakanikâya), số

71 (TIK III 2) trang 59 (Pâli Text Society).

Nội dung kinh có thể tóm tắt trong những ý sau đây:

Đạo lý nhân quả -

Phật thấy rõ đạo lý nhân quả và chỉ dậy chúng

ta nên làm điều lành, kính trọng thánh

hiền, có chánh kiến và sống theo chánh

kiến để được an vui lâu dài. Những người

trước Phật và cùng thời với Phật chắc chắn có

"răn ác khuyến thiện" song thường hay

xen lẫn với thần quyền, thưởng phạt của thần

linh. Ngay trong thời đại này vẫn còn nhiều

người, kể cả những kẻ tự nhận là Như lai sứ

giả, vẫn không dám tin chắc đạo lý nhân quả

như sự thật khách quan; người ta vẫn dùng những lời

và ý lập lờ để chứng minh, khuyến dụ, an

ủi và mưu lợi như:

"Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên"

"Aides toi, le ciel t'aidera"

"Có trời mà cũng có ta"

"Có nhân quả song năm xui tháng hạn cũng có"

Trong khi đó, Phật xác định

rằng quy luật nhân quả vốn diễn biến một cách

khách quan, không liên hệ gì với thần linh mà

cũng không cần sự can thiệp của thần linh. Làm

ác thì chịu khổ mà làm lành thì được vui vậy

thôi. Sự thật hiển nhiên như thế song mấy ai

dám thừa nhận, ngay những người tự cho mình có sứ

mạng "khai đạo".

Đạo lý nhân quả thể

hiện trong sự sống và cuộc sống con người tuy

phức tạp và tinh tế hơn trong thiên nhiên song

vẫn diễn biến một cách không hề thiên vị.

Bất cứ ai (không kể là người có đạo hay không)

nếu làm lành, kính trọng thánh hiền, có

chánh kiến và sống đúng theo chánh kiến thì

được an vui không những trong đời này mà cả những

đời sau nữa.

Lành và ác - Con đường

đưa đến Niết Bàn gồm có 8 chánh đạo, tóm

thâu vào 3 điều tu học: Giới, Định, Tuệ.

Giới là căn bản để tu Định và phát Tuệ.

Mà giới là bỏ ác làm lành. Ác và lành thể

hiện qua việc làm nơi thân, lời nói ở

miệng, và sự suy nghĩ ý. Những gì tốt đẹp

lợi ích cho mình, cho người trong hiện tại và

tương lai thì gọi là lành. Như thế lành hay

ác là những gì cụ thể nơi sự sống con người

và trong cuộc sống loài người chớ không phải những

điều do thần linh phán định, lại càng không

phải là những kiêng cử mơ hồ phỏng theo mê tín dị

đoan. Việc làm, lời nói và ý nghĩ lành tự

chúng đã là tốt đẹp, lợi ích; do đó chúng là

nguyên nhân của sự an vui lâu dài cho những người

đã tạo chúng.

Kính trọng thánh

hiền - Thánh hiền dịch từ chữ Pali ARIYA,

chỉ cho người sáng lành cao đẹp. Thánh hiền là

người có khả năng hướng đạo và làm gương mẫu

cho chúng ta trong cuộc sống giác ngộ giải thoát.

Không nên lầm lẫn thánh hiền với thần linh. Có

thể có người làm lành nói đạo song vẫn khinh

dễ thánh hiền vì kiêu căng, ngạo mạn; nhất

định những người này không thể đi lâu và tính

xa trên đường đạo bởi vì thiếu thầy tốt bạn

lành, và chính sự kiêu mạn sẽ đưa họ đến

nơi sai lầm đau khổ. Trong tinh thần "trọng

thầy mới được làm thầy", kính trọng thánh

hiền là nhân tố giúp chúng ta hướng thiện

và hướng thượng. Do đó, người kính trọng

thánh hiền sẽ hưởng được an vui lâu dài.

Có chánh kiến và sống

đúng theo chánh kiến - Làm lành, kính

trọng thánh hiền chưa đủ để được an

vui lâu dài bởi vì nếu không có chánh kiến

và sống đúng theo chánh kiến thì sự làm lành

và kính trọng thánh hiền sẽ nằm mãi mãi nơi

mức độ "tín ngưỡng"; vì thế sự tu

học sẽ không vững chắc và lâu dài vì thiếu

trí tuệ và đạo hạnh được hướng dẫn bởi trí

tuệ: ví dụ những người mê tín tà kiến vẫn

có thể "làm lành" và kính trọng

thánh hiền. Song vì không có chánh kiến nên

có thể bị lạc đạo. Có chánh kiến là giác

ngộ chân lý - thấy rõ sự thật cuộc đời - khổ

và nhân khổ. Sống theo chánh kiến là sống theo

con đường diệt khổ (8 chánh đạo) với mục đích

giải thoát đau khổ (Niết bàn) - khổ diệt và

đạo. Nói cách khác, có chánh kiến và sống theo

chánh kiến là hiểu và tu theo bốn chân lý

vi diệu. Có thể nói rằng không hiểu và

không theo bốn chân lý vi diệu tức là ở

ngoài Chánh Pháp của Phật.

An vui lâu dài - Phật

thừa nhận rằng trong vòng tương đối, con người vẫn

có thể tìm được ít nhiều thú vui. Song cuộc

đời vốn là vô thường và mạng sống con người cũng

rất ngắn ngủi. Vì thế Phật khuyên dạy chúng ta

không nên say đắm thú vui nhỏ ngắn mà nên xây dựng

nếp sống cao đẹp để được an vui lâu dài

trong hiện tại cũng như trong tương lai. Cũng vì

thế, nếu chỉ mong được an vui nhỏ và ngắn

trong đời này thì không có đủ đại nguyện

để thực hiện lý tưởng cao đẹp. Ấy

là chưa nói đến sự thấy biết hạn cuộc

về sự sống (đoạn kiến) luôn luôn thúc đẩy

con người ham muốn hưởng thụ một cách hối hả:

"Hẹn lấy tuổi để mà chơi lấy,

Cuộc hành lạc bao nhiêu là lãi đãy,

Nếu không chơi thiệt ấy ai bài" (Nguyễn công Trứ)

Trái lại, nếu hiểu rõ

đời người chỉ là một hình thái trong một giai

đoạn của quá trình sống chết - chết sống

của một chúng sanh và quy luật nhân quả diễn

biến liên tục một cách khách quan, cho nên làm

lành thì an vui; nghĩa là những gì tốt đẹp lợi ích

mà mỗi chúng sanh tạo ra trong đời này là nhân

của quả trong đời này và cả đời sau. Do đó, làm

lành, kính trọng thánh hiền, có chánh

kiến, sống đúng theo chánh kiến, thì được

an vui lâu dài trong đời này và sau khi chết cũng

được an vui trong cảnh trời hay cõi người.

Trong sự tiến hoá trên đường Đạo, từ cõi

người hay cảnh trời, chúng ta có thể tu học

lần lần để đạt được giác ngộ giải thoát

hoàn toàn.

Source: Người Cư Sĩ , France, http://www.multimania.com/cusi/

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcKinh Hai Niet-banVăn bản tiếp →Kinh Ba mat
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt