Anh Quân giận cha đã bảy năm. Cha anh mất đã bảy năm, mà cơn giận thì vẫn còn nguyên. Anh giận vì cha nghiêm khắc, giận vì cha ít khi nói lời thương, giận vì cha uống rượu, giận vì những lần cha mắng anh trước mặt người khác hồi anh còn nhỏ. Cha mất rồi, anh không còn ai để cãi nhau, nên anh cãi nhau với cái bóng của cha trong đầu mình, đêm nào cũng vậy.
Người ta thường nghĩ giận người đã khuất thì có gì đâu, người ta đi rồi, giận cũng chẳng làm hại ai. Nhưng thật ra, giận người đã khuất là một thứ giận rất nặng, vì nó không có đường ra. Giận người còn sống, mình còn có thể gặp, có thể nói một câu, có thể nghe một lời xin lỗi, có thể làm hòa. Giận người đã mất, mình nói với ai? Người đó không còn nghe nữa. Chỉ có mình là còn nghe, ngày nào cũng nghe lại tiếng giận của chính mình.
Có người con giận mẹ vì mẹ thương em hơn. Có người vợ giận chồng đã mất vì chồng để lại một đống nợ. Có người em giận anh vì anh lấy phần đất nhiều hơn. Người gây ra chuyện đã đi rồi, mà món nợ trong lòng thì ở lại, lãi mẹ đẻ lãi con, năm này qua năm khác.
Trong kinh có mấy câu kệ nói về hận thù, nghe thì đơn giản mà thấm lắm. Nó mắng tôi, đánh tôi, nó thắng tôi, cướp tôi. Ai ôm hiềm hận ấy, hận thù không thể nguôi. Không ôm hiềm hận ấy, hận thù được tự nguôi. Với hận diệt hận thù, đời này không có được. Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu.
Hận thù không diệt được hận thù. Lấy lửa dập lửa chỉ làm lửa cháy to hơn. Lấy giận trả giận chỉ làm giận kéo dài thêm. Người ta đã làm mình đau một lần, rồi mình tự làm mình đau thêm cả trăm lần nữa bằng cách nhớ lại, kể lại, giận lại. Tính ra, người ta chỉ gây ra một vết thương, còn mình thì tự cứa thêm mỗi ngày.
Buông oán giận với người đã khuất không có nghĩa là nói người đó đúng. Người đó có thể đã sai thật, đã làm mình khổ thật. Buông không phải là tha thứ kiểu giả vờ, nói một câu cho qua chuyện. Buông là thừa nhận rằng người đó đã đi rồi, chuyện đó đã xong rồi, và mình không cần mang theo nữa. Mình buông không phải vì người đó xứng đáng được tha, mà vì mình xứng đáng được nhẹ.
Có một cách làm rất thật. Viết một lá thư cho người đã khuất, viết hết những gì mình giận, mình buồn, mình chưa nói được. Viết xong, đọc lại một lần, rồi đốt đi, hoặc cất đi, tùy mình. Không cần ai đọc, không cần ai chứng kiến. Chỉ cần mình nói ra được những điều đã giữ trong lòng quá lâu. Nói ra rồi, lòng sẽ trống ra một chỗ.
Rồi thắp một nén nhang, nói với người đó một câu: con tha cho cha, hoặc con xin cha tha cho con. Nhiều khi mình giận người ta, mà trong sâu thẳm, mình cũng giận chính mình, vì mình chưa kịp nói lời thương, chưa kịp làm hòa, chưa kịp về nhà ăn một bữa cơm. Nói ra được câu đó, cả hai phía đều nhẹ.
Và làm một việc thiện để hồi hướng cho người đó. Có thể là giúp một người già qua đường, có thể là cho một đứa trẻ nghèo một bữa ăn, có thể là ngồi yên lặng niệm một câu kinh. Việc thiện đó không phải để mua chuộc ai, mà để biến nỗi giận thành một điều lành. Người đã đi rồi, điều lành mình làm hôm nay là cách tốt nhất để nhớ về họ.
Người đi rồi thì đi thật. Chỉ còn mình là còn ở lại, còn thở, còn ăn, còn ngủ, còn cả một đoạn đời phía trước. Ôm lửa trong lòng mà đi tiếp thì đi được bao xa? Đặt nó xuống đi. Đặt xuống không phải là quên, mà là để mình được sống cho trọn phần đời còn lại của mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư