🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Đã bán nhà cha mẹ để lại: buông nỗi tiếc để sống tiếp

Buông bỏ – an lạc · 8 phút đọc

Năm ngoái, anh Kiên bán căn nhà cũ của cha mẹ để lại. Nhà ở quê, ba gian, mái ngói đã dột, vườn sau có cây khế cha trồng. Anh em trong nhà đều đã lên thành phố. Nhà bỏ không, mỗi năm về giỗ một lần, quét dọn rồi khóa cửa đi. Có người hỏi mua, giá được. Anh em họp lại, đồng ý bán. Tiền chia đều, ai cũng có phần. Nhưng từ ngày bán, anh Kiên mất ngủ.

Anh nhớ cây khế. Nhớ cái giếng. Nhớ buổi trưa hè nằm trên võng nghe cha kể chuyện. Mỗi lần đi ngang con đường cũ, anh nhìn vào khoảng đất trống nơi nhà đã bị phá đi, lòng nhói lên. Anh tự trách: sao mình bán. Sao mình không giữ lại. Giữ lại thì làm gì, nhà bỏ không cũng hỏng, nhưng ít ra nó còn đó. Còn đó thì mình còn có chỗ để về. Giờ thì không còn gì nữa. Anh nói với vợ: mình bán mất cả tuổi thơ rồi.

Nỗi tiếc một căn nhà không phải là tiếc gạch ngói. Nó là tiếc những ngày đã qua không lấy lại được. Căn nhà chỉ là cái cớ để nỗi tiếc bám vào. Bám vào căn nhà thì còn thấy được, sờ được. Bám vào thời gian thì không thấy gì, nên lòng càng khó chịu. Người ta tiếc nhà, thực ra là tiếc cha mẹ, tiếc tuổi thơ, tiếc một thời mình còn nhỏ, còn có người lo cho mình.

Sách xưa viết: vạn vật đã là ảo tưởng, thì cuộc đời có khác chi những vở tuồng ở trên sân khấu. Vở tuồng nào cũng có lúc hạ màn. Căn nhà cũng là một vở tuồng. Nó được dựng lên, có người ở, có tiếng cười, rồi đến lúc nó xuống cấp, người đi hết, nó trở về với đất. Đó không phải là mất mát. Đó là lẽ thường của mọi thứ trên đời. Cái gì có hình tướng thì có ngày tan đi. Chỉ có tình thương là không có hình tướng, nên nó không tan theo.

Buông nỗi tiếc căn nhà không có nghĩa là quên cha mẹ, quên tuổi thơ. Buông là phân biệt cho rõ: cái gì còn giữ được thì giữ, cái gì đã đi thì để nó đi. Cây khế đã chặt, giếng đã lấp, nhà đã bán. Giữ trong lòng thì được. Giữ bằng cách đêm nào cũng dằn vặt thì không được. Dằn vặt không dựng lại được căn nhà. Nó chỉ làm người đang sống khổ thêm.

Anh Kiên có một cách giữ rất hay, sau khi buông được nỗi tiếc. Anh trồng một cây khế trong chậu, đặt ở ban công nhà chung cư. Mỗi sáng tưới nước, anh nhớ cha. Con anh hỏi: sao ba trồng khế. Anh kể cho con nghe về căn nhà cũ, về ông nội, về những mùa khế chín. Cây khế nhỏ không phải là căn nhà cũ. Nhưng câu chuyện thì còn nguyên. Tuổi thơ không nằm trong căn nhà. Tuổi thơ nằm trong câu chuyện kể lại. Kể được, là giữ được.

Nhiều người giữ nhà cũ, giữ đồ cũ của người đã khuất, vì sợ quên. Sợ quên nên giữ. Nhưng giữ đồ không giữ được ký ức. Ký ức giữ bằng cách kể, bằng cách sống. Người cha đã dạy anh điều gì, anh có sống theo điều ấy không. Người mẹ đã nấu món gì ngon, anh có nấu lại cho con mình ăn không. Những thứ ấy mới là di sản thật. Di sản không phải là căn nhà. Di sản là cách sống mà cha mẹ để lại.

Có người bán nhà rồi cứ tiếc mãi, vì họ nghĩ bán nhà là bất hiếu. Nhưng hiếu không nằm ở việc giữ một căn nhà bỏ không. Hiếu nằm ở việc anh em có thuận hòa không sau khi chia tiền. Nằm ở việc cha mẹ dưới suối vàng có yên lòng không khi thấy con cái vì căn nhà mà cãi nhau, mà dằn vặt nhau. Một căn nhà giữ lại mà anh em xích mích, thì giữ để làm gì. Một căn nhà bán đi mà anh em vẫn thương nhau, tiền bạc rõ ràng, lòng ai cũng nhẹ, thì bán là đúng.

Thiền dạy buông xả hai bên: không bám vào cái có, cũng không bám vào cái không. Bám vào căn nhà là một bên. Bám vào nỗi tiếc vì đã bán cũng là một bên. Cả hai đều làm lòng nặng. Buông cả hai, lòng mới ở giữa, mới yên. Ở giữa là: nhà đã bán rồi, tiền đã chia rồi, chuyện cũ đã qua rồi. Còn lại là mình sống sao cho tốt, kể chuyện cũ cho con nghe sao cho hay, thương anh em sao cho trọn. Những việc ấy làm được ngay hôm nay, không cần căn nhà cũ.

Nếu bạn cũng đang tiếc một thứ đã bán, đã mất, đã cho đi, hãy thử hỏi mình: mình tiếc cái vật, hay tiếc cái thời gian gắn với nó. Nếu tiếc thời gian, thì thời gian không nằm trong vật. Thời gian nằm trong lòng mình, trong câu chuyện mình kể, trong cách mình sống hôm nay. Vật đi rồi, lòng vẫn còn nguyên. Giữ lòng cho tốt, là giữ được tất cả.

Anh Kiên giờ đã ngủ ngon. Ban công nhà anh có cây khế nhỏ, đang ra lá non. Mỗi sáng anh tưới nước, lòng bình yên. Căn nhà cũ không còn nữa. Nhưng cha thì còn, trong cách anh sống, trong câu chuyện anh kể cho con. Buông được nỗi tiếc, anh mới thấy: mình không bán mất tuổi thơ. Tuổi thơ vẫn ở đây, trong lòng mình, không ai mua được, không ai bán được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — tr. 6: "Vạn vật đã là ảo tưởng, thì cuộc đời có khác chi những vở tuồng ở trên sân khấu"
• Thiền Đốn Ngộ (Thích Thanh Từ) — tr. 3: "định tuệ quân bình buông xả nhị biên"
Bài liên quanBuông cái bực với người giúp việc: nhà yên khi lòng mình yênQuên trước quên sau tuổi già: buông nỗi giận với chính mìnhBuông cơn giận khi shipper giao hàng trễ: người giao cũng đang vội