📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Ti'n Ta^m

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 24,081 ký tự · ~22 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Ti'n Ta^m

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Tín Tâm

Thích Thanh Từ (1986)

oOo

Sáng ngày mùng một Tết năm

Bính Dần (1986), trời còn tối,

cảnh vật còn lờ mờ ẩn hiện

dưới ánh sao đêm. Gió núi

lành lạnh từng cơn thổi nhẹ.

Tất cả tăng ni Phật tử y áo

chỉnh tề chuẩn bị đến thất

của Thầy để làm lễ chúc

thọ. Thất của Thầy nằm trên

mỏm núi khác và cao hơn thiền

đường chừng 20 thước.

Đi đầu là thầy Phước

Hảo trụ trì của tu viện. Đoàn

người lần bước trên những

bậc thang bằng đá, tuy gồ ghề

nhưng cũng dễ đi. Quang cảnh trên

đây rất đẹp mắt và

nên thơ, từ chỗ thất nhìn

xuống thấy rõ khuôn viên của

thiền viện. Xa xa phía dưới là

thị xã Vũng tầu. Xa hơn nữa

là biển cả với một bầu trời

mênh mông bát ngát. Những ngọn

đèn li ti của ghe thuyền đánh

cá long lanh trong đêm chẳng khác

nào hạt chuỗi kim cương.

Xin mời quý vị nghe bài giảng.

oOo

Nam Mô Bổn Sư Thích ca Mâu Ni Phật.

Để nhắc nhở quý vị năm

mới về sự tu hành thì tôi sẽ

nói một câu chuyện. Qua năm Bính

Dần này quý vị tinh tấn tu hành

đúng theo tinh thần Thiền Tông.

Cho nên tôi sẽ nhắc và nói

rõ về cái "Tín Tâm".

Bởi vì tất cả người tu chúng

ta, phần nhiều tin Phật, tin Pháp, tin

Tăng, mà ít có tin cái tâm

của mình. Bởi vậy nên hôm

này tôi nói thẳng về cái

phương pháp hay là đường

lối để làm sao mình nhận

hiểu, tin được cái tâm của

mình.

Vậy muốn "Tín Tâm", hỏi

tâm là cái gì? Bởi vì xưa

nay ai cũng hay nói: "Tôi không

cần đi chùa, tôi chỉ tu tâm

cũng được rồi." Nhưng mà

tâm là gì để mà tu? Đó

là điều mà nhiều người

muốn biết, nhưng không biết rõ.

Hoặc trong lúc nói chuyện với nhau,

người này bảo người kia rằng:

"Tâm tôi nghĩ thế này, tâm

tôi tính thế kia." Thì như

vậy tâm là cái "nghĩ",

"tính" hay là cái gì khác

nữa? Đúng ra chữ tâm theo nhà

Phật có nghĩa là để chỉ

cho cái "biết". Bởi vì biết

nghĩ, biết tính, biết tốt, biết

xấu, biết dở, biết hay, tóm lại

mọi cái thuộc về lãnh vực biết

đó đều gọi là tâm.

Bởi vậy nếu mà chúng ta không

phân biệt rành rẽ thì chúng

ta chỉ thấy tâm là cái biết

phân biệt mà quên tâm còn

là cái biết thầm lặng, sáng

suốt không có phân biệt. Do đó

nên trong nhà Phật chia tâm ra làm

nhiều thứ để giải thích. Ở

đây, tôi tổng quát chia ra làm

hai loại: Loại thứ nhất là Tâm

Vọng, loại thứ hai là Tâm Chân.

Tâm Vọng là cái gì? Tức

là những cái biết thuộc về suy

nghĩ, thuộc về phân biệt. Đó

gọi là Tâm Vọng. Tâm là cái

biết, mà cái biết có suy tính,

cái biết phân biệt đó là

động. Cho nên gọi là vọng.

Vọng là dối chứ không có

thật. Nó có rồi mất. Sinh rồi

diệt, chứ không lâu cho nên mới

là vọng. Còn cái biết mà

thường hằng có, không đổi

thay, bất sinh bất diệt (tức không

động), không có tướng trạng

thì gọi là Tâm Chân hay Chân

Tâm. Thì như vậy, cái Tâm

Chân thật đó là chỉ cho

cái biết không bao giờ đổi

thay, không bao giờ sinh diệt. Mà người

đời chúng ta ai cũng chỉ nhận

được cái biết, tức là

cái biết suy tính về phân biệt,

mà ít ai nhận được cái

biết thầm lặng hằng còn mà

không có sinh diệt. Bởi không nhận

được điều đó nên

chỉ biết cái tâm hư dối,

cho là tâm thật; còn cái tâm

chân thật lại quên đi.

Vì vậy cho nên trong kinh Tứ Thập

Nhị Chương, Đức Phật có

dậy: " Này các Tỳ Kheo, các

ông chớ nên tin cái tâm của

các ông. Chỉ khi nào chứng A

La Hán mới nên tin ." Như vậy

quý vị thấy, cái tâm đó

là cái tâm hư dối, mà tin

nó là không được. Bởi

vì nó đổi thay, tức là

sinh diệt. Mà tin cái đổi thay

sinh diệt thì thế nào mình cũng

bị biến đổi, bị sinh diệt. Khi

chứng A La Hán thì cái tâm mới

là cái biết. Cái biết đó

không còn sinh diệt nữa. Vì vậy

cho nên lúc đó mới đáng

tin.

Đức Phật muốn cho chúng ta đừng

lầm lẫn hai cái tâm: tâm phân

biệt hư dối và tâm lặng lẽ

chân thật. Nếu mà chúng ta lấy

cái hư dối mà cho là thật

thì tự chúng ta bị lầm, bị

mê, rồi đi trong sinh tử. Muốn

biết rõ cái tâm chân thật

thì phải làm sao? Bởi vì những

vị tu ngộ đạo thì tự nhiên

họ thấy, họ nhận ra. Còn nếu

mà chưa ngộ đạo thì khó

mà nhận ra, khó mà biết được.

Thì giờ đây tôi chỉ y theo

những lời dậy của Phật, của

Tổ, để quý vị khả dĩ có

thể nhận thấy được phần

nào.

Trong Kinh Lăng Nghiêm, Đức Phật

thường dùng hình ảnh, Ngài

nói rằng có một cái gọi là

" Nhất tinh minh sinh lục hòa hợp ".

Tinh là ròng rặt, Minh là sáng

suốt. Tức là cái sáng suốt

một cách thuần túy đó,

sinh ra sáu cái hòa hợp. Sáu cái

hòa hợp là: mắt, tai, mũi, lưỡi,

thân và ý. Tại sao gọi là

sáu cái hòa hợp? Vì mắt mà

muốn thấy thì phải có con mắt

và có cảnh bên ngoài. Rồi

cái thức theo đó mà phân

biệt. Vì vậy cái biết của

mắt phải do đủ duyên hòa hợp

mới có. Còn cái ý suy nghĩ

thì cũng có cái cảnh bên

ngoài, có danh có tướng, rồi

theo đó mà suy nghĩ. Đó

cũng là chạy theo duyên, theo cảnh.

Nhưng mà trong cái chạy theo duyên

theo cảnh đó, lại có cái

ngầm ngầm, không theo mà chúng

ta không thấy. Vì vậy cho nên

chư Phật, chư Tổ luôn luôn bảo

chúng ta phải khéo, đừng có

lầm chạy theo cảnh mà phải thấy

có cái thật ngầm ở trong đó.

Vì vậy cho nên chư thiền sư

hay nói: Phải như con ngỗng chúa,

khi uống sữa hòa với nước, thì

chỉ uống sữa mà chừa nước

lại. Chuyện đó là dễ hay

khó? Cũng như vậy, ở sáu căn

của mình, trong cái chỗ hòa hợp

đó, mình phải làm sao nhận

ra được cái thuần tuý, tinh

anh mà đừng theo cái hư dối

phân biệt. Đó là cái khôn

ngoan khéo léo mà mình phải làm.

Cho nên người tu phải khéo nhận

ra nơi mình có cái tinh minh sáng

suốt. Cái sáng suốt đó

phát ra ở sáu căn của mình

gọi là sáu cái hòa hợp. Khi

mắt nhìn cảnh, tai nghe tiếng, thì

đừng có lệ thuộc vào cái

sinh diệt bên ngoài, cái sinh diệt

của vọng tâm. Mà nhờ sống

được với cái chân tâm.

Đó là cái khôn ngoan như

con ngỗng chúa uống sữa mà bỏ

nước lại. Hình ảnh này trong

kinh Lăng Nghiêm do các thiền sư

diễn tả lại bằng hình thức

lạ lùng. Mới nghe thì khó hiểu,

nhưng đến lúc thâm nhập hiểu

được thì lại rất là

hay.

Khi ngài thiền sư Vân Nham đến

với ngài Quy Sơn, ngài Quy Sơn nói:

"Nghe nói ông biết làm sư

tử múa phải không?" Ngài

vân Nham nói: " Phải " .

Hỏi : "Múa được mấy

xuất? " Thì ngài nói: "Múa

được sáu xuất". Sau ngài

Vân Nham được thầy là ngài

Dược Sơn hỏi: "Ông biết

làm sư tử múa phải không?"

Ngài nói: "Dạ phải."

Hỏi: "Múa được mấy

xuất?" Ngài nói: "Con múa

được sáu xuất." Rồi

ngài hỏi lại thầy : "Hòa

Thượng biết làm sư tử múa

không?" Ngài Dược Sơn nói:

"Biết." Hỏi: "Hòa Thượng

múa mấy xuất?" Ngài Dược

Sơn trả lời: "Ta múa một xuất."

Thì ngài Vân Nham kết luận:

"Một tức là sáu, sáu tức

là một." Vậy hai thầy trò

nói chuyện cho vui hay là đang nói

chuyện trong kinh Lăng Nghiêm? Ông thầy

nói một xuất tức là Nhất

Tinh Minh. Mà đệ tử nói múa

sáu xuất tức là Lục Hòa

Hợp. Lấy hình ảnh sư tử, vì

sư tử là chúa loài thú,

nó làm cho mọi loài thú đều

phải kinh hoàng. Bởi vậy cho nên

cái chân thật này ví như

con sư tử. Còn những cái khác,

những cái mộng tưởng phân biệt

thì ví như các loài thú

khác. Vì vậy biết làm sư

tử múa là chỉ cho biết được

cái thể Nhất Tinh Minh. Một xuất

là Nhất Tinh Minh, mà sáu xuất

là sáu cái hòa hợp.

Hiểu như vậy mình mới thấy

rằng từ Phật tới Tổ đều

thấy rõ nơi mình có một

cái chân thật. Rồi từ cái

chân thật đó theo duyên mà

phát ra sáu cửa. Bởi vậy cho nên

có đủ tâm chân thật mà

mình không nhận, không biết, lại

tưởng như là không có.

Đến chuyện một tổ sư Ấn Độ

là ngài Ba la Đề. Vua diện kiến

hỏi ngài về Phậr Tánh. Ngài

trả lời: "Nơi thai gọi là thân.

Ở đời gọi là người. Nơi

mắt gọi là thấy. Nơi tai gọi

là nghe. Nơi mũi phân biệt các

mùi. Nơi lưỡi đàm luận.

Nơi tay nắm bắt. Nơi chân chạy

nhẩy. Biến hiện thì khắp thế giới,

thu lại thì chỉ trong hạt bụi.

Người hiểu cho là Phật Tánh,

người không hiểu gọi là tinh

hồn." Quý vị thấy Ngài

có dấu diếm không? Như vậy

thì ở nơi tay, nơi mũi, nơi lưỡi

... đều có mang tính chất Phật.

Nên trong kinh Pháp Hoa mới nói là

"Tri Kiến Phật". Hiểu thì

như con ngỗng chúa biết lọc sữa

uống mà chừa nước lại. Không

hiểu thì như mình uống luôn

cả nước, lọc không được.

Chư Tổ đã trình bầy thật

rõ ràng, không dấu diếm một

chút nào. Nhưng vì chúng ta mê

muội nhiều đơì nên nghe dường

như hiểu, mà không sống theo được.

Đó là cái mê lầm muôn

đời của chúng ta. Thiền sư

Đại An còn nói rất rõ

là: "Cả thẩy các ngươi,

mọi người đều có viên

ngọc lớn vô giá. Từ cửa con

mắt phóng quang soi sáng núi sông

cây cỏ. Từ cửa lỗ tai phóng

quang nhận lãnh tất cả âm thanh.

Sáu cửa ngày đêm phóng

quang sáng, cũng gọi là phóng

quang tam muội. Các ngươi không biết

lại nhận bóng trong thân tứ đại."

Nói chung là mình có một hòn

ngọc quý. Nhà thiền gọi là hòn

ngọc quý. Kinh Lăng Nghiêm gọi là

Nhất Tinh Minh. Nhất Tinh Minh hay là hòn

ngọc quý là một, nhưng tuỳ theo

cái duyên mà phóng ra sáu cửa.

Khi nó phóng ra sáu cửa thì ở

tai nhận lãnh âm thanh, ở mũi nhận

lãnh mùi hương. Thì như vậy

nó hằng phóng quang ra sáu cửa

mà mình không biết. Bởi không

biết cho nên mình nhận cái bóng

trong thân tứ đại. Cái bóng

tức là những cái vọng tưởng

suy nghĩ. Khi suy nghĩ, chúng ta chỉ suy

nghĩ được những cái đã

nghe tên, đã thấy tướng.

Còn những cái chưa nghe tên chưa

thấy tướng thì suy nghĩ không

được. Như vậy có danh có

tướng là có cái bóng reo

rắc vào tâm hồn mình, rồi

từ cái bóng đó mình

duyên theo đó mà khởi ra suy nghĩ.

