🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Súc miệng buổi sáng: phép nhỏ trong sách dưỡng sinh xưa

Dưỡng sinh cổ truyền · 8 phút đọc

Buổi sáng thức dậy, người xưa có một thói quen mà ngày nay ít ai còn giữ. Đó là súc miệng thật kỹ, rồi nuốt nước bọt một cách chậm rãi, trước khi ăn uống gì. Nghe thì lạ. Nước bọt thì có gì quý đâu mà phải nuốt một cách trân trọng như vậy. Nhưng trong sách dưỡng sinh xưa, nước bọt được coi là một thứ rất quý. Người ta gọi nó là ngọc dịch, là thần thủy, là cam lộ.

Trong cuốn Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư có một đoạn viết về phép này rất kỹ. Sách gọi đó là phép Thông Quan, Lọc Uế, trong phần Ngọc Dịch Luyện Hình. Sách viết: giây phút thì tinh dịch ra đầy miệng, như nước giếng. Nhẹ nhàng súc miệng vài lần, rồi từ từ dùng Chân Khí dẫn xuống Trùng Lâu, tức cổ họng, rồi tới Đán Trung, rồi xuống huyệt Khí hải thì ngừng. Sau đó khí lại chia làm hai đường đi xuống chân, rồi vòng lên đầu. Đó là đủ một vòng.

Nghe thì cầu kỳ. Nhưng ý chính thì giản dị. Buổi sáng, miệng mình sau một đêm ngủ sẽ khô và có nhiều cặn bẩn. Súc miệng sạch, rồi nuốt nước bọt từ từ, là một cách đánh thức cơ thể một cách nhẹ nhàng. Không vội ăn ngay. Không vội uống ngay. Cứ để miệng mình làm việc trước. Để cơ thể tỉnh dần lên.

Sách còn dẫn lời kinh Huỳnh Đình. Miệng là Ngọc trì, Thái hòa quan. Biết nuốt linh dịch, bệnh tai an. Thân thể quang hoa, hơi thơm phức. Trừ diệt bách tà, diệt dung nhan. Biết tu phép này, lên Quảng Hàn. Ngọc trì nghĩa là ao ngọc. Miệng được ví như một cái ao ngọc chứa nước quý. Nước bọt trong miệng được ví như linh dịch, thứ nước linh thiêng. Nuốt nó xuống, cơ thể sẽ được nuôi dưỡng.

Sách còn dẫn một bài ca ngắn. Hoa trì thần thủy, tần thôn yết. Tử Phủ Nguyên Quân trực thượng bôn. Thường sử khí thông quan tiết thấu. Tự nhiên tinh mãn Cốc Thần tồn. Dịch ra là: nếu mà nước bọt thường hay nuốt, Tử Phủ Nguyên Quân sẽ đi lên. Sao cho cốt tiết được thông thấu, tự nhiên tinh mãn, Cốc Thần tồn. Ý là nước bọt giúp khí huyết lưu thông, xương khớp thông suốt, tinh thần đầy đủ.

Người xưa còn nói: bởi vì trong dịch có khí, trong khí có dịch. Dịch khí sinh ra lẫn nhau, càng ngày càng thịnh. Cơ sở tân dịch là thuốc báu cho thân thể. Huống chi tân dịch có thể xuyên quan, thấu tiết, không nơi nào mà không đến. Tân dịch ở đây chính là nước bọt. Người xưa coi nó như một vị thuốc báu có sẵn trong thân mình. Không cần tìm đâu xa.

Ngày nay, y học hiện đại cũng nói nước bọt có nhiều tác dụng. Nó giúp làm sạch miệng. Giúp tiêu hóa thức ăn. Bảo vệ răng. Nhưng sách xưa nói xa hơn. Họ coi nước bọt như một phần của khí trong người. Nuốt nước bọt chậm rãi buổi sáng, kết hợp với hít thở đều, là một cách khởi động nhẹ nhàng cho cả ngày.

Thực ra, phép này trong đời thường rất đơn giản. Thức dậy, đừng vội ăn ngay. Súc miệng bằng nước ấm cho sạch. Rồi ngậm miệng, để nước bọt tiết ra tự nhiên. Súc nhẹ vài lần trong miệng. Rồi nuốt xuống từ từ, từng ngụm nhỏ. Hít thở đều. Làm vài lần như vậy. Cả quá trình chỉ mất vài phút. Nhưng nó tạo ra một khoảng lặng buổi sáng. Cơ thể từ từ tỉnh lại. Miệng sạch sẽ. Cổ họng trơn tru. Rồi mới ăn sáng.

Điều quan trọng là sự chậm rãi. Người xưa làm gì cũng chậm. Súc miệng cũng chậm. Nuốt cũng chậm. Hít thở cũng chậm. Cái chậm ấy chính là dưỡng sinh. Vì buổi sáng là lúc cơ thể vừa tỉnh giấc sau một đêm dài. Đánh thức nó một cách vội vàng, ăn ngay, uống ngay, làm việc ngay, thì cơ thể chưa kịp thích ứng. Đánh thức nó từ từ, thì cả ngày sẽ nhẹ nhàng hơn.

Có người sẽ hỏi: phép này có thật sự tốt không? Sách xưa nói: nếu dùng phép này, ngày bốn năm lần, thì khí huyết sẽ lưu thông, bách mạch sẽ hòa sướng, và bệnh sẽ hết. Đó là lời của sách xưa, viết trong một hệ thống tu luyện của Đạo gia. Ngày nay chúng ta đọc với thái độ tham khảo. Không nên coi đó là phép chữa bệnh. Nhưng thói quen súc miệng sạch buổi sáng, ăn uống chậm rãi, hít thở đều, thì ai cũng thấy là tốt. Nó là nếp sống lành mạnh, không có gì phải bàn cãi.

Dưỡng sinh của người xưa có nhiều phép lớn lao, khó tập. Nhưng cũng có nhiều phép nhỏ như thế này. Nhỏ đến mức ai cũng làm được. Không tốn tiền. Không tốn thời gian. Chỉ tốn một chút kiên nhẫn buổi sáng. Súc miệng kỹ. Nuốt chậm rãi. Thở đều. Rồi mới bắt đầu ngày mới.

Ngày mai thức dậy, bạn thử làm theo cách của người xưa. Đừng vội vàng cầm điện thoại. Đừng vội ăn ngay. Súc miệng bằng nước ấm. Ngậm miệng lại. Để nước bọt tiết ra. Súc nhẹ vài lần. Nuốt xuống từ từ. Hít một hơi thật sâu. Thở ra thật chậm. Làm ba lần như vậy. Rồi hãy bắt đầu ngày mới. Biết đâu, chỉ vài phút lặng lẽ ấy lại làm cho cả ngày của bạn khác đi. Nhẹ nhàng hơn. Tỉnh táo hơn. Như người xưa vẫn nói: miệng là ao ngọc. Giữ cho ao ngọc ấy sạch, thì cả thân mình cũng được nhờ.

Bài này chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên y tế của bác sĩ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — trang 159–161: phép Thông Quan, Lọc Uế trong 'Ngọc Dịch Luyện Hình': 'Nhẹ nhàng súc miệng vài lần, rồi từ từ dùng Chân Khí dẫn xuống Trùng Lâu (cổ họng)...'; Huỳnh Đình nội cảnh: 'Miệng là Ngọc trì, Thái hoà Quan, biết nuốt Linh dịch, bệnh tai an'; 'Bởi vì trong Dịch (nước bọt) có Khí; trong Khí có Dịch... Cơ sở Tân Dịch là thuốc báu cho thân thể'; 'nếu dùng phép này, ngày bốn năm lần, thì khí huyết sẽ lưu thông, bách mạch sẽ hoà sướng'.
Bài liên quanBữa sáng đạm bạc: cháo và rau dưa trong chùaLàm như cái máy thì hao người: nghỉ ngơi cũng là dưỡng sinhNgủ một giấc yên theo lời người xưa