Buoc dau Thien quan - Binh Anson
Vietnamese, with Unicode Times font
Bước đầu thiền quán
Dorothy Figen
Bình Anson dịch
Giới thiệu: Bà Dorothy Figen là một Phật tử người Mỹ,
đ ã từng hướng dẫn các khóa thiền c ăn
bản cho cư sĩ Phật tử ở Sri Lanka và Hoa Kỳ. Bài này
được dịch theo một bài viết trong
tập sách "Beginning Insight Meditation", Hội Xuất bản Phật giáo, Kandy,
Sri Lanka (1988).
*
Đối với các bạn thiền sinh bắt đầu thực tập hành thiền, tôi nghĩ rằng các bạn cần có một thứ tự cho pháp hành của mình.
Trước tiên, các bạn cần phải có một nơi yên tịnh
để h ành thiền hằng ngày, không bị quấy
rầy. Kế đến, bạn rửa mặt, rửa tay v à
chân. Nếu có đủ th ì giờ, bạn nên tắm
rửa sạch sẽ và mặc y phục rộng rãi và thích hợp. Mỗi ngày, nên hành thiền
đều đặn đúng giờ để tạo thói quen tốt. Tôi thường hành thiền lúc 6 giờ
sáng, và 6 giờ chiều khi đàn chim bắt đầu
bay về tổ. Khi bắt đầu ngồi
thiền, bạn cần phải để ý đến tư thế
của mình. Giữ lưng thẳng và tâm trí sáng suốt, bạn nhẹ nhàng tỉnh táo chú
ý đến thế ngồi của m ình, không nên quá
c ăng thẳng. Bây giờ bạn đ ã sẵn sàng
hành thiền. Nhưng trước hết, tôi xin trình bày thêm vài những ý tưởng mở
đầu.
*
Trong tập sách "Bắt đầu nhận thấy "
(Beginning to see), Đại đức Sujata
viết: "Hành thiền là một việc tốt nhất mà bạn có thể làm cho chính bạn" .
Tuy nhiên, đối với những ai mới bắt
đầu tập thiền, việc đó không phải là
điều dễ dàng. Cần phải có một sự thôi
thúc mạnh mẽ để có thể quán nh ìn sâu
sắc vào nội tâm và các đối tượng khác. C ần
phải có kỷ luật và ước nguyện để tiến
xa hơn, không phải chỉ để trốn chạy hoặc bỏ
qua những vấn đề cá nhân mà mình đang
có .
Tại sao chúng ta hành thiền? Có nhiều lý do. Nhưng lý do nổi bật nhất là để tập suy nghĩ sáng suốt, và để diệt trừ ngu si, ảo tưởng, tham lam, sân hận và ham muốn. Đây là đường đến Niết Bàn, và ta phải từ bỏ mọi sự bám víu vào cái "tôi" hay "bản ngã". Rất khó dập tắt cảm giác có một cái tôi. Nó rất dai dẳng và quỷ quyệt. Thông thường, ta tưởng nó biến mất, nhưng rồi lại thấy nó hiện ra. Chỉ có sự tinh tấn và bền bỉ mới giúp ta chiến thắng nó, và đối với nhiều ng ười, đó một con đường xa thẳm.
*
Bây giờ bạn đ ã ngồi xuống, xếp chân
trên sàn nhà, trong một c ăn ph òng yên
tịnh. Bạn ngồi trong tư thế kiết già – nếu bạn làm
được, hoặc bán kiết gi à, hoặc vì lý do
tật bệnh bạn chỉ ngồi được tr ên ghế.
Giữ đầu thẳng v à cân bằng nhẹ nhàng
trên đôi vai. Bất
động nhưng không c ăng
thẳng; giữ một thái độ thoải
mái, thư giản, và chú tâm.
Bạn bắt đầu quan sát hơi thở. Chú ý
nơi lỗ mũi, nơi hơi thở đi vào... đi
ra..., vào... ra... Để ý đến sự chạm xúc của hơi thở trong ống mũi. Hãy
chú ý đến tất cả nhưng không suy tư gì
cả. Điều nầy thoạt nghe như có vẻ mâu thuẩn. Nhưng không hẳn thế. Bây giờ
không phải là lúc mơ mộng, chạy theo những ý nghĩ l ăng
xăng lộn xộn. Bạn chú ý đến tư thế ngồi của m ình. Rồi bạn quên
đi . Bạn biết rằng quá khứ
đ ã chết,
đ ã qua rồi. Ý thức về những gì bạn đ ã
trải qua, nay không còn hiện diện. Tương lai thì chưa
đến. Những gì bạn
đang có l à cái "hiện tại", cái "vào...
ra... vào... ra..." của hơi thở.
Mục đích ở đây l à
để l àm sạch mọi thứ rác rến trong tâm,
đó l à các ý nghĩ vẩn vơ đang xâm chiếm
tâm. Bạn chỉ ghi nhận hơi thở đi vào và đi
ra, đừng bao giờ ép buộc hay điều
khiển hơi thở. Bạn không phải là người đang thở, nhưng hơi thở
đang thở cho bạn. Bạn, cái “ta” đó, sẽ
dần dần phai nhạt và tan biến.
Chỉ để tâm cảm nhận sự xúc chạm của
hơi thở khi nó đi vào, đi ra. Trong
những buổi hành thiền ban đầu, bạn không cần
phải thực hiện th êm gì khác. Bạn sẽ thấy hơi thở từ từ mỏng dần khi
nó trở nên nhu nhuyến nhẹ nhàng hơn, cho đến
lúc bạn bắt đầu có cảm giác là
mình không còn thở nữa. Đây là lúc hơi thở được "yên tịnh". Bạn thấy nó dễ
chịu, khoan khoái.
Tôi thường thắp một cây nến trong phòng thiền. Ngọn nến này có ba mục đích. Thứ nhất, nếu tâm suy nghĩ vẩn vơ, ánh sáng của nến là điểm giúp ta chú tâm. Bạn mở mắt, quan sát ngọn nến, rồi từ từ nhắm mắt lại. Mặc dù mắt nhắm, bạn vẫn cảm nhận được sự hiện diện của ánh nến. Ta thấy nó qua con mắt của tâm. Nó đưa tâm lang thang trở về hiện tại. Thứ hai, ngọn nến tượng trưng cho ánh sáng của Phật Pháp, là c ăn bản cho pháp h ành thiền của chúng ta. Thứ ba, ngọn nến giúp tạo một bầu không khí trang nghiêm nhưng dễ chịu. Bạn có thể lập thêm một bàn thờ nhỏ có tượng Phật và hương hoa, nhưng cũng không cần thiết lắm. Thật ra, bạn có thể hành thiền bất cứ ở đâu, ở nơi yên tịnh, không bị quấy rầy. Khi hành thiền ở nhà, bạn có thể tắt máy điện thoại để tránh các cú gọi đến nh à.
Bạn cũng nên nhớ rằng nơi chốn hành thiền không phải là yếu tố quan
trọng. Tuy nhiên, bạn nên tìm một chỗ nhất
định , giờ giấc nhất định để tạo
lập thói quen hành thiền tốt. Đức Phật h ành
thiền dưới cội cây bồ đề khi Ng ài giác
ngộ. Một thiền sinh nhiều kinh nghiệm có thể chọn bất kỳ nơi chốn nào
để h ành thiền – chợ búa
đông đảo, nghĩa địa, hang động, công vi ên
hay bãi rác. Khi người ấy hướng tâm vào bên trong, người ấy không còn bị
ngoại cảnh chi phối; trái lại, người ấy có thể dùng ngoại cảnh
để l àm đề
mục thiền quán khi tâm người ấy càng lúc càng tiến sâu hơn, trong
tiến trình hành thiền. Điều quan trọng cần
ghi nhớ l à các ý tưởng đó phải được
huân tập v à điều hướng. Chúng phải
được tập trung lại.
Thế nhưng bây giờ, bạn chỉ ở trong các giai đoạn sơ khởi . Những ý nghĩ tản mạn sẽ tiếp tục xâm nhập tâm bạn. Điều nầy cũng tự nhiên thôi. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy các ý nghĩ ngoại nhập đó xảy ra rất nhiều và rất vụn vặt. Bạn phải học xử lý chúng một cách khoan thai. Đừng quăng bỏ chúng với lòng sân hận. Hãy dịu dàng, tử tế với chúng. Đặt tên cho từng ý nghĩ đó... Đó là quá khứ, hiện tại, vị lai? Có giá trị? Không có giá trị? Oán thù? Háo danh? Ham muốn? Vị kỷ? Gắn lên những nhãn hiệu như thế sẽ giúp tiêu diệt chúng. Khi chúng bắt đầu tan biến, tâm bạn sẽ nhẹ nh àng trở về với hơi thở nơi ống mũi. Hơi thở dần dần trở nên an định .
Các trở ngại khác cũng được đối trị tương
tự như thế . Tiếng động ồn ào
đi v ào tâm thức của bạn – tiếng con
nít đùa giỡn la hét, tiếng xe buýt hoặc máy bay... Bạn đặt cho chúng những
nhãn hiệu mà bạn đ ã làm như trên với
những ý nghĩ ngoại nhập. Chú tâm nơi hơi thở, luồng hơi thở chầm chậm
đi ra, đi v ào. Sau một thời gian hành
thiền, tiếng động cũng sẽ tan biến.
Khi bạn thấy tâm mình ở "ngoài kia", hãy đem
tâm trở về "nơi nầy" và "ngay bây giờ". Khi bạn có thể hành thiền
khoảng nửa giờ mà không có ý nghĩ lang thang, hơi thở sẽ chậm lại, đến độ
hầu như không còn phân biệt được nhịp
thở nữa, cho đến lúc nó đang thở cho bạn, chứ
không phải ngược lại .
Tôi thấy rằng trong lúc hành thiền, ta nên mỉm cười, giống như nụ cười của Đức Phật . Làm như thế sẽ giúp tâm ta thêm tươi sáng, an vui hơn.
*
Trong giai đoạn sơ khởi khi bạn bắt đầu h ành thiền, nếu bạn ngồi được nửa giờ hay lâu hơn, bạn có thể tiếp tục hay chấm dứt buổi thiền. Hoặc bạn có thể chuyển sa ng thực hành pháp thiền tâm Từ. Pháp thiền này rất tốt, giúp tiêu trừ lòng oán ghét, ganh tị, sân hận, và tự ti. Nó giúp đem lòng thương yêu, diệt bản ngã, đem tâm hoan hỷ truyền đến tất cả mọi loài chúng sinh còn sống hay đ ã chết. Bạn mở rộng lòng Từ để bao trùm cả địa cầu v à vũ trụ. Dần dần, bạn sẽ cảm thấy không còn dễ dàng sát hại chúng sinh, cho dù một loại côn trùng nhỏ bé.
Khi trải rộng lòng Từ, điều quan trọng
nhất l à đầu tiên, bạn phải thương yêu chính mình.
Đương nhi ên là phải thương yêu
đúng cách. Bạn
đạt được điều nầy khi bạn loại trừ các
ô nhiễm, cấu uế trong tâm. Hãy tự nguyện: "Giờ
đây, tôi sẽ loại trừ những cấu uế như
sân hận, oán ghét, si mê, sợ hãi, tham lam, thèm muốn. Tôi sẽ làm cho tâm
tôi trong sáng, tươi mát và thanh tịnh. Tâm tôi như thể là một cánh cửa sổ
trong suốt. Sau đó, với tâm thanh tịnh không
cấu uế, tôi sẽ phát ra các ý nghĩ từ bi, với tình thương yêu và
lòng tử tế."
Bạn tạo ra hình ảnh của đối tượng mà bạn đang hướng lòng từ
đến . Bạn hòa nhập với người ấy. Cảm
nhận được nhân cách của người ấy
đang thâm nhập bạn, bạn
điều hướng tâm Từ của mình đến thẳng
trí óc và trái tim người ấy. Một lúc nào đó,
bạn sẽ cảm nhận như thể có một loại thần giao cách cảm
đang khởi sinh . Bạn sẽ cảm nhận một sự
đáp ứng nồng ấm . Không nên dừng lại ở
đây. Bạn tiếp tục hướng tâm Từ đến
người kế tiếp, và đến những người khác... Hãy tỏa ra sự nồng ấm và tử tế
từ tâm hồn bạn và truyền dẫn hướng đến mọi loài chúng sinh. Nếu bạn thực
hành pháp thiền tâm Từ này một hoặc hai lần mỗi ngày, chân trời của bạn sẽ
được mở rộng . Bạn sẽ thấy mình
đang điều hướng những rung cảm nầy
đến tất cả mọi lo ài chúng sinh xuất
hiện trong tâm thức của bạn, không loại trừ một chúng sinh nào, kể cả
người bạn mới quen, không thân thiết. Những người không quen biết, chỉ gặp
trên đường phố. Những người c òn sống
hay đ ã chết. Quen và không quen. Tất
cả mọi sinh vật, hữu tình và vô tình... Và trong dòng chảy của tâm Từ này,
bản ngã sẽ tan biến, tất cả đều ho à
nhập vào dòng chảy đó.
*
Khi bạn hoàn tất công phu ngồi thiền, về sau này, bạn có thể thực hành
thêm pháp đi kinh hành, và từ đó, quán soi để nhận biết tường tận về Bốn
Sự Thật Cao Diệu mà Đức Phật đ ã truyền
dạy, về sự phiền khổ của mọi chúng sinh, v.v... Tiếp tục tinh tấn tìm lối
thoát, con đường chấm dứt hoạn khổ –
con đường Tám Chánh .
Đem con đường vững chắc này áp dụng
vào đời sống của ri êng mình, và khi
thực chứng được con đường ấy, bạn sẽ
thấy được Niết B àn là ở ngay tại
đây, tr ên
địa cầu nầy.
Bình Anson lược dịch
Tây Úc, tháng 07-1989
(Hiệu đính: tháng 10-2007)
*
Ghi chú:
- Xin xem thêm bản Việt dịch của Mỹ Thanh: Bước đầu để hiểu sâu sắc về thiền định .
-ooOoo-
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 15-10-2007