Nho nguon
This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font
Uống
Nước Nhớ Nguồn
HT.
Thích Thanh Từ
Người tu gánh vác được giáo
pháp của Phật, làm lợi ích cho đời đều là
những người trước hiếu thảo với cha mẹ. Kế
đến biết quí kính Thầy Tổ là bậc tiền
bối đã duy trì Phật pháp tồn tại, ngày nay chúng ta
mới biết để tu hành. Nếu đi tu chỉ muốn
cho thân mình được nhàn hạ sung sướng, mà không
nghĩ đến công ơn của những bậc tiền bối,
không nghĩ đến sự tiếp nối, thì không làm
được việc gì để cho người sau nương theo
tu học, thật là một đời tu vô nghĩa vô ích.
Nghiệm lại, tôi thấy tôi
là người có nhiều phước, gặp được bậc thầy
(cố Hòa Thượng Thích Thiện Hoa) là một tấm
gương hiếu thảo, luôn biết ơn những bậc
tiền bối và có lòng thương chúng sanh, đem
hết khả năng ra phục vụ đạo pháp mà không bao
giờ thấy mệt mỏi chán nản. Thế nên, tôi
nghĩ đời tôi nếu ngày nào đó, tôi không làm
được việc gì nữa thì tốt hơn là theo Phật.
Tôi không muốn sống đời vô ích, chỉ biết dung
dưỡng cho thân mình, mà không nghĩ tới đạo, không
làm lợi ích cho chúng sanh, sống như vậy không có
ý nghĩa. Hiện tại Tăng Ni có duyên phước
gặp được thầy tốt bạn lành, phải ráng làm sao cho
đời tu của mình là một đời tu cực kỳ hữu ích cho
đạo cho đời. Đừng để đời tu của mình là
đời ăn nhờ, ở đậu, không lợi ích gì cho ai,
khiến cho thế gian phỉ báng chê cười, uổng
đi một đời tu và mai kia cũng không ra gì hết.
Tôi thường nhắc nhở Tăng Ni phải noi gương những
bậc tiền bối, phải học và phải huân tập cái
hay, cái cao đẹp của các Ngài, cố gắng làm cho
được. Tập theo gương tốt đó để tạo cho đời
tu của mình thành một phương thuốc giúp đời, chứ
không phải là con mọt hay con sâu trong đạo
để cho đời phiền trách.
Thầy tôi dạy người muốn làm
việc lớn, đem lợi ích cho đạo cho đời phải gầy
dựng cho mình một khả năng, nếu không có khả
năng thì không làm gì được. Muốn làm việc gì
phải có khả năng về việc đó. Ví dụ muốn
sáng tác dịch thuật hay giảng dạy giáo lý, phải
có học lực khá về nội điển lẫn ngoại
điển mới làm được. Muốn tu thiền phải có
khả năng về thiền mới tu được. Nói rộng
hơn, học và tu theo Phật, chúng ta phải có khả
năng hiểu đạo thấu suốt, mới truyền bá Phật
pháp thấu suốt được. Nếu không hiểu thấu
suốt thì khó cho việc truyền bá Phật pháp.
Hơn thế nữa, chúng ta là người tu hành theo lời
Phật dạy, phải là người biết đường và đi
trước, tức là có kinh nghiệm tu hành mới hướng
dẫn cho người sau được. Biết đường và đi
trước dẫn đường là khả năng phải có của người
tu. Nếu hướng dẫn người tu mà không biết
đường đi tới giác ngộ, không có khả năng đi
trước để dẫn đường thì e rằng không hướng
dẫn được. Thế nên làm Phật sự phải có khả
năng.
Điều thứ hai, thầy tôi
dạy phải bền chí. Bền chí là yếu tố cần
thiết trong mọi công việc, nhất là sáng
tác dịch thuật hay giảng dạy. Việc này đòi hỏi
sự cần cù liên tục ngày đêm; không bền chí
thì không thể đeo đuổi được lâu dài. Chỉ
hứng thú nhất thời thì việc làm không tới nơi
tới chốn. Việc tu cũng vậy, nếu không bền
chí thì khi khỏe vui mới tu, khi buồn mệt không
tu. Tu như thế không bao giờ có kết quả. Tại
sao vậy? Vì tu là sức mạnh liên tục, nhờ liên tục
mà chóng thành công. Tu là đi trên con đường dài
muôn dặm, người đi được phải bền chí. Lúc
khỏe vui cũng đi, lúc mệt yếu cũng cố gắng
đi; khỏe vui đi nhanh, mệt yếu thì đi chậm.
Đi không bao giờ dừng nghĩ, nếu dừng nghĩ thì
không đến đích. Dù gặp khó khăn trở ngại,
hoặc vấp ngã trật chân trầy mặt đôi ba phen, cũng
phải cố gắng đứng lên đi cho đến đích, chứ
không dừng nghỉ. Đó là điều thiết yếu
mà người tu phải có.
Điều thứ ba, thầy tôi dạy
làm việc phải có sức khỏe, sức khỏe cũng là
yếu tố cần thiết trong mọi công việc.
Sức khỏe kém thì thì thân thể mỏi mệt, tinh
thần bì quyện (mỏi mệt), không thể ngồi
lâu và không đủ sáng suốt để phiên dịch, sáng
tác hay giảng dạy. Tu cũng vậy, phải khéo giữ sức
khỏe không nên hủy hoại. Đừng nghĩ phải ép xác,
phải hành hạ thân cho kiệt quệ mới là tu. Tu
như vậy không tới đâu hết, mà phải điều
hòa sức khỏe cho tốt, nhờ sức khỏe tốt tinh thần
mới minh mẫn, công phu tu hành mới tới nơi tới chốn.
Đức Phật Ngài đã từng tu khổ hạnh, sức khỏe
kiệt quệ trầm trọng, Ngài tuyên bố con
đường khổ hạnh không nên đi, vì không đem lại sự
sáng suốt giác ngộ.
Điều thứ tư, thầy tôi
dạy làm việc gì phải thích thú việc đó.
Nói cách khác là phải yêu nghề. Làm thầy tu
phải yêu sự nghiệp thầy tu, nếu chán thì
không tu trọn đời được. Ngài nói dù có khả
năng, có sức khỏe và bền chí, nhưng nếu
không thích thú thì khó mà thành tựu, nhất là
việc phiên dịch, sáng tác hay giảng dạy. Có
thích thú mới vượt qua những khó khăn nhọc
nhằn, khi thành công cảm thấy vui mừng thì mới làm
được. Việc tu cũng vậy, nếu chúng ta tu mà
thấy khó nhọc chán ngán thì đời tu sẽ thối
chuyển. Thế nên người tu tinh thần phải phấn
phát, nhất là tọa thiền, nếu cảm thấy
uể oải mệt nhọc thì sẽ hôn trầm hoặc
trạo cử, xả thiền trước giờ qui định. Ngược
lại nếu vui thích, tinh thần phấn chấn thì
tọa thiền không chán, không mệt. Tinh thần
phấn chấn giúp cho công phu tu tập được kết quả
tốt. Đó là những kinh nghiệm của bậc thầy
để lại, chúng ta phải ráng học và thực
hành.
Sau đây tôi nhắc cho tất cả
Tăng Ni luôn luôn nhớ, đời tu là cuộc sống thanh cao
siêu thoát, chứ không phải là kiếp sống tầm
thường của kẻ tàn phế. Nhiều người tu có
quan niệm như người tàn phế vô dụng, nghĩ
vào chùa để cho yên thân nhàn hạ, chứ không
thấy cuộc sống của người tu là cao thượng siêu
thoát. Từ cách sống hằng ngày đến sự tu hành,
chúng ta phải vươn lên; xử sự với mọi người,
chúng ta là bậc thầy, chứ không phải là người
chiêu đãi mời khách, không phải là kẻ thương mại
khoe hàng. Chúng ta phải biết người tu là bậc
thầy, có trách nhiệm chỉ cho người đời những
cái mê lầm đau khổ để cho họ tránh, không
phải mời khách đến cho đông để chúng ta có
phương tiện sống cho thoải mái. Phải biết
bổn phận mình là người cầm đuốc soi đường, ai
đến với mình nếu không sáng nhiều thì
cũng được một phần sáng nhỏ, để cho họ
bớt tối tăm mê mờ. Do đó người tu phải có đời
sống cao thượng đẹp đẽ, chớ sống quá tầm thường
thấp kém.
Thứ nữa, tu là làm việc
phi thường, người có tâm niệm thấp hèn yếu
đuối không thể làm được. Thế nên lúc nào
cũng phải rèn luyện cho mình có tâm hồn cao cả,
ý chí vươn lên, quyết vượt khỏi vòng trần
tục, thì chúng ta mới có đủ tư cách và khả năng
phi thường để làm việc phi thường. Như vậy
mới xứng đáng là bậc thầy, còn nếu dung dưỡng
tâm yếu hèn thì sẽ trở thành người hư tệ.
Chúng ta phải cương quyết và can đảm làm được
việc khó làm, để đạt mục đích tối hậu
của người tu là giác ngộ. Tôi mong tất cả Tăng Ni
luôn luôn nhớ, việc làm của mình là việc phi
thường, chứ không phải vào chùa làm Tăng, để
cầu chén cơm manh áo, chỗ ở nhàn hạ rảnh rang.
Đường người tu là đường dốc đứng đầy chông
gai, chúng ta phải tận lực xông pha lên tận đỉnh,
không phải nhàn nhàn tản bộ dưới dốc là đến.
Vì vậy chúng ta phải nung đúc quyết tâm, bền
lòng thực hiện cho bằng được hạnh tu giải
thoát.
Tôi thấy nhiều người chưa
tu mà có tâm rất thật thà đáng mến. Ngược lại
nhiều người tu mà có tâm lợi dưỡng, cầu danh
thì thật là quá tệ. Tăng Ni đã có duyên ở
chùa, phải quyết tâm nỗ lực tu cho xứng đáng
là người xuất gia. Đừng làm cây lục bình ở dưới
sông, nước lên thì trôi lên, nước rút thì trôi
xuống. Phải tự quyết định đời mình, vì không
ai bắt mình vào chùa, mà mỗi người tự phát
nguyện đi tu, để giải khổ cho mình và độ
người hết khổ. Thế mà sau khi cạo tóc ở
chùa, tới giờ tụng kinh thì bê tha, tỏ ra mỏi
mệt không muốn tụng, tới giờ ngồi thiền thì
ngáp dài ngáp vắn không muốn ngồi. Như vậy có phải
tự mình phản bội chí nguyện xuất gia của mình
không? Tư cách đó không phải là tư cách của
người quyết chí thoát trần. Vậy tất cả Tăng Ni
phải cố gắng tu hành cho xứng đáng là người xuất
gia thoát tục, để mai kia nhắm mắt theo Phật, thì
những việc mình làm để lại cho người sau là
cái gương tốt, mới không hổ thẹn một đời tu và
đền được cái ơn khó đền.
HT. Thích Thanh Từ
Tuần báo Giác Ngộ, số 127, tháng 9-1998
[ Trở về trang Thư Mục ]