🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ

Buông cái tôi xuống, lòng mới nhẹ

Buông bỏ · 8 phút đọc

Hôm qua trong cuộc họp, sếp nói một câu rất nhẹ: "Chỗ này anh làm chưa ổn, sửa lại nhé." Chỉ một câu thôi. Vậy mà cả buổi chiều anh không làm được việc gì nữa. Câu nói ấy cứ quay đi quay lại trong đầu. Anh nghĩ: sếp chê mình trước mặt mọi người. Anh nghĩ: chắc sếp không coi trọng mình nữa. Anh nghĩ: bao nhiêu công sức của mình, người ta phủi một cái là xong. Tối về nhà, vợ hỏi sao mặt buồn thế, anh gắt: "Em biết gì mà hỏi." Vợ im lặng. Con cũng im lặng. Một câu nói ở công ty, về tới nhà thành một buổi tối nặng nề.

Cái tôi nó hoạt động như vậy đó. Nó rất nhạy. Ai chạm nhẹ vào là nó đau. Người ta chỉ góp ý một câu, mình nghe thành chê bai. Người ta chỉ nhắc một lỗi nhỏ, mình nghe thành phủ nhận cả con người mình. Mình ôm câu nói ấy về, nhai đi nhai lại, càng nhai càng đắng. Rồi mình giận người nói. Mình giận cả những người không liên quan. Cuối cùng, người mệt nhất vẫn là mình.

Có một câu kinh xưa nói thế này: "Thế gian đều vô thường, Phật vô ngã, ngã sở." Nghĩa là mọi thứ trên đời đều đổi thay, và không có một cái tôi cố định nào để mình phải giữ khư khư. Nghe thì trừu tượng, nhưng ngẫm vào chuyện đời thường thì rất thật. Cái tôi mà mình đang giữ, nó là cái gì? Là hình ảnh mình tự vẽ về mình: mình giỏi, mình đúng, mình không được phép sai. Hình ảnh ấy có thật không? Hay chỉ là một bức tranh mình tự treo trong đầu, rồi bắt cả thế giới phải khen tranh của mình đẹp?

Nói theo lời thường, cái tôi giống như một cái áo khoác mình mặc đã lâu. Mặc lâu, mình tưởng áo là da của mình. Ai chạm vào áo, mình tưởng người ta chạm vào da thịt mình. Nên mình đau. Nhưng áo không phải là da. Lời chê không chạm được vào mình, nó chỉ chạm vào cái áo. Mình cởi áo ra được. Mình nghe câu góp ý mà không để nó thành vết thương được. Khác nhau chỉ ở chỗ mình có nhận ra đâu là áo, đâu là da hay không.

Kinh còn dạy một câu nữa: "Các hành: vô ngã. Thấy rõ bằng tuệ, chán khổ thế gian, đường này diệt khổ." Nghĩa là khi mình thấy rõ không có cái tôi cố định nào, khổ sẽ bớt. Vì sao? Vì phần lớn nỗi khổ của mình đến từ việc bảo vệ cái tôi. Mình phải chứng minh mình đúng. Mình phải hơn người ta. Mình không được thua. Mình không được sai. Gánh những cái phải ấy trên vai, ngày nào mình cũng mệt. Buông cái tôi xuống không phải là buông hết, không còn mình nữa. Buông là buông cái phải ấy. Mình vẫn làm việc, vẫn cố gắng, nhưng không còn phải gồng lên để chứng minh mình giỏi nữa.

Thử nhìn lại câu nói của sếp hôm qua. Sếp nói: chỗ này chưa ổn, sửa lại nhé. Đó là một câu góp ý về công việc. Nhưng mình nghe thành: anh không ra gì. Ai biến câu góp ý thành câu chê bai? Không phải sếp. Mà là cái tôi của mình. Cái tôi nghe gì cũng dịch sang tiếng của nó: người ta đang coi thường mình. Dịch như vậy thì nghe câu nào cũng đau. Buông cái tôi xuống, mình sẽ nghe được câu nói đúng như nó là: một chỗ chưa ổn, cần sửa. Sửa xong thì thôi. Không có gì to tát.

Thực tập thì bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ. Khi ai đó góp ý, đừng đáp lại ngay. Nghe hết đã. Rồi tự hỏi: câu này nói về việc mình làm, hay nói về con người mình? Thường thì nó chỉ nói về việc mình làm. Việc làm sai thì sửa. Người không vì một việc sai mà thành người sai. Phân biệt được hai thứ ấy, mình sẽ thấy nhẹ đi một nửa.

Rồi thử một việc nữa: mỗi ngày, cố ý để người khác đúng một lần. Vợ nói cái này để ở đây thì tiện hơn, mình nghe theo, dù mình nghĩ để chỗ kia cũng được. Đồng nghiệp đề xuất cách làm khác, mình thử theo, dù mình quen cách cũ. Để người khác đúng không làm mình sai đi. Nó chỉ làm mình bớt cứng. Cứng thì dễ gãy. Mềm thì bền. Người mềm không phải người yếu. Người mềm là người không cần phải thắng trong mọi chuyện nhỏ.

Có người sợ rằng buông cái tôi là mất mặt, là để người ta lấn lướt. Không phải vậy. Người buông cái tôi là người khó bị làm đau nhất. Người ta chê một câu, mình cười, sửa, xong. Người ta khen một câu, mình cảm ơn, rồi thôi, không say. Khen không làm mình bay lên, chê không làm mình rơi xuống. Mình đứng yên ở chỗ của mình. Cái đó mới là vững. Còn người giữ cái tôi chặt thì giống như quả bóng căng hơi: chạm nhẹ là nổ. Nổ thì đau mình, đau cả người xung quanh.

Tối nay, nếu lại có một câu nói làm mình khó chịu, thử làm một việc nhỏ: hít vào thật sâu, thở ra thật chậm, rồi tự nhủ: "Đó là lời nói về việc, không phải về mình." Nói xong, để câu nói ấy ở lại chỗ làm. Đừng mang nó về nhà. Đừng để nó ngồi vào bàn ăn với vợ con. Nhà mình không có chỗ cho cái tôi đang giận. Nhà mình chỉ có chỗ cho người đã buông nó xuống ngoài cửa.

Cái tôi thì ai cũng có. Không ai sống mà không có chút tự ái. Khác nhau chỉ ở chỗ mình ôm nó chặt bao lâu. Ôm một phút thì mất một phút vui. Ôm một buổi chiều thì mất một buổi chiều. Ôm cả đời thì mất cả đời. Buông sớm thì nhẹ sớm. Buông xuống rồi, mình mới thấy: hóa ra mình không cần phải đúng trong mọi chuyện mới sống vui được. Mình chỉ cần sống thật, làm thật, và nghe được lời thật. Nhẹ như vậy, ai mà không muốn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh) — kệ 449, trang 100 (điểm tựa: "Hư không không dấu vết, Sa-môn không ý riêng, Thế gian đều vô thường, Phật vô ngã, ngã sở.")
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh) — kệ 487, trang 108 (điểm tựa: "Các hành: vô ngã, Thấy rõ bằng tuệ, Chán khổ thế gian, Đường này diệt khổ.")
Bài liên quanCủa cải giữ chặt: càng giữ càng loTha thứ cho người từng làm mình đauSống vì lời khen chê: buông thể diện