Binh Anson - Tam gioi bac Thanh
Vietnamese, with Unicode Times font
Tám giới của bậc Thánh
Bình Anson
N goài việc thọ trì, tuân giữ 5 điều giới căn bản trong đời sống hằng ng ày, thỉnh thoảng, trong các ngày trai giới, các dịp lễ lớn, hay trong các khóa tu thiền tịnh tâm, người Phật tử cư sĩ chúng ta thường giữ thêm Bát Quan Trai Giới. Tám giới đó dựa v ào n ăm giới căn bản, nhưng được khai triển th êm để giúp tạo một đời sống tịnh hạnh, đơn giản, giúp tạo các điều kiện thuận lợi để tu dưỡng tâm trí. Đó l à:
1) Không sát sinh.
2) Không trộm cắp.
3) Không hành dâm.
4) Không nói dối.
5) Không uống rượu và dùng các chất say.
6) Không ăn ngoài giờ (không ăn sau 12 giờ trưa).
7) Không tham gia múa hát, thổi k èn,
đánh đ àn, xem múa hát, nghe đ àn,
kèn, và không trang đi ểm, thoa vật
thơm, dồi phấn và đeo tr àng hoa.
8) Không nằm hay ngồi nơi quá cao, và nơi xinh đẹp.
Ngày trai giới còn có tên gọi là ngày Bố-tát, phiên âm từ chữ
"Uposatha" . "Uposatha" có nghĩa là đi đến
v à lưu lại tại một ngôi chùa hay một tu viện. Theo phong tục Ấn
Độ ng ày xưa, các giáo sĩ Bà-la-môn
thực hiện các nghi lễ thanh tịnh hóa, rồi rời gia
đ ình, chọn một nơi thanh vắng
để sống độc cư trọn ng ày, vào ngày tr ăng
tr òn (ngày rằm) và ngày đầu trăng
(mồng 1). Trong bối cảnh đó, Đức Phật cho phép các vị tu sĩ đệ tử của Ng ài
hội họp lại vào các ngày đó để tụng giới bổn
Ba-la-đề-mộc-xoa ( Patimokkha , giới luật tu sĩ) và thuyết
giảng cho hàng đệ tử cư sĩ khi họ đến lưu lại
tại ch ùa. Ngoài ra, cộng đồng Phật tử
thời đó c òn có 2 ngày Bố-tát khác là ngày giữa tuần tr ăng
đầu (mồng 8) v à ngày giữa tuần tr ăng
sau (ng ày 23).
Đó là bốn ngày Bố-tát căn bản của truyền thống Phật giáo Nguyên thủy, vẫn còn được áp dụng cho đến ngày nay. Tuy nhiên, tại Việt Nam, Phật tử cư sĩ thường thọ trì 6 ngày trong tháng: 8, 14, 15, 23, 29, 30 (28, 29 cho tháng thiếu), hoặc 8 ngày: 5, 8, 14, 15, 20, 23, 29, 30.
*
1. Tám giới của bậc Thánh
Các bài giảng của Đức Phật có li ên
quan đến tám giới c ăn
bản được ghi lại trong Tăng Chi Bộ,
Chương Tám Pháp, Phẩm "Ng ày Trai Giới".
Đức Phật giảng rằng người n ào thọ trì
tám giới nghiêm túc với tâm trong sạch, người ấy sống tịnh hạnh như một vị
thánh A-la-hán. Vì thế, các đệ tử của Ng ài
phải cố gắng giữ tám giới trong ngày Bố-tát. Ngài giảng chi tiết cho bà
Visakha (Tỳ-sá-khư) như sau:
--"Thánh đệ tử ấy, n ày Visakha, suy tư như sau:
1) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ bỏ sát s inh, tránh xa sát sinh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng s inh và loài hữu tình. Cũng vậy đ êm nay và ngày nay, ta sống từ bỏ sát sinh, tránh xa sát sinh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quí, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh v à loài hữu tình. Về chi phần này, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
2) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ
bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những vật đ ã cho, chỉ mong những vật
đ ã cho, tự sống thanh tịnh, không có
trộm cắp. Cũng vậy, đ êm nay và ngày
nay, ta sống từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những vật
đ ã cho, chỉ mong những vật
đ ã cho, tự sống thanh tịnh, không có
trộm cắp. Về chi phần này, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực
hành trai giới".
3) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ bỏ t à hạnh, tịnh tu Phạm hạnh, sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Cũng vậy, đ êm nay và ngày nay, ta sống từ bỏ tà hạnh, tịnh tu Phạm hạnh, sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Về chi phần này, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
4)"Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa đối với đời. Cũng vậy, đ êm nay và ngày nay, ta sống từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa đối với đời. Về chi phần n ày, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
5) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ
bỏ rượu men, rượu nấu l àm cho đắm say,
tránh xa rượu men, rượu nấu l àm cho
đắm say. Cũng vậy, đ êm nay và ngày nay, ta sống từ bỏ rượu men,
rượu nấu làm cho đắm say, tránh xa rượu men,
rượu nấu l àm cho đắm say. Về chi phần
n ày, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
6) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán ăn
một ng ày một bữa, không ăn ban đ êm,
không ăn phi thời. Cũng vậy, đ êm nay
và ngày nay, ta sống ăn một ng ày một
bữa, không ăn ban đ êm, không
ăn phi thời. Về chi phần n ày, ta theo
gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
7) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán tránh xa không xem múa, hát, nhạc, diễn kịch, không trang sức bằng v òng hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang. Cũng vậy, đ êm nay và ngày nay, ta sống tránh xa không xem múa, hát, nhạc, diễn kịch, không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang. Về chi phần này, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
8) "Cho đến trọn đời, các vị A-la-hán từ bỏ giường cao, giường lớn, tránh xa giường cao, giường lớn. Các vị ấy nằm tr ên giường thấp, trên giường nhỏ hay trên đệm cỏ. Cũng vậy, đ êm nay và ngày nay, ta từ bỏ giường cao, giường lớn, tránh xa giường cao, giường lớn. Ta nằm trên giường thấp, trên giường nhỏ hay trên đệm cỏ. Về chi phần n ày, ta theo gương các vị A-la-hán và ta sẽ thực hành trai giới".
"Như vậy, này Visakha, là Thánh trai giới, thực hành Thánh trai giới, này Visakha, có quả lớn, có lợi ích lớn, có chói sáng lớn, có ánh sáng lớn".
Trong T ăng Chi Bộ, Chương Mười Pháp, Đức Phật cũng khuy ên các cư sĩ của bộ tộc Thích-ca trong các ngày Bố-tát phải nỗ lực hành trì bát quan trai giới, sống tinh cần, nhiệt tâm, không phóng dật trọn ngày và trọn đ êm. Những lợi lạc do công phu tu tập đó c òn to lớn hơn tài sản của cải mà họ có thể tích tụ được để sống sung túc cả trăm năm; v ì công phu đó sẽ tạo thiện nghiệp đưa đến tái sinh trong các c õi trời an lạc với tuổi thọ cả ngàn n ăm.
Hơn thế nữa, kết quả đó sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi để phát triển tuệ giác, đưa họ nhập d òng thánh giải thoát, qua các quả vị Dự lưu, Nhất lai, và Bất lai. Ngài nói:
--"Ở đây, n ày các Thích tử,
đệ tử của Ta, trong 10 năm sống không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần như lời Ta giảng dạy. Như vậy, vị ấy thực h ành,
vị ấy có thể sống tr ăm năm, ng àn n ăm,
trăm ng àn n ăm được cảm thọ nhất hướng
lạc. Vị ấy có thể chứng được quả Bất lai, quả Nhất lai hay quả Dự lưu
không có sai chạy.
Này các Thích tử, đâu phải l à 10 n ăm!
Ở đây, đệ tử của Ta trong 9 năm, ... trong 8 năm, ..., trong 1 năm, ...
trong 10 tháng, ... trong 9 tháng, ... trong 8 tháng, ... trong 1 tháng,
... trong 10 đ êm 10 ngày... trong 9 đ êm
9 ngày... trong 8 đ êm 8 ngày... trong
1 đ êm 1 ngày sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần như lời Ta giảng dạy. Như vậy, vị ấy thực hành, vị ấy
có thể sống tr ăm năm, ng àn n ăm,
trăm ng àn n ăm được cảm thọ nhất hướng
lạc. Vị ấy có thể chứng quả Bất lai, quả Nhất lai, hay quả Dự lưu ,
không sai khác".
*
2. Tám giới trong đời sống tu sĩ
Không chỉ dành riêng cho hàng cư sĩ, tám giới trên cũng áp
dụng cho đời sống xuất gia. Tám giới
này được bao gồm trong 10 giới căn bản cho hàng Sa-di (Tiểu
tụng thuộc Tiểu bộ, và Chương I, Đại
Phẩm, Tạng Luật) ,
trong đó, giới thứ bảy của bát quan
trai giới được tách ra làm hai: giới k hông tham gia múa hát,
thổi kèn, đánh đàn, xem múa hát, nghe
đàn, kèn; và giới không trang đi ểm,
thoa vật thơm, dồi phấn và đeo tr àng
hoa. Cộng thêm vào đó là giới
không cất giữ vàng bạc, thành tổng cộng 10 giới.
Tám giới nầy cũng n ằm trong giới bổn Ba-la-đ ề-mộc-xoa ( Patimokkha ) của các vị tỳ khưu:
- Không sát sinh: trong phần Triệt khai bất cộng trụ và phần Ưng đối trị .
- Không trộm cắp: trong phần Triệt khai bất cộng trụ.
- Không hành dâm: trong phần Triệt khai bất cộng trụ.
- Không nói dối: trong phần Triệt khai bất cộng trụ và phần Ưng đối trị .
- Không uống rượu và các chất say: trong phần Ưng đối trị .
- Không ăn trái giờ: trong phần Ưng đối trị .
- Không nằm ngồi nơi quá cao và xinh đẹp: trong phần Ưng xả đối trị và phần Ưng đối trị .
Riêng giới không múa hát, thổi kèn, đàn,
xem múa hát, nghe đàn k èn tuy không ghi rõ trong giới bổn
Ba-la- đ ề-mộc-xoa nhưng có ghi trong
các đi ều liên quan
đ ến tội Tác ác ( dukkata ),
thuộc Tiểu Phẩm (Chương V, Tỳ khưu Indacanda dịch Việt), của Tạng Luật. Duyên sự như sau:
Một lần nọ, tại thành R ājagaha
(Vương xá) có lễ hội ở trên đỉnh núi. Các tỳ
khưu nhóm Lục Sư đ ã đi xem lễ hội ở tr ên
đỉnh núi. Dân chúng ph àn nàn, phê
phán, chê bai rằng:
- Tại sao các sa-môn Thích tử lại đi xem vũ, ca, luôn cả tấu nhạc , giống như các kẻ tại gia hưởng dục vậy?
Các tỳ khưu đ ã nghe
được những người dân ấy ph àn nàn, phê
phán, chê bai. Các tỳ khưu ít ham muốn, tự biết
đủ, khi êm tốn, có hối hận, ưa thích sự
học tập, đ ến trình sự việc ấy lên
đức Thế Tôn. Ng ài khiển trách nhóm
Lục Sư ấy, rồi bảo các tỳ khưu rằng:
- Này các tỳ khưu, không nên đi xem vũ, ca, hoặc tấu nhạc; vị n ào đi th ì phạm tội dukkata (tác ác).
Ngay cả đ ến việc ngâm nga các
bài kệ, bài pháp với các âm đi ệu
trầm bổng du dương cũng bị Đức Phật khi ển
trách và ng ăn cấm. Một lần nọ,
các tỳ khưu nhóm Lục Sư ngâm nga giáo pháp theo âm
điệu ca hát với sự kéo d ài. Dân chúng
phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:
- Các sa-môn Thích tử này ngâm nga giáo pháp theo âm điệu ca hát với sự kéo d ài giống y như chúng ta ca hát vậy.
Các tỳ khưu đ ã nghe
được những người dân ấy ph àn nàn, phê
phán, chê bai. Các tỳ khưu ít ham muốn, tự biết
đủ, khi êm tốn, có hối hận, ưa thích sự
học tập, đ ến trình sự việc ấy lên
đức Thế Tôn. Ng ài khiển trách nhóm
Lục Sư ấy, rồi bảo các tỳ khưu rằng:
- Này các tỳ khưu, đây l à n ăm
điều bất lợi khi ngâm nga giáo pháp theo âm
điệu ca hát với sự kéo d ài: Bản thân
vị ấy bị say đắm trong âm điệu, luôn cả những
kẻ khác cũng bị say đắm trong âm điệu, h àng tại gia phàn nàn, trong
khi ra sức thể hiện âm điệu thiền định bị
phân tán, điều cuối c ùng là dân chúng thực hành theo
đường lối sai trái. N ày các tỳ khưu,
đây l à n ăm
điều bất lợi khi ngâm nga Pháp theo âm điệu ca hát với sự kéo d ài.
Này các tỳ khưu, không nên ngâm nga giáo pháp theo âm
điệu ca hát với sự kéo d ài; vị nào
ngâm nga thì phạm tội dukkata (tác ác).
Chương V, Tiểu Phẩm, cũng có ghi việc Đức Phật khiển trách và
ng ăn cấm các tu sĩ trang
điểm, thoa vật thơm, đeo tr àng hoa,
v.v. Duyên sự như sau:
Một lần nọ, các tỳ khưu trong nhóm Lục Sư thoa dầu khuôn mặt, xoa bóp khuôn mặt, thoa phấn khuôn mặt, tô điểm mặt bằng bột phấn đỏ, vẽ m àu ở thân thể, vẽ màu ở mặt, vẽ màu ở thân thể và ở mặt. Dân chúng phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:
- Tại sao các sa-môn Thích tử lại thoa dầu khuôn mặt, xoa bóp khuôn mặt, thoa phấn khuôn mặt, tô điểm mặt bằng bột phấn đỏ, vẽ m àu ở thân thể, vẽ màu ở mặt, vẽ màu ở thân thể và ở mặt giống như các kẻ tại gia hưởng thụ dục lạc vậy?
Các tỳ khưu đ ã nghe
được những người dân ấy ph àn nàn, phê
phán, chê bai. Các tỳ khưu ít ham muốn, tự biết
đủ, khi êm tốn, có hối hận, ưa thích sự
học tập, đ ến trình sự việc ấy lên
đức Thế Tôn. Ng ài khiển trách nhóm
Lục Sư ấy, rồi bảo các tỳ khưu rằng:
- Này các tỳ khưu, không nên thoa dầu khuôn mặt, không nên xoa bóp khuôn mặt, không nên thoa phấn khuôn mặt, không nên tô điểm mặt bằng bột phấn đỏ, không n ên vẽ màu ở thân thể, không nên vẽ màu ở mặt, không nên vẽ màu ở thân thể và ở mặt; vị nào thực hiện thì phạm tội dukkata (tác ác).
*
3. Áp dụng bát quan trai giới trong đời sống cư sĩ
Theo truyền thống, trong ngày Bố-tát, người cư sĩ Phật tử thức dậy sớm, sửa soạn thức ăn, rồi cúng dường đến các vị T ăng sĩ đi khất thực trong xóm làng. Hoặc họ mang thức ăn đến chùa và cúng dường đến chư Tăng ở đó. Đồng thời, các vị Phật tử này xin chư Tăng đọc truyền Tam quy và Bát quan trai giới để được thọ trì trong suốt ngày và đêm hôm đó. Có thể là sau đó, họ trở về nhà, sinh hoạt bình thường, nhưng vẫn tuân giữ tám giới cho đến sáng hôm sau. Có thể l à họ thu xếp để ở lại ch ùa trọn ngày và trọn đ êm hôm đó. Cần ghi nhớ ở đây l à phải trì giữ trọn vẹn các trai giới đó trong suốt 24 giờ.
Tùy theo nếp sinh hoạt của mỗi chùa, chương trình có thể thay
đổi. Có những nơi Phật tử lưu lại đó để đọc
sách, nghe thuyết pháp, đóng góp v ào các công tác Phật sự, làm công
quả tại chùa. Có những nơi chú trọng đến h ành
thiền, người Phật tử dành trọn ngày và đ êm
để tập sống quán niệm, tĩnh tâm, xen kẽ các
buổi ngồi h ành thiền và đi kinh h ành,
và đến gặp thiền sư để tham vấn ri êng
về các vấn đề có liên quan
đến công phu tu tập của m ình.
Có những chùa tổ chức đ êm thọ
đầu đ à, với tham dự viên nguyện không
ngủ hay nằm, tích cực tham gia vào các buổi thuyết pháp và thảo luận về
Phật pháp. Trong đ êm
đầu tháng v à giữa tháng, nếu tại chùa
có trên 4 vị Tỳ khưu, chư T ăng tụ họp tại
chánh điện, nơi có kết giới Sima, để tụng đọc 227 điều giới bổn của h àng
Tỳ khưu, và cuộc lễ này có thể kéo dài hơn một giờ.
*
N gày nay, trong môi trường xã hội kinh tế hiện
đại, khi chúng ta phải sinh hoạt, l àm
việc theo lịch Tây phương, rất khó tuân giữ các ngày Bố-tát
đúng theo âm lịch. Khuynh hướng thông thường
l à dời ngày Bố-tát vào những ngày cuối tuần, khi mọi người
được nghỉ ngơi, dễ thu xếp để gặp nhau, hay
đi đến ch ùa, đến các tịnh thất, thiền
viện. Có những nhóm Phật tử đ ã linh hoạt tổ chức ngày "Tịnh tâm"
hằng tháng, vào ngày cuối tuần kề cận với đ êm
tr ăng rằm, thường l à ngày thứ Bảy và
hành trì bát quan trai giới trọn ngày và trọn
đ êm đó cho đến sáng ng ày Chủ
nhật.
Nếu có chư T ăng Ni hiện diện th ì chúng ta thỉnh quý vị ấy truyền quy giới. Ở những nơi không có T ăng Ni , chúng ta có thể mời một vị cư sĩ lớn tuổi, có uy tín, tuyên đọc quy giới, v à mọi người cùng đọc theo, v à tự nguyện thọ trì với tâm trong sạch. Chương trình sinh hoạt thì tùy duyên, có thể là tổ chức các buổi hành thiền, tham cứu kinh sách, xen kẽ với các buổi thuyết pháp hoặc đ àm luận về Phật pháp, hoặc cùng tụng đọc các b ài kinh c ăn bản như kinh Từ Bi, kinh Hạnh Phúc, kinh Châu Báu, kinh Chuyển Pháp Luân, v.v., hoặc cùng nghe các bài giảng, các bài kinh tụng thu âm trong b ăng audio-cassette hay đĩa CD.
Tương tự trong tinh thần đó, ở những nơi
xa xôi, không có nhiều bạn đồng tu ,
không có chùa, không có T ăng Ni,
chúng ta vẫn có thể tự tổ chức một ngày trai giới tại nhà riêng, tự
đọc l ên lời nguyện quy y Tam Bảo và
hành trì Tám Giới, rồi lập ra một chương trình tịnh tu cho riêng mình
trong trọn ngày ấy.
Điều quan trọng là mỗi người chúng ta cần phải tu tập giữ tâm thanh tịnh, nhu hòa, không bận rộn, không lo âu tính toán, và lúc nào cũng cố gắng tỉnh giác, chuyên chú, chánh niệm, nhất tâm hướng về Phật Pháp trong suốt thời gian thọ trì bát quan trai giới.
-ooOoo-
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 15-08-2007