Chị Hoa gặp ai cũng khoe mình bận. Sáng họp, trưa họp, tối họp. Cuối tuần cũng họp. Điện thoại lúc nào cũng reo. Chị kể lịch làm việc của mình như kể chiến tích. Ai nghe cũng trầm trồ. Nhưng tối về, chị ngồi một mình, thấy mệt. Mệt không phải vì làm nhiều. Mệt vì chị không còn thời gian cho chính mình. Ăn vội, ngủ vội, nói chuyện với con cũng vội.
Bận rộn, bây giờ thành một thứ để khoe. Ai bận hơn, người ấy có vẻ quan trọng hơn. Ai rảnh, người ấy có vẻ vô dụng. Mình sợ bị coi là rảnh, nên mình tự làm mình bận. Nhận thêm việc, ôm thêm trách nhiệm, lấp kín lịch của mình. Đến khi kín hết, mình lại than: sao mình bận quá. Nhưng than vậy thôi, chứ bảo mình bớt việc đi, mình không chịu. Vì bớt việc, mình sợ mình không còn quan trọng nữa.
Sách Khổng Minh Thần Toán có câu: phải biết đủ thì được đủ, đợi cho đủ đến bao giờ mới đủ. Biết nhàn thì được nhàn, đợi nhàn đến bao giờ mới nhàn. Câu này nói về lòng tham. Nhưng đem ra nói về sự bận rộn cũng đúng. Người không biết đủ, lúc nào cũng thấy thiếu. Thiếu tiền, thiếu danh, thiếu việc. Người không biết nhàn, lúc nào cũng thấy phải bận. Bận nữa, bận mãi, đợi rảnh đến bao giờ mới rảnh.
Bận không phải là giá trị. Giá trị nằm ở việc mình làm, chứ không phải ở số giờ mình làm. Một người làm việc bốn tiếng mà hiệu quả, hơn người làm mười hai tiếng mà rối tung. Một người dành hai tiếng chơi với con, hơn người dành cả ngày ở công ty rồi về nhà mệt lả, không nói được với con câu nào. Bận nhiều không có nghĩa là sống nhiều. Có khi bận nhiều, lại là sống ít.
Có những việc bận thật. Có những việc bận giả. Bận thật là việc cần mình, mình làm, làm xong thì thôi. Bận giả là việc mình tự ôm vào, để chứng tỏ mình quan trọng. Họp không cần thiết mà vẫn họp. Việc giao cho người khác được mà vẫn giữ. Tin nhắn không gấp mà vẫn trả lời ngay nửa đêm. Những việc ấy không làm mình giỏi hơn. Chỉ làm mình mệt hơn.
Buông sự bận rộn khoe khoang, bắt đầu bằng việc dám rảnh. Dám ngồi không mười phút, không cầm điện thoại. Dám từ chối một cuộc họp không cần thiết. Dám nói: việc này để mai làm cũng được. Ban đầu sẽ khó chịu. Mình sẽ thấy mình vô dụng. Nhưng qua được cảm giác ấy, mình sẽ thấy: rảnh không đáng sợ. Rảnh là lúc mình thở, mình nghĩ, mình sống.
Người biết đủ thì được đủ. Người biết nhàn thì được nhàn. Nhàn không phải là lười. Nhàn là làm việc cần làm, rồi thôi. Ăn cơm thì ăn cho ngon. Ngủ thì ngủ cho sâu. Chơi với con thì chơi cho vui. Không vừa ăn vừa lo việc, không vừa ngủ vừa nghĩ việc, không vừa chơi với con vừa trả lời email. Làm một việc, trọn vẹn với việc ấy. Đó mới là sống.
Chị Hoa sau một lần ốm nặng, đã thay đổi. Chị bớt nhận việc. Chị tắt điện thoại sau tám giờ tối. Chị dành buổi tối cho con, cho chồng, cho chính mình. Đồng nghiệp ban đầu bảo chị sao dạo này rảnh thế. Chị cười. Một năm sau, chị vẫn làm tốt công việc. Nhưng chị khỏe hơn, vui hơn. Chị bảo: hóa ra bận không làm mình quan trọng hơn. Biết đủ mới làm mình nhẹ hơn.
Người ta khoe bận, một phần vì sợ bị coi là rảnh. Nhưng rảnh có gì xấu. Rảnh là lúc mình đọc một cuốn sách hay. Rảnh là lúc mình ngồi uống trà với cha mẹ. Rảnh là lúc mình đi dạo một vòng, nhìn trời, nhìn cây. Những lúc rảnh ấy, mình mới thật sự sống. Còn những lúc bận tối mắt, mình chỉ đang chạy. Chạy mãi, không biết mình chạy đi đâu.
Biết đủ, biết nhàn, là một loại trí tuệ. Người xưa dạy như vậy, không phải để mình lười biếng. Mà để mình biết dừng đúng lúc. Làm việc thì làm hết sức. Xong việc thì nghỉ ngơi cho trọn vẹn. Đừng mang việc về nhà, đừng mang lo lắng lên giường. Việc nào ra việc ấy. Như vậy, việc làm cũng tốt hơn, mà đời sống cũng vui hơn. Bận không phải là giá trị. Biết dừng mới là giá trị.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư