Lich su Duc Phat Thich Ca
This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font
Lịch
sử Đức Phật Thích Ca Mâu Ni
Gia
Tuệ
Đức Thích Ca Mâu Ni đã vì
một đại nguyện lớn lao, một lòng từ vô lượng
mà khước từ mọi hạnh phúc, quyền uy,
tiện nghi vật chất để cầu đạo giài thoát.
Và cũng với đại tâm đại nguyện ấy, sau khi
chứng được đạo quả Vô thượng Bồ đề, Ngài
đã dâng hiến thời gian cho công cuộc hằng hóa
độ sanh. Đức Thế Tôn đã chu du khắp đất nước
Ấn Độ thời xa xưa ấy, từ cực Bắc dưới chân
núi Hymalaya, đến cực Nam bên ven sông Gange (sông
Hằng).
Đức Thế Tôn đã dành
những tuần lễ đầu tiên để chiêm nghiệm
đến giáo pháp thậm thâm vi diệu mà Ngài đã
chứng đắc, và thọ hưởng pháp lạc mà quả phúc
mang đến. Pháp Cú kinh, kệ số 153-154, đã ghi
lại một trong những Phật ngôn đầu tiên Ngài đã
thốt lên trong thời gian này:
Lang thang bao kiếp sống
Ta tìm nhưng không gặp
Người xây dựng nhà này
Khổ thay, phải tái sanh
Ôi! Người làm nhà kia
Nay ta đã thấy ngươi
Ngươi không làm nhà nữa
Đòn tay ngươi bị gẫy
Kèo cột ngươi bị tan
Tâm ta được tịch diệt
Tham ái thảy tiêu phong
(Bản dịch của HT Thích Minh Châu)
Câu kinh như một lời ca khải
hoàn, mô tả sự chiến thắng vẻ vang rực rỡ sau
cuộc chiến đấu nội tâm thầm lặng gian nan. Ông
thợ tượng trưng cho ái dục, vô minh, phiền não
luôn ẩn sâu kín trong mỗi con người, nay đã bị
phát hiện.
Đức Phật cũng đã để
lại cho thế gian một bài học luân lý đẹp
đẽ, đó là sự tỏ lòng tri ân sâu sa đối với cây
bồ đề che nắng che mưa cho Ngài trong suốt thời
gian tầm đạo. Đức Thế Tôn đã đứng cách một
khoảng xa để chiêm bái đại thọ suốt trong
một tuần. Sau này, nơi đây vua Asoka (A Dục) dựng
lên một tháp kỷ niệm gọi là Animisalocana
Cetiya, nay vẫn còn.
Đức Thế Tôn đã suy nghĩ
đến giáo lý giải thoát sâu kín, khó thấy,
khó chứng, tịch tịnh cao thượng, siêu lý luận,
ly dục, vô ngã mà Ngài đã chứng đắc; còn chúng
sanh thì luôn chìm sâu vào ái dục, định kiến,
chấp ngã với nhiều thủ trước... Làm thế nào
để con người dễ dàng chấp nhận giáo lý ấy?
Và rồi, với trí tuệ của bậc giác ngộ, Đức
Thế Tôn đã quan sát thế gian và thấy rằng:
"Có hạng chúng sinh ít nhiễm bụi đời, nhiều
nhiễm bụi đời; có hạng độn căn, lợi căn; có hạng
thiện tánh, ác tánh; có hạng dễ giáo hóa, khó
giáo hóa... Như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen
trắng, sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước,
không vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng
dưới nước; có loại sanh ra dưới nước, lớn lên
dưới nước, vươn lên khỏi mặt nước, không bị
nước thấm ướt..." (Trung Bộ I). Và như vậy,
với hình ảnh những cành sen vươn ra khỏi mặt nước,
những cành ở lưng chừng, những cành ở sâu trong
lòng nước v.v... đã gợi lên trong Thế Tôn
về căn cơ bất đồng của mọi người. Có
những căn cơ thấp như cánh sen ở đáy hồ, có những
căn cơ trung bình như những cánh sen ở lưng chừng
nước, cũng có những căn cơ cao có thể tiếp
thu trọn vẹn giáo pháp của Ngài như những cành
sen đã nhô ra khỏi mặt nước. Dù sống trong
nghiệp quả bất đồng, nmỗi chúng sanh đều
có hạt giống giác ngộ, như hoa sen dù sống trong bùn
tanh hôi, vẫn tỏa hương thơm ngát.
Với ba lần thỉnh cầu và phát
khởi thiện nguyện hộ trì giáo pháp của Phạm
Thiên, Đức Thế Tôn quyết định gióng lên
tiếng trống Pháp và bắt đầu thực hiện sứ
mạng của mình. Ngài tuyên bố với thế gian, với
loài người, với cõi trời và với tất cả, con
đường đạo cứu khổ và diệt khổ, con đường
dẫn đến cõi bất sanh bất diệt, cõi Niết
bàn đã được khai mở: "Cửa bất tử rộng mở,
cho những ai chịu nghe..." (Trung Bộ I). Và bánh xe
Pháp bắt đầu chuyển vận.
I. Bài pháp đầu tiên - Ngôi Tam Bảo được hình thành - Khởi đầu Giáo hội Phật giáo
Sau khi quyết định
truyền bá đạo lý cứu khổ cho muôn loài,
Đức Phật dùng tuệ nhãn quan sát thế gian xem
ai là người có cơ duyên để hóa độ trước, và
Ngài nghĩ ngay đến hai vị thầy cũ của mình là
Alara Kàlama và Uddaka Ramaputta, nhưng cả hai đã qua
đời cách đó không lâu. Đức Thế Tôn nghĩ
đến năm người bạn đồng tu khổ hạnh đã rời
bỏ Ngài trước kia, đang ở tại vườn Nai (Lộc
Uyển) - Benares (Baranàsi) và lên đường đi
đến đó.
Bài Pháp đầu tiên
Tại đây, bài Pháp đầu tiên,
bài giảng về Tứ diệu đế (Tứ Thánh
đế) được Đức Thế Tôn chỉ bày rõ ràng.
Nghe xong, tôn giả Kodanna (Kiều Trần Như) chứng
quả Tu Đà Hoàn. Đức Thế Tôn thu nhận năm tôn
giả làm các đệ tử xuất gia đầu tiên - và
thế là ngôi Tam bảo đã được hình thành.
Để đánh dấu sự kiện
đáng ghi nhớ này, về sau người ta đã biểu
trưng nó với hình ảnh bánh xe với hai con nai hai
bên. Hai con nai biểu tượng cho địa điểm
thuyết pháp (Lộc Uyển) và bánh xe Dhamma Cakka
tức là bánh xe pháp - "pháp luân". Cả đầu
đề bài khi được giảng là: Dhamma Cakkappavattana,
có nghĩa là Chuyển Pháp Luân (chuyển bánh xe
pháp).
Nội dung kinh Chuyển Pháp Luân
Đức Thế Tôn mở đầu bằng
lời khuyên các tu sĩ không nên mắc vào hai cực
đoan: một là đam mê thú vui dục lạc thế gian,
vì nó giả tạm, nhất thời, tầm thường, ngăn cản
mọi tiến bộ tâm linh; cực đoan thứ hai là
khổ hạnh ép sát, nó làm mỏi mệt tinh thần, mê
mờ trí tuệ. Và Ngài khuyến tấn họ nên
theo con đường trung đạo dẫn tới một cuộc sống
thanh tịnh, trí tuệ, sáng suốt, giải thoát tối
hậu. Đó là con đuờng đạo 8 chánh - Bát chánh
đạo: 1. Chánh tri kiến: thấy biết chân chánh,
2. Chánh tư duy: suy nghĩ chân chánh, 3. Chánh ngữ:
nói năng chân chánh, 4. Chánh nghiệp: hành động
chân chánh, 5. Chánh mạng: sinh sống chân chánh, 6.
Chánh tinh tấn: siêng năng chân chánh, 7. Chánh
niệm: nhớ nghĩ chân chánh, 8. Chánh định: tập
trung tư tưởng chân chánh.
Và bốn Thánh đế được
Đức Phật giảng tiếp theo, dó là chân lý
về sự Khổ (Khổ đế), chân lý về
nguyên nhân của sự Khổ (Tập đế), chân lý
về sự diệt Khổ (Diệt đế) và chân
lý về con đường diệt Khổ (Đạo đế).
Sau khi nghe Đức Thế Tôn
giảng bài pháp thứ hai có đầu đề Anttalakkhana
Sutta (kinh Vô ngã tướng), bàn về thuyết Vô
ngã (không có cái ta), rằng năm uẩn là vô thường,
nếu ai thoát khỏi tham ái thì ra khỏi tái sanh,
được giải thoát, năm tôn giả Kodanna, Vappa,
Bhaddhiya, Mahànàma và Assaji lần lượt chứng quả A La
Hán. Bấy giờ là tháng Vesàkha (giữa tháng 4 và 5
dương lịch), đầu mùa kiết hạ. Giáo hội của
Đức Thế Tôn an cư mùa mưa đầu tiên tại đây.
Giáo hóa ôngYasa (Ya Xá)
Gần Benarès, có con trai của
một người triệu phú tên là Yasa. Chán cuộc đời
xa hoa phú quí tầm thường vô vị của thế gian,
chàng tìm đến đức Phật; sau khi nghe pháp đã
xin xuất gia và chẳng bao lâu chứng quả vị A La Hán.
Cha của Yasa trên đường đi tìm con cũng đến
vườn Nai thính pháp và xin quy y. Ông trở thành
đệ tử tại gia đầu tiên của Đức Phật. Tại nhà
của Yasa, mẹ và vợ của chàng cũng quy y Tam bảo. Bốn
người bạn thân của Yasa là Vimala, Subhàhu, Punnaji
và Gavampati cũng như hơn 50 bạn khác từ các gia
đình và địa phương gần xa nghe tin Yasa xuất gia,
cũng lạy cha mẹ, từ giã gia đình xin theo chân Đức
Phật, và sau một thời gian đều đắc Thánh quả.
Đoàn tăng sĩ thuyết pháp đầu tiên
Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn
đã có 60 người đệ tử đều là A La Hán.
Ngài quyết định đưa họ đi khắp nơi để
truyền bá chánh pháp. Trước khi họ lên
đường, Ngài đã động viên, kêu gọi các
đệ tử rằng:
"Này các Tỳ kheo! Như
Lai đã được giải thoát hết mọi ràng
buộc thế gian và xuất thế gian (các cõi
trời). Các ông cũng vậy... Này các Tỳ kheo, hãy
đi vì lợi lạc của nhiều người, vì hạnh
phúc của số đông, vì lòng lân mẫn đối với
thế gian, vì lợi lạc, vì hạnh phúc của trời
và người. các ông hãy đi, nhưng đừng đi hai
người cùng một hướng, hãy đi mỗi người
một ngã, hãy truyền bá chánh pháp. Này các
Tỳ kheo, chánh pháp toàn thiện ở phần đầu,
phần giữa cũng như phần cuối, cả trong ý tứ
và lời văn. Hãy tuyên bố về cuộc sống toàn
thiện và thanh tịnh... Chính Như Lai cũng đi,
Như Lai sẽ đi về hướng Uruve là ở
Sanànigàma để hoằng dương giáo pháp. Hãy
phất lên ngọn cờ của bậc thiện trí, hãy
truyền dạy giáo pháp cao siêu, hãy mang lại
sự tốt đẹp cho người khác; được vậy, là các
ông đã hoàn tất nhiệm vụ" (Mahavagga,
19-20).
Đức Phật không khuyên tất cả
mọi người nên rời bỏ đời sống gia đình
để xuất gia, trở thành người sống không nhà
cửa, không tài sản, sự nghiệp. Một người cư sĩ
cũng có thể sống đời cao đẹp thích ứng với
giáo pháp và đắc quả Thánh. Cha mẹ và vợ của Yasa
là những người tu tại gia đầu tiên bước theo dấu
chân của Đức Phật, tất cả đều tiến
triển đầy đủ về tinh thần và thành tựu
đạo quả Tu Đà Hoàn.
Lần đầu tiên trong lịch sử
thế giới, Đức Phật và 60 người học trò
chứng quả A La Hán tổ chức thành một tăng đoàn
những tu sĩ khất thực không có trú xứ nhất định,
không có của cải vật chất nào khác ngoài tấm áo
vàng che thân và một bình bát để khất thực
nuôi thân. Trong mưa nắng, trong sương gió, làng mạc
hay phố thị, rừng núi hay đồng hoang đều có dấu
chân của những con người thuyết giảng về
đạo lý cứu khổ và đời sống thanh hạnh và tự
mình nêu gương sáng về cuộc sống thanh tịnh và
giải thoát. Đó là sự nghiệp, là nội dung chủ
yếu của Tăng đoàn đầu tiên do Đức thế Tôn
đích thân thành lập và chỉ đạo.
Có thể nói, đây là sự khởi đầu của Giáo hội Phật giáo.
II. Hóa độ rộng lớn và cùng khắp
Sứ mạng hóa độ - con đường
giáo hóa của Đức Thế Tôn thật vô cùng nặng
nề và khó khăn, nhưng với lòng bi mẫn rộng sâu,
tinh thần bình đẳng triệt để và một ý
chí dũng mãnh vô song, Đức Thế Tôn đã tùy theo
căn cơ của mọi người mà dùng nhiều phương
tiện thiện xảo giáo hóa, như một bậc y
vương đã tùy bệnh mà cho thuốc, đã hoàn thành
sứ mạng thiêng liêng một cách viên mãn và đã
đề ra một con đường giáo dục thật mới lạ trong
lịch sử nhân loại.
Cảm hóa ba anh em ông Kassapa (Ca Diếp) - Giáo chủ thần lửa.
Sau khi sáu mươi vị Tỳ kheo
mỗi người đi về một hướng, Đức Thế
Tôn cũng đi về hướng Uruvela. Dọc đường,
trong một khu rừng nhỏ, Đức Phật đã hóa độ cho 30
thanh niên đang vui đùa cùng vợ của họ và một
kỹ nữ ở trong rừng.
Gần Uruvela (Ưu Lâu Tần Loa)
có ba anh em Kassapa: Uruvela Kassapa, Nadi Kassapa và Gaya
Kassapa. Ba anh em ông là những người có danh vọng
lớn ở Magadha, đặc biệt là người anh cả Uruvela
Kassapa; ông này thờ thần lửa và tự cho mình đã
chứng quả A La Hán trọ qua đêm và bị cố ý
thu xếp cho ở căn phòng thờ thần lửa có một con
rắn chúa rất độc và dữ tợn, Đức Phật đã hàng
phục con rắn thiêng này, ngoài suy nghĩ của ông
Uruvela Kassapa. Tin rằng chính Đức Phật là người
đã chứng quả Thánh, chứ không phải là mình, ba anh
em ông Kassapa và 1.000 đệ tử đều xin xuất
gia theo Phật.
Sau đó, Đức Phật đã
đến Gàya Sirà, cách Uruvela không xa lắm. Chính
nơi đây Đức Thế Tôn đã thuyết giảng kinh
Aditthapariyàya Sutta (bài kinh Lửa Cháy, với chủ
đề: thế gian là tòa nhà cháy rực bằng
ngọn lửa tham, sân, si, sanh, già, bệnh,
chết, sầu bi, khổ não và thất vọng). Các Tỳ
kheo có mặt đều đắc quả A La Hán.
Khi vừa thoát ly gia đình đi
tầm đạo, Đức Phật có lúc đã ngụ tại
Pàndavapabbata. Vua Bimbisàra (Tần Bà Sa La - Bình Sa
Vương) lấy làm cảm kích trước tướng mạo oai nghi
và tư cách trang nghiêm, sang trọng, khiêm tốn,
đã cho người dò hỏi lai lịch. Sau khi biết
được chí nguyện của vị Thái tử đầy hùng tâm
này, đức vua xin Ngài hãy trở lại viếng thăm
vương quốc Magadha (Ma kiệt đà) do vua cai trị,
khi chứng đạo quả.
Nhớ lời hứa xưa, Đức Thế
Tôn cùng trên 1.000 đệ tử A La Hán từ Gàya
đến Ràiagaha (Vương xá), thủ phủ của vương
quốc Magadha giàu mạnh. Và tại đây, vua Bimbisàra
hiểu được giáo pháp cao diệu liền chứng
Sơ quả và xin quy y Tâm bảo cùng dân chúng tinh xá
rộng lớn có tên là Veluvanaràma (Trúc Lâm tinh xá)
gần thành Ràjagaha. Có thể coi đây là tự
viện đầu tiên ra đời, và vua Bimbisàra là vị
thí chủ đầu tiên trong hàng vua chúa. tại tinh xá
yên tĩnh những ày, Đức Phật và đại chúng đã
nhập hạ một lần 3 năm liên tiếp và ba hạ khác,
xa cách nhau.
Thâu nhận Sàriputta (Xá Lợi Phất) và Moggallàna (Mục Kiền Liên)
Gần Ràjagaha có một làng tên
Upatissa, còn có tên là Nàlaka, Sàriputta - một chàng
trai thông minh - là người ở làng này. Vì xuất thân
ở một gia đình quyền quý nhất làng, nên
chàng còn được gọi là Upatissa.
Cùng với người bạn thân ở
làng Kolita tên gọi Moggallàna, có chung một nhận
thức rằng tất cả những thú vui vật chất đều
tạm bợ, trống rỗng và vô vị. Hai chàng trai
quyết định từ bỏ gia đình, lang thang đi tìm
chân lý và thọ giáo với đạo sĩ Sànjaya,
người có rất nhiều đồ đệ. Nhưng do không
thỏa mãn với giáo lý của vị thầy hữu danh này
và sau đó là nhiều đạo sĩ khác, cả hai chia tay
nhau và thề hẹn rằng: Nếu ai tìm ra con
đường đạo giải thoát trước, sẽ cho người kia hay.
Trong một dịp bất ngờ, Ngài
Sàriputta đã xúc động mạnh trước phong thái giải
thoát, trầm tĩnh, siêu phàm đang đi trì bình một
cách thong dong để giáo hóa mọi người ở
thành Ràjagaha của Ngài Assaji (Mã Thắng, Thuyết
Thị). Cho rằng đây hẳn là bậc A La Hán, hay cũng là
người đang trên con đường dẫn đến đạo giác
ngộ, Sàriputta đã - đợi cơ hội và liền đảnh
lễ, thưa hỏi: "Kính bạch Tôn giả! Các căn của
Ngài thật bình thản, an tịnh. màu da của Ngài thật
trong sáng. Vì sao Ngài thoát ly thế tục? Ai là
đạo sư của Ngài? Giáo lý của Ngài là
gì?".
Trước những câu hỏi chân
thật, khiêm tốn và sự khẩn khoản yêu cầu của
Sàriputta, ngài Assaji đã đọc tóm tắt giáo
lý mà Ngài đã học ở Đức Thế Tôn bằng
bài kệ:
"Các pháp do nhân duyên sanh.
Duyên ấy Như Lai đã chỉ rõ,
và dạy phương pháp để chấm dứt,
đó là giáo pháp của bậc Đại Sa môn".
Là người thông tuệ và
trí óc đã thuần thục để thấu triệt chân
lý sâu xa, dù nó chỉ được gợi ra một cách vắn
tắt, Sàriputta đã chứng Sơ quả (Sotàpatti, Tu đà
hoàn, Dự Lưu) khi vừa nghe hai câu đầu.
Theo lời giao hẹn, Sàriputta
liền thông tin cho bạn thân. Moggallàna cũng đã
chứng Sơ quả. Do lời tha thiết yêu cầu của cả
hai, Đức Phật đã nhận hai ông vào Tăng đoàn tại
tinh xá Veluvana với câu nói đơn giản: " Etha,
Bhikkhave! " (Hãy đến đây, các
Tỳ kheo!). Nửa tháng sau, Sàriputta chứng quả A La
Hán, nhân nghe bài kinh Vedanà Pariggha mà Đức Phật
giảng cho đạo sĩ Dighnakha. Ngài Moggalàna đã chứng
quả ấy trước đó một tuần. Với cơ duyên lớn, Đức
Phật đã triệu tập Tăng chúng và tuyên bố hai
vị là Thượng thủ trong Tăng đoàn.
Từ đấy, hai Ngài thường thay
mặt Thế Tôn để hướng dẫn Tăng chúng. Đây
là thời điểm đánh dấu sự phát triển lớn
mạnh của Giáo hội Phật giáo, dưới sự lãnh đạo
của Đức Thế Tôn.
III. Đức Phật và thân quyến
Hay tin người con yêu dấu trí
tuệ đã thành đạo và đang thuyết pháp giáo
hóa nổi danh tại Ràjagaha, đức vua Suddhodana nóng
lòng gặp mặt, liền tức tốc sai nhiều sứ giả
đến thỉnh Đức Phật về Kapilavatthu. Nhưng
chín lần ra đi là chín lần sứ giả đều ở xin
xuất gia với Đức Phật. Vị sứ giả thứ mười là
Kàludàyi, vốn là bạn thân của Đức Phật khi còn là
Thái tử, đến nơi nghe pháp cũng xin xuất gia và
cũng chứng Thánh quả như những vị sứ giả trước,
nhưng ông Kàludàyi đã chuyển đến Đức Phật
lời yêu cầu được gặp mặt của vị vua già yếu.
Sau 2 tháng, Đức Thế Tôn
và đại chúng đã về đến Kapilavatthu. Trước
đạo phong của Đức Phật, vua Suddhodana đã cúi đầu
kính lễ lần thứ ba. Và sau khi Đức Thế Tôn
thuyết pháp lần thứ nhất, đức vua đã chứng Sơ
quả, và đạt quả thứ hai (Sakkadagami, Tư đà hàm,
Nhất Lai) khi nghe bài pháp kế tiếp. Lần thứ
ba khi nghe bài pháp có tên Dhammapala Jàtaka (Trì
Pháp Túc Sanh truyện, số 447), đức vua đắc quả
Anagami (A na hàm, Bất Lai). Với bài pháp này, di mẫu
Pajapati Gotami đã chứng quả Sotapana (sơ quả).
Sau này trên giường bệnh,
vua Suddhodana lại được Đức Phật về thăm và
giảng pháp cho nghe. Đức vua sau 7 ngày tận hưởng
pháp lạc và đắc quả A La Hán, đã băng hà trong
định tĩnh. Năm ấy, Đức Phật ở tuổi 40 và đang an
cư lần thứ năm. Cũng trong hạ thứ năm này, Giáo
hội Ni được thành lập. Và ở hạ thứ bảy, Đức
Phật đã lên cung trời Tusita (Đao Lợi) thuyết
pháp độ chư Thiên và hoàng hậu Maya.
Công chúa Yasodhara (Da Giu Đà La)
Sau khi Thái tử rời bỏ cung
vàng, công chúa Yasodhara cũng bỏ hết đồ trang
sức, mặc y vàng của người tu sĩ, và trong khoảng 6
năm trường đã thủy chung, tận tình nuôi dạy đứa
con độc nhất Ràhula đến tuổi lớn khôn.
Nghe vua cha tán dương đức
hạnh của nàng dâu, Đức Thế Tôn đã giảng kinh
Candakinnara Jàtaka và nói thêm rằng: "Không phải
chỉ kiếp cuối cùng này, mà trong những tiền
kiếp, công chúa cũng đã từng bảo vệ, kính
mộ và thủy chung với Như Lai".
Sau khi vua Suddhodana qua đời,
di mẫu Pajàpati xuất gia làm Tỳ kheo ni, công chúa
cũng được xuất gia và đắc quả A La Hán sau đó.
Trong hàng Ni chúng, công chúa là người có thần
thông bậc nhất. bà nhập Niết bàn năm 78 tuổi.
Trong kinh Apadana còn ghi lại những câu kệ do bà
giảng thuyết.
Cậu bé Ràhula (La Hầu La)
Ràhula sinh ra đúng ngày mà
Thái tử quyết định thoát ly thế tục. Cậu bé
trưởng thành trong cảnh không cha, được ông nội và
bà mẹ nuôi dưỡng. Khi lên bảy tuổi, cũng đúng vào
ngày thứ 7 Đức Thế Tôn lưu lại quê nhà, Ràhula
luôn quấn quýt bên chân Đức Phật, nũng nịu
đòi gia tài như lời mẹ dặn. Đức Phật quyết
định giao "Thất thánh tài" [1] cho cậu bé
bằng cách nhận cậu vào Tăng đoàn và trao cho ngài
Sàriputta dạy dỗ.
Thật khó tưởng tượng một
cậu bé lên bảy có thể sống đời sống cao
thượng của bậc xuất trần thượng sĩ. Nhưng Sa di
Ràhula vừa thông minh đặc biệt, vừa biết
vâng lời chuyên cần tu học. Kinh ghi rằng mỗi
sáng vị Sa Di trẻ này dạy thật sớm, bóc một nắm
cát tung lên và nguyện: "Mong rằng ngày hôm
nay ta học được nhiều như bao nhiêu cát
đây... ".
Một trong những bài kinh nổi
tiếng mà Đức Phật đích thân dạy cho Ràhula là
bài Ambalatthika Rahulovada Sutta, nhấn mạnh về tầm
quan trọng của sự chân thật, phương pháp phản
tĩnh để diệt trừ mọi ý niệm, lời
nói, hành động bất thiện.
Năm lên 18 tuổi, một lần cùng
Đức Phật đi khất thực, phong độ và oai nghi quí
phái của hai vị tu sĩ xem tựa như thớt ngự tượng
dõng dạc cùng đi với tượng con ngoan hiền, như
thiên nga của vua dắt con lội trên mặt hồ trong ngự
uyển, như hổ chúa oai phong cùng hùm con lẫm
liệt. Cả hai Ngài đều có thân hình đẹp
đẽ, cả hai đều thuộc dòng dõi quí tộc từ
khước ngai vàng cất bước ra đi. Trong lúc chiêm
ngưỡng Thế Tôn, Ràhula nảy lên ý niệm
nghĩ về thân hình đẹp đẽ của mình và Đức
Phật. Biết được ý tưởng đó, Đức Thế
Tôn đã nói bài kệ bất hủ "N'etam mama (cái
này không phải của ta); N'eso'ham'asmi (cái này không
phải là ta); Na me so attatà (cái này không phải tự
ngã của ta)" ( Xem Anattalakkhana Sutta, bài II.)
Và sau khi nghe kinh Cùla
Ràhulovàda Sutta, Ràhula chứng quả A La Hán. Ngài
nhập diệt trước cả Đức Phật và Ngài Sàriputta.
Ngài nổi tiếng là người tôn trọng kỹ luật.
Bạn bè thân gọi Ngài "Ràhula may mắn",
vì đời Ngài có được hai diễm phúc: là con của
Đức Phật và chứng ngộ được chơn lý; như trong
kệ Theragàthà (Trưởng Lão kệ), Ngài đã
đề cập đến điều ấy.
Ngài Ananda (A Nan)
Con của hoàng thân Amitodana, em
trai vua Suddhodana, Ananda là anh em chú bác với Đức
Phật. Ông sanh ra mang lại niềm hoan hỉ cho hoàng
tộc, nên được đặt tên là Ananda (Khánh Hỷ).
Hai năm sau khi Phật thành đạo, ông xuất gia cùng
với các thanh niên của dòng họ Sakya là Anurudha,
Bhaddiya, Bhagu, Kimbala và Devadatta. Không bao lâu, ông
chứng Sơ quả khi nghe bài pháp của Đại đức Puna
Mantàniputta.
Năm Đức Thế Tôn 55 tuổi,
với 8 điều thỉnh cầu mà ông đưa ra là: 1. Đức
Phật không ban cho Ngài những bộ y mà thiện tín
dâng cho Đức Phật; 2. Không ban cho Ngài những vật
thực mà thiện tín dâng cho Đức Phật; 3. Cho phép
không ở chung tinh thất với Đức Phật; 4. Không cho
phép Ngài đi theo đến nơi thí chủ chỉ thỉnh
Đức Phật; 5. Đức Phật hoan hỷ đến nơi mà
thí chủ chỉ thỉnh Ngài đến; 6. Hoan hỷ cho
phép Ngài tiếp dẫn những người từ phương xa
đến ra mắt Phật; 7. Hoan hỷ cho Ngài thưa hỏi
mỗi khi có điều hoài nghi; 8. Hoan hỷ
giảng lại bài pháp mà Đức Phật giảng khi Ngài
không có mặt.
Được Đức Phật chấp thuận
vói ý nghĩa của nó, và giữa đại chúng, ông
được cử làm thị giả Đức Thế Tôn suốt 25 năm
trường sau đó. Ông làm công việc của mình thật
tận tụy. Kinh ghi rằng, đêm đêm Đại đức Ananda tay
cầm gậy, tay cầm đuốc đi chung quanh tịnh thất của
Đức Phật 9 lần, để Ngài khỏi bị quấy rầy.
Tôn giả Ananda có một trí nhớ
tốt lạ lùng; ông ghi nhớ không bỏ sót tất cả các
bài pháp của Đức Phật, cũng như của một số các
đệ tử lớn của Ngài, mà ông được nghe qua. Khi
có một Bà la môn hỏi Tôn giả nhớ được bao nhiêu
bài kinh, Tôn giả trả lời là được 82.000 bài của
Đức Phật và 2.000 của các Tôn giả khác thuyết.
Đức Phật đã tán thán 5 đức
hạnh củaw,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q'