Giận người ngoài thì dễ. Mình giận, mình bỏ đi, mình không gặp nữa là xong. Giận người thân thì khó gấp đôi. Mình giận cha mẹ hay cằn nhằn, giận vợ chồng hay quên, giận con cái bướng bỉnh, nhưng tối về mình vẫn phải ngồi cùng mâm cơm với họ. Mình không bỏ đi được. Mình cũng không nỡ bỏ đi. Thế là cơn giận cứ ở lại trong nhà, đi ra đi vào, như một người khách không mời mà không chịu về.
Có một chị kể rằng mẹ chị ngày nào cũng gọi điện nhắc chị ăn uống, mặc ấm, ngủ sớm. Chị bực lắm. Chị bảo mẹ đừng lo nữa, con lớn rồi. Mẹ vẫn gọi. Một hôm chị gắt lên trong điện thoại, mẹ im lặng rồi cúp máy. Tối đó chị không ngủ được. Chị giận mẹ, mà chị giận chính mình còn hơn. Giận người thân đau ở chỗ đó: mình vừa giận vừa thương, vừa muốn xa ra vừa muốn lại gần, không biết phải làm sao với chính mình.
Trong sách của Thiền sư Khương Tăng Hội có nói rằng khi ta buông bỏ được tham đắm, giận hờn và nghi kỵ thì ta cũng có hạnh phúc tương đương như người nô lệ được trả tự do, như người bệnh nặng được chữa lành. Giận hờn là một trong những thứ ngăn che làm lòng mình tối lại. Mình giận thì mình không thấy được rằng người kia cũng đang thương mình, chỉ là họ thương theo cách vụng về của họ. Mẹ cằn nhằn vì mẹ lo. Vợ quên vì vợ mệt. Con bướng vì con muốn được nghe.
Giận người thân thường bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ. Chồng để dép không đúng chỗ. Vợ nấu mặn. Con làm vỡ cái bát. Chuyện nhỏ nhưng nó chạm vào một nỗi mệt đã có sẵn trong mình. Mình đi làm mệt cả ngày, về nhà chỉ muốn yên tĩnh, vậy mà dép vẫn không đúng chỗ. Cơn giận lúc đó không phải vì đôi dép. Cơn giận là vì mình đã mệt quá lâu mà không ai hỏi mình có mệt không. Đôi dép chỉ là giọt nước tràn ly.
Tôi có một cách tập rất thực tế cho những lúc giận người thân. Khi cơn giận vừa tới, mình rời khỏi chỗ đó vài phút. Đi rửa mặt. Đi ra hiên đứng một chút. Đi uống một ly nước. Không phải để trốn. Mà để cho cơn giận có thời gian nguội đi một chút. Nói khi đang giận thì lời nào cũng thành dao. Đợi mười phút rồi nói, lời nói đã khác. Mười phút đó cứu được rất nhiều bữa cơm gia đình.
Cách thứ hai là đổi câu nói. Thay vì nói anh lúc nào cũng vậy, mình tập nói em đang mệt, anh giúp em được không? Thay vì nói sao mẹ cứ cằn nhằn hoài, mình tập nói con biết mẹ lo cho con, nhưng con muốn mẹ hỏi con một câu thôi, rằng hôm nay con có mệt không? Câu đầu là buộc tội. Câu sau là mở lòng. Người thân nghe câu sau sẽ không cần phải tự vệ. Họ sẽ bước tới gần mình hơn.
Cách thứ ba là giận thì nói mình giận, chứ đừng giận mà làm lơ. Im lặng lạnh lùng làm người thân đau hơn cả lời nặng. Người ta không biết mình đang giận chuyện gì, họ chỉ biết mình đang xa họ. Nói ra thì nhẹ hơn nhiều. Anh giận vì anh thấy mình không được tôn trọng. Em giận vì em thấy mình bị bỏ quên. Nói được câu đó là mình đã buông được một nửa cơn giận rồi, vì mình đã biến cơn giận thành một lời cần được nghe.
Có những cơn giận kéo dài nhiều năm. Giận cha mẹ vì ngày xưa cha mẹ thiên vị em. Giận vợ chồng vì một chuyện cũ đã qua từ lâu. Giận con vì con không nghe lời mình. Giận lâu thì giận thành một phần của mình, mình không còn nhớ mình giận vì chuyện gì nữa, chỉ biết là mình giận. Muốn buông cơn giận lâu năm, mình cần hỏi mình một câu: giữ cơn giận này thì mình được gì? Nó có làm cha mẹ khỏe hơn không? Có làm vợ chồng mình gần nhau hơn không? Nếu câu trả lời là không thì đã đến lúc đặt nó xuống.
Buông nỗi giận với người thân không có nghĩa là mình chấp nhận mọi chuyện. Có những chuyện cần nói rõ, cần sửa, cần xin lỗi. Nhưng nói rõ khi lòng đã lắng thì khác hẳn nói khi lòng đang sôi. Lòng lắng thì lời nói là cầu nối. Lòng sôi thì lời nói là bức tường. Mình chọn cầu nối hay bức tường là mình chọn nhà mình gần nhau hay xa nhau.
Tôi mong tối nay, nếu trong nhà có ai đó làm mình giận, mọi người thử làm khác đi một lần. Rời khỏi chỗ đó mười phút. Rửa mặt. Uống nước. Rồi quay lại và nói một câu mềm hơn câu mình định nói. Có thể người kia sẽ ngạc nhiên. Có thể họ sẽ xin lỗi. Cũng có thể họ chưa kịp hiểu ngay. Không sao cả. Mình đã buông được cơn giận của mình một lần. Mà buông được một lần thì nhà mình đã yên hơn một buổi tối.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư