📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Nhân cách thăng bằng

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 9,527 ký tự · ~9 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Nhân cách thăng bằng

Robert Bogoda

Phật Pháp không phải là sách

tiểu thuyết để đọc rồi quên đi.

Phật Pháp có liên quan đến đời sống -- một

đời sống thực, một đời sống mà bạn và tôi trải

qua hằng ngày. Giá trị của đời sống nầy sẽ gia

tăng đáng kể khi Phật Pháp được diễn dịch ra

hành động, và thấm nhập vào tánh tình của chúng ta

qua các nỗ lực thường xuyên, qua các thực tập

mỗi ngày.

Mục đích tối hậu của Phật

Pháp là Niết Bàn -- vượt thoát khỏi hoạn khổ.

Mục đích trước mắt là giúp ta hiểu rõ và giải

quyết các vấn đề trực diện với ta trong

đời sống hằng ngày, giúp ta trở thành những con

người sống an lạc, thảnh thơi và thăng bằng, sống

hòa hợp với môi trường chung quanh và những người

đồng loại. Tuy thế, sự thăng bằng nầy cũng

không dễ thực hiện, nhất là trong thế giới

ngày nay với nhiều giá trị ảo tưởng và các

thành kiến hư ngụy.

Khác hẳn với các giá trị

tương đối -- và có khi là giả tạo -- trong thời

đại của chúng ta, lời dạy của Đức Phật là một sự

khải hiện các giá trị chân thật và tuyệt

đối. Chân Pháp đó cần phải được mỗi người

tự thể nghiệm. Phật giáo dạy về sự tư

duy rõ ràng, sự tự chế, và nuôi dưỡng tâm

ý như là các phương tiện để thấu đạt

Chân Pháp. Người cư sĩ nào biết xây dựng cuộc

sống hằng ngày trên căn bản vững chắc của tri thức

giải thoát với các lý tưởng rõ ràng thì người

ấy được bảo đảm các tiến bộ và thành công

trong đời sống tại gia của mình.

Do đó, Phật Pháp là các

hướng dẫn trong đời sống hằng ngày của ta, và các

nguyên tắc căn bản của đạo Phật có những giá trị

thực tiễn trong nghệ thuật sống trên đời. Người

cư sĩ tại gia, trong khi phải dấn thân vào xã hội

vì cưu mang các trách nhiệm trong đời sống, sẽ

không bao giờ quên mục đích tối hậu của họ là

Niết Bàn giải thoát. Người ấy lúc nào cũng nên

xem rằng đời sống của mình chỉ là một bãi tập,

để sửa soạn tiến đến thực chứng mục

đích tối hậu ấy.

Kinh Đại Hạnh Phúc

(Maha-Mangala Sutta) có nói rằng các phước hạnh thật

sự của đời sống là có được "một tâm ý

có định hướng đúng" (atta-samma-panidhi). Có

nghĩa là ta phải nhận thức đúng đắn vị trí của

mình trong thế gian, có quyết định đúng đắn

về mục tiêu, và tìm một con đường đúng đắn

để tiến đến mục tiêu đó. Người an lạc

và thăng bằng là người có một mục đích cao

thượng trong đời sống, có một đường lối tốt

để đi theo, và có một triết lý sống

giản đơn nhưng đầy ý nghĩa để dẫn

đường. "Triết lý" ở đây là một

ước vọng hướng thiện để thông hiểu

bản tánh và tương lai của con người trong vũ trụ.

Không có triết lý như vậy thì đời sống trở

nên tẻ nhạt, buồn chán, vô ích, và vô nghĩa.

Triết lý đó giúp con người sống hài hòa

với thế giới và đồng loại trong một tiến

trình thăng hoa dựa theo các tri thức chân chánh.

Trong đạo Phật, tâm ý bao

trùm vật chất. Một nét đặc thù của tâm ý là

ý định. Để sử dụng tốt cuộc đời và

nghiệp kế thừa của mình, ta phải biết

chọn một mục tiêu hướng thượng và thực tiễn

trong đời đời sống và tạo ra một kế hoạch

để đi đến đó. Chúng ta sẽ trở nên những

gì mà ta mong muốn được như vậy.

Khi ta càng thông hiểu bản

thân -- qua hành trì tự quán sát và tự phân tích --

ta sẽ càng có nhiều khả năng để tự cải

tiến và phát triển. Thêm vào đó, ta nên tự

hỏi rằng mình sẽ tiến và tiến đến cấp

độ nào trong việc tu tâm để mình trở nên

độ lượng, an bình, tự tại, dịu dàng, thông cảm,

chân thật, hiền lành, chất phát, cẩn thận, tinh

tấn, cần mẫn, nhẫn nại, bao dung, và khôn khéo. Đó

là các đức tính cao quý của một Phật tử

biết sống hợp thời. Ta phải cố gắng tự cải

thiện mỗi khi có cơ hội -- mỗi ngày một

chút. Ta nên hiểu rằng mỗi khi mình thực

hiện một hành động hướng thiện, dần dần nó

được huân tập thành một thói quen tốt. Từ các

thói quen tốt đó, chúng sẽ thấm nhập tạo thành các

đặc tính cao thượng cho bản thân.

Chánh niệm (Sati) là một

sự tỉnh giác quan trọng. Chánh niệm là cách

nhìn sự vật một cách khách quan, lột bỏ mọi ưa

ghét, thành kiến và thiên vị. Đây là cách nhìn

mọi sự vật theo bản thể chân thật của chúng

-- các sự kiện lột trần. Khả năng làm được

điều nầy đánh dấu sự trưởng thành trong Phật

Pháp. Nguyên tắc quán sát vô tư phải được áp

dụng rốt ráo trong các tư duy hằng ngày. Từ đó, sự

suy tư của ta sẽ được rõ ràng, trong sáng hơn và

ta sẽ sống hướng thiện hơn, làm giảm thiểu

các ảnh hưởng xấu xa tác động vào mình, từ các

phương tiện truyền thông quảng cáo tiêu thụ

vật chất, và kết quả là ta có được các tăng

trưởng về các quan hệ tốt giữa con người

với con người.

Vì vậy, một Phật tử có nhân

cách thăng bằng là người phải biết tự chủ, tự

quyết định, tự tạo ra các ý kiến và

kết luận khi phải đối phó với các khó khăn

trong cuộc sống, dựa vào các nguyên tắc cơ bản của

Phật Pháp. Người ấy có một tri thức và luân lý

dũng mãnh. Người ấy sẵn sàng đứng một mình, theo

đuổi một con đường sống của mình, cho dù người

khác có thể hiểu lầm và dị nghị. Dĩ nhiên

là người Phật tử ấy phải biết đón nhận các

ý kiến đóng góp và cố vấn của người khác

-- bởi vì việc thu nhận các ý kiến xây

dựng từ những người có kiến thức và kinh

nghiệm thì không phương hại gì đến sự tự

do chọn lựa của mình -- nhưng cuối cùng rồi thì

phải tự mình có những quyết định cho đời mình.

Thấy được sự quan hệ

giữa lòng tham dục và sự khổ đau, chúng ta phải

luôn luôn gìn giữ một mức độ xả ly, thoát khỏi

các ràng buộc quá đáng của thế tục. Chúng ta

phải biết điều chỉnh đời sống của mình

trong kỷ cương của năm giới luật cư sĩ (ngũ

giới). Từ đó, ta bảo vệ được sự an lành của

ta, trong hiện tại và tương lai, qua cách sống

thuận hòa với các quy luật phổ quát của Phật Pháp

áp dụng vào đời sống tinh thần và đạo đức của

mình. Phát triển đặc tính luân lý và đạo

đức (Sila - trì giới) nầy là một điều kiện

tiên quyết để huân tập tâm ý và từ

đó, làm nền tảng tạo trí tuệ (Panna) cần

thiết để thực chứng Niết Bàn.

Đời sống là vô thường, lúc

nào cũng có nhiều thay đổi. Các tai họa hoặc

những việc bất ưng ý có thể sẽ xẩy ra

cho ta, và khi đó, ta phải biết trực diện

chúng một cách bình thản và thăng bằng. Nếu làm

được như thế thì chứng tỏ ta đã có sự

hiểu biết chân chính, biết nhìn rõ ràng

sự kiện xẩy ra theo luật nhân quả, do nhân duyên

hợp thành, và biết rằng chính ta là người gieo

nhân và chịu trách nhiệm gặt quả -- nếu

không trong đời sống nầy thì cũng là từ nhiều

kiếp trước. Ta sẽ vượt qua các nỗi sợ hải

và lo âu thái quá, không có cơ sở và không có

luận lý, bởi vì ta biết chế ngự các cảm

tính của mình. Từ đó, những ngộ nhận, những bất

công trong đời, những u sầu vì tưởng rằng mình bị

đối xử tàn tệ sẽ được ta thông hiểu rõ

ràng và đón nhận nhẹ nhàng hơn, vì ta đã hiểu

được cặp nguyên lý nghiệp quả và tái sinh.