Như vậy nó là cái duyên

cái bóng mà ta suy nghĩ chứ không

phải thật.

Còn cái hằng nghe thấy thì có

lúc nào vắng hay không? Cái thấy

cái nghe bao giờ mà vắng mất. Nhưng

suy nghĩ thì chỉ có khi nào duyên

theo bóng của sự vật bên ngoài

mới có cái nghĩ. Vì vậy cho

nên nơi mình quên đi, mình

không nhận được cái chân

thật phóng ra từ sáu cửa đó.

Mà chỉ nhận cái bóng ở

trong thân tứ đại, tức là

cái vọng tưởng của mình. Thì

như vậy, tất cả chúng ta bây

giờ sống bằng cái tinh thần hay

cái tâm của mình? Nếu là

cái tâm thì là cái tâm

nào? Là cái tâm duyên theo bóng.

Mà đã chạy theo bóng, duyên

theo bóng thì đó không phải

là thật. Mà mình cả ngày

cứ sống theo cái bóng đó.

Sống theo cái bóng không thật

thì sẽ bị dẫn đi trong cái

không thật, tức là đi trong sinh

tử luân hồi, như mộng huyễn.

Còn nếu mình sống chân thật

thì cái vòng sinh tử luân hồi

mộng huyễn không còn nữa. Đó

chính là cái gốc của sự

tu.

Khi tổ Huệ Khả nhận được

pháp tu từ tổ Bồ Đề Đạt

Ma, một hôm ngài bạch với tổ

Bồ Đề Đạt Ma rằng: "Từ

đây về sau, con dứt hết các

duyên." Tổ Bồ Đề Đạt

Ma mới nói: "Chớ rơi vào

đoạn diệt." Ngài thưa:

"Không rơi." Tổ hỏi: "Con

làm thế nào?" Ngài trả

lời: "Con rõ ràng thường

biết, nói không thể đến."

Tổ nói: "Đây là chỗ

truyền của chư Phật, chớ có

hoài nghi." Như vậy, Tổ đã

chỉ cho chúng ta cái chân thật

đó. Cái đó nói ai cũng

có, chỉ vì mình không khéo

nhận mà chỉ nhận cái bóng

của sáu trần. Khi ngài nói:

"Dứt hết các duyên" ,

tức là cái tâm duyên theo cảnh

theo bóng dáng sáu trần.

Khi quý Phật Tử tập ngồi thiền,

có những lúc mà tâm mình

lặng, nếu không phải là mơ ngủ

thì lúc đó mình có thấy,

có nghe và có biết mình đang

lặng hay không? Mắt vẫn thấy, tai

vẫn nghe, và đang biết mình lặng

thì đúng là "rõ ràng

thường biết". Đâu phải đợi

tới có cái động, tâm dấy

lên rồi mới biết. Vậy rõ ràng

là chúng ta có cái thường

biết hiển nhiên ở nơi chúng ta.

Nhưng mà khổ thay mọi người cứ

đợi vọng tâm dấy lên mới

cho là tâm mình, mới cho là biết.

Thì đã quên mất cái rõ

ràng thầm lặng ở trong rồi. Vì

vậy cho nên chúng ta phải nhận cho

ra mình có cái rõ ràng thường

biết đó, thì đó mới

là "tĩnh giác". Nhận lầm

cái bóng duyên theo ngoại cảnh

đó làm tâm mình thì là

mê. Mà nhận chân được

cái thật được gọi là

giác. Trong nhà thiền gọi đó

là "Kiến Tánh", tức là

thấy được bản tánh bất

sinh bất diệt của mình. Chữ "thấy"

không phải là mắt thấy mà

là nhận ra rõ ràng như vậy.

Bây giờ quý vị biết mình đã

có cái tâm đó, thì phải

tin cho sâu, nhận cho kỹ. Để nhận

cho sâu cho đúng, tôi dẫn lời

của tổ Bá Trượng. Khi ngài Thần

Tán Học với tổ Bá Trượng

trở về chùa với thầy, thì

ông thầy tu theo kinh, chỉ biết tụng

kinh thôi. Còn ông đệ tử ngộ

được lý thiền, không biết

làm sao cho thầy mau tỉnh. Ông lấy

giấy dán lên cửa. Ở trong có

con ong bay ra, thấy giấy trắng nó cứ

chui đầu vào miếng giấy mà

không chịu bay ra cửa trống. Ông

mới làm bài thơ châm biếm ông

thầy bằng hình ảnh con ong chui đầu

vào giấy. Đại ý là cửa

trống mà không chịu ra, chui đầu

vào giấy biết đời nào ra

khỏi. Ông thầy nghe thì hơi bực,

nhưng cũng lấy làm lạ mới

hỏi : "Chú mày đi học

đạo mấy năm nay được

gì mà sao nói năng lạ vậy?"

Ngài Thần Tán nói rằng đã

được tổ Bá Trượng chỉ

cho một con đường tu hành. Ông

thầy cũng bỏ qua.

Ngày kia ông thầy đi tắm, đệ

tử mới kỳ lưng giùm. Trong lúc

kỳ lưng thì ông đệ tử

vỗ vỗ sau lưng mà nói: "Điện

Phật đẹp mà Phật không có

thánh!" (Không có thánh tức

là không có sáng.) Ông thầy

ngó lại hỏi: "Chú mầy

nói cái gì?" Nói: "Tuy

Phật không sáng mà biết phóng

quang." Ông thầy nói: "Ngày

mai để hội chúng lại, để

chú mày lên giảng cho tôi nghe

coi." Thì hôm sau, thầy làm

thính giả ngồi ở dưới, còn

đệ tử lên trần tọa ngồi

giảng. Bài giảng đầu tiên

của ông là dẫn lời ngài Bá

Trượng:

Linh quang độc chiếu

Siêu xuất căn trần

Thể hiện chân thường

Bất câu văn tự

Tâm tánh vô nhiễm

Bổn tự viên thành

Đản ly vọng duyên

Tức như như Phật

Qua câu đó rồi ông thầy

giác ngộ. Ông nói : "Tôi

chưa bao giờ được nghe giáo lý

tuyệt vời như vậy." Linh quang

độc chiếu nghĩa là cái

sáng suốt long lanh chiếu rọi, có

khác gì nói có hòn ngọc

báu ở trong. Siêu xuất căn trần

tức là vượt khỏi sáu căn

trần, sáu căn thuộc về cái

thân, là tướng sinh diệt, sáu

trần thuộc về duyên hợp, mà

duyên hợp cũng là tướng sinh

diệt. Cho nên cái này vượt khỏi

cả căn và trần vì nó không

phải sinh diệt. Thể hiện chân thường

nghĩa là ở trong đó hiện bầy

cái chân thường. Bất câu

văn tự là nó không thuộc

về chữ nghĩa. Tâm tánh vô

nhiễm là cái tánh của tâm

không bị nhiễm, nói cái tánh

của tâm để chỉ cái tâm

chân thật, không phải chỉ cái

tâm phân biệt hư dối. Tâm chân

thật không nhiễm vì vậy mà

Lục Tổ khi giác ngộ có nói

bài kệ sau đây:

Bản lai vô nhất vật

Hà xứ nhạ trần ai

Nghĩa là xưa nay nó không phải

một vật nào, thì chỗ nào

mà dính bụi bậm? Tức là

không nhiễm.

Bổn tự viên thành , vốn tự

tròn đủ nghĩa là nó tự

tròn đủ chứ không thiếu

thốn gì hết . Đản ly vọng

duyên và Tức như như Phật ,

hai câu này có nghĩa là muốn

sống với tâm tánh không nhiễm

đó thì lìa các vọng duyên

(tức là cái tâm hư dối),

lúc đó gọi là "như

như Phật". Phật là giác, như

như là lặng lẽ, tức là cái

biết lặng lẽ, hay là chân tâm.

Như vậy, ngài Bá Trượng chỉ

cho thấy mọi người chúng ta có

cái chân thật. Cái chân thật

đó sáng suốt, siêu xuất

cả sáu căn trần, luôn luôn

hiển bầy tướng chân thật mà

không vướng kẹt trong văn hay chữ.

Bản tính đó lại không ô

nhiễm. Nó tự tròn đủ. Muốn

sống với nó chỉ cầm lìa

các vọng duyên thì tự nó

như như Phật. Như vậy thì tìm

Phật khó hay dễ? Chỉ chịu khó

lìa vọng duyên là được.

Nói như vậy thì đường

tu không phải xa mà cũng không phải

khó. Xa hay khó là tại ta chưa

chịu lìa vọng duyên, chứ lìa

được thì như như Phật.

Để cho quý vị thấy rõ hơn, tôi sẽ dẫn một đoạn trong Tín Tâm Minh, Tổ Tăng Xáng có dạy:

Nhãn nhược bất thụy

Chư mộng tự trừ

Tâm nhược bất dị

Vạn pháp nhất như

Nhãn nhược bất thụy , mắt

mà nếu không ngủ, thì chư

mộng tự trừ , tức là mộng

không hiện ra. Tâm nhược bất

dị và vạn pháp nhất như

là tâm mà không có khác

nghĩa là không có dấy niệm

thứ hai hoặc thứ ba nào, chỉ

có một cái "rõ ràng thường

biết" mà không có dấy niệm

nào khác thì muôn pháp là

nhất, là như. Không khởi niệm

là ví dụ cho con mắt không ngủ,

mà mắt không ngủ thì đâu

có thấy mộng. Mà nếu dấy

niệm như con mắt ngủ thì muôn

pháp thiên thai vạn biệt, là mộng

này hết tới mộng kia. Như vậy,

muốn hết mộng thì chịu khó

mở mắt. Muốn cho tâm cảnh nhất

như thì đừng khởi niệm. Không

có niệm khác thì là nhất

như. Thí dụ khi ngồi nhìn trời

nhìn mây mà không có một

niệm nào hết, thì trời mây

có phân biệt cái này đẹp

cái kia xấu, hay cái này tên

A cái kia tên B gì không?

Vì vậy chủ yếu của người

tu là phải biết rõ làm sao biết

rõ cái chân thật, đừng

chạy theo vọng tưởng. Vọng tưởng

lặng rồi thì muôn pháp nhất

như. Chứ không phải nhồi uốn

muôn pháp để trở thành một

khối nhất như. Do đó ở đây

nói "Tâm nhược bất dị,

vạn pháp nhất như" thì chẳng

khác ở trên tổ Bá Trượng

nói "Đản ly vọng duyên, tức

như như Phật."

Cũng trong Tín Tâm Minh có đoạn ngài nói:

Viên đồng thái hư

Vô khiếm vô dư

Nhân do thủ xả

Sở dĩ bất như

Nghĩa là mình có thể tánh,

tánh đó tròn bằng hư không

(thái hư là trùm cả hư không.)

Vô khiếm vô dư tức là không

thừa không thiếu. Hư không tới

đâu thì tâm thể mình tới

đó. Vì tâm thể mình không

tướng mà hư không cũng không

tướng. Nhân do thủ xả, sở dĩ

bất như; thủ là lấy, xả là

bỏ, bởi mình có lấy có

bỏ nên không được như.

Nếu có lấy có bỏ, tức

là tâm có khác, có "dị"

rồi. Mà tâm đã "dị"

thì vạn pháp đâu có "nhất

như." Nếu bỏ cái "thủ

xả" thì sẽ được "như".

Thì ta thấy tất cả niệm khởi

lên là theo hai bên - thủ hoặc xả,

khen hoặc chê, có hay không. Vì

vậy cho nên còn chấp hai bên là

tâm không như. Vừa dấy niệm

là đều nằm trong cái "hai

bên", nếu niệm lặng xuống thì

là không hai. Đo là chỗ thìết

yếu phải thấy cho thật rõ.

Khi kết thúc Tín tâm Minh, tổ có

nói: "Tín tâm bất nhị,

bất nhị tín tâm" . Tín

tâm thì không hai, không hai là

tín tâm. Thì ta tin tâm chưa? Nếu

còn thấy hai là chưa tin. Chữ tin

ở đây không phải tin là biết

có cái đó. Chữ tin này

là tin nhận là mình nhận được

cái tâm chân thật. Mà muốn

nhận được tâm chân thật

là tin tâm không còn thấy hai.

Còn có hai là không bao giờ nhận

được tâm chân thật.

Vì vậy nên ngài kết luận

là "Tín tâm bất nhị,

bất nhị tín tâm." Bởi

vì cái tâm chân thật đó

là không có niệm. Mà dấy

niệm tức là hai. Muốn nhận nó

thì phải đừng dấy niệm.

Cho nên các chư tổ ngày xưa,

khi mình dấy niệm hỏi cái gì

có tính cách đối đãi

thì đều bị ăn đòn.

Chính là để tập cho mình

đặng thấy đó là cái

lỗi, đừng chạy theo nó nữa.

Nếu không theo hai nữa thì mới tin

được tâm, tâm đó là

tâm Phật. Nếu tin được tâm

đó tức là tin được

ông Phật của mình. Tin được

Phật mình, nhận được Phật

mình thì sớm muộn cũng thành

Phật. Cho nên nói Kiến Tánh Thành

Phật, mà ai tu lại không muốn

thành Phật. Mà muốn được

thành Phật thì phải tin nhận cái

tâm của mình, thì phải đừng

bị cái vọng tưởng dẫn dắt.

Bây giờ tôi dẫn trong kinh Chứng Đạo Ca một đoạn cho quý vị thấy cũng y như vậy.

Thể nhược hư không vô nhai ngạn

Bất ly đương xứ thường trạm nhiên

Mịch tức trí quân bất khả kiến

Nghĩa là cái tâm thể đó

giống như hư không, không có

bờ bến. Làm sao sống được

cái thể đó và làm sao

mà biết được cái thể đó?

"Bất ly đương xứ thường

trạm nhiên" nghĩa là không

rời ngay chỗ này, mà nó thường

lặng lẽ. Ngay chỗ này tức là

chỗ ta đang ngồi có cái lặng

lẽ, tức là có ông Phật hiện

lên. Thì như vậy đâu có

phải chạy đi tìm ở đâu,

mà ngay ở đây có ông Phật

hiện tiền rồi. "Mịch tức tri

quân bất khả kiến" là khởi

cái niệm tìm thì mất tiêu,

không bao giờ thấy ông Phật đó.

Lặng lẽ ngồi yên như vậy thì

ông Phật hiện tiền, giờ dấy

niệm tìm thì mất tiêu. Mới

thấy cái tâm thể của mình

là trùm khắp mà cái vọng

tưởng của mình lại giới hạn

trong con người. Khi ta nghĩ về cái

cây thì vọng tưởng chỉ duyên

theo bóng của cái câỵ Nó

có giới hạn, nghĩ cái đó

rồi nó mất.

Thì như vậy, cái tưởng giới

hạn và tạm bợ mà ta cho nó

là mình. Còn cái tâm thể

trùm cả hư không chưa bao giờ

sinh diệt mình đã lại quên.

Đó là điều thật đáng

thương cho chúng ta. Bỏ cái chân

thật, chạy theo cái hư dối để

rồi lẫn lộn trong vòng luân hồi

sinh tử. Bởi vậy cho nên chư Phật,

chư Tổ thương xót ra đời

chỉ cho mình điều đó.

Nhưng mình không chịu làm theo

lời Phật dạy. Như vậy Phật,

Tổ phụ mình hay là mình phụ

Phật, Tổ? Như vậy mới thấy chúng

ta là người quý kính Phật,

mà vô tình chúng ta bỏ rơi

Phật. Công ơn Phật chỉ cho chúng

ta, chúng ta không cố gắng thực

hiện mà chúng ta đành bỏ

qua để rồi sống với cái

cuồng loạn của chúng ta. Bởi vậy

cho nên mình hiếu đạo để

mà tu, chớ không phải để mà

nói.

Chúng ta làm sao ứng dụng được

những điều Phật tổ dậy dỗ

để mình trở lại cái tâm

chân thật của mình. Hãy nhớ

cái thân này là tứ đại

hòa hợp, cái tâm vọng tưởng

đó là duyên theo bóng dáng

sáu trần. Mà cái gì hợp

thì cái đó phải tan, cái

duyên theo bóng dáng là cái

hư dối, cái sẽ tan và cái

hư dối lại chấp thiệt là

mình. Còn cái chưa bao giờ sinh

diệt trùm cả hư không mà mình

lại bỏ quên. Như vậy có chăng

đúng như trong kinh Pháp Hoa mà

nói chàng Cùng Tử lẽ ra nhận

mình là con ông trưởng giả

thì kho báu đầy nhà, mà

lại không chịu nhận, đi hốt

phân sống qua ngày. Hình ảnh đó

mới nói lên cái tâm điên

khùng của chúng ta. Có cái chân

thật chúng ta có quyền hưởng

trọn vẹn mà không chịu hưởng

để rồi đi nhận một cái

rất là tầm thường mà hài

lòng, mà hãnh diện.

Như vậy những người chạy theo

cái tầm thường mà lại hãnh

diện thì ta thấy họ thật là

đáng thương. Nếu họ ngồi

ăn một mân cơm đầy những

thứ cao lương mỹ vị thì khi

mới nhìn thấy họ sang, họ ăn

ngon. Nhưng mà lúc đầy bụng

khó tiêu rồi mới thấy khổ,

rồi một lát ra hôi hám, có

gì đâu! Vậy mà hài lòng,

vậy mà quý kính. Đó thật

là khờ dại. Còn cái chân

thật thanh tịnh sẵn sàng đó

mà lại bỏ quên. Như vậy chúng

ta tu cốt là phải trở về cái

chân thật đó, sống được

với cái chân thật đó mới

là biết đạo, mới thật là

người tu. Chứ còn chạy theo cái

bóng dáng bên ngoài, dù được

bao nhiêu, dù hay bao nhiêu cũng là

ảo ảnh mà thôị cái chân

thật đó gọi là chân tâm

hay là Phật Tánh.

Để kết luận, tôi sẽ nhắc lại bài kệ của cư sĩ Bàng Long Uẩn:

Đản tự vô tâm ủ vạn vật

Hà phóng vạn vật thường vi nhiễu

Thiết ngưu bất hạ sư tử hống

Kháp tỏ mộc nhân khán họa điểu

Mộc nhân bản thể tự vô tình

Họa điểu phùng nhân diệc bất kinh

Tâm cảnh như như chỉ giá thị

Hà lư bồ đề đạo bất thành

Tôi tạm dịch:

Chỉ tự vô tâm cùng vạn vật;

ngại gì vạn vật thường quấy nhiễu;

trâu sắt sợ gì sư tử rống;

giống như người gỗ xem chim vẽ;

người gỗ bản thể tự vô tình;

chim vẽ gặp người cũng chẳng kinh;

tâm cảnh như như chỉ thể ấy;

nào sợ bồ đề đạo chẳng thành.

