📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Hieu - Nam Tong

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 5,665 ký tự · ~5 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Hieu - Nam Tong

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Chữ Hiếu theo quan niệm Phật giáo Nam tông

Tỳ kheo Thiện Minh

Nói đến Vu Lan là phải

nói đến mùa báo hiếu; mùa mà những người

con nam nữ nhớ đến công ơn sanh thành dưỡng dục

của cha mẹ và muốn làm việc gì đó để

đền ơn đáp nghĩa. Bởi vì công ơn cha mẹ quả

thật trên đời này không có gì thiêng liêng bằng.

Công ơn ấy đã thấm trong ta từ thuở tượng hình,

đến với ta qua hơi ấm, qua bàn tay trìu mến,

qua dòng sữa bổ dưỡng và qua giọng hát ngọt

ngào. Cha mẹ là hình ảnh đầu tiên mà ta nhìn thấy

khi ta mở mắt chào đời và cũng là người làm cho ta

nhớ mãi nụ cười, ánh mắt và hương vị yêu thương

của cha mẹ dành cho mình. Hơn nữa, nói đến cha

mẹ là phải nói đến sự hy sinh cho các con cả

cuộc đời và cả tâm hồn lẫn thể xác. Chính vì

tình thương và lòng hy sinh cao cả như thế, phận

làm con chúng ta phải hiểu rõ tình thương và sự

hy sinh của cha mẹ; hiểu để đền ơn đáp

nghĩa với đấng sinh thành dưỡng dục ta nên người.

Về phương diện đền ơn cha mẹ, Đức Phật

có dạy: "Dù là tại gia hay xuất gia, dù là Thanh

Văn hay chư Phật đều có bổn phận đền ơn

cha mẹ. Vì tâm hiếu là tâm Phật ".

Do đó, theo quan điểm của

Phật giáo Nam tông, không hẳn chỉ là ngày Rằm tháng

7 âm lịch mới là ngày mà những người con phải làm

cái gì đó cho cha mẹ đã quá văng, mà bất cứ lúc

nào, giờ nào, ngày tháng năm nào đều cũng có

thể làm cha mẹ vui lòng hoặc làm việc tích

đức để hồi hướmg cho họ ở bên kia thế

giới. Nên đối với người tại gia cư sĩ, trong một

đoạn kinh, Đức Phật có dạy cách báo hiếu cha

mẹ: "Với đôi cánh tay, với những giọt mồ

hôi mặn và có tạo được ít nhiều tài sản, nên

sử dụng hợp lý, hợp tình". Tức là đối với

gia đình, trên phải cung dưỡng cha mẹ, dưới phải

giáo dưỡng vợ con. Mặt khác, còn phải làm tròn 5

bổn phận của người con đối với cha mẹ như sau:

1. Phụng dưỡng cha

mẹ (Bhavana): Tức phải hết lòng cung

kính cha mẹ, không làm cho cha mẹ buồn khổ, không

nói lời vô lễ mà thể hiện sự phụ dưỡng

bằng tinh thần như thăm viếng cha mẹ trong

những khi họ cô đơn, bệnh hoạn xế

chiều; hoặc là sự cung phụng bằng vật chất

như vật thực, thuốc thang, chỗ ngụ, y phục...

2. Làm việc thay

thế cho cha mẹ (Kicca kavana): Là chúng

ta phải gánh vác tất cả những việc gì mà

trước đây cha mẹ đã vì ta mà gánh chịu. Đây

cũng là lẽ thưòng tình của đời sống xã hội,

không riêng gì Phật giáo. Đã là người con

trưởng thành thì cần phải làm thay thế cho

cha mẹ, để cho cha mẹ có thời gian thụ hưởng

những ngày nhàn rỗi cuối cuộc đời.

3. Gìn giữ gia phong

tốt đẹp (Kùlavam sathapana): Là gìn giữ

gia phong đạo đức tốt đẹp; lược bỏ đi những

phong tục cổ hủ vô bổ cho gia tộc cũng như cho

xã hội. Chẳng những thế, cần phải làm phát

huy thêm những truyền thống tốt đẹp để

làm vang xa tiếng tốt của gia tộc.

4. Bảo quản tốt tài

sản thừa tự (Dàyai jàpati pajjana): Đã

là tài sản của cha mẹ thì bổn phận người con

là cần phải bảo quản tốt, thậm chí còn cần

phải làm cho chúng sinh sôi nảy nở. Vì tài sản

đó rất đặc biệt, chúng không phải tự dưng

mà có, cũng không phải do vị Trời nào ban

thưởng cả, mà chúng có được là do chính máu,

mồ hôi nước mắt của cha mẹ đã tạo ra chúng,

nên bổn phận làm con phải tỏ lòng trân trọng

hiếu kính gìn giữ chúng.

5. Tạo phước hồi

hướng khi cha mẹ đã quá vãng

(Dakkinànuppadana): Theo Phật giáo, khi cha mẹ còn

hiện tiền thì người con phải làm sao cho

cha mẹ luôn sống trong niềm an lạc hạnh phúc.

Ngược lại, khi cha mẹ đã quá vãng thì người

con cần phải tạo thật nhiều công đức để

hồi hướng phần công đức đó đến cha mẹ.

Có như vậy cha mẹ mới thật sự sống trong sự an

lạc, vì nếu như họ đã quá cố không may

mà tái sanh cõi khổ, thì sau khi tùy hỷ theo

cái phước mà người con đã hồi hướng nơi cõi

khổ ấy để tái sanh.

Về phương diện của

người xuất gia, Đức Phật cũng cho phép nuôi dưỡng

cha mẹ. Có một vị Tỷ kheo chuyên đi khất thực

nuôi cha mẹ; câu chuyện được bạch lên Đức

Phật. Sau khi phán hỏi sự tình, Đức Phật chẳng

những không quở trách mà còn hết lời tán thán

hiếu hạnh của vị Tỷ kheo. Ngài kết luận:

" Người nào muốn đạt đến cứu

cánh Phật đạo, người ấy phải tuyệt đối

hiếu kính cha mẹ ".

Lịch sử chép rằng, Đại đức

Xá Lợi Phất, trước khi Niết bàn, cũng chọn

căn phòng ngày nào Ngài đã chào đời và tìm đủ

mọi cách để giảng đạo độ mẫu thân -- vốn

là tín đồ của Bà La Môn giáo -- quay về quy

ngưỡng chánh pháp. Và sau đó bà đắc quả Tu Đà

Hườn. Còn Đại đức A Nan Đa thì chọn dòng sông

Kohini làm nơi tịch diệt và Xá lợi của Ngài lại

được chia đôi như ý nguyện, một phần đưa

về hữu ngạn nội tổ, phần còn lại đưa về

tả ngạn ngoại tổ. Thật là một đời sống hiếu

hạnh trọn vẹn, người đời khó làm được.

Tiêu biểu nhất là Đức

Phật của chúng ta. Sau khi thành đạo, hay tin phụ

vương lâm trọng bệnh, Ngài vội vàng quay

về hoàng cung cùng với chúng Tăng đệ tử ngự

tại vườn Thượng Uyển; và mỗi ngày Đức

Phật vào cung vấn an phụ hoàng ba lần trong suốt thời

gian vua cha thọ bệnh. Cuối cùng vua cũng đắc

quả vị A La Hán. Lúc này chính tự thân Đức Phật

đã tắm rửa phụ hoàng, thay đổi xiêm y, làm lễ

nhập kim quan; luôn cả ngày trà tỳ, Ngài cũng cung

tống kim quan với sự tiếp tay của chư Thánh tăng

thuộc hàng Thích tộc và sự hỗ trợ của Tứ Thiên

vương. Sau lễ trà tỳ Ngài thu nhặt Xá lợi phụ

vương đem về làm lễ nhập tháp.

Đối với Phật mẫu, lòng

hiếu thảo của Ngài lại càng đặc biệt hơn.

Ngài đã dùng thần lực lên cõi trời Đao Lợi

để tiếp độ Phật mẫu. Nơi đây Ngài an cư

kiết hạ trong suốt ba tháng ròng rã, Đức Phật

đã thuyết giảng tạng A Tỳ Đàm (Abhidhamma, Tối

Thắng Pháp) cho mẫu thân nghe, và khi được

thuyết pháp, người đã chứng quả Tu Đà Hườn.

Tỳ Kheo Thiện Minh

Source: Nhóm Phật tử Vạn Hạnh sưu tập, LotusNet Production , http://www.lotuspro.net

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcChU+a cha(nVăn bản tiếp →Nho nguon
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)