Chủ nhật tuần trước, tôi lên kế hoạch cho một ngày hoàn hảo. Sáng dậy sớm chạy bộ, trưa nấu một bữa ngon, chiều đưa con đi công viên, tối cả nhà xem phim cùng nhau. Kế hoạch viết ra giấy đàng hoàng, từng giờ từng phút. Sáng ra, trời đổ mưa. Con tôi ho, không đi công viên được. Bữa trưa nấu hỏng vì hết gas giữa chừng. Tối đến, tôi ngồi bực bội nhìn tờ kế hoạch nhòe nước mưa. Một ngày hoàn hảo biến thành một ngày hỏng bét. Không phải vì ngày đó tệ, mà vì tôi đã mong nó phải hoàn hảo.
Nhiều người trong chúng ta sống như vậy. Mong một ngày nghỉ phải thật vui, mong một chuyến đi phải thật trọn vẹn, mong một bữa tiệc phải thật đông đủ, mong con mình phải thật ngoan, mong vợ chồng phải thật hiểu ý nhau. Mong thì không sai. Nhưng mong đến mức ngày nào không đúng như mong là coi như ngày đó bỏ đi, thì mình đang tự làm khổ mình. Vì đời này có mấy ngày diễn ra đúng như kế hoạch đâu.
Trong sách Phật Học Tinh Hoa, cụ Nguyễn Duy Cần viết một câu rất thẳng: cầu được thường trụ trong cõi đời vô thường là ngu. Cầu cái bền vững trong một cõi đời vốn đổi thay không ngừng, đó là điều dại dột. Đời vô thường, nghĩa là mọi thứ luôn đổi. Trời đang nắng bỗng mưa. Người đang khỏe bỗng ốm. Việc đang thuận bỗng trắc trở. Đó không phải là đời trêu ngươi mình. Đó là bản chất của đời. Ai mong đời đứng yên theo ý mình, người đó sẽ thất vọng suốt đời.
Các bậc thầy Phật giáo cũng dạy: ở giữa đời vô thường, lúc thế này, lúc như thế khác, tất nhiên chúng ta phải có một ý thức sáng suốt. Ý thức sáng suốt là gì? Là biết rằng ngày hôm nay sẽ không giống ngày hôm qua, và ngày mai cũng sẽ không giống hôm nay. Biết vậy, mình thôi bắt ngày hôm nay phải giống như mình tưởng tượng. Mưa thì ở nhà. Con ốm thì chăm con. Hết gas thì ăn mì gói. Mì gói ăn cùng nhau vui vẻ, cũng là một bữa ngon. Ngày không hoàn hảo, nhưng nhà vẫn ấm.
Buông mong đợi một ngày hoàn hảo không có nghĩa là sống không có kế hoạch. Kế hoạch vẫn cần. Nhưng kế hoạch là để hướng dẫn, không phải để trói buộc. Lên kế hoạch rồi, nếu mọi việc đúng kế hoạch thì tốt. Nếu không đúng, thì mình đổi kế hoạch. Người khôn ngoan không phải là người bắt đời phải theo kế hoạch của mình. Người khôn ngoan là người đổi kế hoạch cho hợp với đời. Mưa thì dời buổi đi chơi sang hôm khác. Con ốm thì biến ngày đi chơi thành ngày ở nhà đọc truyện. Ngày vẫn có thể vui, chỉ là vui theo một cách khác.
Cái khổ của mong đợi còn nằm ở chỗ nó khiến mình không nhìn thấy cái đang có. Cả nhà ngồi ăn mì gói vì hết gas, đứa con kể chuyện cười ở lớp, vợ gấp cho chồng miếng trứng, không khí ấm áp như vậy mà mình không thấy, vì mình còn đang bực chuyện bữa cơm không đúng kế hoạch. Con ốm nằm trong lòng mình, thiu thiu ngủ, hơi ấm của con truyền sang tay mình, vậy mà mình không thấy, vì mình còn tiếc buổi đi công viên đã mất. Mong đợi một cái hoàn hảo ở đâu đó khiến mình mù trước cái tốt đẹp đang ở ngay trước mắt.
Tập buông mong đợi có thể bắt đầu từ một câu hỏi nhỏ mỗi sáng: hôm nay, nếu mọi việc không như ý, mình vẫn sống vui được không? Hỏi xong, tự trả lời: được. Mưa cũng được. Nắng cũng được. Đông đủ cũng được. Thiếu một người cũng được. Trả lời được câu ấy rồi, ngày hôm đó dù xảy ra chuyện gì, mình cũng không hoảng. Vì mình đã chuẩn bị sẵn lòng để đón ngày như nó đến, chứ không phải như mình muốn.
Cũng đừng mong người thân phải hoàn hảo. Mong vợ phải luôn dịu dàng, mong chồng phải luôn tâm lý, mong con phải luôn ngoan, mong cha mẹ phải luôn hiểu mình. Người thân là người thật, có lúc vui lúc buồn, có lúc đúng lúc sai. Mong họ hoàn hảo là đặt lên vai họ một gánh nặng không ai gánh nổi. Buông mong đợi ấy xuống, tự nhiên mình thấy vợ chồng dễ thở hơn, con cái dễ gần hơn. Vì họ không còn phải gồng mình lên để vừa ý mình nữa.
Ngày thường cũng có cái yên của nó. Một buổi sáng không có gì đặc biệt, pha một ấm trà, ngồi nhìn nắng lên. Một buổi chiều bình thường, con làm bài, vợ nấu cơm, mình tưới mấy chậu cây. Không có gì đáng để kể lại, nhưng lòng thì yên. Cái yên ấy không đến từ việc mọi thứ hoàn hảo. Nó đến từ việc mình không còn đòi hỏi mọi thứ phải hoàn hảo nữa.
Ngày mai, bạn đừng lên kế hoạch cho một ngày hoàn hảo nữa. Hãy lên kế hoạch cho một ngày bình thường, và chuẩn bị sẵn lòng để đón những gì không bình thường xảy ra. Mưa thì trú mưa. Hỏng thì sửa. Thiếu thì thôi. Rồi cuối ngày, ngồi lại và hỏi mình: hôm nay có gì vui không? Tôi tin là có. Vì ngày nào cũng có một điều vui, chỉ cần mình thôi mong nó phải hoàn hảo mới chịu vui.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư