This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font
Phật Pháp Là Thiết Thực, Hiện Tại,
Không Có Thời Gian, Đến Để Mà Thấy
Thích Thanh Từ (1986)
oOo
Hôm này là ngày mùng Một
Tết, năm Bính Dần (1986). Từ sáng
sáng tăng ni Phật Tử với một
lòng nôn nức lần lượt kéo
về thiền đường để nghe
những lời chúc Thế đầu năm
của Thầy Viện Chủ lúc 8 giờ
sáng. Chỉ trong một thời gian ngắn
là vài tiếng đồng hồ thôi
mà chúng tôi đã hưởng
đầy đủ những đạo
vị chưa từng có trong ngày đầu
xuân. Vì lý do này chúng tôi
ghi lại để quý vị cùng hưởng
và mong rằng chúng ta không phụ
vị đạo sư kính mến này.
Xin mời quý vị nghe bài giảng thứ ba.
oOo
Nhân ngày Tết Nguyên Đán
quý tăng ni Phật Tử tới lễ Phật
và mừng tuổi tôi. Nhân đó
tôi cũng có ít lời để
bù lại cái công của quý vị
đã từ xa mà tới đây.
Những lời tôi nói đây có
lẽ hơi dài một chút, vì lâu
lâu mới gặp một lần. Tôi nói
cho đầy đủ để quý
vị nhớ mà tu. Đề tài ngày
hôm nay là "Phật Pháp Thiết
Thực, Hiện Tại, Không Có Thời
Gian, Đến Để Mà Thấy."
Vì tất cả chúng ta có quan niệm
sai lầm về đạo Phật. Cứ
nghĩ rằng đạo Phật nói những
cái gì huyền bí, cao siêu khó
hiểu, khó thấy. Nhưng mà không
ngờ đạo Phật lại là thực
tế, là mời chúng ta đến để
mà thấy, chứ không phải là
khó thấy. Đó là cái
điều kiện cần thiết.
Khi nói vấn đề này không
phải tự ý tôi nêu lên, mà
tôi dẫn trong kinh. Trong hệ Pali có một
bài kinh tôi đọc từng đoạn,
giải thích cho quý vị nghe thì mới
thấy câu nói này không phải
mới lạ, mà đã có sẵn
từ thưở nào. Có một người
ngoại đạo trong thời Phật tại
thế tên là Sivaka. Ông hỏi Phật:
"Phật pháp là thiết thực, hiện
tại, không có thời gian, đến
để mà thấy. Như vậy làm
sao chứng minh được ý nghĩa đó?"
Đức Phật mới trả lời: "Nếu
nội tâm có tham, ông biết nội
tâm có tham? Nếu nội tâm không
có tham, ông biết nội tâm ta không
có tham chăng?" Thì ông thưa:
"Có" Phật mới nói: "Này
Sivaka, nội tâm có tham, ông có
biết nội tâm ta có tham. Nội tâm
không có tham, ông có biết nội
tâm ta không có tham. Như vậy Sivaka,
Phật Pháp thiết thực, hiện tại,
không có thời gian, đến để
mà thấy."
Nếu nội tâm có tham, ta biết nội
tâm có tham. Nội tâm không tham,
ta biết nội tâm không tham. Thì như
vậy nội tâm có tham thì có
cái gì? Như tôi đã nói
có tham là có khổ. Nội tâm
có tham là có khổ, bây giờ
nếu dứt cái lòng tham của nội
tâm thì hết khổ. Như vậy Phật
pháp dậy mình "khổ là do
nội tâm có tham". Bây giờ muốn
hết khổ phải dùng phương pháp
tiêu diệt cái lòng tham của nội
tâm. Nội tâm hết tham thì thân
này hết khổ. Thì như vậy Phật
Pháp dậy rất rõ ràng và
thiết thực, mà thực tế, không
có qua thời gian. Nghĩa là mình
có tham, biết có tham. Khi hết tham, biết
hết tham chứ không có nói đợi
tới hai giờ, ba giờ mới biết hết
tham. Có thì biết có, không thì
biết không, rõ ràng không có
đợi thời gian.
Thì như vậy người tu Phật đến
để mà thấy rõ cái Phật
Pháp dậy. Do mình thấy có tham,
rồi cũng do mình thấy hết tham.
Như vậy có thấy hay không? Do lòng
tin hay là do thấy? Đó là sự
thật do mình thấy được chứ
đâu phải do lòng tin. Như vậy
Phật dẫn một câu đó, chúng
ta đã thấy rõ Phật Pháp
là thiết thực, hiện tại, không
có thời gian, đến để mà
thấy. Mà đến để mà
thấy thì đâu có đặt
lòng tin lên trên. Như vậy chúng
ta thấy rằng bởi vì chúng ta có
tham nên chúng ta có khổ. Bởi có
khổ, chúng ta tu để diệt lòng
tham. Khi lòng tham hết rồi chúng ta
biết lòng tham hết là chúng ta
cũng hết khổ. Thì như vậy đó
là một lẽ thực, cụ thể không
có nghi ngờ gì nữa.
Chính chúng ta nhận biết ngay nơi
nội tâm mình không có ai là
người thứ ba chen vô biết thế
mình hết. Thì như vậy có
nên đi coi đồng, coi bóng, coi
căn, coi cơ để coi "tôi tu chừng
nào hết khổ" ? Mình biết có
tham là có khổ. Còn ai biết thế
cho mình chuyện đó? Mình biết
là rõ ràng, không phải do ai biết
thế mình được. Thì như
vậy Phật pháp là thiết thực,
là không có thời gian, là đến
để mà thấy.
Tới phần thứ hai, Phật nói thêm:
"Nội tâm có sân, ông biết
nội tâm có sân. Nội tâm không
có sân, ông biết nội tâm không
có sân? Như vậy này Sivaka, Phật
Pháp thiết thực, hiện tại, không
có thời gian, đến để mà
thấy." Thì khi nào quý vị
nổi sân, quý vị có thấy không?
Như vậy có sân là có khổ.
Khi nào sân là tạo cảnh khổ,
mà hết sân quý vị thấy bớt
khổ. Bớt thì như vậy là cụ
thể, là thiết thực, là không
có thời gian, đến để mà
thấy. Chứ không phải là chuyện
vu vơ mù quáng. Rồi tới nội
tâm có si, ông biết nội tâm
ta có si? Nội tâm không si, ông
biết nội tâm không si? Rồi cuối
cùng Phật nói: "Nội tâm ta
có tham pháp, có sân pháp, có
si pháp, ông biết nội tâm ta có
tham pháp, có si pháp, có sân
pháp? Này Sivaka, Phật Pháp là
thiết thực, hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy."
Qua câu chuyện bài kinh tôi dẫn,
thì thấy rõ ràng là Phật
pháp là thiết thực, là cụ
thể, không có thời gian, đến
để mà thấy, chứ không phải
chuyện mơ màng hay là chuyện huyền
viễn, không phải xa xôi gì. Đức
Phật chỉ thẳng cái tu của người
Phật Tử, hay là của chư tăng
ni với toàn thể Phật Tử, là
thiết thực. Mình tu được bao
nhiêu mình thấy rõ bấy nhiêu.
Ngày xưa gặp những việc trái
tai gai mắt là mình nổi sân đùng
đùng lên, thì bi giờ mình
biết tu thì lần lần nó giảm.
Mà hồi xưa gặp những chuyện
trái tai gai mắt thì nổi sân, thì
mình khổ nhiều ít? Nào là
đánh lộn, nào là chửi lộn
... Còn bi giờ gặp những chuyện trái
tai gai mắt mà mình hết sân, thì
lúc đó mình biết không?
Nếu không biết thì đâu có
nói: "Nếu chuyện này mà hồi
xưa thì biết tôi." Bây giờ
nhờ mình tu khá rồi, cho nên chuyện
này nó đến mà không sao
hết. Thì như vậy mình biết
rõ ràng là bây giờ mình
bớt sân, bớt sân thì mình
bớt khổ.
Phật Pháp cốt chỉ cho chúng
ta tu để diệt khổ trong hiện tại,
chúng ta tu được bước nào
được kết quả của bước
ấy chớ không phải chuyện mơ màng.
Nghĩa là không phải chuyện vu vơ
ở đâu, mà tại mình thiếu
cái nhận định, thiếu cái
thấy rõ ràng, do đó mình
đâm ra mơ màng. Vì vậy tôi
nói rằng, đáng thương cho
bao nhiêu người học Phật mà
không ứng dụng đúng cái
tinh thần đạo Phật, cứ lo tụng
cầu, mà tụng cầu thì chừng
nào hết khổ có biết đâu!
Cứ làm như vậy thôi. Nghĩa
là gặp tai nạn rủ nhau đi cầu
an, cầu hết hay không? Có bảo đảm
hết không? Mà làm cứ làm,
không biết kết quả ra sao. Còn đây
Phật dậy rõ ràng, nghĩa là
mình bỏ cái nào là kết
quả ngay cái ấy, không phải chuyện
hoang mang xa xôi gì hết. Thì như
vậy để chúng ta thấy cái
giá trị Phật Pháp nói đúng
là lẽ thật chứ không phải
là chuyện xa xôi. Đoạn kinh tôi
trích là trong Tăng Chi Bộ Kinh.
Quý vị nhớ thêm nữa, những pháp
của Phật dậy như là pháp
vô thưòng. Pháp vô thường
đó có phải đến để
mà thấy không? Phật dậy tất
cả sự vật, con người đều
là vô thường. Cái đó
có phải là sự chứng nghiệm
thật không? Ở thế gian này có
cái gì mãi mãi không đổi
dời? Cái gì cũng bị đổi
dời thì đó là vô thường,
mà vô thường là lẽ thật
trước mắt ai cũng thấy. Rồi
Phật nói các pháp do nhân duyên
sinh. vậy nhân duyên sinh có thiết
thực không? Bây giờ hỏi cái
nhà tự có cái nhà hay là
do nhiều yếu tố họp lại? Cái
bàn tự có cái bàn hay do những
nguyên tố khác họp lại? Thì
tóm lại không có sự vật gì
tự nó thành hình, mà phải
nhiều nguyên tố họp lại mới
thành. Như vậy nói nhân duyên
sinh tức là nhiều yếu tố họp.
Mà nhiều yếu tố họp cho nên
mới phân tích được, mà
phân tích đó là tinh thần
khoa học. Nói tới khoa học là nói
tới phân tích, mà nó là
nguyên vẹn mà phân tích cái
gì? Phật dậy tất cả sự vật,
con người và sự vật đều
là vô thường cả. Đó
có phải là một chứng nghiệm
thật không? Ở thế gian này có
cái gì mãi mãi mà không
đổi dời? Cái gì cũng bị
đổi dời thì đó là
vô thường. Mà vô thường
là lẽ thật trước mắt ai cũng
thấy đó.
Phật nói các pháp là nhân
duyên sinh, thì nhân duyên sinh quý
vị thấy có thật không? Bây
giờ hỏi cái nhà tự có cái
nhà hay do nhiều yếu tố hợp lại?
Nhờ có nhiều nhân duyên nên
mới phân tích đây là loại
A, đây là loại B. Nhiều loại
mới họp lại thành một vật thể.
Như vậy, vật thể có hình tướng
là do sự kết hợp nhiều nguyên
nhân, nhiều yếu tố, như vậy
đó là khoa học, là thực
tế mà cho Phật là huyền bí
xa xôi! Chính cái đó là
tinh thần khoa học rõ ràng, như
vậy chúng ta mới thấy Phật Pháp
là thực tế. Phật Pháp là
hiện thấy chứ không mơ màng.
Đó là tôi dẫn các giáo
lý trong bộ A Hàm hay là trong các
bộ kinh Nikaya bên Pali. Bây giờ chúng
ta đi xa hơn, đi vào trong giáo
lý Đại Thừa hay là đi thẳng
vào trong Thiền Tông thì quý vị
thấy nó có thiết thực bằng
như vậy không? Qua Đại Thừa
thì người ta cứ nói Đại
Thừa nói cái gì trên trời
trên mây. Nghĩa là cái chuyện
trên trời nhưng mà sự thật Đại
Thừa lại càng thiết thực hơn
nữa. Bởi vậy cho nên trong Thiền Tông
khi nào quý vị đi tham cứu, đi
du học, đi tìm hiểu, tìm học,
thì các ngài cứ bảo mình
hãy nhìn lại các gót chân,
việc đó xa hay gần? Gần một
bên thôi nhưng chúng ta hay quên.
Bởi vậy cho nên khi học Phật, nếu
chúng ta không có cái nhìn thấu
đáo đó thì chúng ta
dễ bị lạc lòng. Bởi những
ngôn ngữ, danh từ có vẻ hơi
huyền bí khiến cho chúng ta hiểu
lầm. Vì vậy đối với giáo
lý Đại Thừa cũng như giáo
lý Thiền Tông, tôi dẫn chuyện
như là kinh Pháp Hoa, kinh Lăng Nghiêm
là Đại Thừa đó, thì
quý vị thấy trong đó có
chi thiết thực hay không? Bởi vì ngay
nơi con người mình đưa ra cho
mình thấy cái thiết thực cụ
thể mà ngàn đời mình quên.
Như vậy cái chuyện ngay nơi mình
chứ đâu phải chuyện thành
Phật trên trời trên mây gì.
Như nói Phật tại đầu tâm
đó có phải không? Có nghĩa
là không có xa xôi, mà ở
ngay nơi mình, thì cái đó
có thiết thực không? Nhưng mà
tại vì chỉ có một cái không
hình, không tướng làm người
ta khó hiểu. Như tôi nói cho quý
vị nghe, hiện giờ chúng ta hàng
ngày nghĩ tới ăn, mặc, ở, để
làm gì? Để nuôi dưỡng
cái thân này cho sống còn, phải
không? Nhưng có cái thiết thực
hơn ăn, ở, mặc, mà mình có
nhớ đến nó bao giờ không? Thí
dụ, hiện giờ quý vị có thở
không? Quý vị thiếu ăn thì
mấy ngày mới chết? Trong khi đó
thiếu thở thì bao lâu chết? Có
nghĩa chỉ cần thở ra mà không
thở vô là chết ngay. Vậy đó,
mà mình không lo không nghĩ tới
nó. Có khi nào chúng ta nhớ là
mình đang thở không? Không! Bởi
vì nó sẵn quá rồi cho nên
chúng ta coi thường. Chúng ta cứ
nghĩ là phải ăn cho ngon vì cái
ăn có xúc cảm ở lưỡi thì
mình thấy, và biết. Trong khi đó
cái thực tế, cụ thể, sẵn sàng
trong mọi giây phút thì mình đã
quên. Như vậy cái thở đối
với mạng sống là thiết yếu
số một; còn cái ăn, mặc,
ở là cái thứ yếu hơn, nhưng
mà chúng ta lại nhớ cái thứ
yếu, còn cái chính yếu thì
chúng ta lại quên đi.
Có người nào nói tôi tâp
thở đều cho nhẹ, cho dài? Không
có đâu! Mỗi ngày cứ lo
bữa nay làm được cái gì,
kiếm được món gì ăn đây.
Ngày mai lại kiếm cái khác cứ
như vậy mà cứ xoay sở trong cái
ăn, mặc, ở mà không bao giờ
nghĩ tới cái thở. Mà cái thở
chính là thiết yếu số một.
Cũng như vậy mà hiện giờ chúng
ta cứ nghĩ, nghĩ cái này phải,
cái kia quấy, cái này tốt,
cái kia xấu. Nghĩ hoài những việc
bên ngoài, còn cái chân thật
của mình không bao giờ nghĩ. Cho
nên chư Tổ phái Thiền Tông cho
quý vị thấy và vị Tổ Sư
có cái đặc biệt chỉ cho
mình thấy cái thực tế, cụ
thể ở trước mình như các
vị Thiền Sư thường hay nói: "Cái
đó ở trước mắt mà mình
không thấy."
Ví dụ như cái lỗ mũi, lỗ
mũi ở trước mắt mà mình
có thấy nó không? Cứ lo thấy
nhà, thấy cửa, thấy người,
thấy vật mà ít khi thấy lỗ
mũi, phải không? Nhưng cái trước
mắt mà mình lại không thấy,
chỉ lo thấy những cái xa. Thì
cũng như vậy, cái chân thật
nó hiện hữu ở mình mà mình
không nhớ, trong khi đó chúng
ta cứ lo nhớ chuyện đâu đâu.
Cho nên câu chuyện này là câu
chuyện của một Thiền Sư lúc ngài
Bá Trượng còn làm Thị Giả
của Mã Tổ. Ngài với Mã Tổ
đi dạo vườn thấy bầy vịt
trời bay ngang, Mã Tổ hỏi: "Cái
gì đó?" Tổ Bá Trượng
trả lời: "Dạ, bầy vịt trời."
Mã Tổ hỏi: "Bay đi đâu?"
Ngài Bá Trượng trả lời: "Bay
qua mất rồi." Thế ngài nắm
lỗ mũi của ông vặn một cái
đau điếng la thất thanh. Mã Tổ
bảo: "Sao không nói bay mất rồi."
Ngay đó ông tỉnh ngộ.
Như vậy câu chuyện lý thú ở
chỗ nào? Như tôi đã nói
"Chúng sinh khổ lại có khổ
chúng sinh đó." Nghĩa là
mình chỉ nghe những tiếng ở bên
ngoài mà mình quên cái "hay
nghe" của mình. Mình chỉ thấy
những gì bay qua, bay lại, còn mất
ở bên ngoài mà quên cái
"hiện hay thấy" của mình. Cho
nên Tổ Bá Trượng bị vặn
mũi một cái đau điếng, ngài
la thất thanh và ngài chỉ nói
một câu nhẹ rằng "Sao không nói
qua mất đi?" Thì ngay đó
ngài thấy không mất. Như vậy
quý vị mới thấy cái đặc
tài của các vị Thiền Sư, chỉ
một cái thật mà nó sẵn có
ở trên mình (bởi vì lỗ mũi
ở trước mặt) mà không thấy.
Thí dụ cũng như cái đó
hiện hữu ở trước mình mà
mình không bao giờ nhớ. Cho nên ngài
vặn lỗ mũi một cái thì Tổ
Bá Trượng liền biết cái hiện
hữu của mình đó, chứ không
biết cái lỗ mũi! Nhưng mà mình
thấy vặn lỗ mũi, tưởng ngộ
lỗ mũi, chứ không phải! Ngộ
cái gì mà khác hơn lỗ mũi,
mà nó hiện hữu như lỗ mũi
ở trước mặt vậy. Cho nên nói
tới cái lỗ mũi, tôi dẫn thêm
câu chuyện này cho quý vị nghe để
biết trong nhà thiền nói tới cái
lỗ mũi là có ý nghĩa gì.
Thiền Sư Tiệt Chiếu đi xa về,
lên đăng tòa và nói một
bài kệ:
Tương biệt nhất hà cửu
Tương phùng chỉ cựu thời
Mi mao phân bát tự
Tị khổng đại đầu thuỳ
Tạm dịch:
Xa nhau chẳng lâu mấy
Gặp nhau chỉ thưở xưa
Lông mày hình chữ bát
Dũi xuống mũi đầu to
Lông mày hình chữ bát (theo chữ
Hán), thành ra nói bát tự chỉ
cho lông mày. Lông mày nó hở
ở giữa, chữ bát hở một khoảng,
thì lông mày tượng trưng cho
chữ bát. Lỗ mũi thì sao? Đầu
lớn dũi xuống, còn cái thon trỏ
lên. Như vậy cái lẽ thật nó
không có xa. Nghĩa là ở bên
cái chữ bát chân mày đó
là lỗ mũi chứ không gì đâu.
Thì như vậy ý ngài muốn nói
gì? "Xa nhau chẳng lâu mấy",
"Gặp nhau chỉ thưở xưa",
xa nhau là thân này, tướng mạo
này, chớ còn rồi đâu có
xa! Vì trên cái chân thật đó
có ai mà không trùm khắp, hễ
trùm khắp thì có xa gì nhau.
Vì vậy cho nên gặp nhau chỉ thưở
xưa. Thưở xưa thì như thế
nào? Giống như chân mày ở
trên lỗ mũi vậy thôi. Nó sẵn
ở đó chứ không xa xôi gì
hết. Như vậy nơi lỗ mũi hay là
nơi chữ bát thì mình biết
chân mày gần kề bên lỗ mũi
chứ không xa xôi.
Như vậy quý vị mới thấy ý
nghĩa cái lỗ mũi là chỉ cho
cái chân thật, hiện hữu trước
mắt mà mình không nhận, không
thấy. Giống như cái lỗ mũi
trước mắt mà mình không thấy
vậy. Thành ra lỗ mũi là được
tượng trưng cho cái chân thật
đó. Đó là tôi giải
thích về câu chuyện lỗ mũi.
Bây giờ nói xa hơn là nhắc
lại Lục Tổ trong bài tụng vô
tướng thì Lục Tổ nói: Phật
Pháp tại thế gian Bất ly thế gian
giác Ly thế mích Bồ Đề Khắp
tợ tầm tố giác Nói Phật
Pháp ngay trên thế gian này, không
thể lìa thế gian mà có sự
giác ngộ. Lìa thế gian mà tìm
giác ngộ chẳng khác nào tìm
lông rùa, sừng thỏ vậy! Đi
tìm sừng thỏ, sừng thỏ có
không? Lông rùa có không? Như
vậy cái giác ngộ của đạo
là giác ngộ ngay trên thế gian,
trên thực tế này mà giác
ngộ chứ không phải tìm kiếm
ở non cao, ở rừng rậm gì mới
có sự giác ngộ đó. Tôi
thí dụ trước cái nhà hư,
sập, mình có quyền giác ngộ
không? Thì mình nhớ cái nhà
này lúc trước nó đẹp
mà bi giờ cũ kỹ hư sập, thì
rõ ràng giác ngộ được
lý vô thường. Lý vô thường
hiện hữu ở đâu? Ở ngay cái
pháp ở trước mắt mình, ở
thế gian đó! Như vậy tất
cả cái gì thuộc về đạo
lý đều là những cái thật
ở thế gian chớ không phải xa xôi.
Nhưng mà cái thật đối với
người mê, họ thấy khác, người
ngộ thì thấy khác. Người mê
thì thấy theo tình cảm riêng tư
của họ. Người ngộ thì thấy
được lý thật của nó.
Cho nên tất cả các pháp thế
gian, pháp nào cũng là giác
ngộ hết, từ cái nhà giác
ngộ được lý vô thường;
từ cái nhà mình cũng giác
ngộ được lý nhân duyên;
và cũng từ cái nhà mình
cũng thấy rằng tất cả các
pháp là hư dối. Thì những
cái thấy đó, bởi vì chúng
ta mê lầm nhiều đời cho nên
cùng một sự việc mà mình thấy
nó có cái cảm khích nhè
nhẹ thôi. Còn những vị mà
tâm trí được nhậy bén
đó, thấy một cái là có
một cái cảm động mạnh. Bởi
cảm động mạnh cho nên người
ta giác ngộ. Vì vậy mà nói
rằng những vị tu, mà chứng được
quả Tu Đà Hoàn hay là Tư
Đà Hàm rồi nói chuyến
chót của các ngài ra đời
mà không gặp Phật Pháp thì
các ngài thấy lá rụng cũng
có thể ngộ đạo. Thì tại
sao mình thấy biết bao nhiêu lá
rụng mà không ngộ đạo? Ngài
thấy thì ngộ, tại cái gì?
Tại khi đó tâm của các
ngài nhẹ nhàng thanh tịnh, cho nên
một cái động nhỏ cũng thành
ra giác ngộ, cũng sáng suốt. Còn
mình bi giờ thì tại vì nó
đen nghịt, cho nên cọ mà nó
cũng không sáng, không sạch nữa
chứ đừng nói là đụng
nhẹ. Cho nên trong kinh Lăng Nghiêm, Đức
Phật nói với ngài A Nan rằng: Như
Lai án túc hải ấn phát quang
Nhữ nhược cư tâm trầm lao tiên
khởi Như lai chỉ cần ấn cái
chân xuống thì cả biển phát
ra ánh sáng. Còn ông vừa dấy
niệm lên, bụi bậm đầy trời.
Thì như vậy mới thấy hai cái
khác nhau ở chỗ nào. Một bên
thì thanh tịnh cho nên hành động
nào cũng sáng suốt, còn một
bên thì u mê cho nên hành động
nào cũng u mê. Thì cái u mê
đó là tại vì cái huân
tập nhiều đời của chúng ta,
chứ sự thật trên thế gian này
nếu chúng ta là người sớm tỉnh
thức giác thì biết bao nhiêu chuyện
để chúng ta giác ngộ.
Như Đức Phật ngày xưa chỉ
cần thấy bốn cửa thành, thấy
người già, người bệnh, người
chết, về đi tu liền. Còn bây
giờ mình thấy chừng bao nhiêu
lần, thấy bao nhiêu người già,
người bệnh, người chết mà
có muốn tu chưa? Cái cảm khích
của người tâm hồn nhẹ nhàng
trong sáng chỉ một chút nhỏ là
người ta đã thấy, còn chúng
ta thì thấy nhan nhản ở trước
mắt rồi cũng quên. Thí dụ
có thân nhân 100 tuổi về đưa
cũng khóc lóc, cũng buồn, đôi
ba bữa rồi quên luôn, bởi vì
mắc lo chuyện này chuyện kia. Rồi
do đó cho nên tất cả những
cái đáng cho mình giác ngộ
mà mình không giác ngộ. Còn
các ngài ngay đó đã
giác ngộ liền.
Thì như vậy quý vị thấy đâu
phải kiếm chuyện trên trời, trên
mây mới giác ngộ, mà ngay trong
hiện tại, nếu chúng ta khéo thì
chúng ta thức tỉnh liền. Mà như
vậy cái giác là ở ngay trong thế
gian, chớ đâu phải ở xa. Ở nơi
khác đâu có những chuyện
sinh, lão, bệnh, tử. Đâu có
thấy cái lẽ vô thường, đâu
có thấy cái tướng duyên hợp,
mà ngay thế gian là cái hiện tiền
chúng ta được thấy, thế mà
chúng ta quên đi. Đó là
cái điều sai lầm ở chính
nơi chúng ta đó.
Đó là chuyện tôi dẫn do
ngài Lục Tổ dậy, bây giờ dẫn
một Thiền Sư, tức là Thiền Sư
Bổn Như. Ngài Bổn Như ở Phần
Chiếu, đến hỏi một tôn giả
tên là Pháp Chí. Ngài hỏi:
"Thế nào là vua của các kinh?"
Bởi vì trong kinh hay nói kinh này là
vua của các kinh, như kinh Kim Cang hay kinh
Pháp Hoa là vua của các kinh. Tôn
giả Pháp Trí trả lời: "Ông
làm tri khố cho ta 3 năm, sẽ vì
ông mà nói." Một câu nói
dễ ợt mà bắt làm tri khố
3 năm! Rồi ông lãnh làm tri khố
3 năm. Sau mãn 3 năm, ông đến
hỏi: "Bạch Hòa Thượng, con đã
làm tri khố 3 năm, xin Hòa Thượng
nói." Thì ông Hòa Thượng
lại kêu: "Bổn Như." Ông
"Dạ" thì ngay đó ông
ngộ liền, ông biết vua của các
kinh liền! Như vậy là cái chuyện
xa hay gần? Chuyện đó gần hay
xa? Chỉ cần một tiếng "Dạ"
thì thấy được, đó
là chuyện hết sức là gần
mà muôn đời chúng ta quên.
Bởi muôn đời quên cho nên một
lần nhắc lại thì liền thấy.
Người xưa mới nhìn qua thì chúng
ta thấy như các ngài nham hiểm.
Một câu hỏi mà không chịu
trả lời, rồi bắt làm tri khố
3 năm. Nhưng mà chính ba năm đó,
nó súc tích làm cho ông thấy
cái câu đó nó quan trọng
cho nên ta chỉ cần kêu "Dạ"
một cái liền biết vua của các
kinh. Đó là cái đặc biệt
của người xưa. Sau khi ngộ rồi
ông liền làm một bài kệ:
Xứ xứ phùng qui lộ
Đầu đầu thị cố hương
bản lai thành hiện sự
Hà tất đãi tư lương
Tạm dịch:
Chốn chốn đường về cũ
Nơi nơi vốn cố hương
Xưa nay thành hiện sự
Nào phải đợi suy lường
Chốn chốn đường về cũ,
ở chỗ nào cũng là đường
về, không có chỗ nào là xa
lạ. Nơi nơi vốn cố hương,
chỗ nào không phải là cố
hương? Xưa nay thành hiện sự,
xưa nay nó là cái sự hiện
tại chớ không phải là cái
gì xa lạ hết. Nào phải đợi
suy lường, vừa suy lường là
hết hiện sự.
Thì quý vị thấy ông "Dạ"
là ông biết vua của các kinh. Như
vậy chúng ta mới thấy rằng tu hành
không phải là chuyện xa xôi mà
ngay nơi tay, ngay nơi mắt mà khéo,
là chúng ta thấy được cái
gốc, cái căn bản đó rồi.
Còn nếu chúng ta không khéo thì
cứ đuổi theo ngoại cảnh rồi
suốt đời bỏ quên. Vì vậy
người xưa chỉ một câu nói
ngộ đạo là như vậy. Mà
như vậy ngộ đạo ở chỗ nào?
Qua lời kệ chúng ta thấy nó cụ
thể làm sao. Chốn chốn đường
về cũ, chỗ nào không phải là
đường về! Nơi nơi vốn cố
hương, cố hương ở đầy
mọi nơi chứ không phải ở riêng
trên một ngọn núi hay trong một cái
hang nào hết; mà chỗ nào cũng
là cố hương, thì chỗ nào
không phải Phật Pháp? Mình khéo
thì ngay đó thấy, thì xưa
nay, xưa là quá khứ, nay là hiện
tại, quá khứ và hiện tại
đều là những cái hiện hữu,
mà vừa khởi suy lường thì
trật lấc, không trúng. Vì vậy
cho nên nào phải đợi suy lường.
Vừa khởi suy lường là không
thấy. Thiền Sư cũng đối với
Phật Pháp các ngài luôn luôn
chỉ các lẽ thật. Nhưng các
lẽ thật các ngài chỉ hơi
khó hiểu hơn ở bên giáo lý
Nguyên Thủy hay là bên Tiểu Thừa.
