📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 10,160 ký tự · ~9 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Học Phật Bằng Cách Nào? Thích Thanh Từ oOo

Hỏi học Phật bằng cách nào,

tức hỏi đến phương pháp

học Phật. Ở thế gian môn học nào

cũng có phương pháp riêng

của nó. Ví như môn toán

học, người học trò trước

phải biết số, kế học thuộc cữu

chương, học cách cộng trừ nhơn

chia, lên nữa phải học công thức,

phương trình v.v... Môn văn chương,

trước phải biết chữ cái, học

ráp vần, viết chánh tả, học

văn phạm, tập cách làm văn

v.v... Phương chi Phật pháp là môn

học giác ngộ, mà không có

phương pháp riêng của nó hay

sao?

Phương pháp học Phật tức là

ba môn Huệ học: Văn huệ, Tư

huệ, và Tu huệ . Bởi vì muốn

vào cửa giác ngộ, không phải

anh tướng trí huệ thì không

sao vào được. Phật pháp là

chân lý là những sự thật, nếu

không có ngọn đuốc trí

huệ soi sáng, làm sao chúng ta thấy

mọi sự thật ở chung quanh, không cần

trí huệ, chỉ dùng lòng tin đến

với đạo Phật, để học

Phật pháp, thật là sai lầm lớn

lao. Đây là chứng bệnh trầm

trọng của Phật tử hiện thời. Cần

chữa lành bệnh này, chúng ta phải

ứng dụng triệt để ba môn

Huệ học vào công trình tu học

Phật pháp.

Thế Nào Là Văn Huệ?

Văn là nghe, do nghe giáo lý Phật

pháp trí huệ mở sáng, gọi

là Văn huệ. Chúng ta nghe Phật

pháp qua lời giảng dạy của chư

tăng, của thiện hữu tri thức đã

tu học trước ta. Những lời giảng

dạy ấy xuất phát từ kinh điển

của Phật, trong đó chứa toàn

lời chơn chánh, chỉ bày mọi

sự thật cho chúng sinh. Càng nghe trí

tuệ chúng ta càng sáng. Hoặc chúng

ta trực tiếp đọc kinh sách Phật,

khiến mở mang trí huệ cũng thuộc

Văn huệ. Chịu khó nghe giảng dạy,

chịu khó nghiên cứu kinh sách

Phật, đó là người biết

từ cửa Văn huệ tiến thẳng vào

ngôi nhà Phật.

Thế Nào Là Tư Huệ?

Tư là suy xét phán đoán,

do suy xét phán đoán những lời

dạy trong Phật pháp, trí huệ càng

tăng trưởng. Chúng ta được

nghe lời chỉ dạy của thầy bạn,

dẫn từ trong kinh Phật ra, song nghe liền

là chưa đủ tư cách học

Phật. Buộc chúng ta phải dùng trí

phán đoán xem đúng hay sai,

nếu quả thật đúng, từ đó

chúng ta mới tin. Có thế, mới thực

hành đúng câu "các người

phải tự thắp đuốc lên mà

đi, thắp đuốc lên với chánh

pháp", trong kinh Pháp Cú. Chúng

ta muốn mở mang trí huệ, song tự

mình làm sao mở được, phải

mồi ngọn đuốc trí huệ của

mình với ngọn đuốc chánh

pháp của Phật, trí huệ mới

phát sáng.

Mồi bằng cách nào?

Ví như chúng ta nghe vị Sư giảng

rằng: "Tất cả thế gian đều

là vô thường". Sau đó

phải dùng trí huệ của mình

phán đoán xem đúng hay không.

Chúng ta tự đặt câu hỏi;

tất cả thế gian đều vô thường,

có sự vật nào thoát ngoài

luật lệ ấy chăng? Nếu có,

câu nói này chưa phải chân

lý, chúng ta sẽ hoàn toàn tin.

Thế rồi, ta tự khảo sát:

Con người có phải vô thường

không? Từ ông bà đến cha

mẹ chúng ta đều có sanh ra, lớn

lên, bệnh hoạn, già yếu, rồi

chết. Kể luôn cả ta, khi nào còn

nhỏ bé, lớn lên, bệnh hoạn,

già yếu, rồi cũng sẽ chết.

Trong gia đình thân tộc chúng

ta đã thế, ngoài xã hội

cũng thế, cả nhơn loại trên thế

giới cũng thế; ngàn xưa là

thế, mãi sau này cũng thế. Quả

là con người vô thường.

Đến những sự vật, nào nhà

cửa, bàn ghế, xe cộ có bị vô

thường không? Chính cái nhà

của mình, khi mới cất thì tốt

đẹp lành lặn, qua vài ba năm

thấy cũ dần, đến năm mười

năm thì hư sập. Cái bàn

viết cũng thế, khi mới đóng

xem bóng loáng tốt đẹp, dùng

mấy năm thấy đã cũ, tróc

sơn khờn mặt, rồi đây sẽ

mục nát hư hoại. Chiếc xe đạp

khi mới mua đem về mới toanh, chạy

được một năm vỏ đã

rách, cổ lỏng, các con ốc lờn

... vài năm nữa sẽ hư. Thế là,

nhà cửa, bàn ghế, xe cộ ... những

vật cần dùng bên cạnh chúng

ta thảy bị vô thường chi phối.

Cho đến trăm ngàn vật khác,

nếu khảo sát đều thấy đồng

một số phận như nhau.

Chúng ta có thể kết luận rằng:

"Tất cả thế gian là vô thường",

quả thực là chân lý. Ta tin chắc

lẽ này, dù có ai nói khác

đi, cũng không làm lay động

được lòng tin của ta. Bởi lòng

tin này được gạn lọc qua sàng

lý trí, nên nó vững chắc không

dễ gì làm lung lay.

Lại một thí dụ, chúng ta nghe

vị Sư giảng lý luân hồi, bảo

rằng: "Muôn vật ở thế gian đều

xoay quanh vòng luân hồi". Ta tự

đặt câu hỏi: Tại sao muôn

vật đều luân hồi? Có vật

nào không luân hồi chăng? Chúng

ta bắt đầu xét từ thực vật:

Cây cối thành hình bắt nguồn

từ hạt, hạt nẩy mầm tăng

trưởng thành cây, nở hoa, kết

trái, trái sanh hạt, hạt lại nẩy

mầm ... lộn đi đảo lại không

cùng. Song đó là sự lộn

đi đảo lại từ cây này

sang cây khác, ngay bản thân cây

ấy có đảo lộn vậy không?

Cũng lộn đi đảo lại như

thế. Thân cây hiện sống đây,

do châm rễ hút đất nước

... nuôi dưỡng mới được sinh

trưởng, dần dần thành đại

thọ. Rễ hút đất nước

nuôi dưỡng thân cành lá, lá

rụng biến thành phân đất,

cành gãy mục cũng thành phân

đất, thân cây ngã cũng

trở về đất nước sinh trưởng,

khi ngã mục lại trở về đất

nước.

Nước do ánh nắng bốc thành

hơi, hơi lên cao gặp khí lạnh

đọng lại, rơi xuống thành

nước, nước lại bốc hơi ...

mãi mãi không cùng.

To như quả địa cầu vẫn quay

tròn quanh cái trục, sáng rồi

tối, tối lại sáng. Căn cứ

vào sự quay tròn của nó, người

ta chia ra ngày giờ tháng năm, thời

tiết xuân hạ thu đông, xoay vần

thế mãi không cùng.

Do sự khảo sát trên, chúng ta khẳng

định rằng "muôn vật ở

thế gian đều xoay quang vòng luân

hồi", là sự thật không còn

gì phải nghi ngờ.

Trên đây tạm cử vài thí

dụ làm căn bản cho công cuộc

suy xét phán đoán Phật pháp.

Căn cứ vào đây, chúng

ta phán xét những lời Phật dạy,

hoặc chư Tăng dạy trong những trường

hợp khác. Có thế, mới phân biệt

được chánh tà và mới

đúng tinh thần người học Phật.

Thế Nào Là Tu Huệ?

Sau khi phán xét lời Phật dạy là

đúng, chúng ta đem áp dụng

trong cuộc sống hằng ngày của mình

khiến chánh lý càng bày hiện

sáng tỏ, là tu huệ. Ví như,

đã biết rõ "Tất cả

thế gian là vô thường", chúng

ta ứng dụng sự vô thường vào

đời sống của mình, trong những

trường hợp như sau:

Đã biết rõ thế gian là vô

thường, khi gặp vô thường đến

với bản thân, với gia đình

ta, ta vẫn giữ bình tĩnh không hốt

hoảng hãi sợ. Vì biết chắc điều

đó ở thế gian không ai tránh

khỏi, sợ hãi kinh hoàng chỉ làm

rối thêm vô ích. Bởi không

sợ nên tâm ta bình tĩnh sáng

suốt, giải quyết mọi việc một

cách tốt đẹp. Chúng ta vẫn

đủ sáng suốt để khuyên

giải cho những người đồng cảnh

ngộ bớt đau khổ.

Biết rõ thế gian là vô thường,

mọi sự tranh giành danh lợi, tài sắc

... lòng ta nguôi lạnh. Tranh giành

những thứ tạm bợ ấy làm gì,

để rồi chuốc khổ về mình,

gây đau khổ cho người, rốt

cuộc chỉ thành việc mò trăng

bắt bóng. Lòng tham lam giành giật

dục lạc thế gian, do đây dứt

sạch.

Do thấy rõ lẽ vô thường, chúng

ta không thể ngồi yên chờ chết.

Phải cố gắng làm mọi việc lành,

nếu cơn vô thường đến, chúng

ta có muốn làm cũng không sao

làm được. Lại biết quý

tiếc thời giờ, một ngày qua rồi

không tìm lại được, phải

cấp bách nỗ lực làm lợi mình

lợi người, không thể chần chờ.

Đó là ba trường hợp do biết

"thế gian vô thường", chúng

ta khéo ứng dụng tu hành trong cuộc

sống hiện tại của mình. Bao nhiêu

sự lợi ích tốt đẹp sẽ

theo đó mà tăng trưởng. Sự

tu hành ấy, đi đôi với

tâm trí tỉnh táo sáng suốt,

nên gọi là "Tu huệ".

Ví dụ khác, chúng ta nhận rõ

"muôn vật luân hồi", liền

ứng dụng lý luân hồi vào

cuộc sống của mình. Nếu phải

luân hồi, chúng ta chọn cái luân

hồi nào tốt đẹp an ổn hơn.

Ví như, biết các loài thảo

mộc từ hạt nẩy mầm, sinh trưởng

thành cây, đơm hoa, kết quả,

hạt lại nẩy mầm ... chúng ta nên

chọn lựa hạt tốt giống ngon đem

ương. Để sau này kết quả

ngon, cho ta và mọi người được

thưởng thức vị ngon. Cũng thế,

trong vòng luân hồi bản thân ta

cũng không thoát khỏi, ta cần

tạo những nhơn tốt, nhơn an vui, để

mai kia có lăn lộn cũng lăn lộn

trong chỗ tốt, chỗ an vui.

Đã biết muôn vật luân hồi,

chúng ta phải tìm xem nguyên nhân

nào lôi cuốn vào trong ấy. Biết

rõ nguyên nhân rồi, phải tìm

cách thoát ra ngoài vòng luân

hồi. Không đầu hàng khuất

phục, để chịu lăn mãi trong

luân hồi. Như các nhà khoa học

nghiên cứu sức hút của quả

đất, sau đó tìm cách

chế phi thuyền đủ sức mạnh

vượt ra ngoài vòng hút của

quả đất, đi thẳng vào quỹ

đạo ... Biết luân hồi để

tìm cách thoát ra, chính là

tinh thần "Tu huệ".

Văn huệ, Tư huệ rất cần thiết,

song Tu huệ lại càng quan trọng hơn.

Nếu có văn huệ, tư huệ mà

thiếu tu huệ thì chỉ là huệ

rỗng, không lợi ích thiết thực

cho đời sống con người. Nhờ

tu huệ mới thẩm định được

giá trị văn, tư ở trên và

giúp cho văn, tư được kết

quả viên mãn.

Vì thế, đức Phật dạy hàng

Phật tử đi chùa là cốt

gặp Sư tăng, Sư ni, gặp Tăng ni

rồi cần phải thưa hỏi Phật

pháp, thưa hỏi xong phải ghi nhớ,

ghi nhớ rồi cần phán xét, phán

xét rồi phải tiến tu. Được

vậy mới đúng tinh thần Phật

tử (Phỏng theo bài kinh Ma Ha Nam trong Tạp

A Hàm). Bồ Tát Quán Thế Âm

cũng trình với Phật, thuở quá

khứ lâu xa Ngài gặp Phật dạy

tu phương pháp văn, tư Âm (kinh

Lăng Nghiêm). Chính trong giới Bồ

Tát, Phật cũng dạy "dù ở

xa trăm ngàn dặm, nghe có người

nói kinh luật, người mới thọ

giới Bồ Tát cũng phải mang kinh

luật đến đó học" (Kinh

Phạm Võng). Quả nhiên đức

Phật không chấp nhận đệ tử

tu hành tối dốt, phải đầy

đủ ba môn Huệ học, mới xứng

là đệ tử Ngài.

Ba môn Huệ học này hoàn toàn

thích hợp với tinh thần khoa học hiện

nay. Bất luận môn học nào, trước

tiên học lý thuyết, kế phê bình

lý thuyết, sau thí nghiệm hay thực

hành lý thuyết. Lý thuyết tức

văn huệ, phê bình tức tư huệ,

thí nghiệm tức tu huệ. Có như

vậy môn học mới tiến bộ và

phát minh những điều mới lạ.

Tuy nhiên, về mục tiêu chính yếu

Phật học vẫn khác khoa học. Khoa

học cốt phát minh mọi sự thật

của ngoại giới, chinh phục giành

quyền làm chủ thiên nhiên, bắt

thiên nhiên làm theo ý muốn con

người, để tạo vật chất

dồi dào sung túc cho nhơn loại.

Phật học xoay lại ngự trị bản

thân mình, gạn lọc đào thải

những tâm thức nhơ xấu, kiến

tạo một tâm hồn trong sáng an vui

tự tại. Bởi khoa học gây tạo

điều kiện vật chất dồi dào,

nên con người dễ tranh đua giành

giật kình chống lẫn nhau, Phật

học cốt xây dựng tâm hồn trong

sáng, nên người biết tu theo, lòng

sẽ mở rộng thương yêu bảo

bọc lẫn nhau.

Vì thế, ba môn huệ học đều

đặt căn cứ trên nguyên tắc

"xem lại chính mình". Nắm vững

nguyên tắc này, đọc kinh sách

Phật, chúng ta nhận định phán

xét không bị sai lẫn.

(Trích trong "Bước Đầu Học Phật" của Thiền Sư Thích Thanh Từ)

Chân thành cảm tạ anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm đánh máy lại bài viết nầy.

← Văn bản trướcThis article is written in Vietnamese, using UnicodeVăn bản tiếp →with Unicode Times font
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)