Buddhasasana Home Page
Về bài thơ "Bối Diệp"
Bình Anson
oOo
Gần đây trên diễn đàn truyền thông điện tử VN-Buddhism chị TN có nhã ý chép lại bài thơ Bối Diệp của sư cô Huệ Liên. Bài thơ nầy được viết ra sau một khóa học tại trường Phật học cơ bản Giác Lâm ở Sài Gòn. Theo chị TN, đây là những vần thơ thật đẹp, thanh thoát, nhẹ nhàng như ánh sáng trăng rằm; tươi mát như những giọt sương mai buổi sớm và mang đầy đạo vị giải thoát. Tôi rất đồng ý với chị ấy.
Vì vậy, tôi xin gửi đến các bạn bài thơ nầy, và đồng thời tôi cũng xin mạn phép có một ít dòng chú thích ở cuối bài về một vài ý nghĩa của các từ ngữ trong bài thơ.
Bối Diệp
Huệ Liên
Giở từng trang bối diệp (1)
Đọc lại lời Phật xưa
Thấy ngàn hoa Pháp rụng
Bát ngát hương Đại thừa
Đường mòn muôn kiếp ta quanh quẩn
Bỗng thấy vầng trăng sáng cuối đường
Bỗng thấy thênh thang bừng tám nẻo (2)
Đưa về tịch mặc ngát hương hoa
Bỗng thấy hương lưu trong vạn đạo
Duyên đầu mê loạn bụi Vô minh
Rồi Hành rồi Thức duyên nhau mãi (3)
Sanh tử bao lần nghiệp tử sinh
Bỗng thấy thuyền từ đưa khách tục
Qua bờ giác ngộ dưới trăng xưa
Tay chèo nào ngại cơn phong vũ
Sáu chiếc thuyền không quản nắng mưa (4)
Bồ tát mỉm cười hương nhẹ thoảng
Mắt huyền Bát nhã, nét Vô ưu (5, 6)
Hy mã lạp sơn, ngàn gió lộng
Núi rừng ca mãi khúc Xuân Thu .
o0o
Chú thích:
(1) Bối diệp: lá bối, một loại lá dừa nước dùng để ghi chép kinh Phật ngày xưa. Nghĩa bóng là kinh điển Phật giáo.
(2) Tám nẻo: tám chánh đạo. Đó là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, và chánh định.
(3) Vô minh, Hành, Thức: các nhân duyên trong 12 nhân duyên của thuyết Duyên khởi - Vô minh, Hành, Thức, Danh sắc, Lục nhập, Xúc, Thọ, Ái, Thủ, Hữu, Sinh, và Lão Tử. Cái nầy là nhân để phát khởi cái kia, đan kết với nhau, tạo vòng luân hồi.
(4) Sáu chiếc thuyền: Lục độ Ba la mật, sáu thuyền đưa ta đến bờ giác ngộ. Gồm có: Bố thí, Trì giới, Tinh tấn, Kiên nhẫn, Thiền định, và Trí tuệ.
(5) Bát nhã: phiên âm của Prajna (Sanskrit), Panna (Pali). Đó là tuệ giác ngộ, có khi gọi là tuệ bát nhã.
(6) Vô ưu: không lo buồn, phiền não, trạng thái giác ngộ. Đôi khi còn dùng để chỉ cây "Vô Ưu" (Asoka). Đức Phật sinh ra dưới cây nầy.
oOo
Bình Anson
Perth, Western Australia
Tháng Tám, 1996.