📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Tinh hoa binh cua Phat giao

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 13,161 ký tự · ~12 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Tinh hoa binh cua Phat giao

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Tính chất hòa bình của Phật giáo

Thích Phước Sơn

Thế giới mà chúng ta đang

sống luôn luôn nảy sinh những tranh chấp và bất ổn.

Trong quá khứ đã từng xảy ra không biết bao

nhiêu cuộc chiến tranh tàn khốc, đẫm máu, làm

thiệt hại vô số sinh mạng và tài sản. Hiện

nay, tuy tình hình có hơi lắng dịu và hòa hoãn,

nhưng chưa phải đã hoàn toàn ổn định. Do thế,

hòa bình vẫn là một khát vọng muôn đời của

toàn thể nhân loại. Đạo Phật vốn được

tiếng là đạo từ bi, cứu khổ; thế thì, trong

lĩnh vực hòa bình, Phật giáo có những giải pháp gì

được xem là hữu hiệu và khả thi hay không? Đó

là điều mà bài viết này muốn gia tâm tìm

hiểu.

1. Nguyên nhân của mọi sự tranh chấp

Xuyên qua lịch sử, chúng ta

thấy rằng nguyên nhân của các cuộc đấu tranh là do

lòng tham dục của con người gây ra, khiến cho gia

đình đổ vỡ, xã hội nhiễu nhương và nhân loại

đau khổ. Chính điều đó đã được Đức Thế

Tôn chứng ngộ và khai thị cho chúng ta:

"Này các Tỷ kheo,

do dục vọng làm duyên, nên vua tranh chấp với

vua, Sát đế lỵ tranh chấp với Sát đế

lỵ, Bà la môn tranh chấp với Bà la môn, gia

chủ tranh chấp với gia chủ, cha mẹ, anh em, bè bạn

tranh chấp lẫn nhau. Khi chúng đã dấn thân vào

sự tranh chấp, chúng đánh nhau bằng tay, ném nhau

bằng đá,đập nhau bằng gậy và chém nhau bằng

gươm. Do đó, chúng bị tử thương, hoặc ngắc

ngư quằn quại"(Trung bộ, kinh13).

Sự tranh chấp sở dĩ xảy ra,

nếu không do lòng dục thúc đẩy, thì cũng do sự

cuồng tín cố chấp gây nên, như một hôm Đức Phật

khuyến cáo một thanh niên Bà la môn:

"Người trí giữ gìn chân lý không nên đi đến kết luận:

"Chỉ có đây là chân lý, còn mọi

điều kiện khác là sai lầm". Một

người có lòng tin, nếu y nói: "Đây là

lòng tin của tôi". Như thế là y giữ gìn

chân lý. Nhưng từ đấy y không thể

tiến đến kết luận tuyệt

đối:"Chỉ có đây là chân lý. ngoài ra

đều sai lầm". "Rồi Đức Phật dạy

tiếp: "Chấp chặt vào một quan điểm

và khinh miệt những quan điểm khác cho là

thua kém, hành động như thế người trí

gọi là mù quáng"(W Rahula, "What the

Buddha taught").

Quốc vương xứ Magadha (Ma

Kiệt Đà) là Ajatasattu (A Xà Thế) muốn mở

mang vương quốc của mình bằng tham vọng chinh

phục xứ Vajji (Bạc Kỳ). Vua sai đại thần Vũ Xá

đến thỉnh ý Đức Phật về việc chinh

phục này. Đức Phật rất tế nhị. Ngài không trả

lời câu hỏi trực tiếp của nhà vua, mà Ngài gián

tiếp trả lời bằng cách hỏi Tôn giả Anada tình

hình của xứ Vajji bằng 7 câu hỏi:

"Này A Nan, dân Vajji có hội họp thường không?

- Dân Vajji có đoàn kết khi hội họp, đoàn kết khi giải tán và đoàn kết khi làm việc không?

- Dân Vajji có sống đúng với truyền thống của dân tộc, và tôn trọng những luật pháp đã được ban hành từ thời xưa không?

- Dân Vajji có tôn kính những bâc trưởng lão trong nước và nghe theo lời dạy của những vị này không?

- Dân Vajji có cưỡng ép những thiếu nữ và phụ nữ bắt họ phải sống chung với mình không?

- Dân Vajji có thường xuyên dâng lễ ở các nơi thờ tự không?

- Dân Vajji có bảo vệ và tôn kính các bậc A la hán khiến các vị ấy tìm đến ở trong xứ để xứ sở được an lạc không?"

Bảy pháp này có thể tóm tắt bằng những danh từ thời đại:

1. Sinh hoạt dân chủ,

2. Tình đoàn kết dân tộc,

3. Nguyên tắc pháp trị,

4. Sự hòa hợp các thế hệ,

5. Tôn trọng phụ nữ,

6. Tôn kính các tín ngưỡng, và

7. Ưu đãi các bậc minh triết.

Đây là 7 nguyên tắc giúp

quốc gia hưng thịnh và tránh diệt vong. Sau khi

nghe Tôn giả A Nan trả lời rằng dân Vajji đã thực

hiện 7 pháp này rất tốt đẹp, Đức Phật kết

luận:"Thế thì dân Vajji sẽ phú cường, không

ai có thể chinh phục được".

2. Hậu quả của những sự tranh chấp

Do tham vọng mù quáng thúc

đẩy, kẻ có thế lực thường dùng sức mạnh

để đàn áp kẻ yếu và bắt họ phải khuất

phục. Những kẻ bại trận khổ nhục đã đành mà

những người chiến thắng do lửa tham thiêu đốt

và oán thù chồng chất cũng chẳng an lạc gì hơn:

"Chiến thắng gây hận thù,

Thất bại chuốc khổ đau,

Ai từ bỏ thắng bại,

An tịnh liền theo sau". (Tương Ưng, I-102)

Những kẻ bạo tàn gây đau khổ cho người khác mà mong hưởng được an vui, điều đó không bao giờ có:

"Ác nghiệp chưa chín muồi,

Kẻ ngu tưởng đường mật.

Ác nghiệp khi chín thật,

Kẻ ngu chuốc khổ đau". (Pháp Cú, 69)

Vì thế, Đức Phật đã dạy khá rõ, kẻ làm ác dù trốn bất cứ phương trời nào cũng không thể thoát được luật nhân quả:

"Không trời cao biển rộng,

Không hang động, núi rừng.

Đã tạo nghiệp ác độc,

Trên đời hết chỗ dung". (Pháp Cú,127)

Có một kẻ thù nguy hiểm

hơn bất cứ kẻ thù nào khác trên đời này, đó là

tâm niệm ác của ta. Những kẻ thù ở bên ngoài,

chúng ta còn có hy vọng tránh được, chứ chính

ta đã gây nên tội ác thì không sao tránh khỏi quả

báo:

"Kẻ thù hại kẻ thù,

Oan gia hại oan gia,

Còn thua tâm niệm ác,

Do chính ta hại ta". (Pháp Cú, 42)

Thế nên chỉ có ta mới cứu được ta:

"Mẹ cha hay bà con,

Không làm gì được cả.

Chính nhờ tâm nguyện lành,

Đưa ta lên cao cả". (Pháp Cú, 43)

Luật nhân quả có vay có trả, rất công bằng, không thiên vị bất cứ người nào:

"Giết người bị người giết,

Thắng người, bị người thắng.

Mắng người, bị người mắng.

Hại người bị người hại,

Do nghiệp lực diễn tiến,

Hại người, thành hại mình". (Tương Ưng, I-103)

Do vậy, những ai muốn sống an lạc tránh mọi sợ hãi, và khổ đau, hãy theo lời Phật dạy, từ bỏ sát sanh:

"Này gia chủ do nguyên

nhân sát sanh mà gây ra sợ hãi, hận thù ngay

trong hiện tại, và sợ hãi, hận thù trong

tương lai, khiến cho tâm cảm thụ khổ ưu. Từ

bỏ sát sanh là chấm dứt sợ hãi, hận thù trong

hiện tại, chấm dứt sợ hãi, hận thù trong

tương lai, khiến cho tâm không còn cảm

thọ khổ ưu. Do đó, ai từ bỏ sát sanh, người

ấy thoát khỏi mọi sợ hãi và hận thù".

(Tăng Chi IIIB. 176).

3. Cần phải từ bỏ hận thù và tàn bạo

Trong cuộc đời này, muốn sống

được an vui người ta phải từ bỏ hận thù. Bởi vì

chúng ta không bao giờ có thể dùng hận thù

để tiêu diệt hận thù, mà chỉ có thể

dùng đức độ khoan dung mới tiêu diệt được hận

thù:

"Nó mắng tôi, đánh tôi,

Nó hại tôi, cướp tôi,

Ai ôm niềm hận ấy,

Hận thù không thể nguôi". (Pháp Cú, 3)

"Hận thù tiêu diệt hận thù

Đời này không thể có,

Từ bi diệt hận thù,

Là định luật nghìn thu". (Pháp Cú, 5)

Đem tình thương đáp lại hận

thù, đó là một việc làm khó khăn vô cùng. Cho

nên người nào làm được như vậy sẽ được nhân

loại cúi đầu khâm phục: hơn thế nữa người nào

tự thắng được mình, đó mới là kẻ chiến thắng

tối thượng:

"Dù tại bãi chiến trường,

Thắng nghìn nghìn quân địch,

Không bằng tự thắng mình,

Chiến công ấy vô địch" (Pháp Cú,103)

Tự thắng mình có nghĩa là tự

nhiếp phục cái tâm tham dục, ti tiện, hận thù

hay gây ác nghiệp của chính mình. Người nào tâm

không nghĩ ác, thân không làm ác, thì người ấy sẽ

không bị ác nghiệp hoành hành:

"Bàn tay không thương tích,

Cầm thuốc độc không sao,

Người không làm việc ác,

Không bị ác nhiễm vào" (Pháp Cú, 124)

Muốn sống an vui hạnh phúc

phải biết quý trông mạng sống của mình, mà

quý mạng sống của mình thì không được sát sanh

và tán trợ sát sanh:

"Hình phạt ai cũng kinh,

Sinh mệnh ai cũng tiếc,

Lấy ta suy ra người,

Chớ giết, chớ bảo giết". (Pháp Cú,130)

Chẳng những không sát hại sanh

linh mà còn phải bao dung độ lượng đối với những

kẻ thù của mình; làm được như vậy, chúng ta mới

hưởng được niềm an vui thanh thản:

"Lành thay chúng ta sống

Từ ái giữa hận thù!

Giữa bao kẻ hận thù

Ta sống không hận thù!" (Pháp Cú, 197)

Im lặng và tha thứ đời sống sẽ trở nên êm đẹp biết bao!

"Nếu tự mình im lặng,

Như chuông nứt nhiều đường,

Người ấy chứng Niết bàn,

Hận thù không còn nữa". (Pháp Cú, 134)

Nhưng trên đời này hạng người im lặng ít nói, khiêm tốn thật là hiếm hoi:

"Hiếm thấy ai ở đời,

Biết tự chế khiêm tốn,

Tránh mọi lời thương tổn,

Như ngựa hiền tránh roi". (Pháp Cú, 143)

4. Độ lượng khoan dung trước những công kích

4 a. Đức nhẫn nhục của Đức Phật

Một thanh niên Bà la môn tên

Ambattha đi đến hội chúng của dòng họ Thích

Ca - dòng họ của Phật - không được hội chúng

này tiếp đón niềm nở, nên khi gặp Đức

Thế Tôn, ông đã chỉ trích dòng họ Thích Ca

một cách kịch liệt:

"Này Gotama, thô bạo

là dòng họ Thích Ca, khinh suất là dòng

họ Thích Ca, hung dữ là dòng họ Thích Ca.

Dòng họ Thích Ca thuộc thành phần đê

tiện không kính nhường Bà la môn, không lễ

bái Bà la môn, không tôn trọng Bà la môn.

Này Gotama, như vậy thật không phải lẽ, thật

không đúng pháp".

Trước những lời chỉ trích thô lỗ, đầy vẻ giận dữ của Ambattha, Đức Phật đáp lại một cách từ hòa bình thản:

"Này Ambattha, đối với

việc sơ suất nhỏ mọn của dòng họ

Thích Ca, thật không đáng để cho ngươi phải

bực mình, nặng lời chỉ trích đến như

thế".( Trường Bộ kinh I.90)

Người hộ trì chánh pháp phải

biết nhẫn nhục. Nhẫn nhục là biểu hiện

sức mạnh nội tâm. Nhẫn nhục cò là phương thuốc

thần hiệu để trị bệnh mình và bệnh

người. Nhẫn nhục đúng lúc có thể cảm hóa

người khác dễ dàng. Do đó, người hiểu chánh

pháp ít khi tranh chấp với đời, như Đức Phật đã

dạy trong Tương Ưng Bộ kinh:

"Này các Tỳ kheo, Ta

không tranh luận với đời, chỉ có đời là tranh

luận với Ta. Người nói pháp không tranh luận với

một ai ở đời. Cái gì người trí ở đời chấp

nhận là "không", Ta cũng nói là

"không". Cái gì người trí ở đời chấp

nhận là "có", Ta cũng nói là

"có". (Tương Ưng Bộ kinh, III.165).

Sống không tranh chấp là nhờ

có trí tuệ hiểu rõ lẽ phải trái, không

bướng bỉnh, ngoan cố, mà luôn luôn cảm thông với

tha nhân nên dễ dàng mở lượng bao dung với tất cả

mọi người.

4 b. Lòng khoan dung của Phật

Một hôm Bà la môn Akkosaka

Bharadvàja đùng đùng nổi giận đến mắng

nhiếc Đức Phật thậm tệ. Khi y trút cơn phẫn

nộ xong, Thế tôn ôn tồn hỏi:

-- Này Bà la môn, nếu

như bà con thân hữu đến thăm ngươi, người

sửa soạn cỗ bàn thiết đãi mà họ

không nhận thì sao?

-- Nếu họ không nhận thì các thức ăn thức uống ấy sẽ về lại chúng tôi.

-- Cũng vậy, này Bà la

môn, nay ngươi phỉ báng ta, mắng nhiếc ta,

gây lộn với ta, nhưng ta không nhận; thế thì

những sự việc ấy hẳn sẽ về lại với

người thôi (Tương Ưng I.199)

Đối với những người có ác

tâm hủy báng, Đức Phật thường kham nhẫn chịu

đựng, hoặc khoan dung tha thứ, hoặc dùng những lời

lẽ ôn hòa, nhã nhặn để đối thoại. Một phương

pháp tuyệt diệu nhất của Phật là nêu ví dụ

cụ thể để làm sáng tỏ vấn đề,

khiến cho kẻ đối thoại thấy rõ được sai lầm,

do đó bày tỏ thái độ thành khẩn và phục

thiện. Nhờ đức nhẫn nhục và lòng khoan dung mà

Phật đã cảm hóa được biết bao người như

thế.

5. Trang trải từ tâm đối với muôn lòai

Sứ mệnh của một Như Lai

sứ giả là đem lại thanh bình an lạc cho tất cả

chúng sinh, nhưng muốn cho muôn loài được hạnh phúc

thật sự thì chính bản thân mình trước hết phải

tu tập từ tâm. Chính phương pháp tu tập này, Đức

Đạo Sư đã ân cần trao truyền cho các đệ

tử:

"Này các Tỳ kheo, trong

khi tu tập lòng từ, vị Tỳ kheo phải trang trải từ

tâm khắp cả bốn phương, cùng khắp vô biên

giới, với tâm từ quảng đại, không hận, không

sân; đồng thời cũng trang trải bi tâm, hỷ

tâm và xả tâm như thế đến với tất cả

muôn loài" (Trung Bộ kinh I.38).

Là người, ai cũng muốn cộng

đồng sinh hoạt chung sống hòa bình. Nhưng muốn chung

sống hòa bình, trước hết mỗi người phải từ

bỏ tánh ích kỷ vị lợi của chính mình, mà tuân

theo những quy luật xã hội để đem lại an vui lợi

lạc cho tập thể. Chính Tôn giả Anuruddhà đã

phát biểu về nguyên tắc sống chung hòa bình

ấy, khi bậc Đạo Sư hỏi thầy:

-- Này Anuruddhà, các

ngươi sống hòa bình hoan hỷ với nhau như

nước hòa với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt

thiện cảm như thế nào?

-- Bạch Thế Tôn ở đây

chúng con nghĩ như sau: "Thật vô cùng lợi

ích đối với ta, khi ta được sống chung với các

vị đồng phạm hạnh như vậy".Bạch Thế

Tôn, do vậy, đối với các vị đồng phạm hạnh

này, con khởi lên ý nghĩ, lời nói và hành

động từ bi khi họ có mặt cũng như khi họ

vắng mặt. Bạch Thế Tôn, con nghĩ như

sau:"Ta hãy từ bỏ tâm vị kỷ của ta và

sống thuận theo theo tâm của các Tôn giả

này". Do vậy, Bạch Thế Tôn, chúng con tuy

khác thân nhưng giống như đồng một tâm.

(Trường Bộ kinh I.200).

Người có lòng từ chẳng những dễ hòa mình cảm thông với đồng loại mà còn hưởng được niềm an lạc ngay trong khi ngủ:

"Khi thức không lo âu,

Khi ngủ không sợ hãi,

Phiền não nào động tâm,

Ngày đêm đều thoải mái". (Tương Ưng1,tr.136)

Ai cũng mong muốn đời sống

của mình được hạnh phúc, an vui, nhưng ít ai nỗ

lực từ tâm. Nếu ai tụ tập từ tâm thuần thục

người ấy sẽ hưởng được 11 lợi ích:

"Này các Tỳ kheo, từ

tâm giải thoát được tu tập sung mãn, sẽ tác

thành cỗ xe, thành căn cứ địa, nếu

được tích lũy và phát triển sẽ thành tựu

11 lợi ích sau đây:

- Ngủ an lạc;

- thức an lạc;

- không ác mộng;

- được loài người ngưỡng mộ;

- được phi nhân nhân ái kính;

- được chư thiên bảo hộ;

- không bị lửa, thuốc độc, đao kiếm xúc chạm;

- được thiền định mau chóng;

- sắc mặt tươi sáng;

- khi mệnh chung không hôn ám;

- nếu chưa thể nhập thượng pháp (đắc quả A la hán) thì sẽ sinh lên Phạm Thiên giới".

(Tăng Chi Bộ, IIIB.300).

"Chính nhờ lòng từ bi mà

Phật giáo đã được truyền bá khắp một vùng

rộng lớn ở Châu Á một cách êm đẹp, không bao giờ

có sự can thiệp của vũ lực hay uy thế chính

trị, không một giọt máu nào phải đổ trong khi

truyền giáo; không một cuộc chém giết nào

xảy ra nhân danh Đạo Phật, hay nhân danh Đức Thế

Tôn, thật là hãnh diện biết bao!"

(Tiến sĩ K.N.Jayatilleke).

Source: LotusNet Production , http://www.lotuspro.net

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcLich su Duc Phat Thich CaVăn bản tiếp →Phat giao trong doi song hien dai
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)