Chiều nay, con bé làm đổ bát canh xuống sàn. Canh nóng văng ra, ướt cả chân bàn. Mình chưa kịp nghĩ gì, miệng đã quát lên một câu. Con bé đứng sững lại, mắt đỏ hoe. Vợ mình nhìn mình, không nói gì. Cả mâm cơm im bặt. Lúc đó mình mới thấy, bát canh đổ thì lau được. Nhưng câu mình vừa quát thì không lấy lại được.
Cơn giận nó nhanh lắm. Nó đến trước khi mình kịp nghĩ. Một câu nói trái ý, một việc làm hỏng, một cái nhìn khó chịu, thế là lửa bốc lên. Mình tưởng mình đang giận người khác. Nhưng thật ra, người đầu tiên bị lửa đó đốt là chính mình. Tim đập nhanh, mặt nóng bừng, tay run run. Ăn không ngon, ngủ không yên. Người ta có khi đã quên rồi, còn mình thì mang cục lửa đó đi suốt cả ngày.
Người xưa có một hình ảnh rất hay. Giận giống như mình cầm một hòn than đang cháy để ném người khác. Người kia có trúng hay không thì chưa biết. Nhưng bàn tay mình thì bỏng trước tiên. Càng nắm chặt, càng bỏng sâu. Càng muốn ném mạnh, càng đau lâu. Vậy mà nhiều lúc mình cứ nắm hoài, không chịu buông.
Buông cơn giận không có nghĩa là mình thua. Cũng không có nghĩa là người kia đúng. Buông chỉ có nghĩa là mình không để hòn than đó nằm trong tay mình nữa. Mình đặt nó xuống. Tay mình được nhẹ. Lòng mình được yên. Còn chuyện đúng sai, để lúc khác, khi lòng đã nguội, mình nói sau cũng chưa muộn.
Kinh Đại Niệm Xứ dạy một cách rất thực tế. Khi giận ai, mình thường nhìn chằm chằm vào người đó. Càng nhìn, càng nhớ chuyện họ làm, cơn giận càng lớn. Kinh dạy mình làm ngược lại. Thay vì nhìn người kia, hãy nhìn thẳng vào chính cơn giận trong mình. Nó đang ở đâu. Nó nóng ra sao. Nó làm tim mình đập thế nào. Khi mình chuyển sự chú tâm từ người kia sang chính cơn giận, cơn giận không còn chỗ bám nữa. Nó đến rồi nó đi, như một đám mây qua trời.
Nghe thì đơn giản, làm thì không dễ. Vì lúc giận, mình chỉ muốn nói cho hả, làm cho xong. Nhưng thử một lần thôi. Lần sau, khi cơn giận vừa bốc lên, đừng nói gì vội. Hít một hơi thật sâu. Nhìn vào trong mình và tự hỏi, cơn giận này đang ở đâu trong người mình. Chỉ cần vài giây đó thôi, lửa đã nhỏ đi một nửa.
Có người bảo, giận thì phải xả ra mới hết. Xả ra bằng lời nặng, bằng hành động mạnh, thì người xung quanh là người hứng hết. Mình có thể thấy nhẹ đi một lúc, nhưng cái giá phải trả là tình cảm sứt mẻ, là lời nói không lấy lại được. Xả như vậy không phải là buông. Đó là ném hòn than sang tay người khác. Tay mình hết bỏng, nhưng tay người khác lại bỏng. Rồi họ ném lại. Cứ thế, lửa chuyền qua chuyền lại, nhà nào cũng bỏng.
Buông giận là một việc làm cho mình trước tiên. Mình buông không phải vì người kia xứng đáng được tha. Mình buông vì mình xứng đáng được yên. Một ngày không mang giận trong lòng là một ngày nhẹ nhõm. Ăn cơm ngon hơn. Ngủ sâu hơn. Nói chuyện với con cái dịu dàng hơn. Cái lợi đó, mình hưởng trước tiên.
Tất nhiên, buông không có nghĩa là nuốt giận vào trong rồi ôm mãi. Nuốt vào mà không nhìn, không gỡ, thì giận nó nằm đó, âm ỉ, rồi một ngày nó bùng lên còn dữ hơn. Buông thật là nhìn thẳng vào cơn giận, thấy nó rõ ràng, rồi để nó đi qua. Như nhìn một cơn mưa. Mưa đến, mình biết mưa đến. Mưa đi, mình biết mưa đi. Mình không chạy theo mưa, cũng không giữ mưa lại.
Tối nay, nếu có ai làm mình giận, thử làm một việc nhỏ. Đừng nói gì trong năm phút đầu. Uống một ngụm nước. Ra đứng ngoài hiên một lát. Rồi hãy quay lại nói chuyện, bằng giọng bình thường. Có thể chuyện vẫn cần nói. Nhưng nói khi lòng đã nguội thì lời nói khác hẳn. Lời nói lúc nóng là dao. Lời nói lúc nguội là thuốc.
Bát canh đổ rồi, lau là sạch. Câu nói lỡ rồi, xin lỗi cũng có thể lành lại. Nhưng tốt nhất là đừng để hòn than nằm trong tay mình quá lâu. Đặt nó xuống sớm, tay mình còn lành, nhà mình còn ấm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư