📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Thai do song - Vi du Cai Cua

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 6,940 ký tự · ~6 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Thai do song - Vi du Cai Cua

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Thái độ sống của một Tỳ-kheo

trong kinh Ví Dụ Cái Cưa Nhựt Chiếu

Giữa con người có một mối

quan hệ rất phức tạp. Bởi con người là một phức

thể bao gồm nhiều yếu tố tâm lý, sinh

lý và vật lý được nhào nặn trong môi

trường sống có sự cộng hưởng của giáo dục,

truyền thống, luân lý... Với mục đích giúp

mối quan hệ ấy được tốt đẹp người ta đề

ra những nguyên tắc xử thế, những cách sống

gương mẫu cho mỗi hạng người tùy theo quan

điểm của mình. Trong lãnh vực đạo Phật, một vị

Tỳ kheo có lối sống đối với tha nhân rất đặc

biệt. Lối sống ấy phải được hướng dẫn bằng

từ bi, trí tuệ và sự công bằng.

Trong kinh Ví Dụ Cái Cưa [1]

cho biết tôn giả Moligaphagguna sống quan hệ

với các Tỳ kheo Ni một cách quá độ. Trước hiện

tượng kỳ đặc này, một vị Tỳ kheo đến bạch

với đức Phật: "Bạch Thế Tôn, Tôn giả

Moligaphagguna sống liên hệ với các Tỳ kheo Ni một

cách quá độ. Bạch Thế Tôn, Tôn giả

Moligaphagguna sống quan hệ với các Tỳ kheo như

sau:

Nếu có Tỳ kheo nào trước

mặt Tôn giả Moligaphagguna nói xấu các Tỳ kheo Ni ấy,

Tôn giả Moligaphagguna liền phẫn nộ, bất mãn và

vấn tội ngay. Nếu có Tỳ kheo nào, Trước mặt các

Tỳ kheo Ni ấy nói xấu Tôn gia Moligaphagguna , các Tỳ

kheo ấy bèn phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay."

Khi nghe câu chuyện trên,

đức Phật sai một vị tỳ kheo khác đi gọi Tôn

giả Moligaphagguna đến. Ngài ôn tồn hỏi tôn giả

về mối quan hệ ấy có đúng như vậy không.

Tôn giả Moligaphagguna xác nhận là đúng. Đức Phật

hỏi tiếp: "... Có phải ngươi là thiện

nam tử, vì lòng tin đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

sống không gia đình?". Phagguna thừa nhận, Phật

quở: "Này Phagguna, thật không xứng đáng cho

ngươi, một thiện nam tử, vì lòng tin đã xuất

gia từ bỏ gia đình sống không gia đình, mà sống

liên hệ với các Tỳ kheo Ni một cách quá độ như

vậy".

Trước Tôn giả Phagguna và

đại chúng, đức Phật đã chỉnh huấn hiện tượng

có tính chất "bịnh hoạn" này trong Giáo

đoàn của Ngài. Phật dạy các vị Tỳ kheo không nên

có thái độ "gần gũi" các Tỳ kheo Ni như

thế, phải bình đẳng với mọi người, không

phân biệt kẻ thân người sơ, phải sống với lòng

từ bao phủ mọi người muôn vật. Trước mặt mình,

nếu có kẻ lấy tay đánh, lấy đất ném, lấy gậy

đập, lấy kiếm đánh bất cứ một người nào,

cũng không nên khởi lòng sân hận hay có tư duy liên

hệ đến thế tục, mà phải tâm niệm

rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi,

không còn ôm lòng sân hận.

Trước cảnh trái ý nghịch

lòng, với tâm phàm phu khó mà giữ được sự

điềm tĩnh nhu hòa. Một người sống trong hoàn

cảnh thuận lợi, với đời sống bình thản, đầy đủ,

được kẻ khác cung phụng tán dương thì dễ biểu

lộ những thái cử từ hòa tế nhị, nhưng khi có

điều phật ý hay bị xúc phạm thì họ cũng

hung dữ và thô bạo như ai. Để minh chứng

điều này, đức Phật đã kể câu chuyện:

"Thuở xưa có một nữ gia

chủ tên là Vedehika, có tiếng đồn thật tốt đẹp

là nữ gia chủ hiền thục, nữ gia chủ nhu thuận nữ

gia chủ ôn hòa. Kali là một nữ tỳ chưa tin hẳn

về những đức tính của cô chủ, nên nghĩ ra một

cách để kiểm chứng: Một hôm nàng ngũ dạy

trễ hơn ngày thường thì nữ gia chủ phẫn nộ, bất

mãn, trừng mắt mà bảo rằng: "Ác nữ tỳ kia, hôm

nay ngươi dậy trễ". Hôm sau Kali lại dậy trễ

hơn nữa, thì nữ gia chủ lại bất bình hơn. Để

tiếp tục tìm hiểu, sáng hôm sau Kali dậy trễ

hơn hôm qua. Bây giờ nữ gia chủ không dằn được

cơn giận, cầm cái then cài cửa đánh vào đầu Kali

máu chảy lênh láng... Sau đó tiếng đồn xấu

về nữ gia chủ Vedehika được truyền đi:

"Nữ chủ Vedehika là độc ác, nữ chu Vedehika là

không nhu thuận, nữ chủ Vedehika là không ôn

hòa".

Qua câu chuyện trên cho ta

thấy không thể xét người bằng cách căn cứ vào

hình thức bên ngoài mà chưa có sự kiểm

nghiệm bằng những thử thách. Nữ chủ Vedehika vẫn

có nội sân, nhưng trước đó do nữ tỳ Kali phục vụ

một cách đắc lực chu toàn tốt đẹp mọi công

việc, nên Vedehika mới tỏ ra ôn hòa hiền

thục, và do đó lửa giận của nữ chủ chưa có cơ

hội bộc phát. Một vị Tỳ kheo cũng vậy, bình thường

hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa, hết

sức hiền lành, nhưng khi bị xúc phạm, bị bức

bách hay những nhu cầu về tử sự không được như

ý thì tỏ ra không còn ôn hòa nữa. Vì vậy, Phật

dạy: "Tỳ kheo nào tôn trọng pháp, cung kính

pháp mới thành tựu được tánh dễ nói, ta mới

gọi là người có tánh nhu hòa, không sân

hận."

Thông thường có năm loại

ngôn ngữ mà con người dùng để nói với nhau:

Lời nói đúng thời hay phi thời, lời nói chơn thật

hay giả dối, lời nói ôn hòa hay thô bạo, lời nói

có ích hay vô ích. Nhưng đối với một Tỳ kheo phải

luôn luôn nói lời đúng thời, chơn thật, ôn hòa và

có ích. Muốn được như vậy vị Tỳ kheo phải giữ

tâm không biên nhiểm, không thốt ra lời nói ác

ngữ khi gặp nghịch cảnh, biết hòa giải nội sân

không cho bộc phát, sống với lòng lân mẫn, với tâm

từ bi quảng đại vô biên. Người đạt đến trạng

thái này thì tâm vững chải như đại địa, rỗng

rang như hư không, mải mê như dòng sông. Dù ai có

đào xới, tiểu tiện trên đại địa, muốn

biến đại địa này không thành đại địa, thì

cõi đất này vẫn là đất; dù ai có muốn bôi lọ

vào hư không, muốn vẽ lên hư không những hình sắc

này hay hình thể nọ, thì hư không vẫn im lìm

trong vắt, dù ai có muốn hâm nóng hay đun sôi nước

sông cho đến kiệt lực, thì dòng sông vẫn

điềm nhiên trôi chảy mát mẻ bốn mùa.

Cuối cùng đức Phật dạy các

vị Tỳ kheo rằng nếu có những kẻ đạo tặc hạ

liệt dùng cưa hai lưỡi cưa tay, cưa chân, thì

người thực hành giáo pháp của Ngài cũng không khởi

ý nhiểm loạn, không thốt ra lời nói độc ác,

không sân hận, mà phải sống bao phủ người này với

tâm từ. Hơn thế nữa, phải sống biên mãn cùng

khắp thế giới với lòng từ vô biên, không sân,

không hận. Nếu người nào luôn luôn suy tư

về lời dạy cái cưa này, thì không có lời nói

thô bạo nào mà không kham nhẫn được.

Qua lời dạy của đức Phật,

chúng ta thấy một vị Tỳ kheo trong khi giao tiếp

với mọi người không phân biệt kẻ thân

người thù, màu da, chủng tộc, trước mọi cảnh

thuận nghịch điềm nhiên bất động, bất biến,

bất nhiểm, chỉ sống với tâm từ bao trùm tất cả.

Theo thường tình người ta cho

rằng sống công bằng thì phải ăn miếng trả

miếng, hay bánh đúc trao đi bánh chi tao lại.

Nhưng giáp lý của đạo Phật thì hoàn toàn khác

hẳn. Nói một cách cụ thể, một vị Tỳ kheo phải

sống hoàn toàn vô ngã, có cho ra mà không mong đáp

trả lại, hay có đáp lại cho người - dù bất cứ

trường hợp nào - cũng chỉ dùng tâm từ làm quà

tặng, với mục đích đem lại sự an lạc hạnh phúc mà

thôi.

Thật khó mà quan niệm một

mẫu người như vậy. Song đó là lời dạy thiết

yếu của đức Phật rải rác khắp trong kinh

điển. Sự thật, mối quan hệ giữa con người

chỉ thực sự tốt đẹp khi họ biết mong cầu

hạnh phúc cho nhau một cách chơn thật, sáng suốt. Và

người thành tựu được hạnh phúc viên mãn chỉ khi

nào thật sự bình đẳng trước mọi người và

biết tiếp nhận mọi nghịch cảnh một cách

an nhiên tự tại.

Nhựt Chiếu

[1] Kinh Ví Dụ Cái Cưa (Kakacupama Sutta), Kinh số 21, Trung Bộ Kinh. Bản dịch của HT. Thích Minh Châu.

Source: LotusNet Production , http://www.lotuspro.net

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcCon nguoi ngu uanVăn bản tiếp →Binh Anson - Bon Qua Thanh
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)