Mở đầu bằng câu " Chỉ

tự vô tâm cùng vạn vật ",

vô tâm đó là vô cái

tâm mà Đức Phật bảo các

Tỳ Kheo "Đừng tin tâm các

ông." Vô tâm đó là

vô cái "tâm vọng tưởng

điên đảo", thì chỉ

tự vô tâm cùng vạn vật, tức

là không có cái tâm điên

đảo chạy theo muôn vật. Thì

ngại gì vạn vật thường quấy

nhiễu. Thì ngại gì nói rằng

cái này cái kia nó vây quanh

tôi làm tôi tu không được.

Thí dụ trước mình có một

món đồ quý, món đồ

quý người ta để trước mắt

mình thì nó là nó, mình

là mình. Chứ đâu phải tại

cái món đồ quý này mà

tôi tu không được. Lại nói

tại tôi thấy nó tôi tham, tôi

tham nên tôi tu không được.

Chứ đồ quý là đồ

quý, mình là mình, đừng

có dấy niệm tham thì có gì

đâu mà tu không được.

Rồi qua những tiếng khen tiếng chê,

thì tiếng khen tiếng chê qua rồi

nó mất, mình đừng thèm

quan trọng nó, đừng thèm dính

tới nó thì có gì đâu

mà tu không được. Nhưng mà

được người ta khen thì cứ

nhớ hoài, bị người ta chê thì

cứ giận hoài thì như vậy

tu không được. Tu không được

là tại mình giữ nó lại,

mình duyên nó mãi thì tu không

được. Chứ nếu nó qua rồi

thì qua như gió thổi, như những

tiếng pháo nổ. Qua rồi thì có

gì đâu mà tu không được.

Như vậy tu không được là

tại cái nào? Tại hữu tâm

với vạn vật đó phải không?

Hữu tâm, thế gian gọi là hữu

tình. Thấy cái gì cũng cột

cũng níu ở w,?$J*rD OL \ja};c-j8X

PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.|ǕvB%]CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b

&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF

eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI

=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0

H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ

%h9pQd l$q'M΂_^.z~r儱 CũM;a%%(_&-g4Q'YB*54]qC5]0|)+

en`qtraa

endobj

1=2 0 obj

endobj 154 0 obj streim x\K;ϧ9NK~-@ KNy d/y[R~ >pk+ `m)o D_2 sS`; V:L^@@DY|~n2\PC _[$m ׇ F;f%@3OpJLTF|{>^߯ <>?xzo%ܷW$.>V{hXÒa=qprD9 VFHDh#}A HHkV.AR.je IrJ_F '!BO hi ׹ˆH;(vd$*W{8؎ '8fuFOձ٩xzĺ> ET卷OpOVr&ʋtL|n|@gA)L3B^΂ǿ{}\K8w{%2+ERw w{'}PRDn$,eH-b%Wut>G}(!j>p8B E,.Ңi$X81w {;xBrٺ$ I"KL4w ɜ1DlTұYr}^+=p D F]Քt0*lK«Z안tj_IvLTZ;&&uA>@ Dβܭ1#t\4ZPV%I&&D`Ѷ2 ZģS\ -h7"yxٰb u]s-D߰MIF6w^R]Y*_{It7aOqS|Zi٫mWң̟#DbOvL!NCLe pk )n1$ߦ-h)O)=5*!4WcOX.-aTڃNC6!iX]웒Zt1dN5 AwbԟRV:TqQWBz{Cn [@jOZIEE0RyVʹuSA sPhzRA{sv_V%K#KMgeA1HfgFvY=X. ffz,T2j G>86֭gFҶ(#(JFSU8-I~YȍRPhU{H'%)ʰ tHMw-g#[N8 [yKθ@-@AKIh(Y

4



Q{- CR Soxtx:9o`J*KF|8ivޘɈ>

".

B;lƟs8#nErGNq~4/

Hl$/cS- ,OFbhqqWTMGKi,(FҲC9…BQ#

΢

|*TZIzbD"Icuq`pwpe`;Nt%1lf$I2^yx9S*:+7K-76zn*ʄx$=TΩ^Pbb!UA

← Văn bản trướcThuÆn Duyên & NghÎch DuyênVăn bản tiếp →This article is written in Vietnamese, using Unicode
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)