📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 10,562 ký tự · ~10 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni

(Buddha Sàkyamuni) Thích Thanh Từ oOo

Danh Hiệu

Thích Ca, Trung Hoa dịch là

Năng nhân. Mâu Ni dịch là Tịch

Mặc. Nghĩa là người hay phát

khởi lòng nhân mà tâm hồn

luôn luôn yên tĩnh.

Lược Sử

Trước đây trên

25 thế kỷ, ở Ấn Độ có vị

thánh xuất thế, đó là

đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Khi

ấy, xã hội Ấn Độ chia làm

bốn giai cấp: Bà La Môn (Brahmanes),

Sát Đế Lỵ (Kastryas), Phệ Xá

(Vaisyas) và Thủ Đà (Soudas). Đức

Phật Thích Ca sanh trong dòng quý tộc

thuộc giai cấp thứ hai. Thân sinh Ngài

là vua Tịnh Phạn (Suddodhana) và thân

mẫu là hoàng hậu Ma-Gia (Maya), ở

thành Ca Tỳ La (Kapilavatsu). Ngài giáng

sanh vào ngày trăng tròn, tháng

hai Ấn Độ, nhằm ngày rằm tháng

tư âm-lịch Trung Hoa. Tên Ngài là

Sĩ Đạt Ta (Sidhartha).

Ra đời chưa đầy

một tháng, Ngài đã mồ

côi mẹ, nhờ Dì mẫu nuôi dưỡng

cho đến trưởng thành. Năm 29

tuổi, Ngài trốn vua cha vượt thành

xuất gia tầm thầy học đạo.

Tương truyền trước khi xuất gia,

Ngài đã dạo chơi bốn cửa

thành mục kích cảnh sanh, già,

bệnh, chết. Từ đó, Ngài

ôm lòng thương cảm vô hạn,

quyết tìm con đường giải thoát

cho mình và tất cả chúng sinh.

Vì thế, Ngài cương quyết ruồng

bỏ ngai vàng, và mọi lạc thú

ở đời, xuất gia tầm đạo,

mặc dầu có lắm người hết

lời khuyên nhủ ngăn can.

Sau khi xuất gia, Ngài lê

bước khắp nơi tìm thấy học

đạo. Ngài đã từng tham

học với hai vị sư trứ danh đương

thời là A La Lã Ca Lan (Aralah-Kalama) và

Uất Đà Già La Ma (Udraka-Kamaputar).

Nhưng xét đến kết quả đạo

lý của họ đều không làm

cho Ngài thỏa mãn.

Sau đó, Ngài từ

giả họ vào rừng sâu tu khổ

hạnh sáu năm, mỗi ngày chỉ

ăn uống chút ít đủ duy

trì mạng sống, nhưng rốt cuộc

cũng chẳng đem lại kết quả gì.

Cuối cùng nhận thấy phương

pháp khổ hạnh không phải là

con đường chân chính, Ngài

liền bỏ từ nó, trở lại lối

sống bình thường, vận dụng

tâm trí quán sát tướng chân

thật của vũ trụ. Một hôm ngày

thứ 49 ở dưới cội Bồ đề,

Ngài bừng ngộ thấy rõ chân

lý của cuộc đời, biết được

mọi người đều có đủ

khả năng giác ngộ và giải thoát

khỏi vòng sanh tử luân hồi.

Sau khi đã chứng đạo,

Ngài không ấp ủ tư lợi riêng

mình liền nhập thế phổ độ

chúng sanh. Từ đó, Ngài du

hành thuyết pháp suốt 45 năm,

chu du đến một phần ba (1/3) xứ

Ấn Độ. Những môn đồ

được Ngài giáo hóa đông

vô kể. Nơi Ngài thường đến

và thường lưu trú là thành

Vương Xá (Rakagrha) nước Ma Kiệt

Đà (Magadha), thành Phệ Xá Ly

(Vésali), thành Xá Vệ (Shavasti) nước

Câu Tát La (Kosala) v.v...

Năm 80 tuổi, nơi rừng

Ta la song thọ (Sala) ngoài thành Câu

Thi (Kusinagara), sau buổi thuyết pháp cuối

cùng, Ngài vào Niết bàn (Nibbana).

Biểu Tướng

Vào trong các chùa

Phật giáo Bắc Tông, ngay giữa chánh

điện hoặc thờ một tượng Phật

Thích Ca, hoặc thờ ba tượng ngồi

ngang, đức Thích Ca ngự giữa, bên

phải đức Phật Thích Ca là

Phật A Di Đà, bên trái là

Phật Di Lặc (Phật tương lai). Lối

thờ nầy tượng trưng tam thế Phật,

Phật Thích Ca là Phật hiện tại,

Phật Di Đà là Phật quá

khứ, Phật Di Lặc là Phật tương

lai. Bất cứ lối thờ nào, đức

Thích Ca đều ngự ở giữa, nên

cũng gọi Ngài là đức Trung

Tôn.

Tượng Phật Thích

Ca không giống người Ấn Độ,

mà tùy ở nước nào tạo

tượng Ngài giống người nước

ấy. Ngài ngự trên đài sen,

hai tay để ấn tam muội, đôi

mắt khép lại ba phần tư (3/4).

Thâm Ý

Nhìn sơ qua hình tượng

đức Phật Thích Ca, chúng ta

đã thấy những điểm cách

xa thực tế. Tại sao người ta không

tạo tượng Ngài thật giống người

Ấn Độ ngồi trên tòa cỏ

dưới cội cây Bồ Đề?

Bởi vì Bắc Tông

Phật giáo quan niệm đức Phật

không phải căn cứ vào con người

xác thịt tầm thường, mà thấy

Phật là pháp thân thường trụ.

Hiện thân Thái Tử Sĩ Đạt

Ta tu hành thành Phật, chỉ là

một giai đoạn, một hóa thân

tùy cơ cảm của chúng sanh thị

hiện đấy thôi. Đã là

hóa thân tùy cơ cảm thì ở

đâu có cảm đức Phật

đều ứng hiện như nguyện để

độ họ. Vì thế, ở Việt Nam,

cảm mộ Phật, Phật sẽ thị hiện

người Việt Nam, ở Trung Hoa cảm mộ

Phật, Phật sẽ hiện người Trung

Hoa để hóa độ... Đó

là tư tưởng siêu thực, không

còn thấy Phật ở trong một hình

thức cố định nào. Đức

Phật đã đồng hóa theo

từng dân tộc, từng chủng loại.

Do tư tưởng nầy, Bắc Tông Phật

giáo đối với đức Phật

không thấy xa lạ, mà rất gần

gũi thân mật và phát sinh tín

ngưỡng "Phật tùy tâm hiện".

Ta hãy nghe vị Quốc Sư núi Yên

Tử nói với vua Trần Thái Tôn,

khi ông nầy lên núi cầu đạo:

"Núi vốn không

có Phật, chỉ có ở tâm. Lắng

tâm mà thấy, đấy gọi là

chân Phật. Nay bệ hạ muốn giác

ngộ tâm ấy thì đứng ở

trần gian mà thành Phật, không

phải khốn khổ cầu Phật ở ngoài".

(Khóa Hư Lục)

Đã tin Phật tùy

tâm hiện, nếu tâm mình tưởng

Phật tức là có Phật hiện

đến. Do đó phát sinh tín

ngưỡng "Phật hiện cứu khổ

mọi người". Cho nên, những khi

lâm tai, mắc họa, người ta hay thành

kính, lễ mễ cầu Phật hiện

mách bảo cho phương cách thoát

khỏi tai họa.

Phật ngự trên đài

sen cũng là một ý nghĩa tượng

trưng siêu thực. Bởi vì hoa sen được

biểu thị cho đức tánh thanh tịnh

và giải thoát. Hoa sen phát xuất

trong lòng vũng bùn nhơ nhớp, mà

vẫn tỏa ra mùi hương thanh khiết.

Đó là đặc tính không

thể tìm được trong các loài

hoa khác. Nằm giữa vũng bùn nhơ

nhớp, mà không bị lây nhiễm

mùi hôi hám, trái lại còn

đầy đủ hương vị thơm

tho, đó mới thật là thanh tịnh.

Vì cái thanh tịnh ngay giữa chỗ

ô uế, mới chơn thật thanh tịnh.

Nếu hoa sen mọc giữa bãi cát trắng

phau, hay trên gò đất khô sạch

sẽ, dầu có hương sắc gấp

mấy lần hơn vẫn không được

quý trọng. Bởi nó chui từ vũng

bùn hôi hám mà lên, lại

giữ được tánh cách thanh khiết,

nên mới được mọi người

hâm mộ.

Đức Phật cũng

thế, trước kia Ngài cũng là

một con người như chúng ta, cũng

có gia đình, cũng hưởng giàu

sang sung sướng, nhưng con người ấy

không bị dục lạc làm ô nhiễm,

không bị sợi dây gia đình

trói buộc. Ở trong cảnh nhiễm ô

dục lạc mà tâm hồn Ngài

trinh bạch, ngồi trong tù ngục gia

đình mà chí Ngài đã

vượt ra ngoài vũ trụ mênh mông.

Đức tánh trinh bạch và siêu

việt ấy, chỉ có hoa sen mới đủ

sức tượng trưng.

Bắc tông Phật giáo

đặc trọng ý nghĩa "thanh tịnh

trong ô nhiễm" nên chủ trương

"phiền não tức bồ đề",

"sanh tử tức niết bàn". Không

thể tìm Bồ Đề ngoài phiền

não, không thể có Niết bàn

ngoài sanh tử. Cứ ngay trong phiền não

chúng ta khéo chuyển sẽ thành Niết

bàn. Không chán sợ trốn tránh,

không mơ ước mong cầu nơi nào

khác. Vì thế, đi đến chủ

trương "tích cực nhập thế".

Bởi vì không thể có đức

Phật ngoài chúng sanh, không thể

có cõi Cực lạc thanh tịnh ngoài

cõi Ta bà uế trược.

Đôi mắt đức

Phật đăm chiêu nhìn xuống

là biểu thị quán sát nội

tâm. Giáo lý Phật dạy là

giáo lý nội quan, luôn luôn phản

chiếu nội tâm để tự giác

tự ngộ. Tâm mình là chủ nhân

ông của mọi hành động, mọi

nghiệp quả. Ngộ được tự tâm

là thấy được nguồn gốc

vũ trụ và nhơn sinh. Vì thế,

Phật giáo chủ trương con người

làm chủ mọi quả báo an lạc

hay đau khổ của mình. Muốn tránh

quả khổ đau, cầu quả an lạc,

con người phải tự sửa đổi

hành vi trong tâm niệm và hành

động nơi tự thân mình. Một

tâm niệm lành, một hành động

tốt sẽ đến cho ta kết quả an

vui hạnh phúc. Ngược lại, một

tâm niệm ác, một hành động

xấu sẽ chuộc lấy kết quả khổ

đau về nơi mình. Chỉ có

ta mới đủ thẩm quyền ban phúc

giáng họa cho ta. Sự cầu cạnh, sự

van xin nơi tha nhân hay thần linh, nếu

có chỉ là phần phụ thuộc

không đáng kể. Cho nên, ta phải

quán sát lại ta, để luyện

lọc tâm tánh và sửa đổi

hành động của mình. Ách

yếu của sự tu hành là phản

quán tự tâm. Vua Trần Nhân Tôn

hỏi về bổn phận, tôn chỉ thiền,

Tuệ Trung Thượng sĩ đáp:

"Phản quan tự kỷ

bổn phận sự, bất tùng tha tắc"

(Soi lại nơi mình là bổn phận,

không từ nơi người mà được).

(Tam tổ thực lục)

Những phút sống lại

nội tâm đương nhiên đôi

mắt đăm chiêu nhìn xuống.

Như khi chúng ta kiểm soát lại tâm

tư hay hành động của mình,

dù đi, đứng, ngồi đôi

mắt chúng ta nhất định phải

nhìn xuống. Khi chúng ta muốn van

xin điều gì với những người

đáng kính bên ngoài dĩ

nhiên đôi mắt phải trông lên

vị ấy. Vì thế, khi nhìn lên

đôi mắt đức Phật, đôi

mắt các vị thánh của tôn

giáo khác, chúng ta có thể nhận

biết tôn giáo nào chủ trương

nội quan, tôn giáo nào chủ trương

ngoại quan.

Trên đảnh đức

Thích Ca có cục thịt nổi cao gọi

là nhục kế (cục thịt đỏ),

để biểu thị cho trí tuệ tuyệt

vời. Theo các kinh Pháp Hoa, Hoa Nghiêm...

trên đảnh đức Phật có

tướng không thể thấy, tướng

ấy bậc Bồ Tát từ Sơ địa

trở lên chỉ thấy được

đôi phần, trừ Phật với Phật

mới thấy trọn vẹn. Tướng ấy

biểu thị cho pháp thân. Vì chúng

sanh không thể thấy nên gọi là

"Vô kiến đảnh tướng".

Chung quanh tượng Phật có

những tia hào quang sáng chiếu để

tiêu biểu ánh sáng trí tuệ

của Phật lúc nào cũng soi sáng

thế gian. Theo trong kinh nói chung quanh đức

Phật luôn luôn có hào quang soi

sáng một tầm. Bởi vì con người

luôn luôn có một lớp nghiệp

bao quanh, nếu nghiệp ác thì hiện

lên vừng hắc ám, chúng sanh trông

thấy kinh sợ, nếu nghiệp thiện thì

hiện ra ánh sáng trong lành, chúng

sanh trông thấy sanh tâm kính mến.

Vì mắt thịt chúng ta quá thô

thiển nên không thể trông thấy

rõ ràng, song nếu tinh tế nhận xét

cũng có thể biết được phần

nào. Như người hiền lành đến

trước chúng ta, nhình thoáng gương

mặt là ta có cảm tình ngay. Nếu

người dữ đến trước chúng

ta, nhìn sơ qua ta tự nhiên nảy sanh

ác cảm liền. Cái linh cảm ấy

không phải căn cứ vào hình

thức, mà nó siêu hình thức.

Thiết thực nhứt là các anh đồ

tể khi vào xóm làng bị chó

theo đuổi sủa không thôi, dù

họ chỉ đi tay không cũng thế.

Cho nên ngày xưa các vị tu hành

đắc đạo, có ai đến

tham học, một phen nhìn qua là các

Ngài biết phước duyên kẻ ấy

mỏng hay dày, rồi tùy căn cơ

giáo hóa. Đức Phật là

con người thuần thiện, tâm thanh tịnh,

trí sáng suốt thì ánh sáng

hào quang bao bọc chung quanh là lẽ đương

nhiên.

Phật giáo Bắc Tông

thường thờ tượng Phật Thích

Ca sơ sanh. Tượng này hình một

hài nhi đứng trên hoa sen, tay mặt

chỉ lên, tay trái chỉ xuống.

Đó là biểu thị một bậc

thánh nhân xuất thế, vừa lọt

lòng mẹ đã có những hành

động siêu phàm. Và câu Ngài

thốt ra lúc ấy là:

Trên trời dưới trời,

Chỉ ta hơn hết;

Tất cả thế gian

Sanh, già, bệnh, chết.

Nghĩa là từ nhơn

gian đến các cõi trời, đối

với vấn đề sanh, già, bệnh,

chết, chỉ có Ngài là người

vượt ra và cứu thoát tất

cả. Song Bắc Tông Phật giáo thường

thường dẫn hai câu đầu thôi,

để nhấn mạnh vào chữ "ta"

ám chỉ pháp thân tuyệt đối,

trên trời dưới đất không

gì bì kịp.

Đây chỉ lược

giải thích vài đặc điểm

trong hình tượng đức Phật

Thích Ca. Mong rằng mỗi khi đến lễ

dưới chân tượng Ngài, mỗi

người đều ý thức được

mình phải làm gì đối với

hình ảnh biểu thị ấy. Sự hữu

ích của việc lễ Phật gốc

ở chỗ nhận được thâm ý,

rồi thể theo đó sống một

cuộc đời cao đẹp như Ngài.

Chân thành cám ơn

anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện

tâm đánh máy lại bài viết

nầy.

← Văn bản trướcfontVăn bản tiếp →This article is written in Vietnamese, using Unicode
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)