📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 9,147 ký tự · ~8 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Ba Câu Trả Lời Mầu Nhiệm Nhất Hạnh

Đó là chuyện ba câu hỏi khó của một nhà vua, do nhà văn hào Leo Tolstoy kể lại.

Nhà vua ấy, Tolstoy không biết tên.

Một hôm đức Vua nghĩ rằng, giá

mà vua trả lời được ba câu

hỏi

ấy thì vua sẽ không bao giờ bị thất bại trong bất cứ công việc nào. Ba câu hỏi ấy là:

1. Làm sao để biết được thời gian nào là thời gian thuận lợi nhất cho mỗi công việc?

2. Làm sao để biết được nhân vật nào là nhân vật quan trọng nhất mà ta phải chú trọng?

3. Làm sao để biết được

công việc nào là công việc

cần thiết nhất mà ta phải thực

hiện?

Nghĩ thế, vua liền ban chiếu ra khắp trong bàn dân thiên hạ, hứa rằng sẽ ban thưởng trọng hậu cho kẻ

nào trả lời được những câu hỏi đó.

Các bậc hiền nhân đọc chiếu

liền tìm tới kinh đô. Nhưng mỗi

người lại dâng lên vua một câu

trả lời khác

nhau.

Về câu hỏi thứ nhất, có

người trả lời rằng muốn biết

thời gian nào là thời gian thuận lợi

nhất cho mỗi

công việc thì phải làm thời biểu

cho đàng hoàng, có ngày giờ

năm tháng và phải thi hành cho

thật đúng

thời biểu ấy. Như vậy mới mong

công việc làm đúng lúc. Kẻ

khác thì lại nói không thể

nào dự tính được

trước những việc gì phải làm

và thời gian để làm những việc

ấy; rằng ta không nên ham vui mà

nên chú ý

đến mọi sự khi chúng xẩy tới để có thể làm bất cứ gì xét ra cần thiết.

Có kẻ lại nói rằng, dù vua

có chú ý đến tình hình

mấy đi nữa thì một mình vua

cũng không đủ sáng suốt

để định đoạt thời gian

của mọi việc làm một cách sáng

suốt, do đó nhà vua phải thành

lập một Hội Đồng

Nhân Sĩ và hành động theo lời khuyến cáo của họ.

Lại có kẻ nói rằng, có những

công việc cần phải lấy quyết

định tức khắc không thể nào

có thì giờ để

tham khảo xem đã đến lúc phải

làm hay chưa đến lúc phải

làm. Mà muốn lấy quyết

định cho đúng thì

phải biết trước những gì sẽ

xẩy ra, do đó, nhà vua cần phải

cần đến những nhà cố vấn

tiên tri và bốc

phệ.

Về câu hỏi thứ hai, cũng có

nhiều câu trả lời không giống nhau.

Có người nói những nhân vật

mà vua

cần chú ý nhất là những ông

đại thần và những người trong

triều đình. Có người nói

là mấy ông Giám

Mục, Thượng Tọa là quan hệ hơn

hết. Có người nói là mấy

ông tướng lãnh trong quân đội

là quan hệ

hơn hết.

Về câu hỏi thứ ba, các nhà

thức giả cũng trả lời khác nhau.

Có người nói khoa học là quan

trọng nhất.

Có người nói tôn giáo là

quan trọng nhất. Có người lại

nói: chỉnh trang quân đội là quan

trọng nhất.

Vì các câu trả lời khác nhau cho

nên nhà vua không thể đồng ý

với vị hiền nhân nào cả, và

chẳng ban

thưởng cho ai hết.

Sau nhiều đêm suy nghĩ vua quyết

định đi chất vấn một ông

đạo tu trên núi, ông đạo

này nổi tiếng là có

giác ngộ. Vua muốn tìm lên trên núi để gặp ông đạo và hỏi ba câu hỏi kia.

Vị đạo sĩ này chưa bao giờ

chịu xuống núi và nơi ông ta

ở chỉ có những người dân

nghèo; chẳng bao giờ

ông chịu tiếp người quyền quý.

Vì vậy mà nhà vua cải trang làm

thường dân. Khi đi đến chân

núi, vua

dặn vệ sĩ đứng chờ ở

dưới, và một mình vua, trong y phục

một thường dân, vua trèo lên am

của ông đạo.

Nhà vua gặp ông đạo đang

cuốc đất trước am. Khi trông

thấy người lạ, ông đạo

gật đầu chào rồi

tiếp tục cuốc đất. Ông

đạo cuốc đất một cách

nặng nhọc bởi ông đã già

yếu; mỗi khi cuốc lên được

một tảng đất hoặc lật ngược được tảng đất ra thì ông lại thở hào hển.

Nhà vua tới gần ông đạo và

nói: "Tôi tới đây để xin

ông đạo trả lời giúp cho tôi

ba câu hỏi. Làm thế nào

để biết đúng thì giờ

hành động, đừng để cho

cơ hội qua rồi sau phải hối tiếc ? Ai

là những người quan

trọng nhất mà ta phải chú ý tới

nhiều hơn cả ? Và công việc nào

quan trọng nhất cần thực hiện

trước tiên

?"

Ông đạo lắng nghe nhà vua nhưng

không trả lời. Ông chỉ vỗ vai

nhà vua và cúi xuống tiếp tục

cuốc đất.

Nhà vua nói: "Ông đạo mệt

lắm rồi, thôi đưa cuốc cho

tôi, tôi cuốc một lát". Vị

đạo sĩ cám ơn và trao

cuốc cho Vua rồi ngồi xuống

đất nghỉ mệt. Cuốc xong

được hai vồng đất thì

nhà vua ngừng tay và

lập lại câu hỏi. Ông đạo

vẫn không trả lời, chỉ đứng

dậy và đưa tay ra đòi

cuốc, miệng nói: "Bây giờ

bác phải nghỉ, đến phiên tôi

cuốc". Nhưng nhà vua thay vì trao

cuốc lại cúi xuống tiếp tục

cuốc đất.

Một giờ rồi hai giờ đồng hồ

đi qua. Rồi mặt trời bắt đầu

khuất sau đỉnh núi. Nhà vua

ngừng tay,

buông cuốc, và nói với ông đạo:

"Tôi tới để xin ông đạo

trả lời cho mấy câu hỏi. Nếu

ông đạo không thể trả lời cho

tôi câu nào hết thì

xin cho biết để tôi còn về nhà".

Ông đạo nghe tiếng chân người

chạy đâu đây bèn nói

với nhà vua: "Bác thử xem có ai

chạy lên kìa". Nhà

vua ngó ra thì thấy một người

có râu dài đang chạy lúp

xúp sau mấy bụi cây, hai tay ôm

bụng. Máu chảy

ướt đầm cả hai tay. Ông ta cố

chạy tới chỗ nhà vua và ngất

xỉu giữa đất, nằm im bất

động miệng rên ri

rỉ.

Vua và ông đạo cởi áo

người đó ra thì thấy có

một vết đâm sâu nơi bụng. Vua

rửa chỗ bị thương thật

sạch và xé áo của mình ra

băng bó vết thương, nhưng máu

thấm ướt cả áo. Vua giặt áo

và đem băng lại

vết thương. Cứ như thế cho đến khi máu ngừng chảy.

Lúc bấy giờ người bị thương

mới tỉnh dậy và đòi uống

nước. Vua chạy đi múc nước

suối cho ông ta

uống. Khi đó mặt trời đã

bắt đầu khuất và bắt

đầu lạnh. Nhờ sự tiếp tay của

ông đạo, nhà vua khiêng

người bị nạn vào trong am và

đặt nằm trên giường ông

đạo. Ông ta nhắm mắt nằm yên.

Nhà vua cũng

mệt quá vì leo núi và cuốc

đất cho nên ngồi dựa vào

cánh cửa và ngủ thiếp đi. Vua

ngủ ngon cho đến

nỗi khi Vua thức dậy thì trời

đã sáng và phải một lúc sau

Vua mới nhớ ra được mình đang

ở đâu và đang

làm gì. Vua nhìn về phía

giường thì thấy người bị

thương cũng đang nhìn mình

chòng chọc, hai mắt sáng

trưng.

Người đó thấy vua tỉnh giấc rồi và đang nhìn mình thì nói, giọng rất yếu ớt:

"Xin bệ hạ tha tội cho thần".

"Ông có làm gì nên tội đâu mà phải tha ?"

"Bệ hạ không biết hạ thần,

nhưng hạ thần biết bệ hạ. Hạ

thần là người thù của bệ

hạ, Hạ thần đã

thề sẽ giết bệ hạ cho bằng

được bởi vì khi xưa, trong chinh

chiến bệ hạ đã giết mất

người anh của

hạ thần và còn tịch thu gia sản của hạ thần nữa".

"Hạ thần biết rằng bệ hạ sẽ

lên núi này một mình để

gặp ông đạo sĩ, nên đã

mai phục quyết tâm giết

bệ hạ trên con đường về.

Nhưng cho đến tối mà bệ hạ

vẫn chưa trở xuống, nên hạ

thần đã rời chỗ

mai phục mà đi lên núi tìm

bệ hạ để hành thích. Thay vì

gặp bệ hạ, hạ thần lại gặp

bốn vệ sĩ. Bọn nầy

nhận mặt được hạ thần cho

nên đã xông lại đâm

hạ thần. Hạ thần trốn

được chạy lên đây, nhưng

nếu không có bệ hạ cứu thì

chắc chắn hạ thần đã chết

vì máu ra nhiều quá. Hạ thần

quyết tâm hành

thích bệ hạ mà bệ hạ lại

cứu sống được hạ thần.

Hạ thần hối hận quá. Bây giờ

đây nếu hạ thần mà

sống được thì hạ thần

nguyện sẽ làm tôi mọi cho bệ hạ

suốt đời, và hạ thần cũng

sẽ bắt các con của

hạ thần làm như vậy. Xin bệ hạ tha tội cho hạ thần".

Thấy mình hòa giải được

với kẻ thù một cách dễ dàng

nhà vua rất vui mừng. Vua không những

tha tội cho

người kia mà còn hứa sẽ trả

lại gia sản cho ông ta, và gửi ngự y

cùng quân hầu tới săn sóc cho

ông ta lành

bệnh.

Sau khi cho vệ sĩ khiêng người bị

thương về nhà, vua trở lên tìm

ông đạo để chào. Trước

khi ra về vua

còn lặp lại lần cuối ba câu

hỏi của vua. Ông đạo đang

quỳ gối xuống đất gieo những

hạt đậu trên

những luống đất đã cuốc sẵn hôm qua.

Vị đạo sĩ đứng dậy

nhìn vua: "Nhưng ba câu hỏi của vua

đã được trả lời rồi

mà".

Vua hỏi: "trả lời bao giờ đâu nào ?"

"Hôm qua nếu Vua không thương hại

bần đạo già yếu mà ra tay

cuốc dùm mấy luống đất

này thì khi

ra về nhà vua đã bị kẻ kia mai

phục hành thích mất rồi, và

nhà Vua sẽ tiếc rằng đã không

ở lại cùng ta.

Vì vậy thời gian quan trọng nhất là

thời gian Vua đang cuốc đất; nhân

vật quan trọng nhất lúc đó

là

bần đạo đây, và công

việc quan trọng nhất là công việc

giúp bần đạo. Rồi sau đó

khi người bị

thương nọ chạy lên, thời gian quan trọng nhất là thời gian vua chăm sóc cho ông ta, bởi vì nếu vua không

băng vết thương cho ổng thì ổng

sẽ chết và vua không có dịp

hòa giải với ổng; cũng vì thế

mà ông ta là

nhân vật quan trọng nhất, và công

việc vua làm để băng bó vết

thương là quan trọng nhất. Xin vua

hãy

nhớ kỹ điều này: "chỉ có

một thời gian quan trọng mà thôi,

đó là thời gian hiện tại, là

giờ phút hiện tại.

Giờ phút hiện tại quan trọng bởi

vì đó là thời gian duy nhất

trong đó ta có thể làm chủ

được ta. Và nhân

vật quan trọng nhất là kẻ đang

cụ thể sống với ta, đang

đứng trước mặt ta, bởi vì ai

biết được là mình

sẽ đương đầu làm việc

với những kẻ nào trong tương lai.

Công việc quan trọng nhất là công

việc làm

cho người đang cụ thể sống bên

ta, đang đứng trước mặt ta

được hạnh phúc, bởi vì

đó là ý nghĩa chính

của đời sống.

*

* *

Tolstoy là một vị bồ tát trong

câu chuyện trên. Nhà văn hóa

này đã thấy được ý

nghĩa của cuộc sống và

phương thức sống. Làm thế nào

để ta sống giờ phút hiện tại,

sống ngay với người ta chung đụng

hàng

ngày, làm ngay điều có thể

giúp họ bớt khổ đau, thêm hạnh

phúc. Làm thế nào ? Câu trả

lời là: phải thực

tập chánh niệm. Nguyên tắc của Tolstoy nêu ra đó, xem như là dễ, nhưng muốn thực hiện nghiêm chỉnh

phải nhờ những phương pháp quán niệm cụ thể mà ta tìm thấy nơi đạo Phật.

(Trích từ Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức)

Source: PHAT-HOC Buddhist Magazine, February 1997, http://www.win.net/phathoc/

← Văn bản trướcwith Unicode Times fontVăn bản tiếp →with Unicode Times font
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)