Anh Quân làm việc rất chăm chỉ. Anh đến sớm, về muộn, việc nào cũng làm kỹ. Nhưng có một điều lạ: anh không bao giờ thấy đủ. Mỗi lần sếp khen, anh vui được một hôm. Hôm sau anh lại lo: “Không biết lần sau sếp còn khen mình không?” Mỗi lần sếp không khen, anh buồn cả tuần. Anh tự hỏi: “Mình làm gì sai? Hay sếp không còn thích mình nữa?”
Anh Quân không biết rằng mình đang sống bằng lời khen của người khác. Vui buồn của anh nằm trong miệng sếp. Sếp khen thì anh vui. Sếp im lặng thì anh buồn. Sếp khen người khác thì anh ghen tị. Anh làm việc không phải vì việc đó hay, mà vì muốn được khen.
Nhiều người đi làm cũng vậy. Họ làm tốt, nhưng lòng không yên. Vì họ chờ một lời khen. Chờ sếp công nhận. Chờ đồng nghiệp nể phục. Chờ một cái gật đầu. Được khen thì như uống thuốc bổ. Không được khen thì như bị bỏ đói. Cứ thế, cả sự nghiệp của họ treo trên miệng người khác.
Sách xưa có câu nói rất thẳng: người ngoại cuộc có thể khen ta những điều không đáng khen, chê ta những điều không đáng chê, nhận định sai lầm. Người ngoài nhìn vào đâu biết hết việc mình làm. Họ khen có khi vì họ vui, họ chê có khi vì họ mệt. Lời khen chê của họ không phải là thước đo đúng cho giá trị của mình. Lấy lời khen của người ta làm thước đo thì khác gì lấy cái cân của chợ mà cân vàng.
Anh Quân nhận ra điều này sau một lần thất vọng lớn. Anh làm một dự án rất khó, thức mấy đêm liền. Dự án thành công. Nhưng trong buổi họp tổng kết, sếp chỉ khen chung chung cả nhóm, không nhắc tên anh. Anh về nhà buồn bã. Vợ anh hỏi: “Dự án thành công rồi, sao anh còn buồn?” Anh nói: “Vì không ai biết là tôi làm nhiều nhất.” Vợ anh cười: “Nhưng anh biết mà. Khách hàng dùng sản phẩm tốt, họ biết mà. Như vậy chưa đủ sao?”
Câu nói của vợ làm anh tỉnh ra. Anh làm việc tốt, khách hàng hưởng lợi, công ty có kết quả. Những điều đó là thật. Lời khen của sếp chỉ là một cái tem dán thêm. Có tem thì vui. Không có tem thì món đồ vẫn tốt. Anh đã nhầm lẫn cái tem với món đồ.
Kinh Pháp Cú dạy rằng tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ, tâm tạo tác tất cả. Tâm của anh Quân đang đặt ở ngoài, đặt trong miệng sếp. Tâm đặt ở ngoài thì vui buồn cũng ở ngoài. Muốn yên, phải đưa tâm về lại với mình. Làm việc vì việc đó đáng làm. Làm tốt vì mình muốn làm tốt. Còn ai khen hay chê thì để họ tự nhiên.
Buông ý muốn được sếp khen không có nghĩa là làm việc qua loa, không cần ai công nhận. Buông ở đây là buông sự lệ thuộc. Làm tốt việc mình. Nếu được khen thì vui một chút, rồi thôi. Nếu không được khen thì cũng không sao. Việc mình làm vẫn còn đó. Kết quả vẫn còn đó. Những điều thật thì không cần ai khen mới thành thật.
Từ ngày đó, anh Quân làm việc khác hẳn. Anh vẫn chăm chỉ, vẫn kỹ lưỡng. Nhưng anh không còn thấp thỏm chờ khen nữa. Anh tự đánh giá việc mình làm: việc này có ích không? Mình đã làm hết sức chưa? Có chỗ nào làm tốt hơn được không? Ba câu hỏi đó đủ rồi. Sếp khen hay không, anh không còn bận tâm.
Lạ một điều: từ khi anh không còn chạy theo lời khen, sếp lại khen anh nhiều hơn. Vì anh làm việc tự nhiên, thoải mái, không còn vẻ căng thẳng, nịnh bợ. Người ta cảm nhận được. Ai làm việc vì việc, người đó có sức hút riêng. Ai làm việc vì lời khen, người ta cũng cảm nhận được. Và người ta thường không thích.
Nếu bạn đang đi làm và thấy mình lúc nào cũng chờ một lời khen, hãy thử buông nó xuống. Sáng mai đi làm, đặt ra một mục tiêu cho chính mình, không cần ai biết. Làm xong thì tự khen mình một câu trong lòng. Chỉ vậy thôi. Lời khen của mình dành cho mình mới là lời khen chắc chắn nhất. Vì mình là người biết rõ nhất mình đã cố gắng bao nhiêu.
Làm tốt việc mình, còn lại tùy duyên. Sếp khen thì cảm ơn. Không khen thì cũng cảm ơn vì mình đã làm được một việc tốt. Lòng nhẹ như vậy, đi làm mới thấy vui. Còn cứ treo vui buồn vào miệng người khác, làm cả đời cũng không thấy đủ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư