🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ

Chấp vào cái đúng của mình: buông để thấy người khác cũng đúng

Buông bỏ · 7 phút đọc

Họp gia đình, bàn chuyện sửa nhà. Anh nói phải sửa bếp trước. Em trai nói phải sửa mái trước, vì mái dột. Anh nói bếp mới quan trọng, ngày nào cũng nấu. Em nói mái dột thì mưa vào, bếp có mới cũng ướt. Hai anh em, ai cũng có lý. Nhưng không ai chịu nghe ai. Giọng to dần. Mẹ ngồi giữa, thở dài. Cuối cùng, không sửa gì cả. Nhà vẫn dột, bếp vẫn cũ. Mà hai anh em thì giận nhau cả tuần.

Chấp vào cái đúng của mình nó như vậy đó. Mình đúng thật. Nhưng người ta cũng đúng thật. Vậy mà mình cứ khăng khăng chỉ có mình đúng. Mình nghe người ta nói mà trong đầu chỉ nghĩ cách bác lại. Người ta chưa nói hết câu, mình đã nghĩ ra ba lý do để phản bác. Nghe như vậy thì có khác gì không nghe đâu. Mình chỉ đợi tới lượt mình nói, chứ không thật sự nghe.

Có một câu kinh xưa nói thế này: "Vượt qua chấp trước, không còn sinh lại. Thoát khỏi ma giới, như nhật sáng trong." Chấp trước là bám chặt vào một ý, một quan điểm, một cái đúng của mình, không chịu rời. Bám như vậy thì mình không thấy được gì khác. Mắt mình chỉ thấy một hướng. Mà đời thì có nhiều hướng. Bếp quan trọng, mái cũng quan trọng. Cái nào làm trước cũng được, miễn là nhà được sửa. Nhưng vì chấp, nhà không được sửa, mà anh em lại giận nhau.

Kinh còn dạy một câu rất ngắn, gọn như một lưỡi dao: "Không chấp trước, không phân biệt, trừ tất cả, là thoát khổ." Không chấp trước, không phân biệt. Nghĩa là đừng bám vào cái đúng của mình rồi phân biệt người đúng người sai. Trừ hết cái bám ấy đi, thì thoát khổ. Khổ ở đây không phải khổ lớn lao gì. Khổ là cái khó chịu khi mình cứ phải chứng minh mình đúng. Khổ là cái nặng khi nhà mình vì một câu đúng mà mất vui cả tuần.

Nói theo lời thường, chấp vào cái đúng của mình giống như mình đeo một cặp kính màu. Đeo kính đỏ thì thấy mọi thứ đỏ. Mình nhìn qua kính của mình, thấy bếp là quan trọng nhất. Em mình nhìn qua kính của em, thấy mái là quan trọng nhất. Cả hai đều đúng trong cái kính của mình. Nhưng không ai chịu tháo kính ra để nhìn nhà mình cho trọn vẹn. Nhà mình cần cả bếp lẫn mái. Tháo kính ra, mình mới thấy nhà, chứ không chỉ thấy bếp.

Buông chấp không có nghĩa là mình sai. Buông chấp là mình chịu nhìn thêm một hướng nữa. Mình đúng, người ta cũng đúng. Vậy thì bàn xem làm sao cho cả hai cái đúng cùng được làm. Sửa mái trước vì mưa đang vào, rồi sửa bếp sau. Hoặc sửa bếp trước vì có tiền bếp, rồi dành dụm sửa mái. Có nhiều cách. Nhưng chỉ khi mình buông cái "phải theo ý mình" xuống, mình mới thấy được các cách ấy. Còn chấp thì chỉ có một cách: cách của mình. Mà cách của mình thì người ta không chịu.

Thực tập thì bắt đầu từ một việc nhỏ: khi tranh luận, thử lặp lại ý của người kia trước khi nói ý mình. "Ý em là mái dột nên sửa mái trước, đúng không?" Chỉ một câu như vậy thôi, người kia sẽ thấy mình được nghe. Được nghe rồi, người ta mới chịu nghe lại mình. Còn mình thì khi lặp lại ý người ta, mình cũng buộc phải hiểu ý người ta thật. Hiểu rồi, có khi mình lại thấy ý người ta cũng có lý. Có lý thì nhận. Nhận không có nghĩa là thua. Nhận có nghĩa là mình thấy thêm được một mặt của sự thật.

Có một điều nữa: cái đúng của mình hôm nay, có khi mai lại sai. Hồi trẻ, mình chắc chắn một điều. Già đi, mình lại thấy điều ấy không hẳn đúng. Ai cũng vậy. Cái đúng của mình thay đổi theo tuổi, theo hiểu biết, theo hoàn cảnh. Vậy mà mình cứ ôm nó như ôm một báu vật, không cho ai đụng vào. Ôm chặt quá, báu vật thành gánh nặng. Buông ra, mình mới có tay để đón cái mới.

Chấp còn ăn vào những chuyện không phải tranh luận. Mình chấp vào hình ảnh của mình: mình là người giỏi, mình là người đúng, mình là người hy sinh nhiều nhất nhà. Ai nói khác đi, mình giận. Mình chấp vào vai trò của mình: mình là anh cả, mình phải quyết. Ai quyết thay, mình khó chịu. Những cái chấp ấy làm mình mệt, làm nhà mình nặng. Buông xuống, mình mới thấy: anh cả hay em út gì cũng là người trong nhà. Giỏi hay dở gì cũng là người trong nhà. Nhà yên thì ai cũng vui.

Tối nay, nếu lại có chuyện cần bàn trong nhà, thử làm một việc nhỏ: trước khi nói ý mình, nghe hết ý người ta đã. Nghe xong, nói một câu: "Ý đó cũng có lý." Nói được câu ấy, mình đã buông được một nửa cái chấp rồi. Nửa còn lại, buông dần. Nhà mình không cần một người luôn đúng. Nhà mình cần những người chịu nghe nhau. Nghe nhau thì nhà mới sửa được. Cả bếp, cả mái, cả nhà. Mà quan trọng nhất, anh em vẫn còn ngồi ăn cơm với nhau, vui vẻ. Cái đó mới là cái đúng lớn nhất.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh) — kệ 100 (điểm tựa: "Vượt qua chấp trước, không còn sinh lại. Thoát khỏi ma giới, như nhật sáng trong.")
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh) — kệ 676 (điểm tựa: "Không chấp trước, không phân biệt, trừ tất cả, là thoát khổ.")
Bài liên quanBuông cái tôi xuống, lòng mới nhẹCủa cải giữ chặt: càng giữ càng loTha thứ cho người từng làm mình đau