📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 8,377 ký tự · ~8 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Tu Phước và Tu Huệ Thích Nhất Hạnh oOo

Tu Phước là gieo nhiều

hạt giống phước đức (punya),

như bỏ tiền vào trương mục

tiết kiệm, như giúp người và

làm những điều lành khác

để sau này được hưởng

hạnh phúc. Tu huệ là quán chiếu

học hỏi luôn để mỗi ngày

trí tuệ mỗi lớn thêm và có

công năng giải phóng mình ra khỏi

những ràng buộc khổ đau. Ở Việt

Nam đôi khi mình nói: "người

đó chỉ tu phước thôi chứ

không tu huệ" câu nói có vẻ

chê bai; nhưng thật ra nếu không có

huệ thì cũng khó có phước

lắm. Tại sao người ta tu phước?

Tại thấy rằng tu phước đem

lại hạnh phúc cho mình và cho

người: như vậy trong hành động

tu phước đã có huệ rồi

và những người tu học thông minh

thì vừa tu phước vừa tu huệ

(gọi là phước huệ song tu). Nếu

tu hành cho vững chãi, ta sẽ thấy

rằng trong phước có huệ và trong

huệ có phước.

Có nhiều cách tu: khi

quán niệm hơi thở thì gọi là

tu an ban, khi ngồi thiền gọi là tu thiền

tọa, khi đi thiền hành là tu thiền

hành, khi rửa nồi gọi là tu rửa

nồi, khi lau bát lau nhà gọi là

tu lau bát lau nhà. Nếu tu đúng

cách mình sẽ thấy rằng khi lau

bát hoặc chùi cầu tiêu hoặc

giúp một người đói... không

phải ta chỉ tu phước mà cũng

tu huệ. Khi tu tập ở Làng Hồng,

giữ gìn chánh niệm, gieo trồng

những hạt giống tươi mát an

lạc vào tâm thức hàng ngày,

không chỉ ta chỉ tu huệ mà cũng

đang gieo trồng rất nhiều hạt

giống phước đức. Nói một

cách đơn giản hơn, đó

không phải chỉ là phước hay

là huệ, chỉ là tu thôi. Tu như

vậy là để đạt tới sự

giải thoát ra khỏi những khổ đau

và đem lại thêm an lạc và

hạnh phúc. Hành động tu học

của mình không phải là một

cái gì tách ra khỏi kết quả

của sự tu học; trong khi tu học mình

phải cảm thấy được cái

hạnh phúc của sự tu học; như

vậy mới đúng tinh thần tu học

ở đây. Phương tiện và

cứu cánh là một. Bước một

bước chân trong chánh niệm, hớp

một hớp trà, thở một hơi thở...

những hành động đó gọi

là tu tập. Những hành động

đó phải mang tánh chất hạnh

phúc trong tự thân chúng thì đó

mới đúng pháp môn của chúng

mình.

Tu ở đây biểu lộ

khả năng có hạnh phúc của

mình (the capacity to be happy). Thật ra trong tâm

thức người nào cũng có một

hạt giống gọi là khả năng

có hạnh phúc. Nếu mỗi ngày

biết tưới tẩm hạt giống đó

thì mình sẽ có hạnh phúc

và có liền trong phút giây mình

tưới. Điều mà chúng ta phải

làm là biết tưới tẩm hạnh

phúc của mình ngay bây giờ, để

cho khả năng cho hạnh phúc trong con người

mình được phát triển, và

như thế mình có hạnh phúc

ngay trong giờ phút mình đang tu học.

Nếu xét lại phương pháp tu

học ở đây, ta sẽ thấy rằng

hằng ngày chúng ta ngồi thiền,

đi thiền hành, uống trà, ăn

cơm trong chánh niệm... là để

tưới tẩm những hạt giống hạnh

phúc nơi chúng ta. Nếu trong khi làm

những điều đó mà chúng

ta an trú được trong hiện tại

và chúng ta có hạnh phúc thì

chúng ta đã làm đúng

và tu đúng. Nếu trong khi làm

những thứ đó mà ta vẫn

thấy u sầu, vẫn nghĩ rằng ta chỉ

có được hạnh phúc trong tương

lai thì ta đã không làm được

đúng pháp môn mà thầy

đã trao truyền và ta đang thực

tập.

Khi thiên hạ hỏi "ở

Làng Hồng quý vị tu theo pháp

môn nào? Vipassana, thiền đại thừa

hay Phật Giáo Việt Nam thống nhất?"

Ta có thể nói: "Chúng tôi

đang thực tập hạnh phúc."

Khi mình có thể cắt đứt

được những lo lắng, bực bội

và sầu đau đã qua (những

gì vừa xảy ra hồi nảy, vài

giờ trước, vài ngày trước

hay vài tháng, vài năm trước)

và có thể cắt đứt được

những tính toán và lo lắng về

những chuyện sẽ xảy ra trong vài giờ,

vài ngày, vài tuần, vài tháng

hay vài năm nữa (thuộc về tương

lai), thì mình đã có thể

bước được những bước

chân có an lạc và khỏe khoắn

trong giờ phút hiện tại, nở được

một nụ cười, và lúc đó

mình đã thật sự có tự

do để có thể tiếp xúc với

sự sống. Mình có thể thấy

rõ là mình còn sức khỏe,

còn hai mắt sáng thấy đủ

hết các màu sắc, hình dáng,

và đường nét; tai mình còn

nghe được gió thổi, mưa rơi,

chim hót, tiếng nói của người

thương và đủ thứ âm

thanh khác... Được như vậy,

mình có hạnh phúc lập tức,

và đồng thời làm cho khả

năng có hạnh phúc của mình

biểu lộ ra, và người khác nhìn

sẽ thấy liền.

Khi được người

ta khen ngợi mình, nói rằng cô ấy

hay anh đó có sức chịu đựng

lớn, làm việc siêng năng, thông

minh... mình chưa thực sự cảm thấy

hãnh diện. Nhưng nếu được

khen là có khả năng có hạnh

phúc, có an lạc, nhẹ nhàng, thảnh

thơi và tươi mát, thì ta sẽ

sung sướng hơn, bởi vì một người

hạnh phúc và tươi mát như

vậy sẽ biết cách chia xẻ niềm

vui cho rất nhiều người. Cần cù

siêng năng mà cau có buồn bã

thì chẳng sung sướng gì lắm.

Người ta thường nói tu phước

là chất chứa công đức

để sẽ có hạnh phúc trong

tương lai. Đó là một định

nghĩa chưa được chính xác

trong tinh thần Bụt dạy. Thật ra nếu

tu phước đúng pháp thì hạnh

phúc đó nằm trong phút giây

hiện tại. Và mình biết rằng

trong hiện tại mà có hạnh phúc

như thế này thì trong tương

lai nhất định sẽ có hạnh

phúc. Tương lai được làm

bằng hiện tại. Dù mình có

cực khổ cách mấy mà trong hiện

tại mình không có hạnh phúc

thì tương lai mình cũng không

có hạnh phúc đâu, lý do

là tương lai được làm

bằng chất liệu hiện tại. Ngày

hôm nay nếu bạn mỉm cười được,

thảnh thơi được, an trú được

trong hiện tại, vui hưởng được

từng bước chân, từng tách

trà, và từng nụ cười, thì

cái vốn liếng hạnh phúc ngày

hôm nay sẽ làm ra cái vốn liếng

hạnh phúc cho ngày mai. Chúng ta thường

bị ám ảnh bởi ý tưởng là

hôm nay phải cực khổ, ngày mai mới

có thể sung sướng. Ví như câu

ca dao:

rủ nhau đi cấy đi cày

bây giờ khó nhọc có ngày phong lưu

trên đồng cạn dưới đồng sâu

chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa

Hôm nay khó nhọc ngày

mai mới có thiên đường của

hạnh phúc. Không chắc lắm đâu.

Tôi thấy hai câu sau có chân lý

nhiều hơn và đẹp hơn hai câu

đầu. Hai câu ấy cho thấy rằng

làm việc chung, có đủ vợ,

chồng và con trâu là vui biết

mấy! Cùng đồng tâm làm

việc, đó đã là hạnh

phúc rồi, đâu có cần

ngày mai ngày mốt gì nữa. Nếu

đã đồng tâm làm việc

trong hạnh phúc hôm nay thì tương

lai dĩ nhiên sẽ được làm

bằng hạnh phúc.

Khả năng có hạnh

phúc của mình được biểu

lộ trong hai trường hợp: trường hợp

không làm việc và trường hợp

làm việc. Đi thiền hành cũng

hạnh phúc mà chùi nồi cũng

hạnh phúc. Đi thiền hành, cắt

đứt hết những tính toán

lo âu, sợ sệt, bước những bước

thật thanh thản và nhẹ nhàng, miệng

nở nụ cười tươi mát, hít

thở không khí trong lành buổi sáng,

đó hạnh phúc đã đành

mà chùi nồi cũng vậy: trong khi

chùi nồi ta cắt đứt những

lo lắng, lăng xăng, những suy tư tính

toán, ta không hấp tấp, ta làm

việc thật thanh thản, thì việc chùi

nồi không thua kém gì việc đi

thiền hành hay ngồi thiền tọa. Trong

những lúc đó mình thật

sự có hạnh phúc, mình an trú

trong giây phút hiện tại, mình

là một con người thật sự tự

do. Trong khi chùi nồi, nếu ta không

bị kéo đi bởi chuyện đã

qua và chuyện sắp tới, nếu ta cắt

đứt được những sợi dây

phiền lo tính toán bất an, thì

ta thực đang chùi nồi một cách

thật thanh thản, an lạc, và ta không

làm hấp tấp như đang bị

ma đuổi. Bị ma đuổi là cố

làm cho mau xong để còn đi học

kinh. Nếu nghĩ rằng học kinh mới là

hạnh phúc còn chùi nồi không

có hạnh phúc, thì khi học kinh

ta cũng có thể không an trú được

trong việc học kinh, ta sẽ vừa học

kinh vừa tính toán tiếp: học kinh

cho giỏi thì mới có hạnh phúc

trong tương lai, phải học cho cực khổ

thì sau này mới hạnh phúc. Học

kinh đâu có quan trọng bằng sống

theo lời kinh dạy. Tu là thực tập

sống theo lời kinh dạy, tập an trú

thảnh thơi trong từng hơi thở, từng

giây, từng phút, từng bước

chân và từng hành động.

Khi an trú thảnh thơi được trong

từng phút giây của sự sống,

ta tiếp xúc được với tất

cả những sâu sắc mầu nhiệm của

sự sống.

Ta nhìn sâu vào hiện

tại để thấy hiện tại bao gồm

hết quá khứ và tương lai,

bao gồm cả vũ trụ vạn hữu.

Thấy quá khứ và tương lai

nhưng ta không trôi lăn vào quá

khứ và vào tương lai, bởi

vì trong chánh niệm, hiện tại vẫn

là nền tảng. Mình phải chứng

minh khả năng hạnh phúc thảnh thơi

của mình trong từng giây phút.

Những phương pháp thực tập để

ta tự biến từng phút giây của

sự sống ta thành những phút giây

an vui hạnh phúc thảnh thơi đã

được trao truyền, và nếu quý

vị nghĩ rằng tới Làng Hồng

chỉ để học kinh Đại Thừa

thôi thì rất là uổng. Quý

vị nào mới tới chưa được

hướng dẫn xin hỏi quý vị thọ

giáo của Làng vì những người

đó biết cách làm mà cũng

thực sự đang tự làm hạnh phúc

cho chính mình.

(trích "Về Việt Nam", NXB Lá Bối, Hoa Kỳ 1992)

Chân thành cảm tạ

Chị Dương Kim Nguyệt đã có

thiện tâm đánh máy lại bài

viết nầy.

← Văn bản trướcNgo.c Pha'p HoaVăn bản tiếp →font
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)