Nhà hàng xóm xây cao hơn nhà mình một tầng, chị Hoa đã khó chịu cả tuần. Rồi nhà đó mua xe mới, chị lại khó chịu thêm một tuần nữa. Đi họp lớp, nghe bạn cũ khoe lương cao, khoe con du học, chị về nhà buồn cả buổi. Chị không ghét ai cả, chị chỉ thấy mình thua. Thua nhà hàng xóm, thua bạn học, thua người ta trên mạng. Mà càng so thì càng thấy mình thua, vì lúc nào cũng có người hơn mình ở một điểm nào đó. Hôm nay hơn về nhà cửa, mai hơn về xe cộ, mốt hơn về con cái. Cuộc đua này không có đích đến, vì cứ chạy tới đâu thì lại thấy người khác chạy trước mình.
Hơn thua là một cái bẫy rất ngọt. Lúc đầu nó giả dạng làm động lực: mình cố gắng để hơn người ta. Nhưng càng về sau, nó càng biến thành gánh nặng: mình không còn cố gắng vì mình muốn tốt lên, mà chỉ vì mình sợ thua. Mình mua cái xe không phải vì mình cần, mà vì nhà hàng xóm có. Mình cho con học thêm không phải vì con cần, mà vì con nhà người ta học. Mình sống cả đời để chạy theo người khác, mà quên mất mình chạy để làm gì. Thắng được một người thì lại có người khác cao hơn, thắng mãi không hết, mệt mãi không thôi.
Trong sách xưa có lời kể rằng người tu phải buông bỏ tất cả những bản chất sân si, sự tăm tối trong mình để được thăng hoa đi lên. Hơn thua chính là một trong những bản chất đó. Nó không làm mình tốt lên, nó chỉ làm mình tối đi. Người cứ so đo thì lòng lúc nào cũng chật, thấy người ta hơn thì khó chịu, thấy người ta kém thì coi thường. Cả hai cảm giác đó đều không làm mình vui. Người mừng cho người khác thì lòng rộng, người so đo với người khác thì lòng hẹp. Lòng hẹp thì chứa được ít hạnh phúc, lòng rộng thì chứa được nhiều.
Buông hơn thua không có nghĩa là sống an phận, không phấn đấu, không cố gắng. Người buông hơn thua vẫn làm việc chăm chỉ, vẫn muốn tốt lên, nhưng họ so mình hôm nay với mình hôm qua, chứ không so mình với người khác. Hôm nay mình khỏe hơn hôm qua một chút là thắng. Hôm nay mình làm được một việc tốt là thắng. Hôm nay nhà mình yên ấm là thắng. Cái thước đo này nằm trong tay mình, không ai lấy được, không ai hơn được. Còn thước đo bằng người khác thì nằm trong tay người khác, hôm nay mình hơn, mai người ta hơn lại, mình không bao giờ yên.
Có một cách tập rất vui: mỗi lần thấy mình đang so sánh, hãy dừng lại và chúc mừng người ta trong lòng. Nhà hàng xóm xây cao thì mừng cho họ có nhà mới. Bạn cũ lương cao thì mừng cho bạn thành đạt. Nói thầm một câu chúc mừng thôi, không cần nói ra. Ban đầu sẽ thấy gượng, vì lòng còn ganh. Nhưng tập mãi rồi sẽ quen, và một ngày mình sẽ thấy lòng nhẹ hẳn. Người ta hơn không làm mình kém đi, người ta vui không làm mình buồn đi, trừ khi mình tự so sánh rồi tự làm khổ mình. Mừng cho người là cách nhanh nhất để lòng mình được yên.
Chị Hoa sau này đã khác. Chị vẫn đi họp lớp, vẫn nghe bạn khoe, nhưng chị không còn buồn nữa. Chị bảo chị nhận ra bạn nào cũng có nỗi khổ riêng, chỉ là họ không khoe ra thôi. Người khoe nhà to thì lo tiền trả nợ, người khoe con giỏi thì lo con áp lực. Ai cũng có gánh của mình, mình chỉ thấy phần đẹp của người ta rồi tưởng mình thua. Chị về nhà, nhìn mâm cơm của mình, nhìn chồng con khỏe mạnh, chị thấy mình chẳng thua ai cả. Nhà mình không cao nhất xóm, nhưng nhà mình ấm nhất đối với mình.
Thắng người dưng thì được gì, ngoài một chút hả hê chóng qua. Thua chính mình thì mất gì, ngoài sự bình yên cả đời. Đừng chạy theo cuộc đua không có đích, hãy đi con đường của mình, với nhịp của mình. Buông hơn thua xuống, lòng mình mới còn chỗ để chứa niềm vui của chính mình. Người không cần hơn ai là người giàu nhất, vì họ đã có đủ rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư