🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Mất ngủ vì nghĩ nhiều — nhìn theo nhà Phật

Buông bỏ – an lạc · 6 phút đọc

Hai giờ sáng. Cả nhà đã ngủ. Chỉ có mình còn thức. Mắt mở trừng trừng nhìn trần nhà. Đầu thì chạy không ngừng. Chuyện công việc chưa xong. Chuyện con cái chưa lo xong. Chuyện tiền nong tháng này. Chuyện hôm nay mình nói câu đó có làm ai buồn không. Chuyện ngày mai phải làm gì. Càng nghĩ càng tỉnh. Càng tỉnh càng nghĩ. Đến gần sáng mới thiếp đi được một chút. Rồi chuông báo thức reo. Một ngày mới bắt đầu bằng một cái đầu nặng trĩu.

Mất ngủ vì nghĩ nhiều là nỗi khổ rất nhiều người đang gặp. Khổ vì đêm không ngủ được đã đành. Khổ hơn là ngày hôm sau mình mệt, làm việc không tập trung, dễ cáu gắt, rồi lại lo: đêm nay có ngủ được không? Lo về giấc ngủ lại làm mình mất ngủ. Một vòng tròn cứ quay mãi.

Trong kinh Pháp Cú có một câu rất hay về chuyện này. Đại ý là: mất ngủ thấy đêm dài. Mệt nhoài thấy đường xa. Kẻ ngu luân hồi mãi. Câu này nói về người không hiểu lẽ thật thì thấy đêm dài, đường xa. Đem xuống đời thường, nó rất đúng: khi đầu mình đầy suy nghĩ, một đêm trở nên dài vô tận. Khi lòng mình nặng, một đoạn đường ngắn cũng thành xa. Đêm dài không phải vì đồng hồ chạy chậm. Mà vì tâm mình không chịu nghỉ.

Vậy thì làm sao để đêm ngắn lại? Không phải bằng cách ép mình ngủ. Càng ép càng tỉnh. Ngủ không phải là việc mình làm được bằng sức. Ngủ là việc đến khi mình buông. Buông ở đây là buông những suy nghĩ trong đầu. Nhưng buông làm sao, khi đầu cứ nghĩ? Mình không đuổi suy nghĩ đi được. Càng đuổi, nó càng chạy. Mình chỉ có thể làm một việc: không chạy theo nó nữa.

Thử cách này. Khi nằm xuống, mình đặt tay lên bụng. Hít vào, bụng phồng lên. Thở ra, bụng xẹp xuống. Đếm hơi thở. Một, hai, ba. Đến mười thì quay lại một. Suy nghĩ sẽ đến. Kệ nó. Nó đến thì mình biết nó đến, rồi mình quay về với hơi thở. Không trách mình sao lại nghĩ. Không cố quên. Chỉ quay về. Làm như vậy nhiều lần, hơi thở sẽ dẫn mình vào giấc ngủ lúc nào không hay.

Cũng nên xem lại thói quen trước khi ngủ. Nhiều người mất ngủ mà vẫn ôm điện thoại đến tận khuya. Tin tức, mạng xã hội, tin nhắn công việc. Đầu vừa tiếp nhận bao nhiêu thứ, làm sao mà ngủ ngay được. Hãy cho đầu mình một giờ yên tĩnh trước khi ngủ. Tắt điện thoại. Rửa mặt bằng nước ấm. Nghe một bản nhạc nhẹ. Đọc vài trang sách. Những việc nhỏ này là tín hiệu cho cơ thể: sắp đến giờ nghỉ rồi. Cơ thể nghe được tín hiệu, nó sẽ tự chuẩn bị.

Phòng ngủ cũng quan trọng. Phòng tối, mát, yên tĩnh thì dễ ngủ hơn. Đừng đem công việc vào giường. Giường là chỗ để ngủ, không phải chỗ để lo. Mình lo ở bàn làm việc thì được. Nhưng lên giường rồi thì để chuyện đó lại ở bàn. Mai lo tiếp cũng không muộn. Đêm nay, giường chỉ dành cho giấc ngủ.

Có một điều nữa ít người để ý: ban ngày mình sống ra sao thì ban đêm mình ngủ như vậy. Ban ngày mình chạy suốt, không nghỉ, không thở, thì ban đêm đầu mình cũng không biết dừng. Cho nên muốn ngủ ngon, ban ngày mình cũng phải có những khoảng nghỉ. Uống nước chậm lại. Ăn cơm chậm lại. Đi bộ vài phút giữa giờ làm. Những khoảng nghỉ nhỏ ban ngày sẽ dạy cho đầu mình biết cách nghỉ. Đến đêm, nó sẽ nghỉ dễ hơn.

Nếu đã làm hết mà vẫn mất ngủ nhiều đêm liên tiếp, mình nên đi khám. Mất ngủ kéo dài có thể là dấu hiệu cơ thể đang cần được chăm sóc. Đi khám không phải là yếu đuối. Mà là mình biết thương mình. Bài này chỉ nói về góc nhìn của nhà Phật: tâm nghĩ nhiều thì đêm dài. Còn thân thể thì vẫn cần được chăm sóc đúng cách.

Cuối cùng, hãy nhớ: một đêm mất ngủ không làm hỏng cuộc đời mình. Đừng sợ nó quá. Sợ mất ngủ còn khổ hơn mất ngủ. Đêm nay không ngủ được thì mai mình ngủ bù. Mai không ngủ được thì mốt ngủ. Cơ thể mình thông minh lắm. Khi nó thật sự mệt, nó sẽ ngủ. Việc của mình chỉ là đừng ép nó, đừng dọa nó, đừng lo về nó quá nhiều. Cứ nằm xuống, thở đều, và để giấc ngủ tự đến. Nó sẽ đến. Chậm một chút thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 60: 'Mất ngủ thấy đêm dài, mệt nhoài thấy đường xa' (budsas_m/uni/u-kinh-phapcu-ev/pctm-05.htm, trang 1)
Bài liên quanChữ Nhẫn: nhịn một chút, yên một đờiBiết đủ là giàuBị chê bai, nói xấu: đáp sao cho nhẹ lòng