Còn một lý do nữa để

người Phật tử gìn giữ tác phong triết lý

của mình. Người ấy có uy lực bắt nguồn từ các

nguồn lực vô hình khác -- kho tích trữ các hành

động toàn thiện, các đức tính của tự thân,

các hạnh phúc có được trong lúc tập hành

thiền, tất cả các nguồn lực nầy hoàn toàn độc

lập với của cải vật chất. Như thế, người ấy

là chủ nhân của một tâm ý tự lực và tự túc.

Người ấy biết sống đơn giản, không có

nhiều nhu cầu. Của cải vật chất đối với người

ấy chỉ là những đầy tớ, không phải là những chủ

nhân ông. Người ấy hoàn toàn tự do, không bị

lệ thuộc vào sự sai khiến của các sự vật

bên ngoài. Người ấy nhận thức được rằng các sự

vật thấy được thì chỉ là tạm bợ và thay đổi

luôn. Tóm lại, người ấy có được một tâm ý

bình thản, chừng mực, và tri túc. Tri túc, như lời

Phật dạy, là một nguồn tài sản lớn nhất, là một

trong bốn nguồn hạnh phúc:

Không bệnh là lợi tối thượng

Tri túc là của tối thượng

Thành tín là bạn tối thượng

Niết Bàn là lạc tối thượng

(Pháp Cú, 204)

Khi đã thông hiểu như

thế, người Phật tử đó sẽ học được cách

thích nghi với những hoàn cảnh đổi thay mà không bao

giờ sầu khổ than van hay cay đắng.

Nếu ta có Chánh Tín

(Saddha), nghĩa là có niềm tin nơi Phật Pháp dựa

trên sự hiểu biết, ta phải cố gắng thực

hành. Mỗi Phật tử chân chính phải thực hành

liên tục bốn điều tinh tấn -- Tứ Chánh Cần --

vốn là chi thứ sáu của Bát Chánh Đạo. Đó là: tinh

tấn vượt qua và tinh tấn ngăn chận các pháp bất

thiện như là các ý tưởng sân hận; tinh tấn

phát triển và tinh tấn nuôi dưỡng các pháp

thiện trong tâm ý như là các ý tưởng từ

bi. Các tâm ý nầy chẳng những sẽ bảo vệ bản

thân ta, mà từ đó cũng sẽ giúp được các người

khác chung quanh ta.

Ta phải tập có thói quen suy

xét về các tư tưởng và hành động của chính

mình để xem chúng có chân thật hay không, bởi

vì chân thật với chính mình là một con đường chắc

chắn đưa đến tâm ý toàn thiện. Thêm

vào đó, chúng ta phải biết dành thì giờ mỗi

ngày để tĩnh lặng tự quán soi hay là hành

thiền, để ôn lại các việc làm trong

ngày, và để suy xét xem ta có đi ngược lại với

các nguyên tắc căn bản mà Đấng Từ Phụ của chúng

ta đã từng khuyên dạy, để mà sám hối và tránh

phạm các lỗi lầm đó trong tương lai.

Mỗi ngày ta cũng nên

đọc một đoạn kinh từ các bài giảng của Đức

Phật. Thói quen hữu ích nầy giúp chúng ta phát

triển tâm ý thiện, làm giảm đi các u

sầu, phiền muộn, và giúp đưa đời sống của ta

đi vào con đường chân chính.

Qua các cách thức nêu trên,

là những cư sĩ đệ tử của Đức Phật, chúng ta

sẽ luôn tăng trưởng trong ánh sáng nhiệm mầu

của Chánh Pháp, luôn luôn uốn nắn nhân cách của

mình, rèn luyện tâm thức, huân tập các cảm

tính, và tăng cường ý chí dũng mãnh để

tạo các lợi ích phước báo lâu dài cho bản thân và

cho người khác.

Nguyên tác: Robert Bogoda,

1996. The Balanced Personality. In: Buddhist Culture, The

Cultured Buddhist. Bodhi Leaves No. 139. Buddhist Publication

Society, Sri Lanka.

Bình Anson lược dịch

Tháng 01-1997

Perth, Western Australia

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcThis article is written in Vietnamese, using UnicodeVăn bản tiếp →Hay tu minh thap duoc ma di - Thich Minh Chau
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)