🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ăn đủ vị: mâm cơm hòa vị trong sách dưỡng sinh xưa

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Mâm cơm nhà bà Năm lúc nào cũng có đủ thứ. Một bát canh chua. Một đĩa rau luộc. Một miếng thịt kho. Một chén nước mắm ớt. Bà nói, ăn cơm phải có chua, có mặn, có cay, có đắng một chút. Ăn mà chỉ có một vị thì ngán. Mà ngán thì ăn không ngon. Ăn không ngon thì người không khỏe.

Bà Năm không học qua sách vở gì. Nhưng cách bà nấu ăn lại đúng với điều sách cổ đã dạy. Trong sách Khí Đạo, phần dẫn sách Dưỡng sinh tứ yếu, có viết: người thời cổ ăn uống nhất định phải đủ mọi vị, để chúng tương tác đạt đến chỗ hòa. Nghĩa là, mâm cơm phải có đủ vị. Các vị tương tác với nhau, hòa hợp với nhau, thì người ăn mới khỏe.

Sách còn nói thêm một điều quan trọng. Nếu không biết ăn uống điều độ thì thường ăn uống no nê rồi mới dừng. Khi đó vị khí bị thiên lệch, làm hại đến khí trung hòa. Nghĩa là, ăn quá no, ăn thiên về một vị, đều làm mất sự cân bằng trong người. Ăn nhiều thịt mà ít rau, người sẽ nặng nề. Ăn nhiều cay mà ít mát, người sẽ nóng trong. Ăn nhiều ngọt mà ít chua, người sẽ ứ lại.

Người xưa chia vị ra làm mấy loại. Chua, cay, đắng, mặn, ngọt. Mỗi vị có tính riêng. Chua giúp khai vị. Cay giúp ấm người. Đắng giúp thanh mát. Mặn giúp đậm đà. Ngọt giúp bồi bổ. Không vị nào xấu. Chỉ khi mình ăn thiên lệch một vị quá lâu thì mới sinh chuyện. Cho nên mâm cơm truyền thống của người Việt mình hay có đủ vị là vậy. Canh chua, rau đắng, thịt kho mặn ngọt, ớt cay. Tất cả nằm trên một mâm.

Sách Khí Đạo còn dẫn lời của Đào Hoằng Cảnh, một danh y đời xưa, trong sách Dưỡng tính diên mệnh lục. Ông kể về một đạo nhân họ Trương đã thọ hơn trăm tuổi mà vẫn rắn rỏi khỏe mạnh. Ông Trương nói rằng, đạo dưỡng tính là không đi quá lâu, không ngồi quá lâu, không nằm quá lâu, không xem quá lâu, không nghe quá lâu, không ăn gắng uống thêm, không quá say, không quá âu sầu, không quá buồn bã. Được như vậy thì giữ được trung hòa. Trung hòa được thì sống lâu.

Nghe lời ông Trương, mình thấy chữ quá là chữ quan trọng nhất. Không phải cấm ăn ngon. Mà là đừng ăn quá. Không phải cấm vui. Mà là đừng vui quá đến quên mất chừng mực. Dưỡng sinh, nói cho cùng, là giữ được chừng mực trong mọi việc. Ăn cũng vậy.

Vậy ăn đủ vị trong đời sống hôm nay làm thế nào? Trước hết, đừng ăn một món mãi. Hôm nay ăn thịt, mai ăn cá, mốt ăn đậu hũ, ăn trứng. Rau thì thay đổi theo mùa. Mùa nào thức nấy. Rau muống mùa hè, cải xanh mùa đông, rau dền mùa mưa. Ăn theo mùa vừa rẻ, vừa tươi, vừa hợp với thời tiết.

Thứ hai, đừng ăn no căng. Người xưa dạy, ăn no rồi mới dừng là đã quá. Mình nên dừng khi còn thấy hơi đói một chút. Ăn đến bảy tám phần no là vừa. Bụng còn nhẹ, người còn khỏe. Ăn no căng rồi nằm dài, bụng ì ạch, người mệt mỏi. Mà mệt mỏi thì tối ngủ cũng không ngon.

Thứ ba, bữa cơm nên có canh, có rau, có món mặn. Canh giúp trôi cơm. Rau giúp nhẹ bụng. Món mặn giúp đủ chất. Ba thứ đó trên một mâm là đủ. Không cần nhiều món. Nhiều món quá, mình lại ăn quá no.

Thứ tư, ăn chậm lại. Người xưa dạy ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp. Ăn chậm là một phần của điều độ. Ăn chậm, nhai kỹ, mình sẽ cảm được vị của món ăn. Mình sẽ biết khi nào là đủ. Còn ăn vội, mình ăn hết cả mâm mà vẫn chưa biết mình vừa ăn gì.

Có người hỏi, ăn đủ vị có cần phải cầu kỳ không? Không cần. Mâm cơm nhà mình đã đủ vị rồi. Chỉ cần mình để ý một chút. Hôm nay nấu canh chua, mai nấu canh đắng. Hôm nay ăn thịt kho, mai ăn cá kho. Đừng để mâm cơm ngày nào cũng giống ngày nào. Thay đổi một chút, cơ thể sẽ cảm ơn mình.

Ăn đủ vị không phải là chuyện của người giàu. Người nghèo cũng ăn đủ vị được. Vì vị nằm ở cách nấu, không nằm ở tiền. Một bữa cơm rau luộc chấm mắm, thêm quả ớt, đã có đủ vị mặn, cay, đắng nhẹ. Một bát canh rau dền, thêm chút tôm khô, đã có vị ngọt tự nhiên. Dưỡng sinh không phải là chuyện xa xỉ. Nó nằm ngay trên mâm cơm nhà mình.

Vậy nên, từ bữa cơm tối nay, hãy nhìn lại mâm cơm nhà mình. Có đủ vị chưa? Có quá nhiều một vị không? Mình có ăn quá no không? Chỉ cần để ý một chút, mâm cơm sẽ nuôi mình khỏe hơn mỗi ngày.

Nội dung bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo - Lục Lưu, tập 1 — tr. 399 (dẫn Dưỡng sinh tứ yếu; Dưỡng tính diên mệnh lục)
• Khí Đạo - Lục Lưu, tập 1 — tr. 178 (dẫn Tố Vấn, Thượng cổ thiên chân luận)
Bài liên quanNgồi yên mỗi ngày: dưỡng sinh từ sự tĩnh lặngUống nước ăn rau: dưỡng sinh từ mâm cơm đạm bạcRau muống trong bếp: món rau quen mà sách cổ dặn dùng cho đúng