Mình đang kể một câu chuyện, kể đến đoạn hay nhất thì đứa con chen ngang. Nó nói một câu không liên quan gì. Mình khựng lại. Câu chuyện đứt ngang. Trong lòng bốc lên một cơn bực. Sao nó không để mình nói cho hết câu đã. Sao lúc nào cũng ngắt lời mình như vậy.
Chuyện ngắt lời thì nhỏ thôi. Nhưng cái bực thì không nhỏ. Vì đằng sau cái bực đó là một cảm giác. Cảm giác mình không được tôn trọng. Mình đang nói mà người ta không nghe. Mình đang có điều muốn nói mà người ta không để cho mình nói. Cái tôi của mình bị chạm vào. Nó kêu lên, tôi cũng có điều cần nói, sao không ai nghe tôi.
Nhưng thử nghĩ lại. Có bao giờ mình cũng ngắt lời người khác không. Vợ đang nói, mình chen vào. Con đang kể, mình cắt ngang để dạy. Bạn đang tâm sự, mình vội đưa ra lời khuyên khi người ta chưa nói xong. Lúc đó, mình có thấy mình sai không. Hay mình nghĩ rằng mình chen vào là vì mình hiểu rồi, mình biết rồi, nói nhanh cho xong.
Sách có câu, lời nói là bạc, im lặng là vàng. Lời nói đúng lúc đã là chuyện khó. Nhịn được, nín được, giữ được im lặng, tạo nên hòa khí, lại càng khó hơn. Im lặng lắng nghe, tâm không phán xét, không hề tranh cãi, sách gọi đó là thượng sách. Thượng sách không phải vì im lặng là thua. Mà vì im lặng là cách để mình thật sự nghe được người khác đang nói gì.
Nghe không phải là chờ đến lượt mình nói. Nghe là để tâm mình trống ra, đón lấy lời người ta. Khi mình vừa nghe vừa nghĩ xem mình sẽ đáp lại ra sao, thì mình chưa thật sự nghe. Mình chỉ đang chờ. Và khi mình ngắt lời người khác, thật ra mình cũng đang nói với họ rằng, điều tôi sắp nói quan trọng hơn điều anh đang nói. Nghe vậy, ai mà không bực.
Lục Tổ Huệ Năng dạy rằng, tông này vốn không tranh, tranh cãi mất ý đạo. Câu này không chỉ nói về chuyện đạo lớn. Nó nói về cả những cuộc tranh cãi nhỏ trong nhà. Mình tranh để nói hết câu của mình, người kia tranh để nói hết câu của họ, cuối cùng không ai nghe ai, mà cả hai cùng mệt. Buông cái bực khi bị ngắt lời, thật ra là buông cái tranh đó. Mình không tranh nữa. Mình nghe hết. Rồi mình nói sau. Nói sau một chút cũng không mất gì.
Tập nhẫn nhục, sách dạy, phải thực hiện ngay trong gia đình trước. Khi ở gia đình đã thành công thì đối với người ngoài không khó. Câu này rất thực tế. Vì người trong nhà là người mình dễ bực nhất, cũng là người mình dễ ngắt lời nhất. Mình nhã nhặn với người ngoài, về nhà lại cáu kỉnh với vợ con. Đó là vì mình nghĩ người nhà thì sao cũng được. Nhưng chính người nhà mới là người cần sự nhẫn nhục của mình nhất.
Vậy lần sau, khi đang nói mà bị ngắt lời, thử làm thế này. Đừng nói tiếp ngay. Đừng giành lại lời. Hít một hơi. Nghe xem người ta đang nói gì. Có thể điều họ nói cũng quan trọng. Có thể họ chen ngang vì họ đang hào hứng, không phải vì họ coi thường mình. Nghe hết rồi, mình nói tiếp câu của mình, bằng giọng bình thường. Câu chuyện có thể vẫn hay như cũ, chỉ là nó đi đường vòng một chút.
Còn nếu người ta hay ngắt lời mình quá, mình cũng có thể nói nhẹ nhàng, vào lúc khác, khi cả hai đều bình tĩnh. Mình nói rằng, lúc nãy mình đang kể dở câu chuyện, mình muốn kể cho hết. Nói như vậy, không phải là trách. Mà là để người ta biết, mình cũng cần được nghe. Người thương mình, nghe vậy sẽ để ý hơn.
Buông cái bực khi bị ngắt lời, cuối cùng là buông cái tôi muốn được nghe ngay, được nói hết ngay. Mình nói chậm lại một chút, nghe nhiều hơn một chút, nhà mình yên hơn một chút. Mà yên hơn một chút, mỗi ngày, cộng lại thành một đời sống yên. Đáng lắm chứ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư