📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Con nguoi ngu uan

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 5,268 ký tự · ~5 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Con nguoi ngu uan

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Trầm

tư về con người ngũ uẩn của chính mình

Thích

Chơn Thiện

Sống ở đời, chúng ta cứ đinh

ninh rằng, thân ngũ uẩn này là Ta, là của Ta. Thân

vật lí này là Ta, là của Ta; hiểu biết, tri

thức này là Ta, của Ta; tình cảm thương yêu này là

Ta, của Ta; ý chí sống này, là Ta, của Ta. Rồi

chúng ta nỗ lực làm đẹp chúng, khát vọng đi

tìm kiếm hạnh phúc qua chúng, qua sự nuôi dưỡng

và phát triển chúng. Còn ước mơ xa hơn nữa,

mong rằng tự ngã sẽ đẹp hơn, hạnh phúc hơn trong

tương lai và trong các đời sau.

Chính trong hướng sống này chúng ta đã, đang và sẽ đối đầu với bao nhiêu khổ đau đến từ bao nhiêu trở lực.

1. Trở lực thứ nhứt:

Là thân thể, sức khỏe,

tình cảm, tri thức và ý chí ấy, tự thân chúng

biến đổi trong từng phút từng giây. Tất cả

những biến đổi này ở ngoài sự kiểm soát

của mình, do đó chúng gây ra các sầu muộn, khổ

đau. Càng yêu tự ngã bao nhiêu, chúng ta càng chịu

đau đớn bấy nhiêu.

2. Trở lực thứ hai :

Khi chúng ta nhận ra mình có

mặt ở đời thì đồng thời nhận ra thân ngũ uẩn này

là nghiệp quả của nghiệp nhân quá khứ, ở

ngoài ý muốn của mình trong hiện tại, không

đáp ứng cái khát vọng của mình về mình.

Cái mũi, cái tai, gương mặt, cái tóc, màu da, trí

não, tình cảm... bất như ý là cái gì để

lại cho mình ngậm ngùi suốt đời. Đôi mắt lé,

chiếc mũi hếch, đầu tóc quăn, giọng nói

khàn... khiến mình cảm nhận như hạnh phúc của

mình cũng bị héo úa, tàn tật, kiến thức, dòng

dõi khiêm tốn cũng ám ảnh hạnh phúc của đời mình.

Nhưng cả đến lúc mình có thân sắc đẹp, trí

não thông sáng, nhiều tài năng thì cũng chỉ rơi

vào kiếp bạc phận, như cụ Ôn Như Hầu, thi hào

Nguyễn Du, và bà Đoàn Thị Điểm đã nói:

"Oán chi những khách tiêu phòng,

Mà xui phận bạc nằm trong má đào." (Cung oán)

"Trăm năm trong cõi người ta,

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.

Trải qua một cuộc bể dâu,

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

Lạ gì bỉ sắc, tư phong,

Trời kia quen thói má hồng đánh ghen". (Đoạn trường tân thanh)

"Thuở trời đất nổi cơn gió bụi,

Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên." (Chinh phụ ngâm)

3. Trở lực thứ ba:

Một làn gió độc có thể

chấm dứt mạng sống, hay có thể làm tê liệt

cơ thể, và tê liệt cả những ước mơ, sự

nghiệp và hạnh phúc của mình. Sự nghiệp nhân

sinh đang được treo hờ hững ở đầu hơi thở. Nghĩ

mà cảm thấy đau khổ chua xót.

4. Trở lực thứ tư:

Cuộc sống sẽ có một lần

kết thúc bằng cái chết. Cái chết thì lại

đến không có hẹn kì giữa khi ước mơ của mình

muốn tồn tại lâu dài. Sự thực này trái ngược với

ước mơ của mình, nên gây ra nỗi đau nhức tâm

trí cho chính mình.

Ngay cả khi cuộc sống đang

bình lặng thì tư duy trỗi dậy, tự vấn rằng: Ta

là ai? Sống là gì? Hạnh phúc là gì? Ta có thật sự

tồn tại không? Thân ngũ uẩn này của Ta ngày mai sẽ

như thế nào?...

Những câu hỏi đầy ray rứt ấy

cho đến ngàn sau vẫn chưa có thể có câu trả

lời thỏa đáng; chúng có mặt như là những lời than

của khổ đau và thất vọng!

5. Trở lực thứ năm:

-- Lời khen và chê của đời

về cái thân sắc này, về hiểu biết

này, khiến mình cảm nhận như là mình bị khinh

chê rồi buồn khổ.

-- Khi bị một quả đấm vào

thân xác, hay một quả đấm tình cảm, sự kiện

chỉ xảy ra trong khoảnh khắc nhưng tư duy của mình

về tự ngã khiến mình nghe đau đến

trọn đời, chỉ do vì nghĩ tưởng rằng năm uẩn

này là mình, là của mình.

6. Trở lực thứ sáu:

Các thành bại của công

việc làm như thi rớt hay thất bại trong kinh doanh

cũng gây một sức ép lớn trên tâm thức của mình.

Có khi đẩy đưa đến quyết định xuôi tay.

Một số trở lực tiêu biểu

vừa nêu thường quấy rối hạnh phúc con người chỉ

vì ý niệm tôi là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành,

Thức ấy. Do có ý niệm "tôi là" mà

có lòng tham ái đối với năm uẩn, và do có lòng

tham ái năm uẩn, mà có ý niệm "tôi

là". Đây là sự thật khổ đau, nhưng làm

thế nào có thể sống mà không khát ái, không

có ý niệm "tôi là"?

Phải chăng sự sống vắng mặt

lòng khát ái, vắng mặt ý niệm "tôi

là", thì cuộc sống sẽ trở thành vô vị rỗng

không.

Chính niềm băn khoăn nghi vấn ấy, là dấu móc của ngõ rẽ đi vào khổ đau hay hạnh phúc, giải thoát.

Là Phật tử, chúng ta cần ổn

định nhận thức rằng chỉ có các tư duy đầy ngã

tính, các tư duy mang ý niệm "tôi

là" mới thực sự rỗng không, trống không,

mới đun đẩy ta đến cảm giác trống rỗng.

Rời khỏi lòng khát ái và tư duy "tôi là"

ấy, chúng ta sẽ đi vào thực tại, xúc tiếp với

thực tại an lạc, hạnh phúc và giải thoát. Thực tại

ấy đang hiện hữu tràn đầy trước mắt chúng ta

trong ta, trong mọi người, và trong khắp xứ sở.

Ở đó thì vắng mặt đau khổ. Chúng ta cũng đã

rõ:

Tất cả sự nghiệp nhân quá

khứ đã dồn về chiếc thân ngũ uẩn mà đức

Thế Tôn dạy đó là nghiệp cũ. Những gì

chúng ta nhận thức và hành động trong hiện tại

là nghiệp mới. Mỗi người chúng ta đang là

nhân chủ quyết định khổ đau hay hạnh phúc cho

chính mình. Các nhân tố ngăn cách ta với hạnh phúc

và chơn lý đang nằm gọn ở nơi ta, đó là

ý niệm "tôi là" và lòng tham ái.

Nỗ lực loại trừ nhân tố ngăn cách ấy là nuôi

dưỡng và phát triển trí tuệ, giúp đỡ những

người khác sống hạnh phúc, thoát li các nhân tố

khổ đau là nuôi dưỡng và phát triển lòng đại

bi. Sứ mệnh phát triển đại trí và đại bi

cho mình và cuộc đời là số mệnh của đạo Phật,

điều mà chúng ta cần sống với.

Thích Chơn Thiện

Source: LotusNet Production , http://www.lotuspro.net

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcAngulimalaVăn bản tiếp →Thai do song - Vi du Cai Cua
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)