Bên Tiểu Thừa chỉ những giáo
lý cụ thể bằng giáo lý nhân
duyên, bằng lý vô thường, vô
ngã. Còn ở đây chỉ cái
chân thật, tàng ẩn trong cái hư
dối mà chúng ta quen nhìn cái
hư dối, quên cái chân thật.
Cho nên ngài chỉ cái chân thật
đang tàng ẩn trong cái hư dối,
và nhận ra được cái đó
thì cụ thể hơn ngàn lần
cái kia nữa. Người tu cốt làm
sao để tinh tiến tu, dễ đạt
được cái chân thật đó.
Đó là tôi dẫn những câu
chuyện để cho quý vị thấy rằng
Phật Pháp là thiết thực, Phật
Pháp không có thời gian, Phật Pháp
là đến để mà thấy
chứ không phải là chuyện huyền
hoặc. Thì như vậy ngài Bổn
Như có thấy không? Nếu không
thấy thì đâu có làm bài
kệ này! Mà như vậy cái thấy
đó thời gian bao lâu? Có thể
nói 3 năm làm tri khố đó
phải không? Chỉ có cái "Dạ"
là thấy chứ đâu phải 3
năm làm tri khố, thì như vậy
đâu có thời gian. Để cho
quý vị cụ thể thấy từ giáo
lý Tiểu Thừa tới Đại Thừa,
tới Thiền Tông đều là thực
tế chứ không phải là chuyện
huyền hoặc. Nhưng bởi vì cái
cụ thể đó khó, tôi ví
dụ bây giờ các vị đạo
hữu nhìn thấy cái núi ở
chỗ nào, mà chỉ khó hay dễ?
Núi bên kia hay núi bên đây,
hay biển chỗ này chỗ kia, hay cây
chỗ này chỗ nọ. Nhưng mà hỏi
không khí chỗ nào thì chỉ
không được. Mà chỉ không
được là không có không
khí hay sao? Như vậy những cái có
hình, có tướng chỉ thì người
ta dễ thấy, còn cái không có
hình tướng thì khó thấy.
Khó thấy mà nó thiết yếu
bằng mấy ngàn lần cái có
hình tướng. Hiểu như vậy mới
thấy rằng Thiền Tông chỉ cái
không có tướng, mà nó rất
là khó chỉ. Nhưng mà cái
đó rất thiết yếu trong cuộc
sống con người vô kể, vì vậy
mới nói rằng Thiền Tông đã
chỉ cho chúng ta hòn ngọc quý báu
vô giá mà lâu nay chúng ta bỏ
quên là vậy.
Như vậy tôi đã chứng minh
cho quý vị thấy Phật Pháp là
thiết thực, hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy
rồi. bây giờ kết luận lại,
vì chúng ta hôm nay là ngày
Tết Nguyên Đán, đầu năm
quý vị tới thăm chúc tôi thế
này thế nọ, sống lâu, khỏe
mạnh, bây giờ cũng phải bù
lại, để chúc cho quý vị một
cái gì hay hay, thì bây giờ muốn
chúc cái đó, thay vì kết
luận bài này, tôi xin dẫn lời
của một Thiền Sư để nhắc
quý vị. Đây là Thiền Sư
Chân Tịnh ở đời Tống, ngài
nhân hôm sáng Tết, ngài cạo
tóc rồi ngài hứng làm một
bài kệ, tôi xin đọc lại vài
giải thích cho quý vị nghe:
Thế phát nhơn kinh tuyết mãn đạo
Niên hoa tu tín bất tương nhiêu
Đào sinh thoát tử cần vi
Phật Mạc vị minh triêu dữ hậu triêu
Tạm dịch:
Cạo tóc giật mình tuyết đầy dao
Tuổi xuân nên biết chẳng tha nhau
Vượt sanh thoát tử cần làm Phật
Thôi chớ dần dà hẹn sáng chiều
Sáng cạo tóc thấy tóc bạc
dính đầy dao, cho nên ngài nói
giật mình thấy tuyết dính đầy
dao. Giật mình thấy tuyết đầy
dao rồi tuổi xuân nên biết chẳng
tha nhau. cái tuổi xuân 15, 16, 20 thưở
xưa đó, nó có để
cho mình còn mãi đâu. Nó
ép ngặt, nó đuổi mình chạy
mất, nó dành cái tuổi xuân
của mình mất rồi. Nó không
tha cho mìnw,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q'