Bà Sáu có một đứa con trai ba mươi tuổi, chưa vợ, làm việc thất thường, thích chơi game. Bà thương con. Bà lo cho con. Bà muốn con thay đổi. Bà muốn con dậy sớm, đi làm đều, bỏ game, lấy vợ, sinh con. Bà nói với con mỗi ngày. Sáng nói, trưa nói, tối nói. Con bà nghe mãi thành quen. Nghe mà không làm. Bà càng nói, con càng tránh. Con đi làm về là đóng cửa phòng. Bà gõ cửa, con không mở. Hai mẹ con ở chung một nhà mà như hai người xa lạ.
Bà Sáu không phải là người mẹ xấu. Bà chỉ là một người mẹ muốn sửa con. Muốn sửa con thành người như bà mong. Nhưng càng muốn sửa, con càng xa. Bà không hiểu vì sao. Bà nghĩ: mình nói đúng mà. Mình thương nó mà. Sao nó không nghe?
Câu chuyện này không chỉ có ở nhà bà Sáu. Vợ muốn sửa chồng. Chồng muốn sửa vợ. Sếp muốn sửa nhân viên. Bạn muốn sửa bạn. Ai cũng có trong đầu một hình ảnh về người kia "phải như thế nào". Và ai cũng khổ vì người kia không chịu thành như vậy.
Muốn sửa người khác, nghe thì có vẻ là thương. Nhưng đằng sau nó, có khi là một sự không chấp nhận. Không chấp nhận người kia như họ đang là. Không chấp nhận rằng họ có nhịp sống riêng, có lựa chọn riêng, có thời điểm riêng. Mình muốn họ thay đổi ngay, theo ý mình, vì mình thấy rõ con đường tốt cho họ. Nhưng mình thấy rõ, không có nghĩa là họ thấy rõ. Mỗi người chỉ thay đổi khi tự mình thấy cần thay đổi. Người khác nói, dù đúng, cũng khó mà vào.
Trong sách Khổng Minh Thần Toán có một câu dạy rất thực tế. Rằng giúp người, cứu người, phải tùy duyên, tùy sức mới đặng. Giàu thì giúp theo phận giàu. Nghèo thì giúp theo phận nghèo. Câu đó nói về việc giúp đời. Nhưng nó cũng đúng với việc sửa người. Giúp ai, cũng phải tùy duyên, tùy sức. Tùy duyên là xem người ta có đang mở lòng không. Tùy sức là xem mình có đủ khả năng không. Ép một người chưa sẵn sàng thay đổi, giống như ép một nụ hoa nở sớm. Hoa chưa tới lúc, ép chỉ làm hoa nát.
Buông ý muốn sửa người khác không có nghĩa là mặc kệ họ. Không phải là thấy con hư thì kệ, thấy chồng sai thì kệ, thấy bạn lạc lối thì kệ. Mà là đổi cách giúp. Thay vì đứng ngoài chỉ tay, hãy đứng bên cạnh mà sống cho tốt. Thay vì nói mười lần, hãy làm một lần cho người ta thấy. Thay vì ra lệnh, hãy tạo điều kiện.
Bà Sáu muốn con dậy sớm. Bà nói mười năm không được. Nhưng nếu bà dậy sớm, nấu bữa sáng ngon, nhà cửa vui vẻ, con có thể sẽ dậy sớm vì muốn ăn sáng cùng mẹ. Bà muốn con bỏ game. Bà cấm không được. Nhưng nếu bà rủ con đi chơi, đi ăn, đi thăm họ hàng, con có việc khác vui hơn game, game tự nhiên bớt hấp dẫn. Sửa người bằng cách sửa hoàn cảnh xung quanh họ, thường hiệu quả hơn sửa thẳng vào họ.
Cũng có những việc, mình phải chấp nhận là không sửa được. Con đã ba mươi tuổi. Nó có quyền chọn cách sống của nó. Mình có thể góp ý. Mình có thể lo lắng. Nhưng cuối cùng, cuộc đời nó là của nó. Buông ý muốn sửa con, không phải là hết thương con. Mà là thương con theo cách tôn trọng con. Tôn trọng rằng nó là một người lớn, có quyền sai, có quyền học từ cái sai của mình.
Người ta hay nói: sửa mình khó hơn sửa người. Nhưng sửa người là việc không thể làm được. Còn sửa mình thì làm được. Thay vì dành cả ngày nghĩ cách sửa chồng, sửa con, sửa đồng nghiệp, hãy dành một giờ nghĩ xem mình có thể sửa gì ở mình. Mình có đang nói nhiều quá không. Mình có đang cằn nhằn quá không. Mình có đang làm không khí nhà nặng nề không. Sửa được mình, người xung quanh tự nhiên dễ thở. Mà người dễ thở thì dễ thay đổi hơn người ngạt thở.
Có một điều lạ. Khi mình thôi cố sửa người khác, người khác lại bắt đầu thay đổi. Vì họ không còn phải chống đỡ nữa. Khi bà Sáu ngừng cằn nhằn, con bà bắt đầu mở cửa phòng. Khi vợ thôi chê chồng, chồng bắt đầu phụ việc nhà. Khi sếp thôi quát nhân viên, nhân viên bắt đầu làm việc chăm hơn. Không phải vì họ sợ. Mà vì họ được thở. Người được thở thì mới có sức mà lớn lên.
Bà Sáu, sau nhiều năm mệt mỏi, đã làm một việc lạ. Bà ngừng nói về chuyện con phải thay đổi. Bà đi học khiêu vũ. Bà đi chợ với bạn. Bà nấu những món bà thích. Nhà bà vui lên. Con bà thấy mẹ vui, cũng vui lây. Một hôm, nó tự dậy sớm, ngồi ăn sáng với mẹ. Nó nói: "Mẹ vui như vậy, con cũng muốn sống vui như mẹ." Bà Sáu không sửa được con bằng lời nói. Nhưng bà sửa được con bằng cách sống vui của chính mình.
Buông ý muốn sửa người khác, lòng mình nhẹ trước. Nhẹ rồi, mới thấy rõ người kia. Thấy họ không phải là một món đồ hỏng cần sửa. Mà là một con người đang đi trên con đường của họ, với tốc độ của họ. Mình có thể đi bên cạnh. Mình có thể chìa tay khi họ ngã. Mình có thể chờ. Nhưng mình không thể đi thay họ. Hiểu được điều đó, thương nhau mới bền. Vì thương nhau, cuối cùng, không phải là biến người kia thành người mình muốn. Mà là để người kia được là chính họ, và mình vẫn thương.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư