🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông một lời khen cũ: đừng sống bằng tiếng khen ngày xưa

Buông bỏ – an lạc · 6 phút đọc

Ông bác hàng xóm năm nay đã ngoài bảy mươi. Gặp ai ông cũng kể, hồi xưa ông học giỏi lắm, cả trường chỉ có mình ông được giấy khen của tỉnh. Ông kể lần nào cũng say sưa như mới hôm qua. Nhưng con cháu trong nhà nghe mãi cũng chán. Có đứa nói thẳng, chuyện hồi xưa thì để hồi xưa đi, bây giờ ông làm được gì mới quan trọng. Ông nghe xong, buồn cả tuần. Không phải vì đứa cháu hỗn. Mà vì ông chợt nhận ra, mình đang sống bằng một lời khen đã cũ mấy chục năm.

Lời khen thì ai cũng thích. Được khen giỏi, khen đẹp, khen thành đạt, lòng mình phồng lên, vui cả ngày. Nhưng lời khen cũng giống như gió. Gió đến rồi gió đi. Hôm nay người ta khen mình, mai người ta có thể khen người khác. Giữ mãi một lời khen cũ trong lòng, sống bằng nó, thì cũng giống như giữ một cơn gió trong tay. Nắm càng chặt, gió càng bay mất. Còn lại trong tay mình chỉ là khoảng trống.

Trong kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy rằng, như ngọn núi vững vàng trong phong ba bão táp, người trí cũng như vậy, bình thản trước khen chê. Ngọn núi không vì gió thổi mà lung lay. Người trí không vì lời khen mà phồng lên, cũng không vì lời chê mà xẹp xuống. Núi vẫn là núi. Người vẫn là người. Khen chê chỉ là gió thoảng qua.

Sách cũng dạy một câu rất thấm. Nghe lời nói khen ngợi tán dương mà mừng rỡ, tức là làm mồi cho người ta nịnh hót. Nghĩa là, khi mình quá thích được khen, mình sẽ dễ bị lời khen dẫn đi. Người ta khen một câu, mình vui. Người ta khen thêm câu nữa, mình làm theo ý họ. Dần dần, mình sống để được khen, chứ không sống theo điều mình cho là đúng. Lời khen cũ cũng vậy. Nó dẫn mình về quá khứ, bắt mình sống lại cái thời mình được khen, mà quên mất hiện tại mình đang là ai.

Trong tám ngọn gió làm rung chuyển thế gian, có được và mất, danh thơm và tiếng xấu, ca tụng và khiển trách, hạnh phúc và đau khổ. Lời khen nằm trong đó. Danh thơm nằm trong đó. Cả tám ngọn gió này đều thổi qua đời mình mỗi ngày. Người nào cũng bị thổi. Khác nhau chỉ ở chỗ, người trí đứng vững, người chưa trí thì nghiêng ngả theo gió. Khen thì cười tít mắt, chê thì buồn cả tuần. Được thì vui, mất thì khổ. Cứ thế, cả đời mình bị gió đưa đi, không tự chủ được.

Buông một lời khen cũ không có nghĩa là mình phủ nhận quá khứ. Hồi xưa mình giỏi, đó là sự thật. Hồi xưa mình được khen, đó là niềm vui thật. Nhưng niềm vui đó đã xong nhiệm vụ của nó rồi. Nó đã làm mình vui vào thời đó. Bây giờ, mình cần một niềm vui khác, niềm vui của ngày hôm nay. Hôm nay mình làm được một việc tốt, dù nhỏ, đó cũng là điều đáng vui. Hôm nay mình giúp được một người, dù chỉ một lời nói nhẹ nhàng, đó cũng là điều đáng tự hào.

Có người giữ lời khen cũ vì sợ rằng, nếu không còn lời khen đó, mình sẽ chẳng còn gì. Sợ rằng hiện tại của mình không bằng quá khứ. Nỗi sợ đó làm mình bám chặt lấy quá khứ. Nhưng thử nghĩ xem, quá khứ có giữ mình lại được không. Không. Quá khứ chỉ làm mình nặng thêm. Mình mang nó đi khắp nơi, kể cho khắp người nghe, mà người nghe thì mỗi lúc một ít đi. Đến một ngày, không còn ai muốn nghe nữa, mình sẽ thấy cô đơn lắm.

Vậy nên, hãy để lời khen cũ ở lại chỗ của nó, trong quá khứ, như một kỷ niệm đẹp. Thi thoảng nhớ lại, mỉm cười một cái, thế là đủ. Không cần kể đi kể lại. Không cần dùng nó để chứng minh mình là ai. Mình là ai, việc mình làm hôm nay sẽ nói. Một người sống tốt hôm nay không cần phải kể chuyện mình đã từng giỏi ra sao. Người khác nhìn vào sẽ tự thấy.

Buông lời khen cũ xuống, lòng mình nhẹ hẳn. Mình không còn phải gồng lên để giữ hình ảnh ngày xưa. Mình được sống với ngày hôm nay, với những việc nhỏ mình làm được hôm nay. Và lạ lắm, khi mình thôi sống bằng lời khen cũ, người ta lại bắt đầu khen mình vì những việc mình làm bây giờ. Khen mới, tươi hơn, thật hơn. Vì nó khen con người mình đang là, chứ không phải con người mình đã từng là.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cư Trần Lạc Đạo, tập 2 — Cư sĩ Chính Trực: Kinh Pháp Cú, 'Như ngọn núi vững vàng. Trong phong ba bão táp. Người trí cũng như vậy. Bình thản trước khen chê', và 'Nghe lời nói khen ngợi tán dương mà mừng rỡ, tức là làm mồi cho người ta nịnh hót' (budsas_m/uni/u-cutranld2/cutldao2-05.htm, trang 1)
• Căn Bản Phật Giáo — Bình Anson: 'Bát Phong, là tám ngọn gió làm rung chuyển thế gian. Đó là: được và mất, danh thơm và tiếng xấu, ca tụng và khiển trách, hạnh phúc và đau khổ' (budsas_m/uni/u-cbpg/cbpg02.htm, trang 1)
Bài liên quanBuông cái bực khi bị chặt chém ngoài chợBuông cái nghĩ phải đủ tiền mới được nghỉ ngơiBuông nỗi buồn vì mình không có con