with Unicode Times font
Đi Chùa, Lễ Phật Minh Tâm
Có người than rằng:
Tại sao ở nước ngoài ít người
năng lui tới chùa lễ Phật, tụng
kinh? Trong số những người tới chùa,
ít người thực sự tu hành, theo
nghĩa tu là sửa đổi, mà vẫn
thói nào tật ấy? Tới chùa
để cầu xin Phật, để cúng
dường Thầy, để gặp bạn
bè nói chuyện vui (hoặc chuyện không
vui) như vậy làm sao đạo Phật
phát triển và tồn tại được?
Sự thật đau lòng
là như vậy. Chỉ vì một số
Phật tử chưa hiểu rõ giáo lý,
cứ chấp chặt một vài hiểu
lầm, thành ra đi chùa hoài
mà lợi ích không được
bao nhiêu. Chư Tổ đã dạy:
Đó là nấu cát muốn thành
cơm, muôn năm chẳng được.
Chúng tôi xin mạn phép nêu ra sau đây một vài hiểu lầm căn bản mà thôi:
1) Hiểu lầm về Phật:
Một số Phật tử kính
Phật, thờ Phật, lạy Phật, coi ngài
như một thần linh có quyền ban phước,
giáng họa, tới chùa lễ Phật
để cầu xin đủ thứ: Tài
lộc, tình duyên, con cháu đỗ
đạt, hết bệnh, sống lâu...
Cúng Phật chút hương hoa cho là
đủ rồi. Nếu lời cầu xin được
thành tựu thì cho là Phật chứng,
chùa thiêng và mang thêm lễ vật
tới tạ ơn. Nếu lời cầu xin không
thành thì cho rằng chùa không
thiêng, thôi không tới nữa. Thật
là oan cho Phật, tội cho chùa.
Phật là người đã
giác ngộ và giải thoát hoàn
toàn, toàn trí nhưng không toàn
năng. Ngài thấu hiểu mọi việc,
nhưng chính ngài không làm trái
luật thiên nhiên được. Nếu
ngài toàn năng thì ai xin gì
ngài cũng cho hết, ngài dùng thần
thông đưa tất cả chúng sinh
về Niết Bàn, khỏi cần tu hành
chi cho mệt.
Đức Phật từ
bi thương xót, muốn cứu độ
chúng sinh, nhưng ngài chỉ là
một bực đạo sư, một người
dẫn đường chỉ lối cho mọi
chúng sinh tự cất bước mà
đi. Phật tử tới chùa lễ Phật
để tỏ lòng thành kính,
ngưỡng mộ, thề nguyện sẽ theo gương
Phật mà tu sửa thân tâm, theo gót
ngài về nẻo giác. Những lời
cầu nguyện hợp với lý vô thường,
luật nghiệp báo nhân quả thì
sẽ thành tựu, còn những lời
cầu xin ích kỷ, trái luật thì
sẽ không được như ý. Nếu
Phật có đủ năng lực làm
toại nguyện tất cả mọi lời thỉnh
cầu thì thế giới này đã
biến thành cõi Cực Lạc, đâu
còn gọi là Ta Bà đau khổ
nữa.
2) Hiểu lầm về Pháp:
Pháp đây, nói
thu hẹp là Giáo Pháp, là lời
Phật dạy, là những định luật
thiên nhiên mà đức Phật
đã chứng ngộ như: Vô thường,
vô ngã, nhân duyên, nghiệp báo
v.v... Một số Phật tử chỉ hiểu
Pháp là những bộ kinh in sẵn để
đọc tụng, hoặc những lời thuyết
Pháp; đến chùa đọc kinh,
nghe pháp cho là đã đủ
mà chẳng hiểu những nghĩa lý ẩn
tàng trong kinh, nghe pháp rồi chẳng
mang ra áp dụng.
Tụng kinh là để
hiểu rõ cái lý Phật dạy trong
kinh, trì chú là để nhất
tâm trừ nghiệp chướng, chứ
không phải chỉ để đọc
như cái máy. Hiểu nghĩa rồi
còn phải mang ra thực hành, nếu chỉ
đọc mà không áp dụng để
sửa cho đời tốt thêm thì
chẳng khác nào người đếm
bạc cho ngân hàng, chẳng có lợi
chút gì.
Phật dạy: Sống thuận
theo Pháp, nghĩa là thuận với những
luật thiên nhiên, không ích kỷ,
không tham, sân, si, không làm việc
ác, chỉ làm việc lành, giữ
tâm trong sạch chứ không phải chỉ
tụng kinh là đủ.
Phật còn dạy thêm:
Chớ có chấp Pháp, Chánh Pháp
còn phải bỏ, huống chi là Tà
Pháp. Qua sông hãy còn bè, đi
vững hãy bỏ gậy. Pháp chỉ
là phương tiện, không phải là
cứu cánh, mà phương tiện thì
chỉ dùng trong khoảng thời gian cần
thiết thôi. Cứu cánh mới là
chủ yếu.
3) Hiểu lầm về Tăng:
Chư Tăng là đệ
tử xuất gia theo Phật , giữ các
giới luật, tuân theo Lục Hòa, có
nếp sống thanh tịnh, cao thượng, thay
mặt Phật mà dạy dỗ và làm
gương cho những Phật tử tại gia
noi theo. Hãy bỏ ra ngoài các vị
Tăng phạm giới, không xứng đáng
làm Trưởng tử Như Lai, không
tròn phẩm hạnh Chúng Trung Tôn.
Những vị Tăng Ni tu hành chân chính,
giữ trọn giới luật, vẫn chỉ
là người chưa phải các vị
Thánh. Các ngài cũng đang đi
trên đường Phật dạy, chắc
chắn là đi xa hơn các Phật
tử tại gia rất nhiều, nhưng các
ngài chưa chứng đắc, chưa
hoàn toàn giải thoát. Các ngài
cũng như chúng ta, đang dò dẫm
trên con đường tự tu, tự sửa;
nhưng đường đời lắm chông
gai và cạm bẫy, nếu lỡ có
sụp hầm, sa hố thì phải thành
tâm sám hối, lấy kinh nghiệm đó
mà sửa mình. Các ngài đang
tu, tất nhiên còn sơ sót, lỗi
lầm. Phật tử không nên quá
chú trọng đến những lỗi nhỏ
nhặt rồi chỉ trích, chê bai, xa
lánh chùa. Luật Nhân quả đã
định: Ai tu, nấy chứng; ai tội,
nấy mang, không bao giờ sai trái.
Một điều hiểu lầm
về Tăng nữa là một số người
quá ỷ lại vào những Tăng Ni,
đến chùa cúng dường nhờ
Thầy chú nguyện cho là đủ
rồi, tự mình chẳng chịu làm
gì nữa. Đối với các bậc
Tăng Ni tu hành đạo cao, đức
cả, những lời chú nguyện của
các ngài tất nhiên có sức
mạnh nhưng chưa đủ; phải cần
thêm tự lực của Phật tử đi
song song với lời chú nguyện của chư
Tăng, cộng với tha lực của Phật
gia hộ thì mới mong đem lại kết
quả tốt. Ngài Mục Kiền Liên
sắm sửa phẩm vật cúng dường
chư tăng để xin chú nguyện
cho mẹ là bà Thanh Đề đang
đọa địa ngục. Nhưng chính
bà Thanh Đề cũng phải thức
tỉnh, sám hối, niệm Phật; tự
lực cộng với tha lực đầy đủ,
mới thoát cảnh khổ.
4) Hiểu lầm về chính mình:
Chớ nghĩ rằng mình
quá tội lỗi, xấu xa, nghiệp chướng
nặng nề rồi chán nản không
tu hành gì nữa. Cần hiểu rõ
lời Phật dạy: Tất cả chúng
sinh đều có Phật tánh, đều
là một vị Phật sẽ thành. Vậy
dù ở trong tình trạng đen tối
nào, chúng ta không nên thất
vọng. Chỉ cần bỏ lòng ích
kỷ (Chấp Ngã) rồi thành tâm
sám hối, quy y Tam Bảo, giữ giới,
làm lành lánh dữ, tinh tấn sửa
đổi. Nếu ngã thì đứng
dậy, nếu sụp hố thì leo lên.
Một lòng tin tưởng vào lời Phật
dạy, gần gũi những bậc tu hành
chân chánh. Với thời gian, chúng
ta sẽ bớt khổ, thêm vui và có
ngày được giải thoát.
Điều quan trọng nhất
là tránh sự ỷ lại, mong cầu,
mà cần hết sức tu học. Ai uống
nước biết nóng lạnh, ai uống
thuốc thì khỏi bệnh, ai tu nấy
chứng. Phật chỉ là đạo
sư, không cứu nổi những ai không
thực hành lời ngài dạy. Pháp
chỉ là phương tiện dùng xong
thì bỏ đi. Tăng chỉ là
những bậc Thiện tri thức rất đáng
quý trọng nhưng cũng chỉ dạy
dỗ mà không cứu nổi chúng
ta. Chính chúng ta phải tự cứu
lấy mình, tự độ lấy mình.
Tha lực chư Phật và đức độ
chư Tăng phải cộng với Tự lực
của chúng sinh mới đưa đến
Niết Bàn, giải thoát.
Chúng ta đi chùa,
lễ Phật, tụng kinh, cúng dường
chư Tăng nhưng đừng quên tự
lực phát nguyện tu hành, sửa đổi
nếp sống, hồi hướng công đức,
thì việc đi chùa, lễ Phật
mới giữ trọn ý nghĩa cao siêu,
mầu nhiệm. Chính mình có tinh
tấn tu hành thì đạo Phật
mới phát triển theo đúng ý
Phật, với chân lý mà Phật đã
tìm ra và chỉ dạy. Có như
thế thì người đi chùa mới
cảm thấy hứng thú, thoải mái
vì càng hiểu Phật lại càng
tôn kính chư Phật; càng tôn
kính chư Phật lại càng hiểu
Phật hơn. Có như thế thì chùa
chiền Phật giáo ở hải ngoại
mới hy vọng lâu bền trong khi chờ đợi
ngày về xây dựng lại quê hương.
Minh Tâm
Trích "Tìm Phật ở đâu?", NXB Văn Nghệ, Hoa Kỳ.
Chân thành cám ơn
anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện
tâm giúp đánh máy lại
bài viết nầy (05/97).