Có một chị bạn tôi, làm gì cũng muốn hoàn hảo. Nấu cơm thì muốn món nào cũng ngon, nhà cửa thì muốn lúc nào cũng sạch bong, con cái thì muốn lúc nào cũng ngoan, công việc thì muốn lúc nào cũng xong sớm. Chị làm quần quật từ sáng tới tối, mà lúc nào cũng thấy chưa đủ. Cơm ngon rồi thì chê nhà chưa sạch. Nhà sạch rồi thì lo con chưa học giỏi. Con học giỏi rồi thì lo công việc chưa xong. Chị bảo, chị mệt lắm, mà không dừng lại được. Vì dừng lại thì thấy mình chưa làm tròn, thấy mình có lỗi.
Nhiều người trong chúng ta sống như chị. Muốn mọi thứ phải hoàn hảo, phải đúng ý mình, phải theo kế hoạch của mình. Mà đời thì đâu có hoàn hảo. Cơm có hôm mặn, hôm nhạt. Nhà có lúc sạch, lúc bừa. Con có lúc ngoan, lúc hư. Việc có lúc xong, lúc chưa xong. Cứ đòi mọi thứ phải hoàn hảo, thì mình sẽ mệt cả đời, mà mọi thứ vẫn không hoàn hảo được.
Sách Khổng Minh Thần Toán có một câu rất thực tế: cứu người độ thế, phải tùy duyên tùy sức mới đặng. Giàu cứu theo phận giàu, nghèo cứu theo phận nghèo. Câu này nói về việc giúp người, mà cũng đúng với mọi việc trong đời. Làm việc gì cũng phải tùy duyên, tùy sức. Sức mình tới đâu thì làm tới đó. Duyên tới đâu thì nhận tới đó. Cố quá sức mình, thì không những việc không xong, mà mình còn kiệt sức.
Sách Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư cũng viết một câu đáng nhớ: tâm không chỗ dựa, dựa chẳng có tâm, không còn chấp trước, vô trụ chuyển chân. Nghĩa là khi tâm mình không còn bám chặt vào một hình ảnh phải thế này, phải thế kia, thì tâm mới thật sự tự do. Chấp trước vào sự hoàn hảo, chính là một dạng bám chặt. Mình bám vào hình ảnh một căn nhà phải sạch bong, một bữa cơm phải ngon tuyệt, một đứa con phải ngoan ngoãn, rồi mình khổ vì những hình ảnh đó không bao giờ đúng y như mình muốn.
Chị bạn tôi là ví dụ rất rõ. Chị muốn nhà sạch bong, nhưng nhà có trẻ con thì làm sao sạch bong mãi được. Chị muốn con lúc nào cũng ngoan, nhưng trẻ con thì có lúc hư, có lúc quậy, đó là chuyện bình thường. Chị càng cố giữ mọi thứ hoàn hảo, chị càng mệt, mà mọi thứ vẫn cứ như vậy. Tới lúc chị kiệt sức, chị mới nhận ra: mình đã cố giữ những thứ không thể giữ được.
Buông sự hoàn hảo, không có nghĩa là làm việc qua loa. Buông sự hoàn hảo có nghĩa là làm hết sức mình, rồi để kết quả tự nhiên. Nấu cơm thì nấu cho ngon nhất trong khả năng của mình, mặn nhạt một chút thì cũng không sao. Dọn nhà thì dọn cho sạch sẽ, gọn gàng, còn vài món đồ chơi của con vương vãi thì cũng không sao. Dạy con thì dạy cho hết lòng, con học giỏi thì mừng, con học chưa giỏi thì từ từ. Làm hết sức, còn lại tùy duyên. Đó mới là cách sống nhẹ nhàng.
Có một câu nói rất hay: làm hết sức, còn lại tùy duyên. Tám chữ thôi, mà nói hết cách sống của người biết buông. Làm hết sức là phần của mình, mình phải làm cho trọn. Còn lại tùy duyên là phần của đời, mình không kiểm soát được, thì đừng cố kiểm soát. Người biết phân biệt hai phần đó, thì làm việc gì cũng nhẹ. Người không phân biệt được, thì việc gì cũng nặng, vì cứ ôm hết cả hai phần vào lòng.
Chị bạn tôi giờ đã đổi khác. Chị vẫn nấu cơm ngon, vẫn dọn nhà sạch, vẫn dạy con chăm chỉ, nhưng chị không còn đòi mọi thứ phải hoàn hảo nữa. Cơm hôm nào mặn một chút, chị cười trừ. Nhà hôm nào bừa một chút, chị dọn sau. Con hôm nào hư, chị nhắc nhẹ rồi thôi. Chị bảo, từ ngày chị buông cái chuẩn hoàn hảo xuống, chị thấy mình khỏe hơn, vui hơn, mà nhà cửa cũng không tệ đi chút nào. Hóa ra, mọi thứ vẫn ổn, chỉ là trước đây chị tự làm khổ mình thôi.
Cho nên, nếu hôm nay mình đang mệt vì cứ phải hoàn hảo, thì hãy thử buông xuống. Làm hết sức mình, rồi để kết quả tùy duyên. Tâm không còn chấp trước vào một hình ảnh phải thế này, phải thế kia, thì tâm mới tự do. Mà tâm tự do rồi, thì làm việc gì cũng nhẹ, sống ngày nào cũng vui. Hoàn hảo không nằm ở mọi thứ phải đúng ý mình. Hoàn hảo nằm ở chỗ mình làm hết lòng, rồi mỉm cười với kết quả, dù kết quả có ra sao.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư