🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Bị chê bai, nói xấu: đáp sao cho nhẹ lòng

Buông bỏ – an lạc · 6 phút đọc

Cô Hoa làm việc chăm chỉ, sống hiền lành. Vậy mà có người ở chỗ làm cứ nói xấu cô sau lưng. Nói cô nịnh sếp. Nói cô làm việc qua loa. Cô nghe được, buồn cả tuần. Cô nghĩ: mình có làm gì sai đâu? Sao người ta lại nói mình như vậy? Cô muốn đi hỏi cho ra lẽ. Muốn cãi cho rõ trắng đen. Nhưng càng nghĩ, cô càng mệt. Cãi thì được gì? Người ta đã muốn nói xấu thì cãi cũng không hết.

Bị chê bai, nói xấu là chuyện gần như ai cũng gặp một lần trong đời. Mình sống tốt, vẫn có người chê. Mình làm đúng, vẫn có người nói sai. Vì sao? Vì miệng người ta, mình đâu có quản được. Người ta nói gì là chuyện của người ta. Mình nghe rồi đau hay không đau, đó mới là chuyện của mình.

Trong kinh có dạy về lời nói. Đại ý là: không nên nói lưỡi hai chiều, đến bên này nói xấu bên kia, đến bên kia nói xấu bên này, mục đích gây chia rẽ, làm cho hai bên thù địch nhau. Trái lại nên dùng lời lẽ để hóa giải mọi sự thù nghịch. Câu này dạy người nói. Nhưng đọc ngược lại, nó cũng dạy người nghe: lời nói xấu thường không phải là sự thật. Nó là công cụ để gây chia rẽ. Người nói xấu mình, có khi họ không ghét mình. Họ chỉ muốn lôi kéo người khác về phe họ. Hiểu được vậy, mình sẽ bớt đau. Vì chuyện này không phải về mình. Mà là về họ.

Cũng trong kinh có dạy: nếu có ai nói xấu Đức Phật, nói xấu giáo pháp hay giáo hội, thì người nghe không nên vì thế mà sân hận, cũng không nên vì thế mà vui mừng. Chỉ cần xét xem lời đó đúng hay sai. Đúng thì nhận. Sai thì bỏ. Thái độ này rất đáng học. Người ta chê mình, mình khoan giận đã. Mình xem thử lời chê đó có đúng chỗ nào không. Nếu đúng, mình sửa. Sửa xong, mình còn phải cảm ơn người ta. Nếu sai, mình bỏ qua. Bỏ qua không phải vì mình cao thượng. Mà vì lời sai thì không đáng để mình bận tâm.

Có ba cách đáp lại lời nói xấu. Cách thứ nhất là cãi lại ngay. Cách này nhanh, đã miệng, nhưng hậu quả dài. Cãi qua cãi lại, chuyện nhỏ thành chuyện lớn. Người ngoài nhìn vào, họ không biết ai đúng ai sai. Họ chỉ thấy hai người đang cãi nhau. Cách thứ hai là im lặng chịu đựng. Cách này yên chuyện, nhưng lòng mình uất ức. Uất ức lâu ngày thành bệnh. Cách thứ ba là đáp nhẹ mà rõ. Nghĩa là: mình không cãi, cũng không nuốt. Mình nói một câu ngắn, bình tĩnh, rồi thôi. Ví dụ: tôi nghe rồi, cảm ơn bạn đã góp ý. Hoặc: chuyện đó không đúng như vậy, nhưng tôi không muốn tranh cãi. Nói xong, mình làm việc của mình. Người ta nói gì thêm, kệ họ.

Muốn đáp nhẹ được, mình phải tập một điều: đừng để lời người khác quyết định giá trị của mình. Mình là ai, mình biết rõ hơn ai hết. Mình làm việc có tâm hay không, mình biết. Mình sống tử tế hay không, mình biết. Người ta nói một câu, không làm mình thành người xấu được. Trừ khi mình tin lời họ. Đừng tin lời người không hiểu mình. Hãy tin vào việc mình làm mỗi ngày.

Cũng đừng cố giải thích với tất cả mọi người. Có những người đã muốn tin điều xấu về mình thì mình giải thích bao nhiêu cũng vô ích. Họ không cần sự thật. Họ cần một câu chuyện để kể. Mình càng giải thích, họ càng có chuyện để kể tiếp. Tốt nhất là để thời gian trả lời. Mình sống đàng hoàng, làm việc đàng hoàng, lâu ngày người ta sẽ tự thấy. Lời nói xấu thì bay nhanh. Nhưng sự thật thì ở lại lâu.

Có một điều an ủi: người bị nói xấu thường là người có gì đó đáng chú ý. Người không làm gì, không ai nói tới. Người làm việc, người sống nổi bật, mới bị để ý. Cho nên bị nói xấu, xét cho cùng, cũng là một dấu hiệu cho thấy mình đang sống, đang làm, đang có mặt trong đời. Đừng vì vài lời nói xấu mà thu mình lại, không dám làm gì nữa. Như vậy là mình thua.

Nếu hôm nay bạn nghe được ai đó nói xấu mình, thử làm thế này. Hít một hơi. Hỏi mình: lời đó có đúng không? Đúng thì sửa. Sai thì bỏ. Rồi làm tiếp việc của mình. Đừng để một câu nói của người khác lấy đi cả ngày của bạn. Ngày của bạn quý lắm. Đừng giao nó cho người không xứng đáng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bài giảng về Khẩu nghiệp — 'Không nên nói lưỡi hai chiều: đến bên A nói xấu bên B... Trái lại nên dùng lời lẽ để hóa giải mọi sự thù nghịch' (budsas_m/uni/1-bai/phap017.htm, trang 1)
• Bài giảng về Đức Phật và lời chê bai — 'nếu có ai nói xấu Ngài, Giáo Pháp của Ngài hay Giáo Hội...' (budsas_m/uni/1-bai/phap039.htm, trang 1)
Bài liên quanBuông kỳ vọng vào con cáiAn nhiên khi về giàTham cầu ít lại, đời nhẹ đi