🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ

Của cải giữ chặt: càng giữ càng lo

Buông bỏ · 8 phút đọc

Bà Sáu có một cái tủ gỗ cũ, khóa hai lớp. Trong tủ là mấy chỉ vàng dành dụm cả đời, vài cuốn sổ tiết kiệm, và một xấp tiền lẻ bà gói kỹ trong túi ni-lông. Bà ít khi mở tủ. Nhưng ngày nào bà cũng nghĩ tới nó. Đi chợ về, bà kiểm tra khóa. Đi ngủ, bà nghe ngóng tiếng động ngoài cửa. Có lần nghe tiếng mèo nhảy trên mái, bà giật mình ngồi dậy, tim đập thình thịch. Cả đêm không ngủ lại được. Vàng thì vẫn còn đó. Nhưng giấc ngủ của bà thì mất.

Của cải nó trói người ta như vậy đó. Lúc chưa có, mình lo làm sao có. Có rồi, mình lo làm sao giữ. Giữ được rồi, mình lo làm sao đừng mất. Càng có nhiều, càng lo nhiều. Mình tưởng mình làm chủ của cải. Thật ra của cải đang làm chủ mình. Mình đi đâu cũng nghĩ tới nó. Mình ngủ cũng mơ thấy nó. Mình sống cả đời để giữ một cái tủ, mà quên mất mình giữ nó để làm gì.

Có một câu kinh xưa nói thế này: "Tỳ-kheo có tuệ, không nhận tài sản, nhiếp căn, biết đủ, kiên trì giới luật." Nghĩa là người có trí thì không ôm tài sản vào lòng, biết giữ mình, biết đủ, và sống ngay thẳng. Nghe thì xa vời, vì mình đâu phải người tu. Nhưng ngẫm kỹ thì câu ấy nói đúng tâm lý của người đời. Tài sản không xấu. Xấu là cái tay ôm chặt không buông. Tay ôm chặt thì không còn tay để làm việc khác. Lòng ôm chặt thì không còn chỗ cho niềm vui khác.

Kinh còn dạy một câu nữa, rất gọn: "Tỳ-kheo biết đủ, đã nhận không chứa, thanh tịnh, không nhiễm, chư Thiên khen ngợi." Biết đủ, đã nhận không chứa. Nghĩa là có rồi thì thôi, đừng chứa thêm, đừng tích thêm mãi. Mình có một căn nhà để ở, có cơm ăn, có áo mặc, có tiền phòng thân, thế là đủ. Nhưng mình cứ muốn thêm. Thêm một mảnh đất. Thêm một chỉ vàng. Thêm một cuốn sổ nữa. Thêm mãi, mà không biết thêm tới bao giờ mới đủ. Cái muốn thêm ấy không có đáy. Nó ăn hết thời gian và sự yên lòng của mình.

Nói theo lời thường, giữ của cải chặt giống như nắm cát trong tay. Nắm càng chặt, cát càng chảy ra qua kẽ tay. Mình tưởng nắm chặt là giữ được. Thật ra nắm chặt chỉ làm tay mình mỏi. Còn cát thì vẫn rơi. Của cải cũng vậy. Mình giữ chặt đến mấy, nó cũng có cách rời khỏi mình: mất giá, hỏng hóc, trộm cắp, bệnh tật, rồi cuối cùng là cái chết. Không ai mang được của cải theo mình khi rời khỏi đời. Giữ chặt không giữ được lâu. Chỉ có buông bớt mới giữ được lòng mình yên.

Buông của cải không có nghĩa là vứt hết đi, không có nghĩa là sống không cần tiền. Buông là buông cái tay đang nắm chặt. Mình vẫn có tiền, vẫn dành dụm, nhưng không để tiền quyết định mình vui hay buồn. Tiền mất một ít, mình buồn một ít rồi thôi, không mất ngủ cả tuần. Tiền được thêm, mình vui một ít rồi thôi, không say. Tiền là phương tiện. Nó như đôi dép đi đường. Dép để đi, không phải để ôm. Ôm dép mà đi thì không đi được xa.

Thực tập thì bắt đầu từ một việc nhỏ: dọn nhà. Mở tủ ra, nhìn những thứ mình giữ đã lâu mà không dùng tới. Cái áo mua từ ba năm trước chưa mặc lần nào. Cái nồi mua vì giảm giá, dùng được một lần. Mớ đồ cũ giữ vì tiếc. Chọn ra vài món, cho người cần. Cho đi một món, mình sẽ thấy một điều lạ: lòng nhẹ đi một chút. Nhẹ không phải vì mất đồ. Nhẹ vì mình vừa thắng được một lần cái tiếc. Thắng nhiều lần, mình sẽ thấy nhà gọn hơn, và đầu mình cũng gọn hơn.

Rồi thử nhìn lại tiền bạc của mình bằng một con mắt khác. Mình dành dụm để làm gì? Để phòng khi ốm đau. Để con ăn học. Để tuổi già không khổ. Những mục đích ấy đều chính đáng. Nhưng nếu mình đã có đủ cho những mục đích ấy rồi, mà vẫn lo, vẫn muốn thêm, thì cái lo ấy không còn là lo chính đáng nữa. Nó là lo của lòng tham. Tham thì không bao giờ thấy đủ. Biết đủ thì tự khắc thấy đủ. Hai người có cùng số tiền, một người thấy đủ thì giàu, một người thấy thiếu thì nghèo. Giàu nghèo không nằm ở số tiền. Nằm ở cái thấy của mình.

Có người nói: nhưng đời vô thường, không giữ thì mất hết thì sao? Đúng, đời vô thường. Chính vì vô thường nên giữ chặt cũng không giữ được. Cái giữ được lâu nhất không phải là vàng trong tủ. Mà là những gì mình đã cho đi, đã làm cho người khác. Mình cho con ăn học, con nên người, đó là của mình. Mình giúp người lúc khó, người ta nhớ ơn, đó là của mình. Mình sống tử tế, tiếng thơm còn lại, đó là của mình. Những thứ ấy không ai trộm được. Còn vàng trong tủ, khóa hai lớp vẫn có thể mất.

Tối nay, thử ngồi yên một lúc và hỏi mình: nếu mai mình không còn gì trong tủ, mình còn lại cái gì? Mình còn vợ con thương mình. Mình còn sức khỏe. Mình còn những người bạn tốt. Mình còn một đời sống tử tế. Những thứ ấy mới là tài sản thật. Tủ gỗ thì chỉ là tủ gỗ. Buông cái tay đang nắm chặt ra, mình sẽ thấy tay mình còn làm được nhiều việc khác: nấu một bữa cơm ngon, nắm tay vợ đi dạo, ôm con một cái. Những việc ấy không cần tiền. Mà vui thì vui thật.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh) — kệ 610, trang 132 (điểm tựa: "Tỳ-kheo có tuệ, Không nhận tài sản, Nhiếp căn, biết đủ, Kiên trì giới luật.")
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh) — kệ 601, trang 131 (điểm tựa: "Tỳ-kheo biết đủ, Đã nhận không chứa, Thanh tịnh, không nhiễm, Chư Thiên khen ngợi.")
Bài liên quanTha thứ cho người từng làm mình đauSống vì lời khen chê: buông thể diệnBuông con ra để con tự lớn