📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 23,721 ký tự · ~22 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Phật Pháp Là Thiết Thực, Hiện Tại,

Không Có Thời Gian, Đến Để Mà Thấy

Thích Thanh Từ (1986)

oOo

Hôm này là ngày mùng Một

Tết, năm Bính Dần (1986). Từ sáng

sáng tăng ni Phật Tử với một

lòng nôn nức lần lượt kéo

về thiền đường để nghe

những lời chúc Thế đầu năm

của Thầy Viện Chủ lúc 8 giờ

sáng. Chỉ trong một thời gian ngắn

là vài tiếng đồng hồ thôi

mà chúng tôi đã hưởng

đầy đủ những đạo

vị chưa từng có trong ngày đầu

xuân. Vì lý do này chúng tôi

ghi lại để quý vị cùng hưởng

và mong rằng chúng ta không phụ

vị đạo sư kính mến này.

Xin mời quý vị nghe bài giảng thứ ba.

oOo

Nhân ngày Tết Nguyên Đán

quý tăng ni Phật Tử tới lễ Phật

và mừng tuổi tôi. Nhân đó

tôi cũng có ít lời để

bù lại cái công của quý vị

đã từ xa mà tới đây.

Những lời tôi nói đây có

lẽ hơi dài một chút, vì lâu

lâu mới gặp một lần. Tôi nói

cho đầy đủ để quý

vị nhớ mà tu. Đề tài ngày

hôm nay là "Phật Pháp Thiết

Thực, Hiện Tại, Không Có Thời

Gian, Đến Để Mà Thấy."

Vì tất cả chúng ta có quan niệm

sai lầm về đạo Phật. Cứ

nghĩ rằng đạo Phật nói những

cái gì huyền bí, cao siêu khó

hiểu, khó thấy. Nhưng mà không

ngờ đạo Phật lại là thực

tế, là mời chúng ta đến để

mà thấy, chứ không phải là

khó thấy. Đó là cái

điều kiện cần thiết.

Khi nói vấn đề này không

phải tự ý tôi nêu lên, mà

tôi dẫn trong kinh. Trong hệ Pali có một

bài kinh tôi đọc từng đoạn,

giải thích cho quý vị nghe thì mới

thấy câu nói này không phải

mới lạ, mà đã có sẵn

từ thưở nào. Có một người

ngoại đạo trong thời Phật tại

thế tên là Sivaka. Ông hỏi Phật:

"Phật pháp là thiết thực, hiện

tại, không có thời gian, đến

để mà thấy. Như vậy làm

sao chứng minh được ý nghĩa đó?"

Đức Phật mới trả lời: "Nếu

nội tâm có tham, ông biết nội

tâm có tham? Nếu nội tâm không

có tham, ông biết nội tâm ta không

có tham chăng?" Thì ông thưa:

"Có" Phật mới nói: "Này

Sivaka, nội tâm có tham, ông có

biết nội tâm ta có tham. Nội tâm

không có tham, ông có biết nội

tâm ta không có tham. Như vậy Sivaka,

Phật Pháp thiết thực, hiện tại,

không có thời gian, đến để

mà thấy."

Nếu nội tâm có tham, ta biết nội

tâm có tham. Nội tâm không tham,

ta biết nội tâm không tham. Thì như

vậy nội tâm có tham thì có

cái gì? Như tôi đã nói

có tham là có khổ. Nội tâm

có tham là có khổ, bây giờ

nếu dứt cái lòng tham của nội

tâm thì hết khổ. Như vậy Phật

pháp dậy mình "khổ là do

nội tâm có tham". Bây giờ muốn

hết khổ phải dùng phương pháp

tiêu diệt cái lòng tham của nội

tâm. Nội tâm hết tham thì thân

này hết khổ. Thì như vậy Phật

Pháp dậy rất rõ ràng và

thiết thực, mà thực tế, không

có qua thời gian. Nghĩa là mình

có tham, biết có tham. Khi hết tham, biết

hết tham chứ không có nói đợi

tới hai giờ, ba giờ mới biết hết

tham. Có thì biết có, không thì

biết không, rõ ràng không có

đợi thời gian.

Thì như vậy người tu Phật đến

để mà thấy rõ cái Phật

Pháp dậy. Do mình thấy có tham,

rồi cũng do mình thấy hết tham.

Như vậy có thấy hay không? Do lòng

tin hay là do thấy? Đó là sự

thật do mình thấy được chứ

đâu phải do lòng tin. Như vậy

Phật dẫn một câu đó, chúng

ta đã thấy rõ Phật Pháp

là thiết thực, hiện tại, không

có thời gian, đến để mà

thấy. Mà đến để mà

thấy thì đâu có đặt

lòng tin lên trên. Như vậy chúng

ta thấy rằng bởi vì chúng ta có

tham nên chúng ta có khổ. Bởi có

khổ, chúng ta tu để diệt lòng

tham. Khi lòng tham hết rồi chúng ta

biết lòng tham hết là chúng ta

cũng hết khổ. Thì như vậy đó

là một lẽ thực, cụ thể không

có nghi ngờ gì nữa.

Chính chúng ta nhận biết ngay nơi

nội tâm mình không có ai là

người thứ ba chen vô biết thế

mình hết. Thì như vậy có

nên đi coi đồng, coi bóng, coi

căn, coi cơ để coi "tôi tu chừng

nào hết khổ" ? Mình biết có

tham là có khổ. Còn ai biết thế

cho mình chuyện đó? Mình biết

là rõ ràng, không phải do ai biết

thế mình được. Thì như

vậy Phật pháp là thiết thực,

là không có thời gian, là đến

để mà thấy.

Tới phần thứ hai, Phật nói thêm:

"Nội tâm có sân, ông biết

nội tâm có sân. Nội tâm không

có sân, ông biết nội tâm không

có sân? Như vậy này Sivaka, Phật

Pháp thiết thực, hiện tại, không

có thời gian, đến để mà

thấy." Thì khi nào quý vị

nổi sân, quý vị có thấy không?

Như vậy có sân là có khổ.

Khi nào sân là tạo cảnh khổ,

mà hết sân quý vị thấy bớt

khổ. Bớt thì như vậy là cụ

thể, là thiết thực, là không

có thời gian, đến để mà

thấy. Chứ không phải là chuyện

vu vơ mù quáng. Rồi tới nội

tâm có si, ông biết nội tâm

ta có si? Nội tâm không si, ông

biết nội tâm không si? Rồi cuối

cùng Phật nói: "Nội tâm ta

có tham pháp, có sân pháp, có

si pháp, ông biết nội tâm ta có

tham pháp, có si pháp, có sân

pháp? Này Sivaka, Phật Pháp là

thiết thực, hiện tại, không có

thời gian, đến để mà thấy."

Qua câu chuyện bài kinh tôi dẫn,

thì thấy rõ ràng là Phật

pháp là thiết thực, là cụ

thể, không có thời gian, đến

để mà thấy, chứ không phải

chuyện mơ màng hay là chuyện huyền

viễn, không phải xa xôi gì. Đức

Phật chỉ thẳng cái tu của người

Phật Tử, hay là của chư tăng

ni với toàn thể Phật Tử, là

thiết thực. Mình tu được bao

nhiêu mình thấy rõ bấy nhiêu.

Ngày xưa gặp những việc trái

tai gai mắt là mình nổi sân đùng

đùng lên, thì bi giờ mình

biết tu thì lần lần nó giảm.

Mà hồi xưa gặp những chuyện

trái tai gai mắt thì nổi sân, thì

mình khổ nhiều ít? Nào là

đánh lộn, nào là chửi lộn

... Còn bi giờ gặp những chuyện trái

tai gai mắt mà mình hết sân, thì

lúc đó mình biết không?

Nếu không biết thì đâu có

nói: "Nếu chuyện này mà hồi

xưa thì biết tôi." Bây giờ

nhờ mình tu khá rồi, cho nên chuyện

này nó đến mà không sao

hết. Thì như vậy mình biết

rõ ràng là bây giờ mình

bớt sân, bớt sân thì mình

bớt khổ.

Phật Pháp cốt chỉ cho chúng

ta tu để diệt khổ trong hiện tại,

chúng ta tu được bước nào

được kết quả của bước

ấy chớ không phải chuyện mơ màng.

Nghĩa là không phải chuyện vu vơ

ở đâu, mà tại mình thiếu

cái nhận định, thiếu cái

thấy rõ ràng, do đó mình

đâm ra mơ màng. Vì vậy tôi

nói rằng, đáng thương cho

bao nhiêu người học Phật mà

không ứng dụng đúng cái

tinh thần đạo Phật, cứ lo tụng

cầu, mà tụng cầu thì chừng

nào hết khổ có biết đâu!

Cứ làm như vậy thôi. Nghĩa

là gặp tai nạn rủ nhau đi cầu

an, cầu hết hay không? Có bảo đảm

hết không? Mà làm cứ làm,

không biết kết quả ra sao. Còn đây

Phật dậy rõ ràng, nghĩa là

mình bỏ cái nào là kết

quả ngay cái ấy, không phải chuyện

hoang mang xa xôi gì hết. Thì như

vậy để chúng ta thấy cái

giá trị Phật Pháp nói đúng

là lẽ thật chứ không phải

là chuyện xa xôi. Đoạn kinh tôi

trích là trong Tăng Chi Bộ Kinh.

Quý vị nhớ thêm nữa, những pháp

của Phật dậy như là pháp

vô thưòng. Pháp vô thường

đó có phải đến để

mà thấy không? Phật dậy tất

cả sự vật, con người đều

là vô thường. Cái đó

có phải là sự chứng nghiệm

thật không? Ở thế gian này có

cái gì mãi mãi không đổi

dời? Cái gì cũng bị đổi

dời thì đó là vô thường,

mà vô thường là lẽ thật

trước mắt ai cũng thấy. Rồi

Phật nói các pháp do nhân duyên

sinh. vậy nhân duyên sinh có thiết

thực không? Bây giờ hỏi cái

nhà tự có cái nhà hay là

do nhiều yếu tố họp lại? Cái

bàn tự có cái bàn hay do những

nguyên tố khác họp lại? Thì

tóm lại không có sự vật gì

tự nó thành hình, mà phải

nhiều nguyên tố họp lại mới

thành. Như vậy nói nhân duyên

sinh tức là nhiều yếu tố họp.

Mà nhiều yếu tố họp cho nên

mới phân tích được, mà

phân tích đó là tinh thần

khoa học. Nói tới khoa học là nói

tới phân tích, mà nó là

nguyên vẹn mà phân tích cái

gì? Phật dậy tất cả sự vật,

con người và sự vật đều

là vô thường cả. Đó

có phải là một chứng nghiệm

thật không? Ở thế gian này có

cái gì mãi mãi mà không

đổi dời? Cái gì cũng bị

đổi dời thì đó là

vô thường. Mà vô thường

là lẽ thật trước mắt ai cũng

thấy đó.

Phật nói các pháp là nhân

duyên sinh, thì nhân duyên sinh quý

vị thấy có thật không? Bây

giờ hỏi cái nhà tự có cái

nhà hay do nhiều yếu tố hợp lại?

Nhờ có nhiều nhân duyên nên

mới phân tích đây là loại

A, đây là loại B. Nhiều loại

mới họp lại thành một vật thể.

Như vậy, vật thể có hình tướng

là do sự kết hợp nhiều nguyên

nhân, nhiều yếu tố, như vậy

đó là khoa học, là thực

tế mà cho Phật là huyền bí

xa xôi! Chính cái đó là

tinh thần khoa học rõ ràng, như

vậy chúng ta mới thấy Phật Pháp

là thực tế. Phật Pháp là

hiện thấy chứ không mơ màng.

Đó là tôi dẫn các giáo

lý trong bộ A Hàm hay là trong các

bộ kinh Nikaya bên Pali. Bây giờ chúng

ta đi xa hơn, đi vào trong giáo

lý Đại Thừa hay là đi thẳng

vào trong Thiền Tông thì quý vị

thấy nó có thiết thực bằng

như vậy không? Qua Đại Thừa

thì người ta cứ nói Đại

Thừa nói cái gì trên trời

trên mây. Nghĩa là cái chuyện

trên trời nhưng mà sự thật Đại

Thừa lại càng thiết thực hơn

nữa. Bởi vậy cho nên trong Thiền Tông

khi nào quý vị đi tham cứu, đi

du học, đi tìm hiểu, tìm học,

thì các ngài cứ bảo mình

hãy nhìn lại các gót chân,

việc đó xa hay gần? Gần một

bên thôi nhưng chúng ta hay quên.

Bởi vậy cho nên khi học Phật, nếu

chúng ta không có cái nhìn thấu

đáo đó thì chúng ta

dễ bị lạc lòng. Bởi những

ngôn ngữ, danh từ có vẻ hơi

huyền bí khiến cho chúng ta hiểu

lầm. Vì vậy đối với giáo

lý Đại Thừa cũng như giáo

lý Thiền Tông, tôi dẫn chuyện

như là kinh Pháp Hoa, kinh Lăng Nghiêm

là Đại Thừa đó, thì

quý vị thấy trong đó có

chi thiết thực hay không? Bởi vì ngay

nơi con người mình đưa ra cho

mình thấy cái thiết thực cụ

thể mà ngàn đời mình quên.

Như vậy cái chuyện ngay nơi mình

chứ đâu phải chuyện thành

Phật trên trời trên mây gì.

Như nói Phật tại đầu tâm

đó có phải không? Có nghĩa

là không có xa xôi, mà ở

ngay nơi mình, thì cái đó

có thiết thực không? Nhưng mà

tại vì chỉ có một cái không

hình, không tướng làm người

ta khó hiểu. Như tôi nói cho quý

vị nghe, hiện giờ chúng ta hàng

ngày nghĩ tới ăn, mặc, ở, để

làm gì? Để nuôi dưỡng

cái thân này cho sống còn, phải

không? Nhưng có cái thiết thực

hơn ăn, ở, mặc, mà mình có

nhớ đến nó bao giờ không? Thí

dụ, hiện giờ quý vị có thở

không? Quý vị thiếu ăn thì

mấy ngày mới chết? Trong khi đó

thiếu thở thì bao lâu chết? Có

nghĩa chỉ cần thở ra mà không

thở vô là chết ngay. Vậy đó,

mà mình không lo không nghĩ tới

nó. Có khi nào chúng ta nhớ là

mình đang thở không? Không! Bởi

vì nó sẵn quá rồi cho nên

chúng ta coi thường. Chúng ta cứ

nghĩ là phải ăn cho ngon vì cái

ăn có xúc cảm ở lưỡi thì

mình thấy, và biết. Trong khi đó

cái thực tế, cụ thể, sẵn sàng

trong mọi giây phút thì mình đã

quên. Như vậy cái thở đối

với mạng sống là thiết yếu

số một; còn cái ăn, mặc,

ở là cái thứ yếu hơn, nhưng

mà chúng ta lại nhớ cái thứ

yếu, còn cái chính yếu thì

chúng ta lại quên đi.

Có người nào nói tôi tâp

thở đều cho nhẹ, cho dài? Không

có đâu! Mỗi ngày cứ lo

bữa nay làm được cái gì,

kiếm được món gì ăn đây.

Ngày mai lại kiếm cái khác cứ

như vậy mà cứ xoay sở trong cái

ăn, mặc, ở mà không bao giờ

nghĩ tới cái thở. Mà cái thở

chính là thiết yếu số một.

Cũng như vậy mà hiện giờ chúng

ta cứ nghĩ, nghĩ cái này phải,

cái kia quấy, cái này tốt,

cái kia xấu. Nghĩ hoài những việc

bên ngoài, còn cái chân thật

của mình không bao giờ nghĩ. Cho

nên chư Tổ phái Thiền Tông cho

quý vị thấy và vị Tổ Sư

có cái đặc biệt chỉ cho

mình thấy cái thực tế, cụ

thể ở trước mình như các

vị Thiền Sư thường hay nói: "Cái

đó ở trước mắt mà mình

không thấy."

Ví dụ như cái lỗ mũi, lỗ

mũi ở trước mắt mà mình

có thấy nó không? Cứ lo thấy

nhà, thấy cửa, thấy người,

thấy vật mà ít khi thấy lỗ

mũi, phải không? Nhưng cái trước

mắt mà mình lại không thấy,

chỉ lo thấy những cái xa. Thì

cũng như vậy, cái chân thật

nó hiện hữu ở mình mà mình

không nhớ, trong khi đó chúng

ta cứ lo nhớ chuyện đâu đâu.

Cho nên câu chuyện này là câu

chuyện của một Thiền Sư lúc ngài

Bá Trượng còn làm Thị Giả

của Mã Tổ. Ngài với Mã Tổ

đi dạo vườn thấy bầy vịt

trời bay ngang, Mã Tổ hỏi: "Cái

gì đó?" Tổ Bá Trượng

trả lời: "Dạ, bầy vịt trời."

Mã Tổ hỏi: "Bay đi đâu?"

Ngài Bá Trượng trả lời: "Bay

qua mất rồi." Thế ngài nắm

lỗ mũi của ông vặn một cái

đau điếng la thất thanh. Mã Tổ

bảo: "Sao không nói bay mất rồi."

Ngay đó ông tỉnh ngộ.

Như vậy câu chuyện lý thú ở

chỗ nào? Như tôi đã nói

"Chúng sinh khổ lại có khổ

chúng sinh đó." Nghĩa là

mình chỉ nghe những tiếng ở bên

ngoài mà mình quên cái "hay

nghe" của mình. Mình chỉ thấy

những gì bay qua, bay lại, còn mất

ở bên ngoài mà quên cái

"hiện hay thấy" của mình. Cho

nên Tổ Bá Trượng bị vặn

mũi một cái đau điếng, ngài

la thất thanh và ngài chỉ nói

một câu nhẹ rằng "Sao không nói

qua mất đi?" Thì ngay đó

ngài thấy không mất. Như vậy

quý vị mới thấy cái đặc

tài của các vị Thiền Sư, chỉ

một cái thật mà nó sẵn có

ở trên mình (bởi vì lỗ mũi

ở trước mặt) mà không thấy.

Thí dụ cũng như cái đó

hiện hữu ở trước mình mà

mình không bao giờ nhớ. Cho nên ngài

vặn lỗ mũi một cái thì Tổ

Bá Trượng liền biết cái hiện

hữu của mình đó, chứ không

biết cái lỗ mũi! Nhưng mà mình

thấy vặn lỗ mũi, tưởng ngộ

lỗ mũi, chứ không phải! Ngộ

cái gì mà khác hơn lỗ mũi,

mà nó hiện hữu như lỗ mũi

ở trước mặt vậy. Cho nên nói

tới cái lỗ mũi, tôi dẫn thêm

câu chuyện này cho quý vị nghe để

biết trong nhà thiền nói tới cái

lỗ mũi là có ý nghĩa gì.

Thiền Sư Tiệt Chiếu đi xa về,

lên đăng tòa và nói một

bài kệ:

Tương biệt nhất hà cửu

Tương phùng chỉ cựu thời

Mi mao phân bát tự

Tị khổng đại đầu thuỳ

Tạm dịch:

Xa nhau chẳng lâu mấy

Gặp nhau chỉ thưở xưa

Lông mày hình chữ bát

Dũi xuống mũi đầu to

Lông mày hình chữ bát (theo chữ

Hán), thành ra nói bát tự chỉ

cho lông mày. Lông mày nó hở

ở giữa, chữ bát hở một khoảng,

thì lông mày tượng trưng cho

chữ bát. Lỗ mũi thì sao? Đầu

lớn dũi xuống, còn cái thon trỏ

lên. Như vậy cái lẽ thật nó

không có xa. Nghĩa là ở bên

cái chữ bát chân mày đó

là lỗ mũi chứ không gì đâu.

Thì như vậy ý ngài muốn nói

gì? "Xa nhau chẳng lâu mấy",

"Gặp nhau chỉ thưở xưa",

xa nhau là thân này, tướng mạo

này, chớ còn rồi đâu có

xa! Vì trên cái chân thật đó

có ai mà không trùm khắp, hễ

trùm khắp thì có xa gì nhau.

Vì vậy cho nên gặp nhau chỉ thưở

xưa. Thưở xưa thì như thế

nào? Giống như chân mày ở

trên lỗ mũi vậy thôi. Nó sẵn

ở đó chứ không xa xôi gì

hết. Như vậy nơi lỗ mũi hay là

nơi chữ bát thì mình biết

chân mày gần kề bên lỗ mũi

chứ không xa xôi.

Như vậy quý vị mới thấy ý

nghĩa cái lỗ mũi là chỉ cho

cái chân thật, hiện hữu trước

mắt mà mình không nhận, không

thấy. Giống như cái lỗ mũi

trước mắt mà mình không thấy

vậy. Thành ra lỗ mũi là được

tượng trưng cho cái chân thật

đó. Đó là tôi giải

thích về câu chuyện lỗ mũi.

Bây giờ nói xa hơn là nhắc

lại Lục Tổ trong bài tụng vô

tướng thì Lục Tổ nói: Phật

Pháp tại thế gian Bất ly thế gian

giác Ly thế mích Bồ Đề Khắp

tợ tầm tố giác Nói Phật

Pháp ngay trên thế gian này, không

thể lìa thế gian mà có sự

giác ngộ. Lìa thế gian mà tìm

giác ngộ chẳng khác nào tìm

lông rùa, sừng thỏ vậy! Đi

tìm sừng thỏ, sừng thỏ có

không? Lông rùa có không? Như

vậy cái giác ngộ của đạo

là giác ngộ ngay trên thế gian,

trên thực tế này mà giác

ngộ chứ không phải tìm kiếm

ở non cao, ở rừng rậm gì mới

có sự giác ngộ đó. Tôi

thí dụ trước cái nhà hư,

sập, mình có quyền giác ngộ

không? Thì mình nhớ cái nhà

này lúc trước nó đẹp

mà bi giờ cũ kỹ hư sập, thì

rõ ràng giác ngộ được

lý vô thường. Lý vô thường

hiện hữu ở đâu? Ở ngay cái

pháp ở trước mắt mình, ở

thế gian đó! Như vậy tất

cả cái gì thuộc về đạo

lý đều là những cái thật

ở thế gian chớ không phải xa xôi.

Nhưng mà cái thật đối với

người mê, họ thấy khác, người

ngộ thì thấy khác. Người mê

thì thấy theo tình cảm riêng tư

của họ. Người ngộ thì thấy

được lý thật của nó.

Cho nên tất cả các pháp thế

gian, pháp nào cũng là giác

ngộ hết, từ cái nhà giác

ngộ được lý vô thường;

từ cái nhà mình cũng giác

ngộ được lý nhân duyên;

và cũng từ cái nhà mình

cũng thấy rằng tất cả các

pháp là hư dối. Thì những

cái thấy đó, bởi vì chúng

ta mê lầm nhiều đời cho nên

cùng một sự việc mà mình thấy

nó có cái cảm khích nhè

nhẹ thôi. Còn những vị mà

tâm trí được nhậy bén

đó, thấy một cái là có

một cái cảm động mạnh. Bởi

cảm động mạnh cho nên người

ta giác ngộ. Vì vậy mà nói

rằng những vị tu, mà chứng được

quả Tu Đà Hoàn hay là Tư

Đà Hàm rồi nói chuyến

chót của các ngài ra đời

mà không gặp Phật Pháp thì

các ngài thấy lá rụng cũng

có thể ngộ đạo. Thì tại

sao mình thấy biết bao nhiêu lá

rụng mà không ngộ đạo? Ngài

thấy thì ngộ, tại cái gì?

Tại khi đó tâm của các

ngài nhẹ nhàng thanh tịnh, cho nên

một cái động nhỏ cũng thành

ra giác ngộ, cũng sáng suốt. Còn

mình bi giờ thì tại vì nó

đen nghịt, cho nên cọ mà nó

cũng không sáng, không sạch nữa

chứ đừng nói là đụng

nhẹ. Cho nên trong kinh Lăng Nghiêm, Đức

Phật nói với ngài A Nan rằng: Như

Lai án túc hải ấn phát quang

Nhữ nhược cư tâm trầm lao tiên

khởi Như lai chỉ cần ấn cái

chân xuống thì cả biển phát

ra ánh sáng. Còn ông vừa dấy

niệm lên, bụi bậm đầy trời.

Thì như vậy mới thấy hai cái

khác nhau ở chỗ nào. Một bên

thì thanh tịnh cho nên hành động

nào cũng sáng suốt, còn một

bên thì u mê cho nên hành động

nào cũng u mê. Thì cái u mê

đó là tại vì cái huân

tập nhiều đời của chúng ta,

chứ sự thật trên thế gian này

nếu chúng ta là người sớm tỉnh

thức giác thì biết bao nhiêu chuyện

để chúng ta giác ngộ.

Như Đức Phật ngày xưa chỉ

cần thấy bốn cửa thành, thấy

người già, người bệnh, người

chết, về đi tu liền. Còn bây

giờ mình thấy chừng bao nhiêu

lần, thấy bao nhiêu người già,

người bệnh, người chết mà

có muốn tu chưa? Cái cảm khích

của người tâm hồn nhẹ nhàng

trong sáng chỉ một chút nhỏ là

người ta đã thấy, còn chúng

ta thì thấy nhan nhản ở trước

mắt rồi cũng quên. Thí dụ

có thân nhân 100 tuổi về đưa

cũng khóc lóc, cũng buồn, đôi

ba bữa rồi quên luôn, bởi vì

mắc lo chuyện này chuyện kia. Rồi

do đó cho nên tất cả những

cái đáng cho mình giác ngộ

mà mình không giác ngộ. Còn

các ngài ngay đó đã

giác ngộ liền.

Thì như vậy quý vị thấy đâu

phải kiếm chuyện trên trời, trên

mây mới giác ngộ, mà ngay trong

hiện tại, nếu chúng ta khéo thì

chúng ta thức tỉnh liền. Mà như

vậy cái giác là ở ngay trong thế

gian, chớ đâu phải ở xa. Ở nơi

khác đâu có những chuyện

sinh, lão, bệnh, tử. Đâu có

thấy cái lẽ vô thường, đâu

có thấy cái tướng duyên hợp,

mà ngay thế gian là cái hiện tiền

chúng ta được thấy, thế mà

chúng ta quên đi. Đó là

cái điều sai lầm ở chính

nơi chúng ta đó.

Đó là chuyện tôi dẫn do

ngài Lục Tổ dậy, bây giờ dẫn

một Thiền Sư, tức là Thiền Sư

Bổn Như. Ngài Bổn Như ở Phần

Chiếu, đến hỏi một tôn giả

tên là Pháp Chí. Ngài hỏi:

"Thế nào là vua của các kinh?"

Bởi vì trong kinh hay nói kinh này là

vua của các kinh, như kinh Kim Cang hay kinh

Pháp Hoa là vua của các kinh. Tôn

giả Pháp Trí trả lời: "Ông

làm tri khố cho ta 3 năm, sẽ vì

ông mà nói." Một câu nói

dễ ợt mà bắt làm tri khố

3 năm! Rồi ông lãnh làm tri khố

3 năm. Sau mãn 3 năm, ông đến

hỏi: "Bạch Hòa Thượng, con đã

làm tri khố 3 năm, xin Hòa Thượng

nói." Thì ông Hòa Thượng

lại kêu: "Bổn Như." Ông

"Dạ" thì ngay đó ông

ngộ liền, ông biết vua của các

kinh liền! Như vậy là cái chuyện

xa hay gần? Chuyện đó gần hay

xa? Chỉ cần một tiếng "Dạ"

thì thấy được, đó

là chuyện hết sức là gần

mà muôn đời chúng ta quên.

Bởi muôn đời quên cho nên một

lần nhắc lại thì liền thấy.

Người xưa mới nhìn qua thì chúng

ta thấy như các ngài nham hiểm.

Một câu hỏi mà không chịu

trả lời, rồi bắt làm tri khố

3 năm. Nhưng mà chính ba năm đó,

nó súc tích làm cho ông thấy

cái câu đó nó quan trọng

cho nên ta chỉ cần kêu "Dạ"

một cái liền biết vua của các

kinh. Đó là cái đặc biệt

của người xưa. Sau khi ngộ rồi

ông liền làm một bài kệ:

Xứ xứ phùng qui lộ

Đầu đầu thị cố hương

bản lai thành hiện sự

Hà tất đãi tư lương

Tạm dịch:

Chốn chốn đường về cũ

Nơi nơi vốn cố hương

Xưa nay thành hiện sự

Nào phải đợi suy lường

Chốn chốn đường về cũ,

ở chỗ nào cũng là đường

về, không có chỗ nào là xa

lạ. Nơi nơi vốn cố hương,

chỗ nào không phải là cố

hương? Xưa nay thành hiện sự,

xưa nay nó là cái sự hiện

tại chớ không phải là cái

gì xa lạ hết. Nào phải đợi

suy lường, vừa suy lường là

hết hiện sự.

Thì quý vị thấy ông "Dạ"

là ông biết vua của các kinh. Như

vậy chúng ta mới thấy rằng tu hành

không phải là chuyện xa xôi mà

ngay nơi tay, ngay nơi mắt mà khéo,

là chúng ta thấy được cái

gốc, cái căn bản đó rồi.

Còn nếu chúng ta không khéo thì

cứ đuổi theo ngoại cảnh rồi

suốt đời bỏ quên. Vì vậy

người xưa chỉ một câu nói

ngộ đạo là như vậy. Mà

như vậy ngộ đạo ở chỗ nào?

Qua lời kệ chúng ta thấy nó cụ

thể làm sao. Chốn chốn đường

về cũ, chỗ nào không phải là

đường về! Nơi nơi vốn cố

hương, cố hương ở đầy

mọi nơi chứ không phải ở riêng

trên một ngọn núi hay trong một cái

hang nào hết; mà chỗ nào cũng

là cố hương, thì chỗ nào

không phải Phật Pháp? Mình khéo

thì ngay đó thấy, thì xưa

nay, xưa là quá khứ, nay là hiện

tại, quá khứ và hiện tại

đều là những cái hiện hữu,

mà vừa khởi suy lường thì

trật lấc, không trúng. Vì vậy

cho nên nào phải đợi suy lường.

Vừa khởi suy lường là không

thấy. Thiền Sư cũng đối với

Phật Pháp các ngài luôn luôn

chỉ các lẽ thật. Nhưng các

lẽ thật các ngài chỉ hơi

khó hiểu hơn ở bên giáo lý

Nguyên Thủy hay là bên Tiểu Thừa.

Bên Tiểu Thừa chỉ những giáo

lý cụ thể bằng giáo lý nhân

duyên, bằng lý vô thường, vô

ngã. Còn ở đây chỉ cái

chân thật, tàng ẩn trong cái hư

dối mà chúng ta quen nhìn cái

hư dối, quên cái chân thật.

