🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ăn chậm, nhai kỹ: phép dưỡng sinh từ mâm cơm

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Anh Tùng ăn cơm trưa trong mười phút. Vừa ăn, anh vừa xem điện thoại. Miếng này chưa nuốt xong, miếng khác đã đưa lên miệng. Cơm chan canh, nuốt vội cho xong bữa. Ăn xong, anh quay lại làm việc ngay. Đến ba giờ chiều, bụng anh bắt đầu khó chịu. Đầy hơi. Ợ chua. Anh uống thuốc tiêu hóa. Hôm sau, anh lại ăn như vậy. Và lại khó chịu như vậy. Anh không hiểu vì sao mình ăn uống bình thường mà bụng cứ khó chịu mãi.

Nhiều người ăn như anh Tùng. Ăn vội. Ăn nhanh. Ăn trong lúc làm việc khác. Bữa cơm chỉ là việc phải làm cho xong, chứ không phải là lúc để thưởng thức và nghỉ ngơi. Nhưng cơ thể không thích cách ăn như vậy. Ăn vội thì thức ăn chưa được nhai kỹ đã trôi xuống dạ dày. Dạ dày phải làm việc vất vả hơn. Lâu ngày, bụng sẽ khó chịu. Đó là điều mà người xưa đã biết từ rất lâu.

Trong sách Thiền và Sức Khỏe, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc có viết về cách ăn chánh niệm. Ông viết rằng ăn chậm, nhai kỹ, ta được dịp lắng nghe ta. Nghe tiếng rào rạo của hai hàm răng nhai nghiền. Nghe tiếng nước bọt tiết ra trộn lẫn với cơm, hòa tan nó, tiêu hóa nó. Nghe chất ngọt chuyển hóa từ glucid thành đường glucose. Nghe từng ngụm nhỏ thức ăn nhẹ nhàng trôi qua thực quản, xuống dạ dày, ruột non. Nghe các tế bào nhung mao đang hấp thu, chuyển hóa. Ta sẽ có dịp cảm ơn từng động tác một, cảm ơn mình, cảm ơn thiên nhiên.

Ăn chậm, nhai kỹ không phải là chuyện cầu kỳ. Nó chỉ là việc ăn một cách có mặt. Khi ăn, mình biết mình đang ăn. Mình cảm nhận được vị của món ăn. Mình nghe được tiếng răng mình nhai. Mình biết khi nào mình no. Những điều tưởng chừng đơn giản ấy, nhiều người đã đánh mất từ lâu.

Trong sách Đạo Bụt Nguyên Chất, thầy Thích Nhất Hạnh kể rằng ở Làng Mai, mọi người được khuyến khích nên ăn chậm, phải nhai ít nhất là ba mươi hay năm mươi lần trước khi nuốt. Nghe qua thì có vẻ nhiều. Nhai một miếng cơm đến năm mươi lần, ai mà làm được? Nhưng thầy dạy như vậy không phải để bắt mọi người đếm từng lần nhai. Mà để nhắc rằng ăn là một việc đáng làm chậm lại. Nhai kỹ thì cơm sẽ ngọt hơn. Nhai kỹ thì dạ dày sẽ nhẹ nhàng hơn. Nhai kỹ thì mình sẽ biết no mà dừng lại đúng lúc.

Anh Tùng quyết định thử thay đổi. Anh đặt ra ba quy tắc đơn giản cho bữa ăn của mình. Thứ nhất, khi ăn thì bỏ điện thoại xuống. Không xem tin tức. Không trả lời tin nhắn. Thứ hai, nhai chậm lại. Mỗi miếng cơm nhai chừng hai mươi lần rồi mới nuốt. Thứ ba, đặt đũa xuống giữa các miếng ăn. Không gắp liên tục. Ăn xong một miếng rồi mới gắp miếng tiếp theo.

Tuần đầu tiên, anh Tùng thấy rất khó chịu. Ăn chậm làm anh thấy bữa cơm kéo dài. Anh quen ăn nhanh, giờ ăn chậm thì cứ bồn chồn. Nhưng anh kiên trì. Đến tuần thứ hai, anh bắt đầu cảm nhận được vị của món ăn rõ hơn. Món cá kho hôm nay mặn hơn hôm qua một chút. Món canh chua có vị ngọt của cà chua. Những điều mà trước đây anh chưa bao giờ để ý.

Đến tuần thứ ba, anh Tùng phát hiện ra một điều bất ngờ: anh ăn ít hơn trước mà vẫn thấy no. Trước đây, anh ăn hai bát cơm đầy mà vẫn thấy chưa đủ. Bây giờ, anh ăn một bát rưỡi đã thấy no. Vì khi ăn chậm, cơ thể có thời gian báo cho não biết rằng mình đã no. Khi ăn nhanh, não chưa kịp nhận tín hiệu no thì mình đã ăn quá nhiều rồi.

Bụng của anh Tùng cũng đỡ khó chịu hơn. Không còn đầy hơi buổi chiều. Không còn ợ chua. Anh vẫn ăn những món như trước. Chỉ thay đổi cách ăn. Vậy mà cơ thể đã khác hẳn. Anh kể chuyện này cho vợ nghe. Vợ anh cười: "Ăn chậm thì ai cũng biết là tốt. Chỉ là không ai chịu làm thôi."

Ăn chậm, nhai kỹ còn có một ý nghĩa khác: nó làm bữa cơm trở thành lúc nghỉ ngơi. Giữa một ngày làm việc căng thẳng, bữa cơm là lúc mình dừng lại. Ngồi xuống. Thở một hơi. Ăn một bữa cho đàng hoàng. Không vội vàng. Không lo lắng. Chỉ ăn thôi. Mười lăm, hai mươi phút như vậy cũng đủ để tinh thần hồi phục một phần.

Trong gia đình, ăn chậm cũng giúp mọi người gần nhau hơn. Bữa cơm tối, cả nhà ngồi ăn cùng nhau, nói chuyện với nhau. Bố mẹ hỏi con đi học thế nào. Con kể chuyện ở trường. Không ai vội vàng đứng dậy. Không ai vừa ăn vừa xem điện thoại. Bữa cơm như vậy không chỉ nuôi cơ thể. Mà còn nuôi cả tình cảm gia đình.

Ăn chậm, nhai kỹ là phép dưỡng sinh đơn giản nhất. Không cần thuốc men. Không cần dụng cụ. Không tốn tiền. Chỉ cần bỏ điện thoại xuống, nhai chậm lại, và có mặt trọn vẹn trong bữa ăn của mình. Một việc nhỏ như vậy thôi, nhưng làm đều đặn mỗi ngày, cơ thể sẽ cảm ơn mình.

Bài viết này chỉ mang tính tham khảo, không thay lời khuyên y tế của bác sĩ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền và Sức Khỏe (BS Đỗ Hồng Ngọc) — thiền ăn, ăn chậm nhai kỹ, tr. 40
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — nhai 30 hay 50 lần, tr. 124
Bài liên quanNgủ sớm, dậy sớm: dưỡng sinh theo sách cổNgủ trưa lấy sức: giấc ngủ ngắn giữa ngày theo sách xưaXoa bóp, day ấn: thuật đạo dẫn dưỡng sinh trong sách cổ