📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Tam chuyen Phap Luan

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 14,535 ký tự · ~13 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Tam chuyen Phap Luan

Vietnamese, with Unicode Times font

Tìm hiểu ý nghĩa Tam chuyển pháp luân thập nhị hành

Thích Thánh Minh

S au khi thành

đạo, đức Phật liền nghĩ đến việc đem giáo lý

vừa chứng đạt truyền bá cho chúng sanh. Quán sát thấy căn cơ của năm anh

em Kiều Trần Như có thể khai ngộ được, đức Phật đến Vườn Nai (Lộc giả

uyển) thuyết b ài pháp Tứ Diệu Đế, đây

l à bài pháp đầu ti ên. Tứ Diệu

Đế l à giáo lý nền tảng của Phật giáo

và được xem l à thiện pháp tối thắng.

Tôn giả Xá Lợi Phất (Sariputta) đ ã

từng nhận định: "Chư Hiền giả, ví

như tất cả dấu chân của mọi loài động vật đều

bị nhiếp trong dấu chân voi, v ì dấu chân này là to lớn trong tất cả

dấu chân về mặt to lớn. Cũng vậy, chư Hiền giả, tất cả các thiện pháp

đều tập trung trong tứ Thánh đế " --

(Trung Bộ I, kinh Tượng tích dụ, đại kinh

trang 184)

Tứ Diệu Đế l à giáo lý c ăn

bản, tối quan trọng trong hệ thống giáo lý, l à tinh hoa c ăn

bản trong lời Phật dạy. Đây l à pháp hành c ăn

bản trong sự tu tập giải thoát. Để hiểu r õ hơn về ý nghĩa lý thâm

sâu bài pháp Tứ Diệu Đế, chúng ta h ãy

cùng nhau tìm hiểu về ý nghĩa như thế nào

được gọi l à tam chuyển pháp luân thập nhị hành?

Chuyển pháp luân : là quay bánh xe pháp, là sự chuyển

động của bánh xe chân lý. Đây l à lối

dùng hình tượng cụ thể để diễn tả khái niệm.

B ài pháp Tứ Diệu Đế đức Phật giảng

thuyết lần đầu ti ên để độ năm anh em

Kiều Trần Như tại vườn Lộc Giả, ví như bánh xe pháp bắt đầu chuyển động.

Xe chánh pháp n ày chở tâm chúng sanh từ bờ mê

đến bến giác. Xe chánh pháp n ày

đưa tâm trí của chúng sanh đến Niết B àn

an vui.

Tam chuyển pháp luân thập nhị hành : Tam chuyển pháp luân gồn có ba

phần đó l à thị chuyển, khuyến chuyển

và chứng chuyển. Đây l à ba lần quay

bánh xe chánh pháp. Đức Phật chỉ r õ

thực tướng của đời sống l à khổ, nói rõ

nguyên nhân dẫn đến khổ, phải dứt nguy ên

nhân gây khổ đó v à biện pháp dứt khổ,

gọi là thị chuyển. Kế tiếp khuyến tấn n ăm anh

em Kiều Trần Như hiểu r õ nỗi đau khổ

đó v à khích lệ n ăm người bạn đồng tu

phải nhận ra nguy ên nhân khổ, phải dứt trừ nguyên nhân và biện pháp

dứt khổ, gọi là khuyến chuyển. Sau cùng đức

Phật nói tự chính bản thân Ng ài đ ã

thực hiện và hoàn toàn giác ngộ - "Dĩ thân tác chứng", lấy kinh nghiệm

nóng hổi của bản thân ra làm nền tảng bảo vệ chân lý

để thuyết phục chúng sanh nổ lực h ành

trì theo những gì đức Phật đ ã làm,

đây gọi l à chứng chuyển. Vì mỗi

đế đều có ba chuyển n ên bốn

đến cộng lại th ành 12 hành; nên gọi là

tam chuyển pháp luân thập nhị hành.

Đức Phật đ ã trình bày rõ ràng, cụ thể tri kiến như thật về Tứ Diệu Đế qua "ba chuyển "và "mười hai hành".

Về diệu đế thứ nhất: Khổ

đế ( dukkha ) có ba luận

điểm , " Đó

l à khổ ( thị chuyển ). Dukkha phải

được hiểu ( khuyến chuyển ). Và

Dukkha đ ã

được hiểu ( chứng chuyển )".

"Chân lý của khổ đế l à gì? Sanh là

khổ (sanh khổ), già là khổ (lão khổ), bệnh là khổ (bệnh khổ), chết là khổ

(tử khổ), xa cách khỏi người thân yêu là khổ (ái biệt ly khổ), không

được những g ì mình muốn là khổ (cầu

bất đắc khổ)... tóm tắt đó l à những

loại khổ bám lấy chúng sanh".

Đó l à khổ đế, đó l à linh

kiến, sự tự chứng trí huệ, sự nhận biết và ánh sáng

đ ã nảy sinh trong ta về mọi việc chưa

từng nghe thấy trước đây.

Khổ đế phải được thấu suốt bằng sự hiểu

biết đầy đủ cái khổ: đó l à linh kiến, sự tự chứng, trí huệ sự nhận

biết và ánh sáng đ ã nảy sinh trong ta

về mọi việc chưa từng nghe thấy trước đây.

Khổ đế đ ã

được thấu suốt bằng sự hiểu biết đầy đủ cái

khổ: đó l à linh kiến, sự tự chứng trí huệ, sự nhận biết và ánh sáng

đ ã nảy sinh trong ta về mọi việc chưa

từng nghe thấy trước đây ". --  (Kinh

Tương Ưng Bộ, LVI, 11)

Đoạn kinh văn tr ên là một phương pháp giáo dục rất hay, một

phương tiện thuyết pháp thiện xảo, bởi vì đức

Phật đ ã diễn tả bằng một công thức đơn

giản dễ nhớ giúp năm người bạn đồng tu nhận định v à có thể thực

hành. Ba luận điểm của khổ, đức Phật đ ã

trực tiếp truyền đạt cho năm anh em Kiều Trần

Như khi xưa, nhưng đồng thời l à bài học vô giá hôm nay giúp chúng

ta áp dụng trong cái nhìn về cuộc đời: khi n ào

gặp đau khổ, trước ti ên chúng ta phải

công nhận "có đau khổ ", kế

đó: " đau

khổ phải được hiểu " và cuối cùng là

đau khổ đ ã được hiểu. Sự hiểu biết về

dukkha l à sự tự chứng trong Khổ đế.

Về diệu đế thứ hai : Tập

đế ( Sameda Dukkha ) có ba luận

điểm, đó l à "có c ăn

nguy ên của đau khổ, l à sự ràng

buộc của dục vọng ( thị chuyển ). Dục vọng phải

được buông bỏ ( khuyến chuyển ) .

Và Dục vọng đ ã

được buông bỏ ( chứng chuyển )".

"Tập đế l à gì? là c ăn

nguy ên của đau khổ. Nó l à sự

khao khát đ ã thay

đổi chúng sanh, đ ã

được k èm theo bởi những hứng thú, ái

dục, đam m ê về những

điều n ày thứ kia: trong những ngôn từ

khác, dục ái, hữu ái, hủy ái. Nhưng sự khao khát nảy sinh và phát triển

dựa trên những gì? Nó nảy sinh và phát triển nơi nào có sự vừa lòng và yêu

thích.

Diệu đế dạy về căn nguy ên của đau khổ: đó l à linh kiến, sự tự chứng, trí huệ, chưa từng nghe thấy trước đây.

Tập đế phải được thấu suốt bằng sự dứt bỏ cái căn nguy ên của đau khổ...

Tập đế n ày

đ ã được

thấu suốt bằng sự dứt bỏ cái căn nguy ên của

đau khổ: đó l à linh kiến, sự tự chứng,

trí huệ, chưa từng nghe thấy trước đây ".

-- (Kinh Tương Ưng Bộ, LVI, 11)

Đức Phật dạy căn nguy ên của đau khổ l à sự ràng buộc của ba loại dục vọng: dục ái( kama tanha ), hữu ái ( bhava tanha ) và huỷ ái ( vibhava tanha ).

Dục ái: sự tham ái về nhục dục, đây l à

loại dục vọng ham muốn có những khoái lạc về giác quan qua thể xác hoặc

những giác quan khác làm cho ta luôn có khuynh hướng

để kích thích v à thỏa mãn các giác

quan của mình. Ví dụ: khi đói gặp thức ăn

ngon v à ăn thử những g ì thật

khoái khẩu sẽ thấy: một sự thèm muốn thêm nữa nảy sinh.

Đó l à Kama tanha . Khuynh hướng

con người là tìm kiếm và ham thích những sắc

đẹp, những âm thanh hay, những m ùi hương thơm lạ, những vị ngọt

ngon và những xúc chạm êm ái và tránh xa các sắc, thinh, hương, vị và xúc

trái ngược. Lòng tham ái càng mạnh thì chấp thủ càng mạnh.

Đây chính l à nghiệp lực dẫn

đến tái sanh, l à cội nguồn của

đau khổ.

Hữu ái: là sự tham khát liên hệ đến tư

tưởng, l à bản n ăng của sinh tồn l à

khát vọng được tồn tại. Do muốn tồn tại n ên

sinh sợ hãi sự chuyển sinh hay hoại diệt. Cứ nhìn một người

đang phấn đấu với cái chết th ì sẽ thấy

bản n ăng sinh tồn ấy. Đây gọi l à

Bhavana tanha . Hễ còn khát vọng tồn tại là còn khát ái, là còn sinh

tử, còn chịu cảnh vô thường và đau khổ.

Hủy ái còn gọi là vô hữu ái: Đây l à

những tham ái liên hệ đến tư tưởng đoạn kiến,

những người nh àm chán cuộc sống muốn tự tử

để kết liễu cuộc đời, hoặc tham ái nơi những

cảnh giới vô h ình. Đây gọi l à

Vibhava tanha . Chính sự khát vọng mù quáng này là một thứ lửa nung

nấu khổ đau.

Dục ái, hữu ái và hủy ái là ba khía cạnh khác nhau của dục vọng. Tư

tưởng ham hố quá mạnh thúc đẩy ta v ào

con đường h ành tác mù quáng theo bản n ăng,

thiếu trí huệ soi đường. Đây l à những thiên kiến dẫn

đến sự tạo nghiệp l à cội nguồn của

đau khổ. N ên lưu ý rằng, thông thường

chúng ta đo lường đau khổ bằng cảm thọ, nhưng

cảm thọ không phải l à đau khổ. Sự giữ

lấy dục vọng mới chính l à đau khổ.

Khi đ ã hiểu

được bản chất của ba loại dục vọng n ày

là sự trói buộc. Đây chính l à

động cơ, l à nguyên nhân

đẩy mạnh nghiệp thức phải luân hồi sanh tử

trong tứ sanh lục đạo. Chúng ta phải hướng đến bước tu tập tiếp theo đó l à

sự tự chứng thứ nhì trong tập đế: "Dục

vọng phải được cởi bỏ " và sự tự chứng

thứ ba "Dục vọng đ ã

được buông bỏ ". Như vậy chúng ta không

cần phải tiếp tục chịu đau khổ. Chúng ta

không phải l à những nạn nhân tuyệt vọng của dục vọng. Chúng ta có

thể cho phép dục vọng tồn tại và bắt đầu

buông xả nó. Dục vọng có tác dụng l àm ta mê mờ chỉ khi chúng ta còn

nắm bắt nó, tin nó và phản ứng lại nó. Chúng ta có thể rút ra

đuợc một b ài học kinh nghiệm

để giải quyết những vấn đề thường xảy ra

trong cuộc sống hằng ng ày: khi đang

cảm thấy phiền n ão và bi quan, ngay lúc chúng ta từ chối nuông chìu

cái cảm giác đó. Qua sự hiểu biết v à

thực hành chúng ta mới có được sự tự chứng

thứ ba "Dục vọng đ ã

được buông xả " vì buông xả ở

đây không phải buông xả một cách lý thuyết m à

đây l à tất cả những gì về thực hành.

Về diệu đế thứ ba: Diệt

đế ( Nirodha Dukkha ) có ba luận

điểm, đó l à "Có sự

đoạn trừ của đau khổ, của dukkha ( thị

chuyển ). Sự đoạn trừ của dukkha phải được

nhận thức ( khuyến chuyển ). Và sự

đoạn trừ của dukkha đ ã

được nhận thức ( chứng chuyển) "

"Diệt đế l à gì? Là sự diệt khổ, là

sự tẩy sạch và sự diệt trừ dục vọng; sự bác bỏ, buông xả, từ bỏ và không

thừa nhận nó. Nhưng trên c ăn bản n ào

dục vọng này được bỏ mặc v à làm cho

triệt tiêu? Nó có thể được bỏ mặc v à

làm cho triệt tiêu ngay nơi nào có sự vừa lòng và yêu thích.

Diệt đế dạy về sự diệt khổ :

đó l à linh kiến, sự tự chứng, trí tuệ,

sự nhận biết, và ánh sáng đ ã nảy sinh

trong ta về mọi việc chưa từng nghe thấy trước

đây.

Diệt đế n ày phải được thấu suốt bằng sự nhận thức được sự diệt khổ...

Diệt đế n ày

đ ã được

thấu suốt bằng sự nhận thức được sự diệt khổ: đó l à linh kiến, sự

tự chứng, trí tuệ, sự nhận biết, và ánh sáng

đ ã nảy sinh trong ta về mọi việc chưa từng nghe thấy trước

đây ". -- (Kinh Tương Ưng bộ, LVI,11)

Toàn bộ mục đích của giáo lý Phật giáo l à

để phát huy trí tuệ nhằm thoát ra khỏi những

vọng tưởng. Diệt ( Nirodha ) là một chữ khác của Diệt

độ hoặc Tịch Diệt ( Nibbana ) là

sự chấm dứt nguồn gốc của mê lầm đau khổ, đó

l à buông bỏ các dục vọng, dập tắt được

các phiền n ão mê muội là có được sự an

lạc.

Chúng ta có thể cảm nhận được sự an lạc qua sự h ành trì tu tập của chính bản thân khi dục vọng chấm dứt trong tâm. Khi chúng ta ở trong trạng thái nhìn sự vật và thật sự hiểu biết điều đó như nó đang l à, chúng ta sẽ nhận thức được diệt đế ( nirodha dukkha) , trong đó không có bản ng ã mà vẫn có sự linh hoạt và sự minh bạch. Đó l à ý nghĩa thật sự của hoan lạc là ý thức siêu việt bình an nhất.

Khi đức Phật giảng xong b ài pháp tứ

Diệu đế th ì ông Kiều Trần Như

đạt được thanh tịnh pháp nh ãn (tâm trí

lọc sạch không còn vướng bụi nhơ), đức Phật đ ã

gọi ông ta là A Nhã Kiều Trần Như. A Nhã có nghĩa là hiểu biết thâm sâu,

như vậy A Nhã Kiều Trần Như có nghĩa là: "Kiều Trần Như - người am tường".

Kiều Trần Như đ ã biết cái gì? Trí huệ

ngài như thế nào mà đức Phật đ ã tán

dương lúc bài pháp chấm dứt? Vì ngài nhận thức rõ rằng: " Tất cả những

gì là đối tượng của sinh cũng l à

đối tượng của diệt "(cái gì sanh

tức phải bị diệt).

Đức Phật nhấn mạnh rằng: " Chân đế

phải đươc nhận thức ở đây ngay từ bây giờ ". Vì vậy không phải

chờ đợi đến lúc chết để khám phá ra chân lý m à

mỗi một chúng ta phải nhận thức được điều đó

ngay bây giờ.

Về diệu đế thứ tư :

Đạo đế ( Nirodha Gamadukkha ) như

những chân đế khác, có ba luận điểm, đó l à

"có bát chánh đạo, đường dẫn ra khỏi đau khổ

( thị chuyển ). Đường đi n ày

phải được phát triển ( khuyến chuyển )

và đường đi n ày

đ ã được

phát triển một cách to àn diện ( chứng chuyển )".

" Đạo đế l à gì? Là con

đường dẫn tới sự diệt khổ, l à Bát

Chánh Đạo, đó l à: Chánh Kiến, Chánh Tư

Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm và

Chánh Định.

Đạo đế dạy về con đường dẫn tới sự diệt khổ: đó l à linh kiến, sự

tự chứng, trí tuệ, sự nhận biết, và ánh sáng

đ ã nảy sinh trong ta về mọi việc chưa từng nghe thấy trước

đây...

Đạo đế n ày phải được thông suốt bằng sự trau dồi trí tuệ về Bát Chánh Đạo...

Đạo đế n ày đ ã

được thông suốt bằng sự trau dồi trí tuệ về

Bát Chánh Đạo: đó l à linh kiến, sự tự chứng, trí tuệ, sự nhận biết,

và ánh sáng đ ã nảy sinh trong ta về

mọi việc chưa từng nghe thấy trước đây ".

-- (Kinh Tương Ưng bộ, LVI,11)

Đạo đế c òn được gọi l à Thánh

đạo ( Ariya Magga ), hay chánh

đạo. Đây l à tám phương pháp, tám

nguyên lý chân chánh nhất để tu tập giải

thoát. Hầu hết các kinh điều chứng minh rằng Bát Thánh l à con

đường đưa đến sự đoạn diệt khổ đau. Tất cả

các giáo lý tu tập điều được xây dựng tr ên nền tảng c ăn

bản của Giới, Định v à Huệ. Bát Thánh

đạo được khai triển từ tam vô lậu học. Chánh kiến ( samma ditthi )

và Chánh tư duy ( samma sankappa ) là thuộc về Huệ. Chánh ngữ ( samma

vaca ), Chánh nghiệp ( samma kammanta ) và Chánh mạng ( samma

ajiva ) là thuộc về Giới. Chánh tinh tấn ( samma vayama ), Chánh

niệm ( samma sati ) và Chánh định ( samma

samadhi ) thuộc về Định.

Bát Thánh Đạo l à một pháp hành, là

con đường để phát triển thánh trí chúng ta

phải biết v à làm theo, làm từ cạn đến

sâu, phải thực h ành từng phần từng phần mà tiến lên ngày càng

đầy đủ hơn, to àn diện hơn

để đời sống đươc an lạc hạnh phúc.

Qua phương pháp Tam chuyển pháp luân thập nhị hành,

đức Phật đ ã triển khai thật

đầy đủ về ý nghĩa tuyệt diệu của của pháp Tứ

Diệu Đế. Tam chuyển l à thấy rõ đau khổ

v à chỉ cho chúng sanh thấy rõ khổ đau;

hiểu r õ nỗi khổ đau v à khích lệ

chúng sanh nhận rõ nỗi khổ đau; v à sau

cùng là đ ã chứng ngộ dứt trừ hết khổ

đau. Mỗi đế đều có ba chuyển c òn

được gọi l à ba luận

điểm rất r õ ràng và cụ thể làm lay

tỉnh và chuyển đổi tâm hồn của chúng sanh từ

m ê lầm ra giác ngộ, từ đau khổ trở th ành

hạnh phúc an vui. Tam chuyển pháp luân thập nhị hành là phương pháp giáo

dục cao độ qua khẩu giáo v à thân giáo

của một bậc giác ngộ. Vì vậy nó mang tính thuyết phục cao

đ ã lay tỉnh tâm hồn n ăm

người bạn đồng tu (năm anh em Kiều Trần Như) v à rất nhiều chúng

sanh trực nhập vào chánh pháp. Điều n ày

đ ã minh chứng rằng Phật Giáo không ru

ngủ con người trong những tín điều thần quyền

m à luôn đánh thức con người trực nhận

sự thật của con người về chân lý của cuộc đời qua chân lý " hiểu

khổ và diệt khổ ". Sở dĩ con người khổ đau

l à do vô minh vọng chấp, do chạy theo lòng tham dục, luyến ái của

tư duy hữu ngã. Đức Phật đ ã chuyển

pháp luân là đem giáo lý Tứ Diệu Đế soi sáng

cuộc đời v à mọi nguời trên bước đường

t ìm cầu hạnh phúc chân thật viên mãn. Giáo lý Tứ Diệu

Đế qua lăng kính "ba chuyển" và "mười

hai hành" đ ã trở thành bài pháp rất

sống động h ùng hồn làm sáng tỏ lại giá

trị của con người, chỉ cho con người thấy

được kho t àng tri thức cũng như khả n ăng

để tự nổ lực kiến tạo lại đời m ình bằng mọi hiểu biết

đúng đắng nhất xuất phát từ ngay giữa l òng

cuộc sống này. Chính vì thế, bài pháp Tứ Diệu

Đế đ ã trở thành một giáo lý tối quan trọng, là giáo lý nền tảng của

các bộ phái Phật giáo, không một nhà nghiên cứu Phật học nào có thể phủ

nw,?$J*rD OL \ja};c-j8X

PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.|ǕvB%]CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b

&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF

eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI

=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0

H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ

%h9pQd l$q'M΂_^.z~r匱 CũM;a%%C(_.-g4Q'YB.54]qC]

← Văn bản trướcY nghia mua Xuan - Tk Giac LocVăn bản tiếp →Y nghia Phat Thanh Dao
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)