Cho nên ngài chỉ cái chân thật

đang tàng ẩn trong cái hư dối,

và nhận ra được cái đó

thì cụ thể hơn ngàn lần

cái kia nữa. Người tu cốt làm

sao để tinh tiến tu, dễ đạt

được cái chân thật đó.

Đó là tôi dẫn những câu

chuyện để cho quý vị thấy rằng

Phật Pháp là thiết thực, Phật

Pháp không có thời gian, Phật Pháp

là đến để mà thấy

chứ không phải là chuyện huyền

hoặc. Thì như vậy ngài Bổn

Như có thấy không? Nếu không

thấy thì đâu có làm bài

kệ này! Mà như vậy cái thấy

đó thời gian bao lâu? Có thể

nói 3 năm làm tri khố đó

phải không? Chỉ có cái "Dạ"

là thấy chứ đâu phải 3

năm làm tri khố, thì như vậy

đâu có thời gian. Để cho

quý vị cụ thể thấy từ giáo

lý Tiểu Thừa tới Đại Thừa,

tới Thiền Tông đều là thực

tế chứ không phải là chuyện

huyền hoặc. Nhưng bởi vì cái

cụ thể đó khó, tôi ví

dụ bây giờ các vị đạo

hữu nhìn thấy cái núi ở

chỗ nào, mà chỉ khó hay dễ?

Núi bên kia hay núi bên đây,

hay biển chỗ này chỗ kia, hay cây

chỗ này chỗ nọ. Nhưng mà hỏi

không khí chỗ nào thì chỉ

không được. Mà chỉ không

được là không có không

khí hay sao? Như vậy những cái có

hình, có tướng chỉ thì người

ta dễ thấy, còn cái không có

hình tướng thì khó thấy.

Khó thấy mà nó thiết yếu

bằng mấy ngàn lần cái có

hình tướng. Hiểu như vậy mới

thấy rằng Thiền Tông chỉ cái

không có tướng, mà nó rất

là khó chỉ. Nhưng mà cái

đó rất thiết yếu trong cuộc

sống con người vô kể, vì vậy

mới nói rằng Thiền Tông đã

chỉ cho chúng ta hòn ngọc quý báu

vô giá mà lâu nay chúng ta bỏ

quên là vậy.

Như vậy tôi đã chứng minh

cho quý vị thấy Phật Pháp là

thiết thực, hiện tại, không có

thời gian, đến để mà thấy

rồi. bây giờ kết luận lại,

vì chúng ta hôm nay là ngày

Tết Nguyên Đán, đầu năm

quý vị tới thăm chúc tôi thế

này thế nọ, sống lâu, khỏe

mạnh, bây giờ cũng phải bù

lại, để chúc cho quý vị một

cái gì hay hay, thì bây giờ muốn

chúc cái đó, thay vì kết

luận bài này, tôi xin dẫn lời

của một Thiền Sư để nhắc

quý vị. Đây là Thiền Sư

Chân Tịnh ở đời Tống, ngài

nhân hôm sáng Tết, ngài cạo

tóc rồi ngài hứng làm một

bài kệ, tôi xin đọc lại vài

giải thích cho quý vị nghe:

Thế phát nhơn kinh tuyết mãn đạo

Niên hoa tu tín bất tương nhiêu

Đào sinh thoát tử cần vi

Phật Mạc vị minh triêu dữ hậu triêu

Tạm dịch:

Cạo tóc giật mình tuyết đầy dao

Tuổi xuân nên biết chẳng tha nhau

Vượt sanh thoát tử cần làm Phật

Thôi chớ dần dà hẹn sáng chiều

Sáng cạo tóc thấy tóc bạc

dính đầy dao, cho nên ngài nói

giật mình thấy tuyết dính đầy

dao. Giật mình thấy tuyết đầy

dao rồi tuổi xuân nên biết chẳng

tha nhau. cái tuổi xuân 15, 16, 20 thưở

xưa đó, nó có để

cho mình còn mãi đâu. Nó

ép ngặt, nó đuổi mình chạy

mất, nó dành cái tuổi xuân

của mình mất rồi. Nó không

tha cho mìnw,?$J*rD OL \ja};c-j8X

PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.|ǕvB%]CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b

&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF

eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI

=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0

H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ

%h9pQd l$q'M΂_^.z~r匱 CũM;a%%C(_.-g4Q'YB.54]qC]0|)+

endstream

endobj

153 0 obj

>

endobj

← Văn bản trướcTi'n Ta^mVăn bản tiếp →Đạo Phật và Nhân quyền:
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)